RKR-4/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE L.dz. RKR~41 1-2/03/BR- ~ /04 Kraków, dn. 16kwietnia 2004 r. DECYZJA NR RKR- 4 /2004 Na podstawie art. 105 ~ 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r., Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i ~ 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - umarza si ę post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te z urz ę du w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Tarnowie przy ul. Braci Saków 5 pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przewozu samochodowego pasa ż erów na terenie Tarnowa i powiatu tarnowskiego, polegaj ą cym na narzucaniu nieuczciwych — ra żą co niskich — cen oraz przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji, co mog ł oby stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt I i 5 ww. ustawy - jako bezprzedmiotowe. UZASADNIENIE W dniu 17 czerwca 2003 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie wp ł yn ęł a anonimowa skarga, opisuj ą ca dzia ł ania Przedsi ę biorstwa Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Tarnowie (zwanego dalej „PKS”) maj ą ce — zdaniem autorów — na celu eliminacj ę konkurencji na lokalnym rynku przewozu samochodowego pasa ż erów na terenie Tarnowa i powiatu tarnowskiego. Wg oceny skar żą cych PKS nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej na tym rynku lokalnym, poprzez stosowanie na wielu liniach nieuczciwych — ra żą co niskich - cen. Na potwierdzenie zarzutów do skargi do łą czone zosta ł y kserokopie 9 biletów wystawionych przez PKS za przewóz pasa ż erów ~na ró ż nych regularnych liniach osobowych. Maj ą c na uwadze informacje zawarte w skardze, organ antymonopolowy w dniu 24.06.2003r. - postanowieniem nr RKR-220/2003 - wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce. W toku post ę powania PKS przed ł o ż y ł o „Taryf ę przewozu osób i baga ż u w komunikacji autobusowej Przedsi ę biorstwa Komunikacji Autobusowej Spó ł ka z o.o. w Tarnowie Wyja ś ni ł o równie ż (pismo z dnia 11 lipca 2003 r. .znak: Ldz. NF-083/0”7/2003), i ż przewóz pasa ż erów jest dla Przedsi ę biorstwa dzia ł alno ś ci ą de~cytow ą i aktualnie tworzone s ą nowe taryf~r i cenniki oparte na rzeczywistych kosztach przebiegu autobusów. Wg PKS, kieruj ą c si ę faktycznymi kosztami, aktualnie przyj ę to zasad ę , i ż na liniach prowadz ą cych do i z miasta Tarnowa PKS na trasie o d ł ugo ś ci do 11 krn, cena — niezale ż nie od odleg ł o ś ci faktycznie przebytej przez pasa ż era - wynosi 1 z ł , natomiast na trasie nie przekraczaj ą cej 30 krn cena ta jest zró ż nicowana i — w zale ż no ś ci od faktycznej odleg ł o ś ci przebytej przez pasa ż era - wynosi od 1,00 z ł do 2,50 z ł . 2 Maj ą c na uwadze, i ż w ś wietle ustale ń dokonanych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego: - prowadzenie dzia ł alno ś ci przewozu pasa ż erów przynosi PKS straty finansowe, a mimo to ceny tych us ł ug nie byly podnoszone od pa ź dziernika 2001 r., pomimo przyj ę cia generalnej polityki cenowej dotycz ą cej wszystkich linii do i z Tarnowa o d ł ugo ś ci do 11 krn, PKS pobiera cen ę 1 z ł za przejazd jedynie na niektórych odcinkach tych linii, natomiast na innych odcinkach ceny s ą wy ż sze i dochodz ą do 2,50 z ł za odleg ł o ść 9 krn, w przypadku cz ęś ci linii, dla których PKS nie ustali ł o cenników indywidualnych obowi ą zuje za łą cznik nr 1 do „Taryfy przewozu osób i baga ż u ...„ wg którego cena za przejazd na odleg ł o ść do 11 krn wynosi 3 z ł , organ antymonopolowy powzi ął uzasadnione podejrzenie, i ż PKS kszta ł tuje swoje ceny i stosuje je w zani ż onej w stosunku do kosztów wysoko ś ci jedynie na wybranych liniach, w celu eliminacji konkurencji na tych liniach. W zwi ą zku z powy ż szym w dniu 7 sierpnia 2003 r., postanowieniem nr RKR-23912003, zosta ł o wszcz ę te post ę powanie antymonopolowe pod zarzutem nadu ż ywania przez PKS pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przewozu samochodowego pasa ż erów na terenie Tarnowa i powiatu tarnowskiego, polegaj ą cego na narzucaniu nieuczciwych — ra żą co niskich - cen oraz przeciwdzia ł aniu ukszta ł towania si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji, tj. naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 i 5 ustawy o ochronie I.. .1. W toku post ę powania antymonopolowego organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Istot ą praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ustawy o ochronie J.. .1 jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Pod poj ę ciem rynku w ł a ś ciwego zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie J.. .1 - rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Z kolei zgodnie z definicj ą zawart ą w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie I...! pozycja dominuj ą ca to pozycja przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Stosownie do postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego PKS-owi postawiony zosta ł zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przewozu samochodowego pasa ż erów na terenie Tarnowa i powiatu tarnowskiego. O uznaniu tego rynku za w ł a ś ciwy w sprawie zadecydowa ł a tre ś ci skargi, z której wynika ł o, ż e PKS stosuje zani ż one ceny na terenie Tarnowa i powiatu tarnowskiego oraz wyja ś nienia PKS zawarte w pi ś mie z dnia 11 lipca 2003 r., w ś wietle których PKS ponosi straty finansowe na ca ł ej dzia ł alno ś ci przewozowej, a na wszystkich liniach prowadz ą cych do i z miasta Tarnowa przyj ę to zasad ę , ż e na odleg ł o ść ~do 11 km cena — niezale ż nie od faktycznie przebytej przez pasa ż era - wynosi 1 z ł . W celu ustalenia pozycji PKS na wyznaczonym jak wy ż ej rynku w ł a ś ciwym pos ł u ż ono si ę dwoma metodami, 11. (1) udzia ł u ilo ś ci linii obs ł ugiwanych przez PKS w ogólnej liczbie linii regularnych obs ł ugiwanych przez wszystkich przewo ź ników wykonuj ą cych przewozy na terenie Tarnowa i powiatu tarnowskiego oraz (2) udzia ł u potencja ł u przewozowego posiadanego przez PKS w sumie potencja ł u wszystkich przewo ź ników. Na podstawie informacji udzielonych przez Urz ą d Marsza ł kowski Województwa Ma ł opolskiego (pismo z dnia 18 sierpnia 2003 r. znak:GI.II.5430/78.-5/03) oraz wyja ś nie ń PKS z dnia 11 lipca 2003 r. ustalono, i ż konkurentami PKS na rynku w ł a ś ciwym jest 19 innych przedsi ę biorstw PKS oraz 56 przewo ź ników prywatnych. Do wszystkich tych przewo ź ników zosta ł y skierowane ankiety. Ostatecznie okaza ł o si ę , i ż faktyczna liczba uczestników rynku w ł a ś ciwego wynosi 63, gdy ż 12 przedsi ę biorców uj ę tych w wykazie Urz ę du Marsza ł kowskiego ju ż nie prowadzi dzia ł alno ś ci gospodarczej, b ą d ź wykonuje jedynie przewozy pracowników do zak ł adów pracy. W wyniku analizy uzyskanych informacji ustalono, i ż udzia ł PKS w rynku w ł a ś ciwym mierzony liczb ą linii regularnych obs ł ugiwanych na terenie Tarnowa i powiatu tarnowskiego wynosi 29,6%. Indywidualne udzia ł y w tym rynku konkurentów PKS kszta ł tuj ą si ę pomi ę dzy 0,4% a 9,6%. Dodatkowo dokonano porównania potencja ł u przewozowego posiadanego przez PKS i jego konkurentów, mierzonego liczb ą miejsc siedz ą cych i stoj ą cych w autobusach, którymi dysponuj ą . Ustalono, i ż udzia ł w rynku w ł a ś ciwym mierzony potencja ł em przewozowym przewo ź ników wynosi dla PKS - 38,5% a dla jego konkurentów od 0,1% do 33,7%. Szczegó ł owe zestawienia uwzgl ę dniaj ą ce uczestników rynku i wielko ś ci okre ś laj ą ce ~ch udzia ł w rynku, zawieraj ą akta post ę powania antymonopolowego (pozycja akt nr 145 i 146). Jak wynika z powy ż szych ustale ń , PKS na lokalnym rynku przewozu samochodowego pasa ż erów ograniczonym geograficznie do terenu Tarnowa i powiatu tarnowskiego, nie posiada pozycji dominuj ą cej. W pi ś mie z dnia 7 listopada 2003 r. (znak: Ldz. NF-157/l 1/2003) PKS o ś wiadczy ł o, i ż cena w wysoko ś ci 1 z ł nie jest pobierana na wszystkich odcinkach linii regularnych osobowych na odleg ł o ść do 11 km - jak wynika ł o to z wcze ś niejszych wyja ś nie ń zawartych w pismach z dnia 11 i 27 lipca 2003 r. - lecz jedynie na 2 odcinkach linii regularnych, tj. Tarnów — Wojnicz i Tarnów Tamel — Por ę ba Radlna”. Maj ą c powy ż sze na uwadze, a tak ż e uwzgl ę dniaj ą c, i ż post ę powanie antymonopolowe zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, organ antymonopolowy rozwa ż y ł , czy zarzut naruszenia art 8 ustawy o ochronie (...) móg ł by zosta ć postawiony PKS w odniesieniu do rynku o mniejszym - ni ż Tarnów i powiat tarnowski - zasi ę gu terytorialnym. Uwzgl ę dniaj ą c, i ż na podstawie „Taryfy przewozu osób i baga ż u ...„ ustalono, i ż PKS stosuje cen ę 1 z ł na odcinku linii regularnych pomi ę dzy miejscowo ś ciami Tarnów — Wojnicz równie ż wówczas, gdy odcinek ten jest d ł u ż szy ni ż 11 krn (tak np.: linia nr 64 odleg ł o ść — 14 krn, linia nr 55 — 16 krn), organ antymonopolowy postanowi ł dokona ć ustale ń na temat udzia ł u PKS na lokalnym rynku ograniczonym do przewozu na odcinku regularnych linii osobowych pomi ę dzy tymi dwiema miejscowo ś ciami. Do 8 uczestników okre ś lonego jw. rynku - ustalonych na podstawie informacji Urz ę du Marsza ł kowskiego Województwa Ma ł opolskiego - wystosowano dodatkowe zapytania dotycz ą ce odcinka ww. linii. Dla ustalenia pozycji rynkowej PKS na rynku ograniczonym do przewozu pasa ż erów na odcinku regularnych linii osobowych pomi ę dzy miejscowo ś ciami Tarnów i Wojnicz przyj ę to dwie metody, tj. (1) ud ź iahi PKS w ogólnej tygodniowej liczbie kursów na tym odcinku oraz (2) udzia ł u PKS w tygodniowym potencjale przewozowym wszystkich uczestników rynku, rozumianym jako iloczyn ś redniej ilo ś ci miejsc w autobusach u ż ytkowanych przez wszystkich uczestników rynku i liczby kursów wykonywanych tygodniowo przez tych przedsi ę biorców. Na podstawie wyników ankiety organ antymonopolowy ustali ł , i ż udzia ł PKS w rynku przewozów pomi ę dzy Tarnowem a Wojniczem, okre ś lony;~ - na podstawie łą cznej tygodniowej liczby kursów wynosi 28,1%, a pozosta ł ych uczestników rynku od 0,5% do 30,3%, - na podstawie tygodniowego potencja ł u przewozowego wynosi 39,3%, a pozosta ł ych uczestników rynku od 0,6% do 34%. W ś wietle powy ż szego udzia ł PKS na rynku przewozów osobowych prowadz ą cych pomi ę dzy miejscowo ś ciami Tarnów i Wojnicz nie .przekracza 40 %. Szczegó ł owe zestawienia uwzgl ę dniaj ą ce uczestników rynku i ich udzia ł y w rynku, zawieraj ą akta post ę powania antymonopolowego (pozycja akt nr 147 i 148). Maj ą c na uwadze ustalenia post ę powania antymonopolowego stwierdzi ć nale ż y, i ż PKS na ż adnym z dwóch wy ż ej analizowanych rynkach - zarówno szerszym okre ś lonym w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, jak i w ęż szym ograniczonym do jednej linii - nie posiada pozycji dominuj ą cej w rozumieniu cytowanego wcze ś niej art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...)„ gdy ż nie przekracza progu 40 %. Tym samym w niniejszej sprawie nie zosta ł a spe ł niona podstawowa przes ł anka, o której mowa wart. 8 ust. 1 ustawy. W konsekwencji nale ż y zatem uzna ć , ż e ewentualne zachowania cenowe PKS nie podlegaj ą ocenie Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod k ą tem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 5 ustawy o ochronie I.. .1, co skutkuje bezprzedmiotowo ś ci ą prowadzonego post ę powania antymonopolowego. W tym stanie rzeczy, zgodnie z tre ś ci ą art. 105 ~ 1 k.p.a., w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie I.. .1, nale ż a ł o umorzy ć post ę powanie antymonopolowe jako bezprzedmiotowe. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosowr ń e do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie I...! w zwi ą zku z art. 47928 ~ 2 k.p.c. — od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie — S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie 31-01 I Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury Barbara du Vll