RPZ-22/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , 27.10.2003 r. RPZ – 562/1/03/D.O./……. D e c y z j a nr RPZ - 22/2003 I. Na podstawie art. 9 w zw. z art. 8 ust.1 i 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. Nr 86 z 2003 r. poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), po rozpoznaniu sprawy wszcz ę tej z urz ę du, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez Miejski Zak ł ad Us ł ug Komunalnych Sp.z o.o. w Z ł otowie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku wykonywania us ł ug wywozu sta ł ych odpadów komunalnych, poprzez wprowadzenie, bez stosownego umocowania prawnego, normatywu wywozu odpadów i ustaleniu, w oparciu o ten normatyw, cz ę stotliwo ś ci wykonywania us ł ug, co w konsekwencji spowodowa ł o nieuzasadniony wzrost obci ąż e ń po stronie zleceniodawców tych us ł ug i nakazuje si ę zaniechanie jej dalszego stosowania. II. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ww. ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu wobec osób, które nie zawr ą umowy na warunkach ustalonych przez Spó ł k ę w oparciu o przyj ę te normatywy, a które wobec braku konkurencji na rynku zmuszone s ą korzysta ć z jej us ł ug, nadmiernie wygórowanej ceny us ł ugi, w wysoko ś ci dwukrotnie przewy ż szaj ą cej stawk ę podstawow ą i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 09 wrze ś nia 2003 r. III. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w zwi ą zku ze stwierdzeniem praktyki okre ś lonej w punkcie I sentencji, nak ł ada si ę na Miejski Zak ł ad Us ł ug Komunalnych Sp.z o.o. w Z ł otowie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 4.020 z ł (s ł ownie z ł otych: cztery tysi ą ce dwadzie ś cia). U z a s a d n i e n i e Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury w Poznaniu wp ł yn ęł a skarga mieszka ń ca miasta Z ł otów, dotycz ą ca zmian, jakie w zakresie wykonywania us ł ug wywozu sta ł ych odpadów komunalnych wprowadza jedyny dzia ł aj ą cy w tym mie ś cie ich 2 wykonawca, Miejski Zak ł ad Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Z ł otowie (zwany dalej Spó ł k ą ). Zmiany te dotycz ą zwi ę kszenia cz ę stotliwo ś ci wykonywania us ł ug i w konsekwencji rozliczania zleceniodawców w oparciu o nowe ceny ustalone w formie rycza ł tu, zale ż nego od cz ę stotliwo ś ci wywozu odpadów. Cz ę stotliwo ść t ę (dwu- lub czterokrotnie w miesi ą cu) Spó ł ka jednostronnie okre ś la, przyjmuj ą c za podstaw ę zawy ż one, zdaniem skar żą cej, normatywy. Skar żą ca poinformowa ł a, i ż na mocy dotychczasowej umowy wywóz odpadów z jej posesji odbywa ł si ę raz na kwarta ł i takie rozwi ą zanie zaspokaja ł o jej potrzeby. Nowe zasady zmuszaj ą j ą do podpisywania umowy, w której zostaje zobowi ą zana do zap ł aty za us ł ug ę , która nie b ę dzie wykonana, poniewa ż jej gospodarstwo domowe nie produkuje odpadów w ilo ś ciach przyj ę tych przez Spó ł k ę . Skar żą ca wyja ś ni ł a, i ż segreguje oraz kompostuje odpady, co znacz ą co zmniejsza ilo ść podlegaj ą c ą bie żą cemu wywozowi. Wyst ę puj ą c z żą daniem zbadania, czy wprowadzony w Z ł otowie sposób rozliczania narusza prawnie chronione interesy konsumentów, skar żą ca wyja ś ni ł a, i ż godzi si ę wy łą cznie na rozliczanie us ł ugi wywozu odpadów w oparciu o rzeczywiste, zg ł oszone do wywozu ilo ś ci, w terminach przez ni ą wskazanych. Jednak ż e na takich warunkach Spó ł ka odmawia zawarcia umowy, oferuj ą c wykonanie us ł ugi „na żą danie” lecz za inn ą , o 100% wy ż sz ą cen ę . Poniewa ż w ś wietle art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122 poz. 1319 ze zmianami), skar żą cy indywidualni konsumenci nie maj ą legitymacji do wyst ą pienia z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w niniejszej sprawie post ę powanie to zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Spó ł ce postawiony zosta ł zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 i 6 ww. ustawy, zakazuj ą cych nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku wywozu sta ł ych odpadów komunalnych poprzez ustalenie wobec osób, które nie zawr ą umowy na warunkach ustalonych przez Spó ł k ę , a które zlec ą jej wykonanie us ł ugi, nadmiernie wygórowanej ceny oraz w drodze narzucania uci ąż liwych warunków umów poprzez wprowadzenie, bez stosownego umocowania prawnego, normatywu wywozu odpadów i ustaleniu w oparciu o ten normatyw zwi ę kszonej cz ę stotliwo ś ci wywozu odpadów. Post ę powanie antymonopolowe zosta ł o wszcz ę te w dniu 22.07.2003 r. W odpowiedzi Spó ł ka nie zgodzi ł a si ę z tre ś ci ą postawionych zarzutów, wyja ś niaj ą c i ż wprowadzony normatyw ma podstaw ę formaln ą oraz merytoryczn ą . Jako podstaw ę formaln ą przyj ę tego rozwi ą zania Spó ł ka wskaza ł a zarz ą dzenie Wojewody Pilskiego nr 1 z dnia 02.01.1981 r . w sprawie zmiany Zarz ą dzenia nr 22/77 Wojewody Pilskiego z dnia 28.02.1977 r. w sprawie ustalenia op ł at za oczyszczanie ulic i placów oraz wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i p ł ynnych przez zak ł ady oczyszczania miast oraz decyzj ę Burmistrza Miasta Z ł otowa z dnia 27.03.2003 r. w sprawie przed ł u ż enia koncesji na ś wiadczenie przez Spó ł k ę us ł ug komunalnych w zakresie wywozu odpadów . Natomiast jako podstaw ę merytoryczn ą powo ł a ł a publikowane dane G ł ównego Urz ę du Statystycznego dotycz ą ce ilo ś ci odpadów wytwarzanych przez jednego mieszka ń ca w ci ą gu roku oraz dost ę pne opracowania jednostek badawczych specjalizuj ą cych si ę w dziedzinie gospodarki odpadami, w tym na publikacje, które s ł u żą projektantom wysypisk. Spó ł ka poinformowa ł a ponadto o podj ę ciu przez w ł adze Gminy procedury uchwa ł odawczej w sprawie okre ś lenia normatywu wywozu odpadów oraz o przyj ę tym rozwi ą zaniu wobec osób, które nie zaakceptowa ł y nowych zasad. Wprowadzono mo ż liwo ść negocjowania cz ę stotliwo ś ci wywozu pojemników od 1-krotno ś ci do 4-krotno ś ci w miesi ą cu. Spó ł ka wyja ś ni ł a ponadto, i ż wprowadzenie nowych zasad wywozu odpadów komunalnych podyktowane by ł o d ąż eniem do zapewnienia w ł a ś cicielom nieruchomo ś ci odbioru odpadów w cyklu sta ł ym, do czego zobowi ą zuje uchwa ł a Rady Miejskiej z dnia 28 maja 1997 r. w sprawie zasad utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie miasta Z ł otowa , przy jednoczesnym racjonalnym ukszta ł towaniu systemu wywozu odpadów oraz zapewnieniu 3 wykonania obowi ą zków na ł o ż onych na Spó ł k ę ww. decyzj ą Burmistrza Miasta Z ł otowa w sprawie przed ł u ż enia koncesji. W wykonaniu tej decyzji Zarz ą d Spó ł ki wprowadzi ł normatyw w wysoko ś ci 1,44m 3 odpadów na jednego mieszka ń ca rocznie, w oparciu o który wprowadzona zosta ł a nowa, zwi ę kszona, cz ę stotliwo ść wywozu odpadów w ramach zawartych umów. Ustalaj ą c normatyw Spó ł ka kierowa ł a si ę za ł o ż eniami ekologicznymi, nie znajduj ą c innego sposobu na zdyscyplinowanie mieszka ń ców gminy w zakresie wywozu odpadów na wysypisko. Po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego ustalono nast ę puj ą cy stan faktyczny: W marcu 2003 r. Spó ł ka zainicjowa ł a akcj ę zmiany tre ś ci umów wywozu odpadów komunalnych, wypowiadaj ą c dotychczas zawarte umowy w zakresie tre ś ci par. 3, który regulowa ł wysoko ś ci op ł at pobieranych za wywóz odpadów zgromadzonych w pojemnikach typu SM-110. Zachowuj ą c 3-miesi ę czny okres wypowiedzenia Spó ł ka poinformowa ł a strony umów, i ż z dniem 1 lipca 2003 r. wprowadzony zostaje nowy cennik us ł ug, na mocy którego cena wykonania us ł ugi naliczana b ę dzie w formie rycza ł towej, przy zastosowaniu dwukrotno ś ci lub czterokrotno ś ci wywozu odpadów w okresie miesi ę cznym. Uzasadniaj ą c konieczno ść zwi ę kszenia cz ę stotliwo ś ci wywozu odpadów Spó ł ka powo ł a ł a si ę na uchwa łę jej Zarz ą du nr 60/2002 z dnia 21 listopada 2002 r., któr ą ustalony zosta ł normatyw wywozu sta ł ych odpadów komunalnych na osob ę w wysoko ś ci 1,44m 3 /rok (co w skali miesi ą ca daje 120 l/osob ę /miesi ą c). Cen ę wywozu jednego pojemnika o poj. 110 l ustalono na poziomie 4,40 z ł (cena netto). Wypowiadaj ą c obowi ą zuj ą ce umowy Spó ł ka poinformowa ł a, i ż nie przyj ę cie wprowadzonego systemu spowoduje rozwi ą zanie umowy i zaprzestanie wykonywania us ł ug w zakresie wywozu odpadów i eksploatacji pojemników na odpady. Skar żą cej nie poinformowano o mo ż liwo ś ci wykonania us ł ugi poza umow ą , w systemie „Na żą danie”. Pismo tej tre ś ci Spó ł ka wys ł a ł a do skar żą cej w dniu 1 marca 2003 r., a swoje stanowisko podtrzyma ł a pismem z dnia 13 maja 2003 r. W rezultacie tych dzia ł a ń do dnia 8 lipca 2003 r. Spó ł ka zawar ł a 1674 umowy wg nowych zasad, 22 osoby odmówi ł y podpisania aneksów. Na rzecz tych osób Spó ł ka nadal wykonuje us ł ugi, lecz wy łą cznie na podstawie indywidualnych zlece ń , co do których obowi ą zuje inna, wy ż sza cena. Po wszcz ę ciu niniejszego post ę powania cena ta zosta ł a obni ż ona z poziomu 9,07 z ł do 6,07 z ł za pojemnik. Wprowadzono równie ż mo ż liwo ść negocjowania cz ę stotliwo ś ci wywozu odpadów w przedziale od jedno- do czterokrotno ś ci w miesi ą cu. Na tych warunkach zawarto 6 umów, w tym ze skar żą c ą . Zdaniem Spó ł ki osoby, z którymi umowy nie zawarto, mog ą samodzielnie dostarcza ć odpady na wysypisko. Ustalaj ą c normatyw wywozu odpadów sta ł ych w wysoko ś ci 1,44m 3 na osob ę na rok Spó ł ka opar ł a si ę na analizie ilo ś ci odpadów przyj ę tych na gminne wysypisko w Mi ę dzyb ł ociu oraz ogólnie dost ę pnych opracowaniach jednostek badawczych specjalizuj ą cych si ę w dziedzinie gospodarki odpadami, w tym na publikacjach, które s ł u żą projektantom wysypisk W ankietowanych gminach województwa wielkopolskiego, które udziela ł y wyja ś nie ń w ramach przeprowadzonego przez tut. Delegatur ę w pierwszej po ł owie 2003 r. badania rynku, w przewa ż aj ą cej ich liczbie wywóz odpadów odbywa si ę w sposób uzgodniony z klientem, który sam wybiera rodzaj i wielko ść pojemników oraz cz ę stotliwo ść ich opró ż niania (karty akt: 62-64). Z regu ł y przyj ę to wywóz odpadów z cz ę stotliwo ś ci ą raz na 4 dwa tygodnie, przy czym jest to uregulowanie o charakterze porz ą dkowym, a obowi ą zuj ą ce przepisy sanitarne kwestii tych nie reguluj ą . W nielicznych przypadkach przyj ę to normy ilo ś ci odpadów wytworzonych przez jedno gospodarstwo domowe, najcz ęś ciej wariant wywozu jednego pojemnika 110 l z nieruchomo ś ci jeden raz w miesi ą cu. Jedynie w Trzciance przyj ę ty normatyw jest znacz ą co wy ż szy i wynosi 110 l na osob ę w skali miesi ą ca. W tym przypadku Prezes Urz ę du wyda ł decyzj ę stwierdzaj ą c ą naruszenie przepisów ustawy, kwestionuj ą c przyj ę cie normatywnego sposobu okre ś lania ilo ś ci odpadów, na jak ą opiewa ć musi umowa wywozu tych nieczysto ś ci, z pomini ę ciem przeprowadzenia w tej sprawie konsultacji z mieszka ń cami gminy wzgl ę dnie referendum gminnego, przy równoczesnym ustaleniu tych norm w oderwaniu od wielko ś ci rzeczywistych – deklarowanych, faktycznie wytworzonych przez poszczególnych dostawców odpadów, a tak ż e z pomini ę ciem przeprowadzenia bada ń , których przedmiotem by ł oby ustalenie wielko ś ci przeci ę tnych dla okre ś lonych grup dostawców (decyzja nr RPZ – 27/2002 z dnia 19.12.2002 r.). Decyzja ta na dzie ń wydania niniejszego rozstrzygni ę cia nie uprawomocni ł a si ę , poniewa ż Gmina Trzcianka z ł o ż y ł a od niej odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Termin rozprawy zosta ł wyznaczony na dzie ń 19 listopada br. Urz ą d zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę uznaje nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, a poszczególne punkty nast ę pnego ust ę pu tego artyku ł u przyk ł adowo wyliczaj ą zakazane zachowania. Mo ż liwo ść postawienia danemu podmiotowi zarzutu naruszenia art. 8 w/w ustawy zachodzi w sytuacji, gdy podmiot ten zajmuje na wyodr ę bnionym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, poprzez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym stopniu niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Spó ł ka jest jedynym przedsi ę biorc ą , który na terenie miasta i gminy Z ł otów ś wiadczy us ł ugi wywozu sta ł ych odpadów komunalnych. St ą d na rynku wykonywania tych us ł ug, wobec braku konkurentów, Spó ł ka jest monopolist ą . Z uwagi na tak du żą si łę rynkow ą Spó ł ka podlega regulacjom zawartym w ww. ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów . Przedmiotem niniejszego post ę powania antymonopolowego by ł o ustalenie, czy wprowadzaj ą c zakwestionowany sposób rozliczania za wykonanie us ł ugi wywozu odpadów komunalnych, Spó ł ka nadu ż y ł a swojej pozycji na rynku. Jak wy ż ej opisano system ten oparty zosta ł na normach ilo ś ci odpadów, przypisanych ka ż demu mieszka ń cowi gminy. W oparciu o ten normatyw zwi ę kszono cz ę stotliwo ść wykonywania us ł ugi, wprowadzaj ą c now ą op ł at ę , która ustalona zosta ł a w formie rycza ł towej, przy zastosowaniu opcji wywozu dwa lub cztery razy w miesi ą cu. Po wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Spó ł ka dopu ś ci ł a mo ż liwo ść dalszego negocjowania tre ś ci umowy, przyjmuj ą c dodatkowo wariant wywozu odpadów jeden raz w miesi ą cu. Spó ł ka zmieni ł a równie ż cen ę wywozu odpadów „na żą danie”, obni ż aj ą c j ą z 9, 07 z ł do 6,07 z ł za pojemnik. Zmian ę ceny Spó ł ka uzasadni ł a konieczno ś ci ą weryfikacji i korekty kalkulacji, w której pope ł niono b łą d rachunkowy. 5 Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu porz ą dku i czysto ś ci w gminach (Dz. U. Nr 132 z pó ź niejszymi zmianami) rada gminy, po zasi ę gni ę ciu opinii pa ń stwowego terenowego inspektora sanitarnego ustala, w drodze uchwa ł y, szczegó ł owe zasady utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na obszarze gminy. W zakresie istotnym dla niniejszej sprawy przepis ten reguluje kwestie: wymaga ń w zakresie utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie nieruchomo ś ci, w tym prowadzenie we w ł asnym zakresie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (pkt 1a), rodzaju urz ą dze ń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomo ś ci (pkt 2), cz ę stotliwo ś ci i sposobu pozbywania si ę odpadów komunalnych lub nieczysto ś ci ciek ł ych z terenu nieruchomo ś ci oraz z terenów przeznaczonych do u ż ytku publicznego (pkt 3). Przepisy te okre ś laj ą zakres w ł adczych dzia ł a ń gminy w zakresie organizacji systemu utrzymania czysto ś ci. Obowi ą zuj ą cy na obszarze miasta Z ł otów regulamin utrzymania czysto ś ci i porz ą dku, wprowadzony zosta ł uchwa łą nr XXX/172/97 z dnia 28 maja 1997 r. w sprawie uchwalenia zasad utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie miasta Z ł otów, i stanowi za łą cznik do niej pod nazw ą „Zasady utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie miasta Z ł otów” (zwane dalej Regulaminem ). W par. 4 tego Regulaminu w ł a ś ciciele nieruchomo ś ci zobowi ą zani zostali do gromadzenia odpadów komunalnych w pojemnikach do tego przeznaczonych, ustalaj ą c obowi ą zuj ą ce normatywne wielko ś ci pojemników w za łą czniku nr 1 do Regulaminu . Zgodnie z tym za łą cznikiem na terenie Z ł otowa obowi ą zuje wymóg zaopatrzenia nieruchomo ś ci w co najmniej jeden pojemnik o pojemno ś ci 110 l. Zgodnie z par. 5 ust. 2 Regulaminu usuwanie odpadów komunalnych nast ę puje odp ł atnie na podstawie umowy zawartej mi ę dzy w ł a ś cicielem nieruchomo ś ci a gminn ą jednostk ą organizacyjn ą lub podmiotem posiadaj ą cym zezwolenie na wykonanie tych us ł ug. Odbiór odpadów, zgodnie z par. 5 ust. 3, odbywa si ę w cyklu sta ł ym. Wy łą cznie w odniesieniu do usuwania odpadów ulicznych R egulamin stanowi w par. 5 ust. 4, i ż harmonogram oraz cz ę stotliwo ść usuwania takich odpadów ustalony b ę dzie raz w roku i stanowi za łą cznik do umowy z gminn ą jednostk ą organizacyjn ą lub podmiotem posiadaj ą cym zezwolenie na wykonywanie us ł ug wywozu odpadów. Tym samym Regulamin nie ustala, z jak ą cz ę stotliwo ś ci ą powinien odbywa ć si ę wywóz odpadów z nieruchomo ś ci b ę d ą cych w ł asno ś ci ą mieszka ń ców miasta. W rezultacie nale ż y uzna ć , i ż do czasu zmiany ww. Regulaminu, w wyniku której b ę dzie on regulowa ł cz ę stotliwo ść wywozu opadów z nieruchomo ś ci, wy łą cznie w ł a ś ciciele nieruchomo ś ci maj ą prawo decydowania o cz ę stotliwo ś ci wykonywania na ich rzecz us ł ugi wywozu odpadów oraz o wyborze wielko ś ci pojemnika, który zaspokoi ich potrzeby. Upowa ż niaj ą c Spó ł k ę do ustalenia normatywu wywozu odpadów przypadaj ą cego na jedn ą osob ę , w oparciu w który Spó ł ka zobowi ą zana jest rozlicza ć mieszka ń ców Z ł otowa z tytu ł u wykonywanej na ich rzecz us ł ugi, Burmistrz Miasta Z ł otowa przekroczy ł uprawnienia, jakie na mocy art. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. Nr 9 z 1997 r. poz. 43 z pó ź niejszymi zmianami) rada gminy mo ż e scedowa ć na organy wykonawcze jednostek samorz ą du terytorialnego. Zwi ę kszaj ą c cz ę stotliwo ść wykonywania us ł ugi Spó ł ka jako podstaw ę prawn ą powo ł a ł a si ę na upowa ż nienie zawarte w decyzji Burmistrza Miasta Z ł otowa w sprawie przed ł u ż enia koncesji na ś wiadczenie przez Spó ł k ę us ł ug komunalnych w zakresie wywozu odpadów . Decyzja ta wydana zosta ł a w dniu 27 marca 2003 r., podczas gdy normatyw zosta ł przyj ę ty uchwa łą Zarz ą du Spó ł ki z dnia 21 listopada 2002 r., co oznacza, ż e w dniu przyj ę cia tej uchwa ł y wskazana przez Spó ł k ę decyzja Burmistrza nie mog ł a stanowi ć podstawy formalnej do wprowadzenia normatywu. Abstrahuj ą c od tej kwestii, jako drugorz ę dnej dla niniejszej sprawy, tre ść postawionego Spó ł ce zarzutu wymaga rozstrzygni ę cia, czy wskazane przez ni ą dokumenty oraz przepisy mog ą zosta ć uznane za podstaw ę formaln ą i merytoryczn ą do wprowadzenia przyj ę tego rozwi ą zania. W ocenie organu antymonopolowego tak nie jest. 6 Jedynymi aktami prawnymi, które mog ą szczegó ł owo regulowa ć kwestie zwi ą zane z utrzymaniem czysto ś ci i porz ą dku na terenie gminy, w tym nak ł ada ć na jej mieszka ń ców okre ś lone obowi ą zki oraz dawa ć im okre ś lone prawa, s ą akty prawa miejscowego wydawane przez w ł a ś ciwe terytorialnie jednostki organizacyjne jednostek samorz ą du terytorialnego. Akty prawa miejscowego s ą aktami z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. Nr 142 z 2001 r. poz. 1591 z pó ź niejszymi zmianami), czego nie mo ż na przypisa ć decyzji Burmistrza Z ł otowa, wydanej w sprawie udzielenia lub przed ł u ż enia jednemu przedsi ę biorcy zezwolenia na wykonywanie us ł ug komunalnych w zakresie wywozu odpadów (decyzja ta wydana zosta ł a w wykonaniu dzia ł alno ś ci komunalnej). Tym samym postanowienia tego dokumentu nie mog ą zosta ć uznane za wi ążą ce dla mieszka ń ców miasta Z ł otów w zakresie na ł o ż enia na nich obowi ą zku zaakceptowania przyj ę tego przez Spó ł k ę sposobu rozliczania, w rezultacie przyj ę cia normatywu wywozu odpadów przypadaj ą cego na jedn ą osob ę , którego wysoko ść wymusza zwi ę kszenie cz ę stotliwo ś ci wykonywania us ł ugi. Obowi ą zek taki mog ł aby na ł o ż y ć rada gminy, zmieniaj ą c odpowiednio Regulamin utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Z ł otowa . W tym zakresie inicjatywa uchwa ł odawcza zosta ł a podj ę ta po wszcz ę ciu niniejszego post ę powania, co wynika z o ś wiadczenia Burmistrza Z ł otowa, przed ł o ż onego do akt sprawy w dniu 25.09.2003 r. Zdaniem Urz ę du równie ż przywo ł ane przez Spó ł k ę przepisy zarz ą dzenia Wojewody Pilskiego nr 1 z dnia 02.01.1981 r. w sprawie zmiany Zarz ą dzenia nr 22/77 Wojewody Pilskiego z dnia 28.02.1977 r. w sprawie ustalenia op ł at za oczyszczanie ulic i placów oraz wywóz nieczysto ś ci sta ł ych i p ł ynnych przez zak ł ady oczyszczania miast , jako od lat nieobowi ą zuj ą ce oraz maj ą ce charakter przepisów porz ą dkowych, skierowanych do przedsi ę biorców wykonuj ą cych us ł ugi na rzecz w ł a ś cicieli i administratorów budynków wielolokalowych, nie mog ą zosta ć uznane za podstaw ę formaln ą i merytoryczn ą przyj ę tego rozwi ą zania. O ile Spó ł ka, jako niezale ż ny przedsi ę biorca, ma prawo samodzielnie ustali ć cen ę us ł ugi wywozu odpadów (obowi ą zuj ą ce przepisy uprawniaj ą w ł adze gmin jedynie do podj ę cia uchwa ł y w przedmiocie ustalenia maksymalnych cen tych us ł ug), to wysoko ść tych cen powinna zosta ć skalkulowana i ustalona w sposób gwarantuj ą cy zwrot poniesionych kosztów, powi ę kszonych o mar żę zysku, przy czym tak ustalona cena nie powinna znacz ą co odbiega ć od cen stosowanych przez przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w porównywalnych warunkach. Przeprowadzone post ę powanie antymonopolowe mia ł o na celu ustalenie, czy i w jakim stopniu wprowadzenie przez Spó ł k ę normatywów, które stanowi ą podstaw ę do przyj ę tego sposobu rozliczania za wykonan ą us ł ug ę , mo ż e zosta ć uznane za stosowanie praktyk zakazanych ww. przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Oceny tej dokonano w odniesieniu do zakazu naruszenia dwóch przepisów: art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawarty zosta ł zakaz narzucania uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu takie warunki nieuzasadnione korzy ś ci. Do naruszenia tego przepisu dochodzi wówczas, gdy spe ł nione zostaj ą łą cznie trzy przes ł anki: zakwestionowane warunki umów s ą uci ąż liwe, zostaj ą kontrahentowi narzucone i przynosz ą nieuzasadnione korzy ś ci. Narzucanie uci ąż liwych warunków umów musi mie ć charakter przymusowy, wymuszony przez podmiot dominuj ą cy posiadan ą si łą rynkow ą . W analizowanej sytuacji, te nieuzasadnione korzy ś ci Spó ł ki polegaj ą na unikni ę ciu kosztów i wysi ł ków organizacji przeprowadzenia stosownych bada ń , na podstawie których mo ż liwe by ł oby przypisanie ka ż demu z mieszka ń ców 7 produkowanie okre ś lonej ilo ś ci odpadów. W rezultacie nie mo ż na, w oparciu o obiektywne i sprawdzone argumenty, polemizowa ć z opini ą skar żą cej, ż e normy te s ą zawy ż one. Zdaniem skar żą cych w gminie o wysokim wska ź niku bezrobocia, w sytuacji, gdy cz ęść odpadów jest unieszkodliwiana w domach i na ogródkach oraz gdy nast ę puje ich selektywna zbiórka, w ł a ś ciciele nieruchomo ś ci obci ąż eni zostali obowi ą zkiem zap ł aty za „us ł ug ę wywozu pustych pojemników”. W ocenie Urz ę du, nie mo ż na wykluczy ć , i ż ci mieszka ń cy gminy zostali obci ąż eni kosztami us ł ug w rozmiarach, które obiektywnie przekraczaj ą ich potrzeby. Wobec powy ż szych zarzutów okoliczno ś ci ą , która usprawiedliwi ł aby wprowadzenie takiego systemu rozliczania by ł oby przeprowadzenie bada ń i analiz obejmuj ą cych obszar gminy. Na obszarze miasta Z ł otów bada ń takich nie przeprowadzono – oparto si ę na opracowaniach dotycz ą cych innych regionów oraz w ł asnych informacjach, dotycz ą cych ilo ś ci odpadów trafiaj ą cych na wysypisko. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy uzna ł , i ż wprowadzaj ą c zakwestionowane normatywy, Spó ł ka nadu ż y ł a swojej pozycji na rynku, naruszaj ą c przepis art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ww. ustawy, po ś rednio narzucaj ą c w ł a ś cicielom posesji równie ż nieuczciwe warunki zakupu wykonywanej na ich rzecz us ł ugi wywozu odpadów. W ocenie Urz ę du na ł o ż enie obowi ą zku zawarcia umowy z przedsi ę biorc ą wywo żą cym odpady na wywóz takiej ich ilo ś ci, jaka wynika z przyj ę tego przez Spó ł k ę normatywu, mog ł oby zosta ć zalegalizowane jedynie w sytuacji, gdyby mieszka ń cy gminy udzielili – wyra ż aj ą c swe opinie w trybie konsultacji z mieszka ń cami (art. 5a ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym ) lub referendum (art. 2 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym – Dz. U. 2000, Nr 88, poz. 95) – wsparcia takiemu systemowi organizacji wywozu odpadów komunalnych. W sytuacji, gdy systemowi temu wsparcia takiego nie udzielono, a wprowadzi ł a go Spó ł ka, nie dysponuj ą c ku temu wa ż nym umocowaniem w obowi ą zuj ą cych przepisach prawa, jego funkcjonowanie nale ż y uzna ć za bezprawne. St ą d orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. Przepis art. 8 ust.2 pkt 1 w/w ustawy zakazuje narzucania, bezpo ś rednio lub po ś rednio, nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych. Nieuczciwe ceny towarów czy us ł ug to takie, które umo ż liwiaj ą przedsi ę biorcy, który zmonopolizowa ł lub zdominowa ł rynek, osi ą gni ę cie korzy ś ci o wiele wi ę kszych ni ż uda ł oby mu si ę osi ą gn ąć w warunkach rynku konkurencyjnego . W aspekcie tre ś ci tego przepisu w ramach niniejszego post ę powania zakwestionowane zosta ł o pobieranie za wykonanie us ł ugi wywozu pojemnika w systemie „na żą danie” ceny o 100% wy ż szej od cen stosowanych wobec osób, z którymi zawarto umowy wywozu odpadów. Cena w takiej wysoko ś ci obowi ą zywa ł a do dnia 09 wrze ś nia br., kiedy to w wyniku korekty kalkulacji zosta ł a obni ż ona oraz wprowadzono mo ż liwo ść wywozu odpadów w ramach zawartych umów w cyklu jeden raz w miesi ą cu. Jak wy ż ej stwierdzono, Spó ł ka bezpodstawnie odmawia ł a zawierania umów z osobami, które nie akceptuj ą przyj ę tego przez ni ą sposobu rozliczania. Tym niemniej w odniesieniu do wykonywania us ł ug w systemie „na żą danie”, nie mo ż na odmówi ć Spó ł ce prawa do ustalenia i pobierania wy ż szej ceny. Przyj ę ty przez Spó ł k ę system rozliczania w odniesieniu do us ł ugi wykonywanej w ramach zawartej umowy oparty jest na rycza ł cie. Cena wywozu odpadów, która obowi ą zuje w ramach zawartych umów wywozu odpadów, skalkulowana zosta ł a z uwzgl ę dnieniem przyj ę tych cz ę stotliwo ś ci wywozu, a wi ę c liczby kursów, które Spó ł ka wykona w okre ś lonym czasie. Liczb ę t ę Spó ł ka ustala z uwzgl ę dnieniem przyj ę tego harmonogramu wywozu odpadów. Nie 8 mo ż na wykluczy ć , ż e w przypadku wywozu odpadów w systemie „na żą danie” wielko ść ponoszonych kosztów wywozu jednego pojemnika mo ż e by ć wi ę ksza. Wp ł yw na t ę wielko ść ma konieczno ść indywidualnego dojazdu do posesji, podczas gdy w przypadku wykonywania us ł ug w ramach umów, a wi ę c zgodnie z harmonogramem, koszt ten rozk ł ada si ę na wi ę ksz ą liczb ę posesji. W niniejszej sprawie istotne jest to, ż e wy ż sza cena zosta ł a b łę dnie skalkulowana i w takiej wysoko ś ci obowi ą zywa ł a do dnia 09 wrze ś nia br. Wy ż sza cena wywozu odpadów obowi ą zywa ł a równie ż osoby, którym Spó ł ka wypowiedzia ł a zawarte umowy z uwagi na nie wyra ż enie przez nich zgody na zwi ę kszenie cz ę stotliwo ś ci opró ż niania pojemników. Poniewa ż dokonane w tym zakresie zmiany zosta ł y w niniejszej decyzji uznane za bezprawne, równie ż stosowanie w okresie do dnia 09 wrze ś nia br., w odniesieniu do tych osób, wy ż szej ceny nale ż y uzna ć za naruszaj ą ce przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Od tej daty Spó ł ka wprowadzi ł a mo ż liwo ść wywozu odpadów z posesji w ramach umów z cz ę stotliwo ś ci ą jeden raz w miesi ą cu, a cena wywozu pojemnika w systemie „na żą danie” zosta ł a obni ż ona w wyniku dokonanej korekty kalkulacji. Zdaniem Urz ę du Spó ł ka, która jest jedynym uprawnionym podmiotem do wykonywania na terenie miasta Z ł otów us ł ug wywozu sta ł ych odpadów komunalnych, zobligowana jest do zapewnienia wszystkim mieszka ń com tego miasta dost ę pu do ś wiadczonych przez ni ą us ł ug. Wykonuj ą c te us ł ugi Spó ł ka powinna gwarantowa ć wszystkim zainteresowanym równe traktowanie, w tym w zakresie stosowanych cen. Poniewa ż cena wywozu pojemnika w systemie „na żą danie” zosta ł a b łę dnie skalkulowana, a dokonana korekta spowodowa ł a obni ż enie jej wysoko ś ci a ż o 1/3, zasadne jest stwierdzenie, i ż Spó ł ka ustali ł a t ę cen ę na poziomie nadmiernie wygórowanym w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. St ą d orzeczono, jak w punkcie II sentencji decyzji. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść od 1000 do 5.000.000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy. Zgodnie z art. 115 tej ustawy warto ść euro podlega przeliczeniu na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez NBP w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Na dzie ń 31 grudnia 2002 r. przelicznik ten wynosi ł 4,0202z ł , st ą d wysoko ść kary na ł o ż onej na Spó ł k ę wynosi po zaokr ą gleniu 4.020 z ł (s ł ownie: cztery tysi ą ce dwadzie ś cia z ł ). Wymierzaj ą c kar ę w minimalnej, przewidzianej przepisami ustawy wysoko ś ci, Urz ą d uwzgl ę dni ł przede wszystkim wyniki finansowe Spó ł ki, osi ą gni ę te w 2002 r. Za ten rok Spó ł ka odnotowa ł a nieznaczny dochód wynosz ą cy 147.715 z ł . Urz ą d uzna ł za celowe ukaranie Spó ł ki, w przekonaniu, ż e prewencyjny charakter kary pozytywnie oddzia ł ywa ć b ę dzie na zachowanie ukaranej w stosunkach z podmiotami na rzecz których ś wiadczy us ł ugi, a które z racji braku innego us ł ugodawcy na rynku, nie maj ą mo ż liwo ś ci wyboru innego ś wiadczeniodawcy. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du w Poznaniu. Otrzymuje: Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki 9 MZUK Sp. z o.o. ul. Szpitalna 38, 77-400 Z ł otów