RKT-16/2004

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 2004-03-26 RKT-411-01/04/HS Decyzja Nr RKT 16/2004 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm. Dz. U. z 2003 Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego na wniosek przedsi ę biorcy Eugeniusza O. zamieszka ł ego w Namys ł owie, przeciwko Zak ł adowi Wodoci ą gów i Us ł ug Komunalnych „EKOWOD” Sp. z o.o. z siedzib ą w Namys ł owie przy ul. Maria ń skiej 2 - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 5 w/w ustawy, dzia ł anie Zak ł adu Wodoci ą gów i Us ł ug Komunalnych „EKOWOD” Sp. z o.o. z siedzib ą w Namys ł owie przy ul. Maria ń skiej 2 polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku usuwania odpadów komunalnych na terenie Gminy Namys ł ów poprzez: - 1/ narzucanie nieuczciwych, ra żą co niskich cen usuwania odpadów, co stanowi naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 powo ł anej ustawy, - 2/ przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, co stanowi naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 powo ł anej ustawy, i nakazuje zaniechanie ich stosowania . II. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), nak ł ada si ę na Zak ł ad Wodoci ą gów i Us ł ug Komunalnych „EKOWOD” Sp. z o.o. z siedzib ą w Namys ł owie przy ul. Maria ń skiej 2 kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 33.080,00 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci trzy tysi ą ce osiemdziesi ą t z ł otych), stanowi ą c ą równowarto ść 7.013,00 euro, p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. III. Na podstawie art. 69 ust. 1 i art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) oraz art. 264 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci 1 miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania antymonopolowego opisanego w pkt I sentencji, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1/ obci ąż a si ę Zak ł ad Wodoci ą gów i Us ł ug Komunalnych „EKOWOD” Sp. z o.o. z siedzib ą w Namys ł owie przy ul. Maria ń skiej 2 kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania antymonopolowego, 2/ zobowi ą zuje si ę Zak ł ad Wodoci ą gów i Us ł ug Komunalnych „EKOWOD” Sp. z o.o. z siedzib ą w Namys ł owie przy ul. Maria ń skiej 2 do zwrotu Eugeniuszowi O. zamieszka ł emu w Namys ł owie, kosztów w kwocie 750,76 z ł (s ł ownie siedemset pi ęć dziesi ą t z ł otych i siedemdziesi ą t sze ść groszy). Uzasadnienie Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwanego organem antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek przedsi ę biorcy Eugeniusza O. w Namys ł owie (dalej zwanego Wnioskodawc ą ) w sprawie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Zak ł ad Wodoci ą gów i Us ł ug Komunalnych „EKOWOD” Sp. z o.o. z siedzib ą w Namys ł owie przy ul. Maria ń skiej 2 (dalej zwanej Zak ł adem) na rynku usuwania odpadów komunalnych na terenie miasta i gminy Namys ł ów poprzez narzucanie nieuczciwych cen usuwania odpadów, ra żą co niskich oraz przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, co uzasadni ł w nast ę puj ą cy sposób. Na terenie Gminy Namys ł ów podstawowym jego kontrahentem jest Namys ł owska Spó ł dzielnia Mieszkaniowa (dalej zwana Spó ł dzielni ą ). Zak ł ad wnioskowa ł do w ł a ś ciwego organu gminy o podwy ż szenie op ł aty na wywóz odpadów komunalnych do 38,52 z ł /m 3 , co nie zosta ł o uwzgl ę dnione. Nast ę pnie w lipcu 2003r. podj ął dzia ł ania maj ą ce na celu wyeliminowanie z rynku Wnioskodawcy, poprzez z ł o ż enie Spó ł dzielni oferty handlowej proponuj ą c 19,50 z ł za opró ż nienie jednego pojemnika o pojemno ś ci 1.100 l, a wyst ę puj ą c do Spó ł dzielni z powy ż sz ą ofert ą , narzuci ł na rynku w ł a ś ciwym nieuczciw ą cen ę usuwania odpadów, ra żą co nisk ą , co jest niezgodne z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652 – dalej zwanej ustaw ą antymonopolow ą ). Poniewa ż Spó ł dzielnia jest istotnym kontrahentem Wnioskodawcy w zakresie ś wiadczenia us ł ug usuwania odpadów komunalnych, takim dzia ł aniem Zak ł ad podj ął prób ę przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, naruszaj ą c art. 8 ust. 2 pkt 5 w/w ustawy (karty nr 1-2 i 64-66). W oparciu o powy ż sze żą danie Wnioskodawcy organ antymonopolowy wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Zak ł ad pozycji dominuj ą cej na rynku usuwania odpadów komunalnych na terenie Gminy Namys ł ów (karta nr 69). W odpowiedzi na zarzuty Zak ł ad podniós ł , ż e ka ż dorazowo stosowane ceny zatwierdzane s ą przez Rad ę Miejsk ą , a oferta z ł o ż ona do Spó ł dzielni wykonana zosta ł a w oparciu o cennik obowi ą zuj ą cy od 2002r. Ka ż da dzia ł alno ść rozliczana jest wed ł ug przychodów i kosztów jej dotycz ą cych. Ponadto na żą danie organu antymonopolowego Zak ł ad przes ł a ł informacje, wyja ś nienia i dokumenty (karty nr 76-177 i 184-224). Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Zak ł ad Wodoci ą gów i Us ł ug Komunalnych „EKOWOD” jest spó ł k ą prawa handlowego i posiada status przedsi ę biorcy, a jego przedmiotem jest dzia ł alno ść komunalna: mi ę dzy innymi rozprowadzanie wody, zagospodarowanie terenów zieleni, transport l ą dowy, zarz ą dzanie nieruchomo ś ciami oraz wywóz i unieszkodliwianie odpadów oraz ich zagospodarowanie 2 (karty nr 86-88). Jest zarz ą dc ą i administratorem gminnego sk ł adowiska odpadów (karty nr 91-92). Najbli ż sze sk ł adowiska odpadów znajduj ą si ę w odleg ł o ś ci ok. 30-40 km (karta nr 66). Na zarz ą dzane przez Zak ł ad sk ł adowisko, odpady mog ą przywozi ć podmioty posiadaj ą ce stosowne zezwolenia organu w ł a ś ciwego ze wzgl ę du na miejsce zbierania odpadów oraz siedziby posiadacza odpadów 1 . Podmioty takie zajmuj ą si ę zbieraniem, transportem i dostarczaniem odpadów na wskazane sk ł adowisko, co w niniejszym post ę powaniu okre ś lono jako us ł ug ę usuwania odpadów. Na gminne sk ł adowisko odpady dostarczaj ą : Zak ł ad, Wnioskodawca oraz Jan K. i Spó ł ka cywilna M. Ł .& W. Ł . (karta nr 93). Poza administrowaniem i zarz ą dzaniem gminnym sk ł adowiskiem odpadów, Zak ł ad ś wiadczy us ł ugi usuwania (zbieranie, transport, dostarczanie na sk ł adowisko) odpadów komunalnych na terenie Namys ł owa oraz wsi: Domaszowice i Wilków (karta nr 77). Jak z tego wynika, Zak ł ad prowadzi dwa rodzaje dzia ł alno ś ci, jest wy łą cznym zarz ą dc ą sk ł adowiska oraz dodatkowo ś wiadczy us ł ugi usuwania odpadów. W okresie 10-ciu miesi ę cy 2003r. na gminne sk ł adowisko Zak ł ad dostarczy ł ok. (…) ton odpadów (karta nr 94). Zak ł ad okre ś li ł ilo ś ci odpadów usuwanych od poszczególnych grup kontrahentów (karta nr 79). Oko ł o (…) % usuwanych przez Zak ł ad odpadów pochodzi z terenu Namys ł owa (karty nr 65, 79 i 187). St ą d nale ż y przyj ąć , ż e Zak ł ad usun ął z terenu Namys ł owa ponad (…) ton odpadów. Wnioskodawca tak ż e ś wiadczy us ł ugi usuwania odpadów na terenie Namys ł owa (karty nr 1- 2). W okresie 10 ciu miesi ę cy 2003r. dostarczy ł na gminne sk ł adowisko ok. (…) ton odpadów (karta nr 94, 247-248). G ł ównym jego kontrahentem jest Spó ł dzielnia, st ą d te ż usuwane z jej zasobów odpady pochodz ą z terenu Namys ł owa (karta nr 64-66). Oznacza to, ż e Wnioskodawca usuwa z terenu Namys ł owa ok. (…) % odpadów (karty nr 65, 94, 187, 247). W analogicznym okresie 2003r. Spó ł ka Ł . I (…) usuwa ł y i dostarcza ł y na gminne sk ł adowisko odpady w znikomym zakresie ok. (…) % (karta nr 94). Z powy ż szego wynika, ż e z terenu Namys ł owa usuni ę to ponad (…) ton odpadów, w tym udzia ł Zak ł adu to ok. (…) %, a Wnioskodawcy – ok. (…) %. Bardzo nieznacz ą ilo ść usuwaj ą pozosta ł e podmioty. Jak z tego wynika w zakresie sk ł adowania odpadów Zak ł ad jest monopolist ą , zarz ą dza gminnym sk ł adowiskiem odpadów i nie spotyka si ę w tym zakresie z konkurencj ą , a najbli ż sze sk ł adowisko znajduje si ę w odleg ł o ś ci ok. 30 km. W zakresie ś wiadczenia us ł ug usuwania odpadów posiada siln ą pozycj ę , znacznie przewy ż szaj ą c ą 40 %, a jego jedynym istotnym konkurentem jest Wnioskodawca. Na terenie Gminy Namys ł ów górne stawki op ł at za us ł ugi usuwania odpadów komunalnych okre ś laj ą uchwa ł y Rady Miejskiej. Wed ł ug uchwa ł y z 28.12.2001r. górna stawka op ł at za usuwanie 1 m 3 odpadów wynosi ł a 30,32 z ł (karta nr 172). Op ł ata ta sk ł ada ł a si ę z dwóch elementów zawieraj ą cych koszt zbierania i transportu -17,25 z ł /m 3 oraz koszt sk ł adowania - 13,07 z ł /m 3 (karta nr 35). W czerwcu 2002r. Rada Miejska w Namys ł owie rozpatrywa ł a projekt uchwa ł y w sprawie podwy ż szenia tej op ł aty na 38,52 z ł . Uchwa ł y tej nie podj ę to. Na proponowan ą op ł at ę sk ł ada ł si ę koszt zbierania i transportu 17,46 z ł /m 3 oraz koszt sk ł adowania 21,06 z ł /m 3 . Proponowano wzrost o 61 % op ł aty za sk ł adowanie. (karty nr 13-14 i 35). We wrze ś niu 2003r. podj ę to uchwa łę zmieniaj ą c ą przedmiotow ą op ł at ę na 37,24 z ł /m 3 , w tym koszt zbierania i transportu na 18,28 z ł /m 3 oraz koszt sk ł adowania na 18,96 z ł /m 3 . Zwi ę kszono o 45 % górn ą stawk ę op ł aty za sk ł adowanie. (karty nr 35 i 174-175). Jako przyczyn ę wzrostu op ł at Zak ł ad uzna ł mi ę dzy innymi utrzymywanie w roku 2002 cen us ł ug komunalnych na niezmienionym poziomie, pomimo wzrostu cen czynników cenotwórczych oraz wzrost kosztów w dzia ł alno ś ci komunalnej o 10 % (karty nr 23-24). Nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e Zak ł ad w okresie sze ś ciu miesi ę cy 2003r. by ł przedsi ę biorstwem nierentownym (karty nr 28 i 29). Sporz ą dzaj ą c kalkulacj ę op ł at w 2003r. Zak ł ad przyj ął wspó ł czynnik, ż e 1 m 3 odpadów = 230 kg (karta nr 34). W dniu 15.07.2003r. Zak ł ad z ł o ż y ł Spó ł dzielni ofert ę handlow ą na usuwanie odpadów komunalnych oraz na us ł ugi dodatkowe (karta nr 171). Zak ł ad o ś wiadczy ł , ż e tak ą ofert ę przedstawi ł tylko Spó ł dzielni (karta nr 185). Wed ł ug tej oferty za „opró ż nianie pojemnika 1 art. 28 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.) 3 1.100 l z wjazdem na sk ł adowisko odpadów” oraz za dodatkowe us ł ugi, uwzgl ę dniaj ą c 4,5 % zysk, zaoferowa ł cen ę 19,50 z ł . Zaproponowana cena za usuwanie odpadów obejmuje ich zbieranie, transport i dostarczenie na lokalne sk ł adowisko oraz przyj ę cie ich do sk ł adowania, a tak ż e us ł ugi dodatkowe. Zaproponowane w tej cenie dodatkowe us ł ugi obejmuj ą : odbiór odpadów posegregowanych raz w tygodniu, odbiór odpadów wielkogabarytowych, utrzymanie w czysto ś ci boksów i miejsc sk ł adowania odpadów oraz malowanie ich raz w roku, a tak ż e remonty bie żą ce pojemników (karta nr 171). W kalkulacji ofertowej tylko dla Spó ł dzielni zastosowano wspó ł czynnik 1 m 3 =200 kg. W kalkulacji nie uj ę to kosztów zaproponowanych dodatkowych us ł ug (karta nr 146). Wnioskodawca podniós ł , ż e kalkulacj ę wykonano w oparciu o b łę dne za ł o ż enia i jest ona nierzetelna, albowiem nie uwzgl ę dniono mi ę dzy innymi ci ęż aru gruzu pochodz ą cego z ci ą g ł ych drobnych remontów mieszka ń wykonywanych przez lokatorów, nie zastosowano wska ź nika 1m 3 =230 kg, a stawka maszynogodziny ś mieciarki nie uwzgl ę dnia kosztu eksploatacji wraz z jej amortyzacj ą , a tak ż e kosztów 3 osobowej za ł ogi, narzutów na koszty ogólnozak ł adowe i koszty zarz ą du. Do oblicze ń przyj ę to 100 pojemników na ś mieci nape ł nionych, w 100 %, co jest nieprawdziwe, gdy ż w dniu wywozu nie wszystkie s ą zape ł nione. Kalkulacja nie zawiera kosztów takich czynno ś ci jak remonty bie żą ce pojemników na ś mieci, ich oczyszczanie i dezynfekcja, bielenie ś mietników i ich sprz ą tanie po wywozie, wywóz przedmiotów ponadgabarytowych (karty nr 245-246). Stosowane przez Wnioskodawc ę ceny s ą ni ż sze od ustalonych przez organ gminy górnych stawek op ł at (karta nr 48). Organ antymonopolowy przyj ął , ż e pojemnik na ś mieci 1.100 litrów mo ż e zawiera ć 1,1 m 3 odpadów komunalnych. Jak ustalono, Zak ł ad zaoferowa ł usuwanie 1,1 m 3 odpadów oraz us ł ugi dodatkowe za 19,50 z ł . Skoro usuwanie 1,1 m 3 wyceni ł na 19,50 z ł , to usuwanie 1 m 3 odpadów wyceni ł na 17,73 z ł (karta nr 43). Jak z tego wynika Zak ł ad z ł o ż y ł Spó ł dzielni ofert ę handlow ą , gdzie zaproponowa ł cen ę za usuwanie 1 m 3 odpadów komunalnych za 17,73 z ł oraz us ł ugi dodatkowe. Zaproponowana cena obejmuje zbieranie, transport oraz sk ł adowanie na lokalnym sk ł adowisku odpadów – zarz ą dzanym przez Zak ł ad, przy czym tylko w ofercie dla Spó ł dzielni zastosowa ł wspó ł czynnik 1m 3 =200 kg, gdy wobec pozosta ł ych mieszka ń ców gminy przyj ął wspó ł czynnik 1m 3 =230 kg (karta nr 132). Zak ł ad wyja ś ni ł , ż e ka ż da dzia ł alno ść rozliczana jest wed ł ug przychodów i kosztów jej dotycz ą cych (karta nr 83). Na dowód wskaza ł , ż e w zestawieniu sald i obrotów wyszczególnia obroty ze sk ł adowania oraz z usuwania odpadów, o ś wiadczaj ą c, ż e nie prowadzi ż adnej innej analityki przychodów, a przychody grupowane s ą zgodnie z cennikami (karty nr 147-153 i 192-195 i 184). Zak ł ad otrzymuje dotacje do swojej dzia ł alno ś ci (karty nr 84-85). Konkurenci Zak ł adu, podmioty ś wiadcz ą ce us ł ugi usuwania odpadów, dostarczaj ą ce odpady na lokalne sk ł adowisko, wnosz ą górne stawki op ł at za sk ł adowanie odpadów okre ś lone uchwa ł ami organu gminy (karty nr 95-115 i 187). Tak wi ę c, prowadz ą c dzia ł alno ść ponosz ą koszty zbierania, transportu, dostarczania na wskazane sk ł adowisko oraz uiszczaj ą stosowne op ł aty za sk ł adowanie odpadów. Zak ł ad b ę d ą c zarz ą dc ą i administratorem lokalnego sk ł adowiska odpadów, b ę d ą c monopolist ą w zakresie sk ł adowania odpadów, w roku 2003 z ł o ż y ł Spó ł dzielni ofert ę handlow ą usuwania 1 m 3 odpadów za 17,73 z ł . Jak wynika z powy ż szego taka cena nie jest sum ą kosztu sk ł adowania odpadów (18,96 z ł /m 3 ) i kosztu zbierania, transportu, dostarczania odpadów (18,28 z ł /m 3 ), okre ś lonych w roku 2003 w kalkulacji Zak ł adu i jest ni ż sza od poszczególnych sk ł adników op ł aty za usuwanie odpadów. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Ustawa antymonopolowa nale ż y do sfery prawa publicznego, a instrumenty w niej przewidziane mog ą by ć stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń przedsi ę biorców naruszony jest interes publiczny. Zapis art. 1 ust. 1 ustawy stanowi – ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony 4 interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Tak, wi ę c celem ustawodawstwa antymonopolowego jest ochrona konkurencji i zapewnienie w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku, albowiem rynek mo ż e funkcjonowa ć prawid ł owo, gdy zapewniona jest mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.) w ł a ś ciciele, zarz ą dcy i u ż ytkownicy nieruchomo ś ci zapewniaj ą w okre ś lonym zakresie utrzymanie czysto ś ci i porz ą dku, i obowi ą zani s ą do udokumentowania korzystania z us ł ug wywozu odpadów komunalnych. Mieszka ń cy Gminy Namys ł ów w celu wykonania obowi ą zku wynikaj ą cego z ustawy o utrzymaniu czysto ś ci (...) powinni mie ć prawo wyboru wykonawcy us ł ugi, uwzgl ę dniaj ą c, ż e jej cena wynika ł yby z regu ł wolnej konkurencji obowi ą zuj ą cych na rynku. S ą d Antymonopolowy 2 podkre ś li ł , ż e z art. 6 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci (...) wynika, ż e konsumenci (w ł a ś ciciele nieruchomo ś ci) musz ą mie ć zapewnion ą mo ż liwo ść wyboru przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego wzmiankowane us ł ugi. Zak ł ad b ę d ą c zarz ą dc ą i administratorem gminnego sk ł adowiska jest monopolist ą w zakresie sk ł adowania odpadów, a ponadto usuwa ponad (…) % odpadów z terenu Gminy Namys ł ów i posiada siln ą pozycj ę na rynku usuwania odpadów. Zatem jego zachowanie podlega ocenie organu antymonopolowego, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego oraz czy godzi w innych przedsi ę biorców, jego konkurentów. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a dzia ł aniami antykonkurencyjnymi s ą takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Organ antymonopolowy ocenia wi ę c, czy zachowanie przedsi ę biorcy dominuj ą cego godzi bezpo ś rednio w istniej ą c ą oraz potencjaln ą konkurencj ę , a tak ż e czy wywiera skutki antykonkurencyjne mog ą ce doprowadzi ć do rugowania z rynku konkurentów, a tak ż e do uniemo ż liwienia potencjalnym konkurentom wej ś cie na rynek. W niniejszej sprawie ingerencja organu antymonopolowego jest uzasadniona, albowiem s ł u ż y tak poj ę tej ochronie konkurencji. W ustawie antymonopolowej (art. 4 pkt 6) przez towar rozumie si ę rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane . Tak, wi ę c us ł uga usuwania odpadów komunalnych jest towarem w rozumieniu ustawy. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy 3 wyrazi ł opini ę , (...) ż e w gospodarce rynkowej us ł ugi komunalne s ą „towarem” jak ka ż dy inny. Ich cena musi pokrywa ć koszty, a ponadto umo ż liwi ć osi ą ganie zysku. Osi ą ganie zysku przez podmiot gospodarczy jest warunkiem utrzymania si ę na rynku, gdy ż umo ż liwia rozwój (...). W przedmiotowej sprawie us ł ug ę usuwania odpadów komunalnych uchwa ł y organu gminy okre ś laj ą jako regularny wywóz odpadów sta ł ych, a ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628 ze zm.) okre ś la ten zakres us ł ug jako zbieranie i transport odpadów. W przedmiotowej sprawie towarem jest us ł uga usuwania odpadów komunalnych, która obejmuje zbieranie, transport, dostarczenie i z ł o ż enie odpadów na w ł a ś ciwe sk ł adowisko. Konkurenci w rozumieniu ustawy antymonopolowej, stosownie do zapisu art. 4 pkt 10, to przedsi ę biorcy, którzy wprowadzaj ą lub mog ą wprowadzi ć albo nabywaj ą lub mog ą naby ć , w tym samym czasie, towary na rynku w ł a ś ciwym. Jak ustalono na rynku w ł a ś ciwym dzia ł alno ś ci ą usuwania odpadów komunalnych zajmuj ą si ę Zak ł ad, Wnioskodawca oraz w znikomym zakresie dwaj inni przedsi ę biorcy. Podmioty te ś wiadcz ą c us ł ugi usuwania odpadów komunalnych prowadz ą podobn ą dzia ł alno ść i s ą konkurentami. Rynek to tak ż e p ł aszczyzna wspó ł dzia ł ania konkurentów w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, zgodnie z któr ą jest to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do 2 Wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 8 listopada 2000r. sygn. akt XVII Ama 95/99 3 Wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 24 kwietnia 2002r. sygn. akt XVII Ama 73/01 5 rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji . Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę ujawniaj ą si ę na rynku. Dlatego te ż dla w ł a ś ciwego stosowania przepisów ustawy istotne znaczenie ma kwestia metodyki wyznaczania rynku. Rynek okre ś lany jest w uj ę ciu poda ż owym i popytowym. W niniejszej sprawie poda ż to zakres i cena ś wiadczonych przez konkurentów us ł ug usuwania odpadów, na co sk ł ada si ę zbieranie, transport stosownymi samochodami, dostarczenie ich na wskazane sk ł adowisko. Po stronie poda ż owej jest wi ę c Zak ł ad, Wnioskodawca i inni przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cy us ł ugi usuwania odpadów komunalnych. Ka ż dy z tych uczestników rynku zobowi ą zany jest dostarczy ć odpady na sk ł adowisko i wnie ść stosown ą op ł at ę zarz ą dcy lub administratorowi. Natomiast po stronie popytowej znajduj ą si ę konsumenci - w ł a ś ciciele, u ż ytkownicy i zarz ą dcy nieruchomo ś ci, w tym Spó ł dzielnia. Ustawa o utrzymaniu czysto ś ci (...) nak ł ada obowi ą zki na w ł a ś cicieli, zarz ą dców i u ż ytkowników nieruchomo ś ci w zakresie utrzymanie czysto ś ci i porz ą dku oraz zobowi ą zuje ich do udokumentowania korzystania z us ł ug wywozu odpadów komunalnych. W praktyce rynki w ł a ś ciwe mog ą mie ć wymiar lokalny (np. miasta lub gminy). Jak ustalono, jedynym gminnym wysypiskiem odpadów zarz ą dza Zak ł ad, który w zakresie sk ł adowania odpadów jest monopolist ą , a ponadto ś wiadczy us ł ugi usuwania odpadów. Gminne sk ł adowisko s ł u ż y przede wszystkim mieszka ń com Namys ł owa, a zasady jego funkcjonowania okre ś laj ą uchwa ł y organów tej gminy. Na przedmiotowe sk ł adowisko mog ą przywozi ć odpady podmioty posiadaj ą ce stosowne zezwolenia, po ś ród nich s ą Zak ł ad, Wnioskodawca oraz dwaj inni przedsi ę biorcy. Tak ż e konsumenci z terenu Gminy Namys ł ów s ą obowi ą zani do udokumentowania korzystania z us ł ug usuwania odpadów komunalnych z terenu posesji, czyli maj ą obowi ą zek zawarcia stosownych umów. W niniejszej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest obszar Gminy Namys ł ów, w ł a ś ciciela sk ł adowiska, które s ł u ż y g ł ównie mieszka ń com tej gminy oraz gestorom zasobów mieszkaniowych, zobowi ą zanym poprzez zawarcie umów z podmiotami uprawnionymi do ś wiadczenia us ł ug usuwania odpadów, do wykonania obowi ą zku na ł o ż onego ustaw ą o utrzymaniu czysto ś ci (...). W uj ę ciu asortymentowym jest to rynek okre ś lonego powy ż ej towaru, us ł ugi usuwania odpadów komunalnych. W zwi ą zku z powy ż szym w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym za rynek w ł a ś ciwy uznano rynek usuwania odpadów komunalnych na terenie Gminy Namys ł ów. Stosownie do zapisu art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Przepis ten stwarza domniemanie prawne w rozumieniu art. 234 k.p.c. posiadania pozycji dominuj ą cej, je ż eli procentowy udzia ł w rynku przekracza 40 %. Jak ustalono Zak ł ad usuwa ponad (…) % odpadów z terenu Namys ł owa. B ę d ą c równocze ś nie zarz ą dc ą i administratorem sk ł adowiska, posiada wi ę c siln ą pozycj ę na rynku usuwania odpadów. Jak z tego wynika na rynku usuwania odpadów na terenie Gminy Namys ł ów pozycja Zak ł adu stanowi ponad 40 % i tym samym zajmuje on pozycj ę dominuj ą c ą . St ą d spe ł niona jest przes ł anka zajmowania przez Zak ł ad na rynku w ł a ś ciwym pozycji dominuj ą cej. Zgodnie z zapisem art. 8 ust. 1 ustawy antymonopolowej zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców . Ustawa nie zawiera zakazu posiadania pozycji dominuj ą cej lub jej wzmacniania na skutek wzrostu potencja ł u ekonomicznego, lecz zakazuje jedynie nadu ż ywania tej pozycji. Nadu ż yciem s ą zachowania, które: wp ł ywaj ą lub mog ą wp ł ywa ć na struktur ę rynku, na którym konkurencja ju ż zosta ł a os ł abiona na skutek funkcjonowania przedsi ę biorcy dominuj ą cego lub oddzia ł ywuj ą na interesy kontrahentów lub konsumentów w stopniu niemo ż liwym do zaistnienia w przypadku, gdyby podejmuj ą cy je przedsi ę biorca dominant dzia ł a ł w warunkach wolnej konkurencji. Istot ą praktyk antykonkurencyjnych jest zachowanie przedsi ę biorcy dominuj ą cego, które godzi bezpo ś rednio w istniej ą c ą lub potencjaln ą konkurencj ę . Dla bytu 6 praktyki nie jest konieczne wyst ą pienie skutku w postaci monopolizacji rynku lub innej formy eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczenia konkurencji. Negatywny skutek dla otoczenia rynkowego dominanta nie musi w wyniku jego dzia ł a ń nast ą pi ć , wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Powo ł any przepis nie wymaga wyst ą pienia skutku, gdy ż zakazane jest dzia ł anie w celu ograniczenia lub naruszenia konkurencji. Zdaniem Wnioskodawcy, zarzut naruszenia przez Zak ł ad art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej uzasadnia narzucanie na rynku w ł a ś ciwym nieuczciwej, ra żą co niskiej ceny usuwania odpadów, zawartej w z ł o ż onej do Spó ł dzielni w dniu 15.07.2003r. ofercie handlowej. Art. 8 ust. 2 pkt 1 stanowi, ż e nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na bezpo ś rednim lub po ś rednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów . Dla stwierdzenia zarzucanej praktyki na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej, konieczne jest łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek: - posiadanie przez przedsi ę biorc ę , przeciwko któremu skierowane s ą zarzuty pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, - narzucanie nieuczciwych cen. Jak ustalono to we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji, spe ł niona jest pierwsza przes ł anka okre ś lona w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Dla bytu przedmiotowej praktyki podstawow ą kwesti ą jest wykazanie przedsi ę biorcy, który j ą stosuje nieuczciwo ś ci w zachowaniu. „Ingerencja organu antymonopolowego dotyczy wy łą cznie cen, jakie stosowane s ą przez przedsi ę biorców dominuj ą cych na rynku, jako wyraz nadu ż ycia przez nie w ł adzy rynkowej ze szkod ą dla konsumentów i kontrahentów oraz ma na celu zapewnienie otwarto ś ci rynku. 4 ” Narzucanie nieuczciwych, ra żą co niskich cen wywiera skutki antykonkurencyjne, co mo ż e doprowadzi ć do wypadania z rynku konkurentów lub uniemo ż liwia potencjalnym konkurentom wej ś cie na rynek. Praktyka nie przynosi w krótkim okresie korzy ś ci ekonomicznych, dominant mo ż e je zrealizowa ć w d ł ugim czasie, dzi ę ki wzmocnieniu pozycji rynkowej, a jedyn ą korzy ś ci ą przedsi ę biorcy jest eliminacja konkurencji. Zgodnie z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego 5 „Z punktu nabywcy oferowanych us ł ug znaczenie przes ą dzaj ą ce o wyborze oferenta nale ż y bowiem przypisa ć cenie. Cena za ś tak okre ś lona, i ż staje si ę barier ą op ł acalno ś ci dla konkuruj ą cych na rynku innych przedsi ę biorców, w istocie prowadzi do wyeliminowania ich z tego rynku.” Zgodnie z orzecznictwem S ą du Antymonopolowego 6 „stosowanie cen uprzywilejowanych dla najwi ę kszych dostawców w tym celu poni ż ej kosztów stanowi dzia ł anie nieuczciwe”. Szczególn ą uwag ę nale ż y zwróci ć na fakt, ż e Zak ł ad, jedynie Spó ł dzielni z ł o ż y ł opisan ą powy ż ej ofert ą handlow ą , gdy w tym samym okresie jako przedsi ę biorca nierentowny, wnioskowa ł do organu gminy o podwy ż szenie górnej stawki op ł at za usuwanie odpadów komunalnych, co uzasadniano ujemnym wynikiem finansowym. Poniewa ż w roku 2002 i do listopada 2003 Zak ł ad pobiera ł 30,32 z ł za usuwanie 1 m 3 odpadów od wszystkich swoich kontrahentów, nie mo ż na uzna ć wyja ś nienia Zak ł adu, przedsi ę biorcy nierentownego, ż e z ł o ż on ą Spó ł dzielni ofert ę sporz ą dzono w oparciu o cennik z 2002r. 4 El ż bieta Modzelewska –W ą chal. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Wyd. Twigger Warszawa 2002, str. 104 5 Wyrok S ą du Najwy ż szego - Izby Cywilnej z dnia 26.05.2000r. sygn. akt I CKN 731/98 6 Wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie- S ą du Antymonopolowego z dnia 09.05.2001r. sygn. akt XVII Ama 76/00 7 Op ł aty pobierane przez Zak ł ad od poszczególnych kontrahentów, od mieszka ń ców gminy, drastycznie ró ż ni ą si ę od op ł aty zaproponowanej Spó ł dzielni (17,73 z ł /m 3 ), gdy ż do listopada 2003r. pobierano 30,32 z ł /m 3 , co zmieniono na 37,24 z ł /m 3 . Oferta z ł o ż ona Spó ł dzielni zawiera cen ę ni ż sz ą od poszczególnych sk ł adników op ł aty kalkulowanej w 2003r. przez Zak ł ad i uchwalonej przez organ gminy. Zaoferowana Spó ł dzielni cena (17,73 z ł /m 3 ) nie stanowi sumy okre ś lonego w tej kalkulacji kosztu sk ł adowania odpadów (18,96 z ł /m 3 ) i kosztu zbierania, transportu, dostarczania odpadów (18,28 z ł /m 3 ), a tak ż e jest ni ż sza od poszczególnych sk ł adników tej op ł aty. Dlatego te ż nale ż y t ę cen ę uzna ć za ra żą co nisk ą . Nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e cena zaoferowana przez Zak ł ad jest przede wszystkim ni ż sza ni ż uzgodniona pomi ę dzy Spó ł dzielni ą , a Wnioskodawc ą (karta nr 48), a nawet jest ni ż sza od kosztu sk ł adowania (18,96 z ł /m 3 ). Wnioskodawca oraz inne podmioty ś wiadcz ą ce us ł ugi usuwania odpadów nie ustal ą cen za t ę us ł ug ę poni ż ej op ł aty za sk ł adowanie, poniewa ż przedsi ę biorcy prowadz ą c dzia ł alno ść gospodarcz ą podejmuj ą racjonalne decyzje i okre ś laj ą cen ę us ł ugi na takim poziomie, aby nie ponosi ć strat. Ponosz ą wiec koszty zbierania, transportu, dostarczenia odpadów oraz wnosz ą op ł aty za ich sk ł adowanie. Jak z tego wynika z ł o ż enie przedmiotowej oferty ma na celu wyeliminowanie Wnioskodawcy i innych konkurentów z rynku. W obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym dominant na rynku w ł a ś ciwym nie mo ż e narzuca ć ra żą co niskich cen i kierunkowa ć swoje dzia ł ania na eliminacj ę z rynku konkurentów, co mia ł o miejsce w niniejszej sprawie, albowiem takie dzia ł anie uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Zak ł ad mo ż e przedstawia ć ró ż ne budz ą ce zainteresowanie kontrahentów oferty. W opinii organu antymonopolowego, Zak ł ad b ę d ą c przedsi ę biorc ą i dzia ł aj ą c w sposób racjonalny, winien kalkulowa ć swoje op ł aty w taki sposób, aby pokrywa ł y koszty jego dzia ł alno ś ci. Przed ł o ż ona Spó ł dzielni oferta jest dla niej korzystna, zawiera bowiem ra żą co nisk ą cen ę . W przedmiotowej sprawie Zak ł ad odst ą pi ł od ustalonych dla obs ł ugiwanych kontrahentów zasad, w tym podmiotów administruj ą cych zbli ż onymi zasobami mieszkaniowymi, co nosi charakter dzia ł ania nieuczciwego. Swoim dzia ł aniem Zak ł ad d ąż y ł do sprzeda ż y us ł ug usuwania odpadów po cenie ra żą co niskiej, powoduj ą c uprzywilejowanie cz ęś ci kontrahentów, co jest niezgodne z prawem. Prowadz ą c dzia ł alno ść komunaln ą skutki ekonomiczne z wykonania przedmiotowej oferty móg ł pokrywa ć innymi wp ł ywami, albowiem nie prowadzi analityki przychodów grupowanych zgodnie z cennikami, a jako przyczyn ę wzrostu op ł at uzna ł utrzymywanie cen us ł ug komunalnych na niezmienionym poziomie, pomimo wzrostu czynników cenotwórczych oraz wzrostu kosztów na ca ł ej dzia ł alno ś ci komunalnej. Z powy ż szego wynika, ż e nieuczciwym jest z ł o ż enie przedmiotowej oferty nie maj ą cej zwi ą zku z jasnymi i czytelnymi kryteriami ekonomicznymi, a poprzez narzucanie ra żą co niskiej ceny Zak ł ad d ąż y ł do wyeliminowania Wnioskodawcy i innych konkurentów z rynku. Na z ł o ż enie przedmiotowej oferty móg ł sobie pozwoli ć monopolista w zakresie sk ł adowania odpadów, posiadaj ą cy równocze ś nie pozycj ę dominuj ą c ą na rynku usuwania odpadów. Celem Zak ł adu by ł o przej ę cie istotnego kontrahenta po stronie popytowej poprzez z ł o ż enie oferty handlowej zawieraj ą cej nieuczciw ą cen ę , a nast ę pnie wyeliminowanie konkurentów z rynku w ł a ś ciwego. W tej sytuacji, gdyby zamiar Zak ł adu powiód ł si ę , to mieszka ń cy Gminy i gestorzy zasobów mieszkaniowych, zobowi ą zani do wykonania obowi ą zków okre ś lonych w ustawie o utrzymaniu czysto ś ci (...), nie mieliby mo ż liwo ś ci wyboru wykonawcy us ł ugi oraz ceny. W celu wykonania obowi ą zku zmuszeni byliby do korzystania z us ł ug Zak ł adu i do wnoszenia narzuconej stawki op ł at, co mog ł oby spowodowa ć dla szerokiego kr ę gu uczestników rynku negatywne skutki i naruszy ć ich interes. Jest to nieuczciwa i niezgodna z prawem gra rynkowa, narzucona przez podmiot zajmuj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą , który w konsekwencji zniekszta ł ca konkurencj ę na rynku w ł a ś ciwym i narusza interes publicznoprawny lokalnej spo ł eczno ś ci. Jak wykazano dzia ł anie Zak ł adu stanowi naruszenie przepisów bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cej ustawy antymonopolowej. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I podpunkt 1 sentencji. 8 Zdaniem Wnioskodawcy, zarzut naruszenia przez Zak ł ad art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej uzasadnia przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, co przejawi ł o si ę z ł o ż eniem do Spó ł dzielni przedmiotowej oferty handlowej. Art. 8 ust. 2 pkt 5 stanowi, ż e nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji . Dla stwierdzenia zarzucanej praktyki na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej, konieczne jest łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek: - posiadanie przez przedsi ę biorc ę , przeciwko któremu skierowane s ą zarzuty pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, - przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Zak ł ad zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku usuwania odpadów i spe ł niona jest pierwsza przes ł anka. Zakaz wymieniony w powy ż ej powo ł anym przepisie jest powi ą zany ś ci ś le z podstawowym celem ustawy antymonopolowej – ochron ą konkurencji. W przypadku, gdy przedsi ę biorca dominuj ą cy, w sposób nie znajduj ą cy uzasadnienia, narzuca warunki utrudniaj ą ce lub uniemo ż liwiaj ą ce konkurowanie przedsi ę biorcom na rynku w ł a ś ciwym, dzia ł anie takie uznawane jest za powy ż ej okre ś lon ą praktyk ę . Po żą danym jest, aby na rynku istnia ł a konkurencja, gdy ż zapewnia to konsumentom mo ż liwo ść dokonania wyboru wykonawcy us ł ugi. Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178, z pó ź n. zm.) w art. 5 zawiera zasad ę – podejmowanie i wykonywanie dzia ł alno ś ci gospodarczej jest wolne dla ka ż dego na równych prawach, z zachowaniem warunków okre ś lonych przepisami prawa. Ustawa antymonopolowa ramy takich granic wyra ź nie okre ś la statuuj ą c zakazy i nakazy o charakterze bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cym, których przestrzeganie ma stanowi ć granic ę dost ę pu do rynku wszystkim podmiotom na równych prawach. Jak ustalono i wykazano w niniejszej sprawie Zak ł ad uchybi ł zasadzie równo ś ci. Narzucaj ą c na rynku w ł a ś ciwym nieuczciw ą , ra żą co nisk ą cen ę w istocie zmierza ł do wyeliminowania konkurentów z rynku usuwania odpadów. Przez takie dzia ł anie Zak ł ad uniemo ż liwia innym przedsi ę biorcom funkcjonowanie na tym rynku, a potencjalny konkurent nie wejdzie na rynek, gdzie narzucono ceny nieuczciwe. Narzucanie nieuczciwej, ra żą co niskiej ceny, a jest ni ą cena zawarta w ofercie skierowanej do Spó ł dzielni, przeciwdzia ł a rozwojowi konkurencji na rynku usuwania odpadów. Zgodnie z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego 7 - „Przyk ł adem rugowania konkurenta z rynku zdominowanego jest np. oferowanie przez operatora telekomunikacyjnego cen zani ż onych z punktu widzenia ekonomicznego w sytuacji, gdy operator ten dysponowa ł potencja ł em pozwalaj ą cym na subsydiowanie tych us ł ug z wp ł ywów z innych obszarów jego dzia ł alno ś ci, podczas gdy konkurent takiej mo ż liwo ś ci nie mia ł .” S ą d Najwy ż szy 8 okre ś li ł , i ż cena nieuczciwa w istocie prowadzi do wyeliminowania konkurentów z rynku. D ąż enie Zak ł adu do wyeliminowania z rynku usuwania odpadów istotnego konkurenta wyczerpuje tre ść tego przepisu. Nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e prowadz ą cy dzia ł alno ść komunaln ą Zak ł ad, b ę d ą cy monopolist ą w zakresie sk ł adowania odpadów, posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku usuwania odpadów, ujemne wyniki finansowe z prowadzenia dzia ł alno ś ci usuwania odpadów mo ż e rekompensowa ć wp ł ywami z innych rodzajów dzia ł alno ś ci. Zak ł ad, b ę d ą cy przedsi ę biorstwem nierentownym o ś wiadczy ł , ż e wyodr ę bnia w zestawieniu sald i obrotów poszczególne obroty, nie prowadzi analityki przychodów, które grupowane s ą zgodnie z cennikami. Natomiast Wnioskodawca, aby utrzyma ć si ę na rynku usuwania odpadów, musia ł by zmniejszy ć swoj ą cen ę usuwania odpadów i ustali ć j ą na poziomie 17,73 z ł /m 3 - to 7 Wyrok S ą du Najwy ż szego - Izby Cywilnej powo ł any w przypisie 5. 8 Wyrok S ą du Najwy ż szego - Izby Cywilnej powo ł any w przypisie 5. 9 jest na poziomie narzuconym przez Zak ł ad. Cena taka, narzucona przez podmiot dominuj ą cy, by ł aby ni ż sza od op ł aty za sk ł adowanie odpadów, któr ą wnosz ą wszyscy konkurenci Zak ł adu. Takiej ceny zani ż onej z ekonomicznego punktu widzenia nikomu nie zaproponuje racjonalnie dzia ł aj ą cy przedsi ę biorca. Tak wi ę c Zak ł ad mia ł ś wiadomo ść , ż e podejmuj ą cy racjonalne decyzje konkurenci nie ustal ą ceny na poziomie narzuconym, gdy na przedmiotowym rynku op ł at ę za sk ł adowanie 1 m 3 odpadów ustalono na 18,96 z ł . Na rynku gdzie zachodz ą opisane relacje konkurent Zak ł adu ma dwie mo ż liwo ś ci – 1/ zmuszony jest do zmiany ceny za us ł ug ę na poziomie narzuconym, albowiem kontrahenci, konsumenci korzysta ć b ę d ą z us ł ug ta ń szego wykonawcy us ł ugi, albo 2/ do zaprzestania dzia ł alno ś ci. Opisany w przedmiotowej sprawie sposób dzia ł ania Zak ł adu - to przyk ł ad rugowania konkurentów z rynku, a d ąż enie to przejawi ł o si ę oferowaniem cen zani ż onych z punktu widzenia ekonomicznego. Z punktu widzenia zapewnienia równych szans prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej w oparciu o regu ł y konkurencji nie do przyj ę cia jest sytuacja, aby nie podlegaj ą cy konkurencji Zak ł ad jednostronnie i jak wykazano nieuczciwie kszta ł towa ł rynek. Dost ę p do rynku polega na mo ż liwo ś ci uczestnictwa ka ż dego przedsi ę biorcy spe ł niaj ą cego wymagania okre ś lone przepisami prawa do prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej. W konsekwencji, co podkre ś la orzecznictwo antymonopolowe 9 , to konsument powinien wybiera ć wykonawc ę us ł ugi. Dzia ł anie Zak ł adu nakierowane jest na osi ą gni ę cie celu sprzecznego z ustaw ą i ma na celu zaniechanie walki konkurencyjnej. W tym stanie, jak ustalono i wykazano, Zak ł ad d ąż y ł do zmuszenia Wnioskodawcy, aby obni ż y ł ceny za ś wiadczone us ł ugi poni ż ej op ł aty za sk ł adowanie, a tak ż e do wyeliminowania go z rynku, co mia ł o na celu zmonopolizowanie przez Zak ł ad rynku usuwania odpadów komunalnych. Podkre ś li ć nale ż y, ż e jedynym istotnym konkurentem na rynku usuwania odpadów jest Wnioskodawca (…) i dzia ł ania Zak ł adu mia ł y na celu przej ę cie jego kontrahentów. Takie zachowanie, przeciwdzia ł aj ą ce ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania i rozwoju konkurencji jest konsekwencj ą narzucania ceny nieuczciwej, co narusza art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej, a praktyka ta jest bezwzgl ę dnie zakazana. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , stwierdza si ę nadu ż ywanie przez Zak ł ad pozycji dominuj ą cej na rynku i stosowanie praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej, st ą d orzeka si ę jak w punkcie I podpunkt 2 sentencji. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I podpunkt 2 sentencji. Skutkiem rozstrzygni ę cia zawartego w punkcie I niniejszej decyzji jest na ł o ż enie na Zak ł ad kary pieni ęż nej. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 powo ł anej powy ż ej ustawy organ antymonopolowy mo ż e ustali ć kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci od 1.000 do 5.000.000 euro, jednak nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy. Wed ł ug art. 115 ustawy równowarto ść na ł o ż onej kary pieni ęż nej okre ś la si ę w euro. Zgodnie z og ł oszon ą przez NBP tabel ą kursów nr 253/A/NBP/2003 z dnia 31.12.2003 r. warto ść euro w ostatnim dniu roku 2003 wynios ł a 4,7170 z ł . Przychód Zak ł adu uzyskany w roku 2003 wyniós ł 6.616.426,10 z ł (karta nr 231). Ustalono, ż e 10 % tego przychodu to 661.642,61 z ł , co stanowi równowarto ść 140.267,67 euro. Zatem jest to maksymalna wysoko ść kary pieni ęż nej, jak ą organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na Zak ł ad. Wykazane w niniejszej sprawie stosowanie bezwzgl ę dnie zakazanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w ocenie organu antymonopolowego w pe ł ni uzasadnia zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 101 ust 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej na Zak ł ad kary pieni ęż nej to kwota 33.080,00 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci 9 wyrok powo ł any w przypisie 2. 10 trzy tysi ą ce osiemdziesi ą t z ł otych) równowarto ść 7.013,00 euro, co stanowi 5 % kwoty kary maksymalnej. Organ antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu przez Zak ł ad bezwzgl ę dnie zakazanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla Zak ł adu, który w sposób ra żą cy naruszy ł ustaw ę antymonopolow ą , i aby w przysz ł o ś ci nie dochodzi ł o do podobnych zachowa ń . Wysoko ść na ł o ż onej kary jest skutkiem stosowania przez Zak ł ad najbardziej niebezpiecznych i zniekszta ł caj ą cych konkurencj ę praktyk, co uznawane jest za najci ęż sze naruszenie przepisów prawa antymonopolowego. Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej kary pieni ęż nej organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę ś wiadome i celowe dzia ł anie Zak ł adu ukierunkowane na ca ł kowite zmonopolizowanie rynku w ł a ś ciwego poprzez wyeliminowanie konkurentów. Na wysoko ść na ł o ż onej kary wp ł yn ął tak ż e stopie ń naruszenia interesu publicznego, b ę d ą cy efektem nadu ż ycia si ł y rynkowej w stosunku do s ł abszych uczestników rynku, a tak ż e zak ł ócenie swobody i równo ś ci uczestników rynku. Nadmieni ć nale ż y, ż e kary pieni ęż ne stosowane s ą w sytuacjach, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie tylko jest bezprawne, ale mo ż na tak ż e sprawcy przypisa ć win ę w znaczeniu subiektywnym. Rozwa ż aj ą c kwesti ę winy Zak ł adu, nale ż y stwierdzi ć , i ż jako podmiot zajmuj ą cy si ę profesjonalnie zarz ą dzaniem i administrowaniem gminnym sk ł adowiskiem odpadów oraz prowadzeniem dzia ł alno ś ci na rynku usuwania odpadów komunalnych powinien zdawa ć sobie spraw ę , i ż nie mo ż e wykorzystywa ć swej pozycji na tym rynku do przeciwdzia ł ania ukszta ł towania si ę warunków niezb ę dnych do powstania i rozwoju konkurencji, a tak ż e narzucania nieuczciwych, ra żą co niskich cen. Swoim zachowaniem ś wiadomie i celowo naruszy ł bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , co jest okoliczno ś ci ą zaostrzaj ą c ą kar ę . W tych okoliczno ś ciach kara pieni ęż na powinna by ć zatem dolegliwa dla podmiotu ukaranego. W przedmiotowej sprawie dzia ł anie Zak ł adu nakierowane jest na osi ą gni ę cie celu sprzecznego z ustaw ą antymonopolow ą , ma na celu zaniechanie walki konkurencyjnej, godzi bezpo ś rednio w istniej ą c ą oraz potencjaln ą konkurencj ę , co jak wykazano jest nieuczciwe i niezgodne z prawem antymonopolowym. Poniewa ż kara pieni ęż na spe ł nia funkcj ę prewencyjn ą , na ł o ż ono j ą na takim poziomie, aby jej charakter odniós ł po żą dany skutek, a jak wykazano, okoliczno ś ci niniejszej sprawy stanowi ą istotny argument dla na ł o ż enia kary. Przepis art. 104 ustawy wymaga, by przy ustaleniu kary pieni ęż nej uwzgl ę dni ć okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia ustawy. Poniewa ż organ antymonopolowy nie stwierdzi ł uprzedniego naruszenia przez Zak ł ad ustawy antymonopolowej, odst ą pi ł od wymierzenia kary w maksymalnej wysoko ś ci. Maj ą c na wzgl ę dzie, co opisano powy ż ej, na ł o ż ono na Zak ł ad kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 33.080,00 z ł . W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Punkt III zawiera postanowienie wydane na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 ustawy antymonopolowej o zwrocie kosztów. Zgodnie z zapisem art. 69 ust. 1 ustawy w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym tak ż e opinii bieg ł ych i instytutów naukowych . Do niezb ę dnych kosztów post ę powania prowadzonego przez stron ę osobi ś cie lub przez pe ł nomocnika, który nie jest adwokatem lub radc ą prawnym, zalicza si ę poniesione przez ni ą koszty jej przejazdów lub przejazdów pe ł nomocnika do siedziby Prezesa Urz ę du (art. 69 ust. 2). W niniejszym post ę powaniu zarówno Wnioskodawca jak i Zak ł ad nie s ą reprezentowani przez adwokata lub radc ę prawnego, a organ antymonopolowy pouczy ł strony post ę powania, ż e roszczenie o zwrot kosztów wygasa, je ż eli strona w terminie wyznaczonym przez Prezesa Urz ę du nie z ł o ż y spisu kosztów (karta nr 233). Wnioskodawca wniós ł o zwrot kosztów na podstawie art. 69 ustawy (karta nr 2). Przed ł o ż y ł spis kosztów, na które sk ł ada si ę op ł ata od wniosku o wszcz ę cie post ę powania w kwocie 500 z ł oraz koszty delegacji w kwocie 250,76 z ł (karta nr 237). Natomiast Zak ł ad wniós ł o zwrot nast ę puj ą cych kosztów: 1/ robocizny dwóch 11 pracowników zaanga ż owanych w przygotowanie wymaganego materia ł u, których roboczogodzina wynosi 17 z ł i 22 z ł , co przy ich pracy po 8 godzin daje koszt 312 z ł ; 2/ wykonania kserokopii, co stanowi koszt 70,20 z ł ; 3/ wys ł ania korespondencji, co stanowi koszt 11,30 z ł . Razem wnioskowane przez Zak ł ad koszty to 393,50 z ł (karta nr 238). W tym miejscu podnie ść nale ż y, ż e zawarte we wniosku o wszcz ę cie post ę powania żą dania Wnioskodawcy zosta ł y uwzgl ę dnione, co zawarto w pkt I sentencji niniejszej decyzji, a stanowisko organu antymonopolowego zawarte jest w jej uzasadnieniu. Po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego uznano, i ż zarzuty Wnioskodawcy s ą uzasadnione i przedstawione dzia ł ania Zak ł adu stanowi ą naruszenie ustawy antymonopolowej, na skutek czego na ł o ż ono na Zak ł ad kar ę pieni ęż n ą . Jako strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zany zwróci ć Wnioskodawcy na jego żą danie koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw. Do takich kosztów organ antymonopolowy zaliczy ł op ł at ę od wniosku o wszcz ę cie post ę powania oraz koszty delegacji i postanowi ł obci ąż y ć i zobowi ą za ć Zak ł ad do zwrotu Wnioskodawcy kosztów post ę powania w wysoko ś ci 750,76 z ł . Rozstrzygni ę cie o kosztach w drodze postanowienia mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie, co jest zgodne z art. 75 powo ł anej ustawy. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w postanowieniu zawartym w punkcie III. Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy antymonopolowej kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP Oddzia ł Okr ę gowy Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 12