RWA-8/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-53/7/2003/MM Warszawa, dn. 31 marca 2004r. DECYZJA Nr RWA - 8/2004 Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza si ę post ę powanie antymonopolowe w sprawie na ł o ż enia na Ostro łę ckie Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Ostro łę ce kary pieni ęż nej z powodu zw ł oki w wykonaniu decyzji Prezesa Urz ę du Nr RWA-24/99 z dnia 31 grudnia 1999r. (pkt I). UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego na wniosek Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego, decyzj ą z dnia 31 grudnia 1999r. Nr RWA – 24/99 nakaza ł Ostro łę ckiemu Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Ostro łę ce (zwane dalej: OPEC) zaniechania praktyki monopolistycznej polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej poprzez: I. dyskryminuj ą ce wypowiedzenie Panu W ł odzimierzowi Krasnod ę bskiemu umowy o dostaw ę energii cieplnej wobec braku alternatywnych mo ż liwo ś ci zaopatrzenia w energi ę ciepln ą , co stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz. U. z 1999 r. Nr 52, poz. 547 z pó ź n. zm.) ∗ , II. narzucanie uci ąż liwego warunku umowy o dostaw ę energii cieplnej, zgodnie z którym miejscem pomiaru energii ma by ć w ę ze ł grupowy, co skutkowa ł oby przerzuceniem na Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego obowi ą zku zap ł aty za t ę cz ęść energii, która jest ubytkiem na odcinku od w ę z ł a grupowego do pocz ą tku jego instalacji, co stanowi naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy. Powy ż sz ą decyzj ą Prezes Urz ę du na podstawie art. 104 k.p.a i art. 14 ust. 1 ww. ustawy na ł o ż y ł na OPEC kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 10.000 z ł (s ł ownie: dziesi ęć tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa (pkt III decyzji). ∗ Z dniem 1 kwietnia 2001r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) zwana dalej ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów, która zast ą pi ł a ustaw ę z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz. U. z 1999r. Nr 52, poz. 547 z pó ź n. zm.). Na skutek odwo ł ania OPEC od ww. decyzji S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy (obecnie: S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) wyrokiem z dnia 11 grudnia 2000r. (sygn. akt XVII Ama 46/00): 1) uchyli ł pkt II decyzji Prezesa Urz ę du Nr RWA-24/99, 2) oddali ł odwo ł anie w pozosta ł ej cz ęś ci. S ą d w swoim wyroku uzna ł , i ż wypowiedzenie umowy o dostaw ę energii cieplnej Panu W ł odzimierzowi Krasnod ę bskiemu i zaprzestanie dostaw energii cieplnej nale ż y uzna ć za form ę dyskryminacji zmierzaj ą c ą do wywarcia presji na odbiorc ę w celu zawarcia umowy na po żą danych przez przedsi ę biorstwo energetyczne warunkach. Umowa o dostarczanie energii cieplnej s ł u żą cej do ogrzewania pomieszcze ń i przygotowania ciep ł ej wody u ż ytkowej zawarta zosta ł a pomi ę dzy Panem W ł odzimierzem Krasnod ę bskim a OPEC w dniu 20 listopada 1992r. W umowie okre ś lono m.in. granic ę dostawy energii cieplnej oraz zasady rozlicze ń , w których jako podstaw ę przyj ę to powierzchni ę u ż ytkow ą pomieszcze ń odbiorcy. Miejscem w łą czenia instalacji cieplnej budynku Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego do sieci cieplnej by ł w ę ze ł cieplny – rozdzielczy w budynku Spó ł dzielni Mieszkaniowej ESKULAP. W 1995r. OPEC powiadomi ł Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego o konieczno ś ci zmiany dotychczasowego sposobu rozlicze ń za dostaw ę energii cieplnej ze wzgl ę du na wykonanie opomiarowania zu ż ycia energii cieplnej w w ęź le grupowym oraz zwi ą zan ą z tym konieczno ś ci ą dokonania zmian w umowie. W zwi ą zku z odrzuceniem przez Pana W ł odzimierza Kasnod ę bskiego propozycji zmiany umowy, OPEC wypowiedzia ł mu umow ę z miesi ę cznym okresem wypowiedzenia tj. z dniem 1 listopada 1997r. Ze wzgl ę du na trwaj ą cy sezon grzewczy 1996/97 OPEC przesun ął termin zako ń czenia dostaw energii Panu W ł odzimierzowi Krasnod ę bskiemu i powiadomi ł go pismem z dnia 28 kwietnia 1998r., i ż z terminem zako ń czenia sezonu grzewczego jego budynek zostanie od łą czony z zasilania w energi ę ciepln ą . Dostaw energii cieplnej do budynku Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego OPEC zaprzesta ł w dniu 29 kwietnia 1997r. Takie dzia ł ania OPEC Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów oceni ł , a S ą d Antymonopolowy w swoim wyroku t ę ocen ę podzieli ł , jako bezprawne. W dniu 6 sierpnia 2001r. S ą d Najwy ż szy postanowieniem (sygn. akt I CKN 216/01) odrzuci ł wniesion ą przez OPEC kasacj ę od wyroku S ą d Antymonopolowego. Tym samym wyrok S ą du Antymonopolowego sta ł si ę prawomocny, a decyzja w pkt I i III podlega ł a obowi ą zkowi wykonania. W dniu 26 wrze ś nia 2001r. OPEC dokona ł na wskazane w decyzji konto bankowe wp ł aty 10.000 z ł , uiszczaj ą c tym samym kar ę pieni ęż n ą wskazan ą w pkt III decyzji Prezesa Urz ę du. W zwi ą zku z uprawomocnieniem si ę wyroku S ą du Antymonopolowego z dnia 11 grudnia 2000r. oraz zwrotem akt s ą dowych, Delegatura UOKiK w Warszawie podj ęł a post ę powanie w cz ęś ci, w stosunku do której decyzja Prezesa Urz ę du zosta ł a przez S ą d Antymonopolowy uchylona. Decyzj ą Nr RWA – 3/2003 z dnia 6 maja 2003r. Prezes Urz ę du nie stwierdzi ł stosowania przez OPEC praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , której dotyczy ł wyrok uchylaj ą cy tj. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej poprzez narzucanie uci ąż liwego warunku umowy o dostaw ę energii cieplnej, zgodnie z którym miejscem pomiaru energii ma by ć w ę ze ł grupowy, co skutkowa ł oby przerzuceniem na Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego obowi ą zku zap ł aty za t ę cz ęść energii, która jest ubytkiem na odcinku od w ę z ł a grupowego do pocz ą tku jego instalacji. 2 W trakcie tego post ę powania Prezes Urz ę dy uzyska ł informacje daj ą ce podstawy do podejrze ń , i ż OPEC nie wykona ł prawomocnej decyzji Prezesa UOKiK. W zwi ą zku z tym Prezes Urz ę du postanowi ł o wszcz ę ciu z urz ę du post ę powania antymonopolowego w sprawie na ł o ż enia na Ostro łę ckie Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Ostro łę ce kary pieni ęż nej z powodu zw ł oki w wykonaniu decyzji Prezesa Urz ę du Nr RWA-24/99 z dnia 31 grudnia 1999r. (pkt I) (postanowienie z dnia 10 czerwca 2003r.). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania OPEC stwierdzi ł , i ż nie pozostaje w zw ł oce w wykonaniu decyzji Prezesa Urz ę du. OPEC uzasadnia ł , i ż nie jest zobowi ą zany do sk ł adania ż adnych o ś wiadcze ń o anulowaniu wypowiedzenia umowy Panu W ł odzimierzowi Kransod ę bskiemu, natomiast jak wynika z art. 8 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wypowiedzenie to jest z mocy prawa niewa ż ne, a zatem strony s ą zwi ą zane umow ą . Oznacza to - zdaniem OPEC – ż e w mocy pozostaj ą poczynione wcze ś niej uzgodnienia w zakresie nowego przy łą cza do budynku Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego. OPEC proponowa ł , aby Pan W ł odzimierz Krasnod ę bski z ł o ż y ł wniosek o przy łą czenie do sieci cieplnej na warunkach wynikaj ą cych z obecnie obowi ą zuj ą cych przepisów. Pan W ł odzimierz Kransod ę bski jednak na t ę propozycj ę nie odpowiedzia ł . OPEC wskaza ł równie ż , i ż dostawa energii cieplnej w uprzedni sposób nie jest mo ż liwa ze wzgl ę dów technicznych, wobec skorodowania rur i zmiany charakteru w ę z ł a cieplnego (pismo OPEC z dnia 27 czerwca 2003r.). W trakcie post ę powania OPEC wskazywa ł tak ż e, ż e ruroci ą g dostarcza ł ciep ł o do 5 budynków i jego parametry by ł y do tego dostosowane. Dostarczanie takim ruroci ą giem ciep ł a do jednego budynku prowadzi ł oby do obci ąż enia odbiorcy kosztami wed ł ug wskaza ń licznika, umieszczonego przy w ęź le grupowym Spó ł dzielni Mieszkaniowej ESKULAP (pismo OPEC z dnia 23 lipca 2003r.). Zdaniem OPEC, dostawa energii cieplnej w uprzedni sposób nie by ł aby mo ż liwa równie ż ze wzgl ę du na brak zgody Spó ł dzielni Mieszkaniowej ESKULAP na dodatkowego odbiorc ę z jej w ę z ł a cieplnego (pismo OPEC z dnia 27 czerwca 2003r.). W trakcie post ę powania OPEC przedstawi ł równie ż pismo Spó ł dzielni Mieszkaniowej ESKULAP odmawiaj ą ce zgody na prowadzenie sieci cieplnej na terenie Spó ł dzielni (pismo OPEC z dnia 23 lipca 2003r.). OPEC stwierdzi ł , ż e nie odmówi ł i nie odmawia dostaw ciep ł a Panu W ł odzimierzowi Krasnod ę bskiemu, podkre ś li ł jednak Pan W ł odzimierz Krasnod ę bski posiada ogrzewanie gazowe, a w skierowanym do OPEC pi ś mie nie wskaza ł , czego si ę domaga. OPEC podkre ś li równie ż , i ż wobec zmiany prawa energetycznego w okresie od 1997r. i obowi ą zku dostosowania umów sprzeda ż y ciep ł a do aktualnych przepisów OPEC nie jest w stanie spe ł ni ć żą da ń Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego w zakresie przywrócenia dotychczasowych zasad dostawy ciep ł a wynikaj ą cych z umowy z 1992r. W tym sensie - zdaniem OPEC – wykonanie decyzji Prezesa Urz ę du nie jest mo ż liwe, co powoduje brak podstaw do stwierdzenia dalszego naruszenia art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stad te ż wobec zaniechania naruszenia ustawy niniejsze post ę powanie jest bezprzedmiotowe. OPEC wskaza ł równie ż , i ż post ę powanie zosta ł o wszcz ę te wbrew art. 68 w zwi ą zku z art. 93 ww. ustawy gdy ż up ł yn ął rok od zaprzestania stosowania praktyk monopolistycznych tj. od stwierdzenia niewa ż no ś ci wypowiedzenia umowy o dostaw ę ciep ł a, a tak ż e 5 lat od zaprzestania dostaw ciep ł a (pismo OPEC z dnia 27 czerwca 2003r.). Zawiadomieniem z dnia 8 marca 2004r. Prezes Urz ę du poinformowa ł OPEC o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w sprawie oraz wyznaczy ł termin na zapoznanie si ę z materia ł em zgromadzonym w aktach post ę powania. W dniu 17 marca 2004r. do siedziby delegatury UOKiK w Warszawie przyby ł pe ł nomocnik OPEC w celu zapoznania si ę z aktami sprawy. Jednocze ś nie pe ł nomocnik OPEC z ł o ż y ł pismo, w którym podtrzyma ł dotychczasowe stanowisko. 3 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu. Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego, o której stanowi powy ż szy przepis, oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie co do istoty. Przy czym przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione dopiero w tocz ą cym si ę post ę powaniu. Zgodnie natomiast z art. 68 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wszczyna si ę , z zastrze ż eniem art. 93 i art. 100g, post ę powania, je ż eli up ł yn ęł o 5 lat od ko ń ca roku, w którym dopuszczono si ę naruszenia przepisów ustawy. Instytucja przedawnienia uregulowana w art. 68 s ł u ż y pewno ś ci obrotu, ochronie uzasadnionych interesów przedsi ę biorców i ich kontrahentów. Stwarza ona po up ł ywie czasu okre ś lonego w ustawie mo ż liwo ść prowadzenia przez przedsi ę biorców dzia ł alno ś ci bez zagro ż enia sankcjami antymonopolowymi za naruszenie prawa. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zró ż nicowa ł a termin przedawnienia, wprowadzaj ą c krótszy, roczny dla wszczynania post ę powa ń w sprawach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę (art. 93 ustawy) oraz post ę powa ń w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (art. 100g ustawy), za ś d ł u ż szy pi ę cioletni dla pozosta ł ych spraw regulowanych przepisami ustawy (por. E. Modzelewska-W ą chal „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz.” Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, str. 256). Przedmiotem niniejszego post ę powania jest na ł o ż enie na OPEC kary pieni ęż nej z powodu zw ł oki w wykonaniu decyzji Prezesa Urz ę du Nr RWA-24/99 z dnia 31 grudnia 1999r. (pkt I). Praktyka monopolistyczna stosowana przez OPEC a stwierdzona decyzj ą NR RWA- 29/99 polega ł a na dyskryminuj ą cym wypowiedzeniu Panu W ł odzimierzowi Krasnod ę bskiemu umowy o dostaw ę energii cieplnej wobec braku alternatywnych mo ż liwo ś ci zaopatrzenia w energi ę ciepln ą , a zatem zwi ą zana by ł a z konkretnym dzia ł aniem OPEC wobec swojego odbiorcy. OPEC wypowiedzia ł umow ę Panu W ł odzimierzowi Krasnod ę bskiemu z dniem 1 listopada 1997r. Dostaw energii cieplnej do budynku Pana W ł odzimierza Krasnod ę bskiego OPEC zaprzesta ł w dniu 29 kwietnia 1997r. Naruszenie prawa antymonopolowego przez OPEC mia ł o wi ę c miejsce w 1997r., a zatem 5-leni okres, w ci ą gu którego mo ż liwe by ł o wszcz ę cie przez Prezesa Urz ę du post ę powania up ł yn ął w dniu 31 grudnia 2002r. Prezes Urz ę du natomiast wszcz ął post ę powanie w sprawie zw ł oki w wykonaniu decyzji Nr RWA-24/99 w dniu 10 czerwca 2003r., a zatem z przekroczeniem 5-letniego okresu przedawnienia wskazanego w art. 68 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, ż e w rozpatrywanej sprawie nast ą pi ł o przedawnienie mo ż liwo ś ci podj ę cia dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, a prowadzone post ę powanie jako bezprzedmiotowe nale ż y umorzy ć . Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeczono jak w sentencji. 4 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem niniejszej Delegatury. Otrzymuje: Ostro łę ckie Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. ul. Celna 13 07-412 Ostro łę ka 5