RKR-40/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE L.dz. RKR-400-50/04/LP-11/04 Kraków, dn. 30 listopada 2004 r. Decyzja nr RKR-40/2004 Na podstawie art. 85 ust. 1, w zwi ą zku z art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18 poz. 172 ze zm.) w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia si ę wszcz ę cia – na wniosek Józefa Chmury, przedsi ę biorcy prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „ASTA” z siedzib ą D ę bicy, przy ul. Kwiatkowskiego 3 – post ę powania antymonopolowego w sprawie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Artura Daczy ń skiego - przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą „ARTUR D-Polska” z siedzib ą w Alwernii, przy ul. Garncarskiej 20. Uzasadnienie W dniu 21 wrze ś nia 2004 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie wp ł yn ęł o pismo z dnia 1 wrze ś nia 2004 r. podpisane przez pana Józefa Chmur ę z D ę bicy zawieraj ą ce żą danie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w sprawie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Artura Daczy ń skiego z Alwerni - importera opon produkcji rosyjskiej prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą „ARTUR D-Polska” Poniewa ż w swoim pi ś mie Józef Chmura poda ł , ż e prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą ca na sprzeda ż y detalicznej opon, organ antymonopolowy - pismem z dnia 27.10.2004 r. - wezwa ł go do udokumentowania uprawnie ń do żą dania wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego w postaci aktualnego za ś wiadczenia o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej oraz dokumentu potwierdzaj ą cego nr REGON. Tym samym pismem wezwano J. Chmur ę do wniesienia op ł aty od wniosku oraz jego merytorycznego uzupe ł nienia o informacje umo ż liwiaj ą ce m. innymi ustalenie rynku w ł a ś ciwego w sprawie oraz udzia ł u w tym rynku firmy Artura Daczy ń skiego. W odpowiedzi (pismo z dnia 8.10.2004 r.) J.Chmura zwróci ł si ę o zwolnienie z op ł at s ą dowych i administracyjnych oraz przydzielenie adwokata z urz ę du, natomiast pismem z dnia 15.10.2004 r. cz ęś ciowo uzupe ł ni ł wniosek. Mi ę dzy innymi - odnosz ą c si ę do konieczno ś ci udokumentowania legitymacji czynnej do wyst ę powania w post ę powaniu antymonopolowym – stwierdzi ł , i ż sprawa, z któr ą si ę zwróci ł dotyczy lat 2000 - 2001, a zatem żą danie dor ę czenia aktualnego za ś wiadczenia o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej jest – jego zdaniem - bezpodstawne. 2 W wyniku dwóch kolejnych wezwa ń J.Chmura - w dniu 3 listopada 2004 r. – dor ę czy ł aktualne za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji gospodarczej, z którego wynika, i ż prowadzi on dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „ASTA” w D ę bicy. Ponadto w dniu 28 pa ź dziernika 2004 r. do Delegatury wp ł yn ęł y kopie: - postanowienia z dnia 11 grudnia 2002 r. S ą du Rejonowego w Rzeszowie XII Wydzia ł Gospodarczy o wpisaniu Józefa Chmury do Krajowego Rejestru S ą dowego - Rejestru D ł u ż ników Niewyp ł acalnych, - o ś wiadczenia podpisane przez J.Chmur ę (bez daty) o stanie rodzinnym, maj ą tku i dochodach, gdzie w pkt 5 zatytu ł owanym „miejsce pracy i wysoko ść zarobków” – wpisano: „dzia ł alno ść s ą dowa przychody w egzekucji” Maj ą c na uwadze, ż e w ś wietle powy ż szego Józef Chmura spe ł nia warunki, o których mowa w art. 84 ust. 1 pkt 1 powo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie (...) i jest uprawniony do żą dania wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, natomiast z tre ś ci jego wniosku oraz pism wniosek ten uzupe ł niaj ą cych nie wynika ł o jednoznacznie aby sprawa mia ł a antymonopolowy charakter, w szczególno ś ci aby firma „ARTUR D- Polska” w Alwerni posiada ł a pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, w dniu 4 listopada 2004 r. zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Celem post ę powania wyja ś niaj ą cego by ł o tak ż e ustalenie, czy w sprawie tej zachodz ą przes ł anki, o których mowa w art. 77 ust. 3 ustawy o ochronie (...), a zatem, czy za wszcz ę ciem post ę powania antymonopolowego, pomimo nieuiszczenia op ł aty od wniosku, przemawiaj ą wa ż ne wzgl ę dy dotycz ą ce ochrony konkurencji lub interesów konsumentów. Pan Józef Chmura bowiem - pomimo dwukrotnego poinformowania o konieczno ś ci uprawdopodobnienia niew ą tpliwej niemo ż no ś ci uiszczenia op ł aty od wniosku antymonopolowego – pro ś by o zwolnienie z tej op ł aty ani w ż aden sposób nie uzasadni ł ani te ż nie przed ł o ż y ł aktualnych dokumentów na t ę okoliczno ść . W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego - na podstawie informacji udzielonych przez Wnioskodawc ę oraz przed ł o ż onych przez niego dokumentów, a tak ż e na podstawie wyja ś nie ń Artura Daczy ń skiego - organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W latach 1999 - 2003 Józef Chmura prowadzi ł detaliczn ą sprzeda ż opon. W latach 2000-2002 zaopatrywa ł si ę w opony u Artura Daczy ń skiego z Alwernii (dalej zwanego tak ż e „Dostawc ą ”) prowadz ą cego - pod firm ą „ARTUR D-Polska - hurtow ą sprzeda ż opon. Przedmiotem zakupów by ł y opony rosyjskie o nazwie handlowej TAGANKA, przeznaczone do samochodów ci ęż arowych. W dniu 19 stycznia 2000 r. J.Chmura reklamowa ł u Dostawcy parti ę ponad 100 opon, uzasadniaj ą c to wysokimi cenami i krótkim terminem p ł atno ś ci. W tym samym dniu J.Chmura zwróci ł reklamowane opony Dostawcy, który jednak – wskazuj ą c na ich numery fabryczne - uzna ł , ż e cz ęść opon nie pochodzi ł a z jego dostaw, a zatem nie podlega procedurze reklamacyjnej. W tym stanie rzeczy Dostawca wezwa ł J.Chmur ę do uiszczenia nale ż no ś ci za opony. Do lutego 2003 r. strony prowadzi ł y korespondencj ę . Dostawca domaga ł si ę zap ł aty za opony oraz ustawowych odsetek, a Odbiorca m.innymi kwestionowa ł poprawno ść wystawianych faktur twierdz ą c, i ż reklamowane opony zosta ł y zakupione w firmie ARTUR D-Polska. 3 W toku post ę powania A.Daczy ń ski wyja ś ni ł , i ż przedmiotem zakupów J.Chmury by ł y opony do samochodów ci ęż arowych w 10 rozmiarach, których substytuty - w postaci opon producentów rosyjskich, bia ł oruskich, czeskich, s ł owackich i polskich - by ł y w przesz ł o ś ci i s ą obecnie oferowane na terenie Ma ł opolski. Dostawca wskaza ł 12 przedsi ę biorców oferuj ą cych takie opony, a w ł asny udzia ł w ma ł opolskim rynku sprzeda ż y hurtowej opon nale żą cych do segmentu b ę d ą cego przedmiotem zainteresowania J.Chmury oceni ł na nie wi ę cej ni ż 5 %. A. Daczy ń ski wyja ś ni ł równie ż , i ż po raz ostatni sprzeda ł opony firmie PW „ASTA” w D ę bicy w dniu 5 stycznia 2002 r. Nast ę pnie w okresie od 1.02. do 16.11.2002 r., zakupy realizowa ł a pani El ż bieta Ochab pod firm ą PW „ASTRA”, przy czym faktury w jej imieniu nadal odbiera ł pan Józef Chmura. Dostawca odmówi ł dalszej wspó ł pracy z firm ą PW „ASTRA” z uwagi na nieregulowanie przez ni ą nale ż no ś ci. Wg o ś wiadczenia A.Daczy ń skiego obecnie przez S ą dem Rejonowym dla Krakowa- Ś ródmie ś cia Wydzia ł V Gospodarczy toczy si ę z jego powództwa post ę powanie przeciwko E.Ochab o zap ł at ę nale ż no ś ci w kwocie 5.112,60 z ł . Pani E.Ochab wnios ł a o zawieszenie tego post ę powania z uwagi na skierowanie przez J.Chmur ę wniosku antymonopolowego do UOKiK. W toku post ę powania zosta ł o jednak - zdaniem A.Daczy ń skiego – wykazane, i ż opony reklamowane przez J. Chmur ę nie zosta ł y zakupione w firmie Artur D-Polska. A.Daczy ń ski poda ł , ż e J.Chmura zalega z zap ł at ą odsetek ustawowych z tytu ł u nieterminowego regulowania nale ż no ś ci. W odpowiedzi na wystawion ą przez Dostawc ę not ę odsetkow ą z dnia 12.08.2004 r. J. Chmura – w pi ś mie z dnia 23 sierpnia 2004 r. – odmówi ł uregulowania nale ż no ś ci oraz podniós ł , i ż by ł zmuszany do zakupów w firmie ARTUR D-Polska, by ta nie zani ż a ł a cen detalicznych. Ceny hurtowe - zdaniem J.Chmury - by ł y wysokie, nie pomniejszone o koszt transportu, a sam towar wadliwy i bez gwarancji. W pi ś mie tym J.Chmura zarzuci ł firmie ARTUR D-Polska nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, poniewa ż inny dostawca sprzedawa ł opony lepszej jako ś ci i za ni ż sz ą cen ę . Zdaniem J.Chmury nikt w Ma ł opolsce - oprócz firmy ARTUR D-Polska - nie sprzedaje opon TAGANKA w cenie hurtu, opony te nie posiadaj ą substytutów, gdy ż nikt na rynku nie oferuje opon tak z ł ej jako ś ci i bez gwarancji. We wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego z dnia 1.09.2004 r. J.Chmura podniós ł , ż e odbiorcy hurtowi byli zmuszeni do wykupienia opon TAGANKA po to, aby mie ć je w ofercie i wskazywa ć , ż e to bubel w porównaniu ze zdecydowanie mocniejszymi i o wy ż szej jako ś ci oponami bia ł oruskimi BELSHINA. Z kolei w pi ś mie z dnia 15.10.2004 r. poda ł , ż e opony TAGANKA by ł y tylko nieco ta ń sze od opon KAMA, a ich jako ść by ł a fatalna. Wg informacji J.Chmury opony TAGANKA sprzedawane by ł y po 300 z ł , a opony KAMA po 350 z ł . W ocenie J.Chmury (wniosek z dnia 1.09.2004 r. oraz pisma stanowi ą ce jego uzupe ł nienie) Firma ARTUR D-Polska nadu ż ywa pozycji dominuj ą cej na rynku ma ł opolski, poniewa ż nie rozpatruje reklamacji jako ś ciowych, nie wydaje kart gwarancyjnych i formularzy zg ł osze ń a tak ż e nie wypowiedzia ł a si ę przez okres 3 lat co do zasadno ś ci jego reklamacji. Odpowiadaj ą c na wezwanie organu antymonopolowego do wskazania przepisów ustawy o ochronie (...), które zosta ł y przez Dostawc ę naruszone, J.Chmura - w pi ś mie z dnia 15.10 2004 r. - stwierdzi ł , i ż nale ż y to do obowi ą zków UOKiK. Na pi ś mie tym odr ę cznie dopisano: „art. 8 p.2 u 7” . 4 Zdaniem organu antymonopolowego wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w opisanym wy ż ej stanie faktycznym sprawy, nie jest mo ż liwe co najmniej z dwóch powodów. Po pierwsze – sprawa nie ma charakteru antymonopolowego. Ustawa o ochronie (...) okre ś la - jak stanowi jej art. 1- zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do zastosowania instrumentów zawartych w tej ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców, którym postawiono zarzut naruszenia jej przepisów, stanowi ł y potencjalne zagro ż enie nie dla pojedynczych przedsi ę biorców lecz szerokiej ich grupy lub dla zbiorowych interesów konsumentów. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach zarówno S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (np. wyroki z dnia 27.06.2001 r. sygn. akt XVII Ama 92/00, z dnia 29.05.2001 r. sygn. akt XVII Ama 108/00), jak i S ą du Najwy ż szego (np. wyrok z dnia 29.05.2001 r. sygn. akt I CKN 1217/98). W uzasadnieniu tego ostatniego wyroku S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , ż e ustawa antymonopolowa ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji. Tymczasem w analizowanym przypadku p. J.Chmura zarzuci ł wprawdzie Dostawcy nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku sprzeda ż y opon na terenie Ma ł opolski, to jednak przedmiotem sprawy - jak wynika z przed ł o ż onej korespondencji oraz stanowiska stron - s ą rozliczenia za opony dostarczone przez firm ę ARTUR D-Polska i reklamowane przez Wnioskodawc ę . Pan J.Chmura w istocie bowiem żą da, aby organ antymonopolowy wyda ł decyzj ę , któr ą rozstrzygn ął by, ż e żą danie Dostawcy opon uregulowania nale ż no ś ci przez ich odbiorc ę - w sytuacji, gdy ten cz ęść z tych opon reklamowa ł jeszcze w 2000 r. - nie jest uzasadnione i ż e stanowi to przejaw nadu ż ycia pozycji rynkowej. Za takim rozstrzygni ę ciem przemawiaj ą – zdaniem J.Chmury – fakt, i ż Dostawca nie rozpatrzy ł dotychczas reklamacji z roku 2000 oraz, ż e nie dostarcza ł kart gwarancyjnych oraz formularzy zg ł osze ń . Innych argumentów, które uzasadnia ł yby zarzut naruszenia przez Dostawc ę przepisów ustawy o ochronie (...), w tym nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, J.Chmura nie przed ł o ż y ł . W ocenie organu antymonopolowego, w tych okoliczno ś ciach faktycznych sprawy, wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, a nast ę pnie wydanie decyzji w zakresie stosowania lub niestosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , stanowi ł oby naruszenie zasady wyra ż onej w cytowanym art. 1 ustawy o ochronie (...). Decyzja taka rozstrzyga ł aby wy łą cznie o indywidualnych interesach stron i nie mia ł a nic wspólnego z ochron ą konkurencji jako takiej. Jest to spór o charakterze indywidualnym, a w takich wypadkach instrumenty przewidziane w ustawie o ochronie (...) nie mog ą by ć uruchamiane. Po drugie - ani z informacji zawartych w pismach J.Chmury oraz przed ł o ż onych przez niego dokumentów, ani z informacji uzyskanych przez organ antymonopolowy w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego nie wynika, aby firma A. Daczy ń skiego zajmowa ł a pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie (...). Definicja zawarta w tym przepisie stanowi, ż e rynek w ł a ś ciwy od strony przedmiotowej (produktowej), to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawana przez ich nabywców za substytutu. Uwzgl ę dniaj ą c, ż e na rynku oferowane s ą opony kilku producentów krajowych oraz wielu producentów zagranicznych, nie istniej ą - w ocenie organu antymonopolowego - 5 przes ł anki, aby rynkiem w ł a ś ciwym produktowo i spe ł niaj ą cym ww. kryteria ustawowe by ł w niniejszej sprawie rynek sprzeda ż y hurtowej opon jednej marki TAGANKA. Nie istniej ą tak ż e podstawy, aby rynkiem w ł a ś ciwym, w rozumieniu cyt. wy ż ej art. 4 pkt 8 ustawy, by ł rynek, który w przekonaniu p. J.Chmury - jak si ę wydaje - ogranicza si ę do sprzeda ż y hurtowej opon o tak z ł ej jako ś ci, jak opony TAGANKA przy pewnym, niskim poziomie cen. Pan J.Chmura podaje wprawdzie, ż e opony TAGANKA ze wzgl ę du na z łą jako ść nie posiadaj ą substytutów, jednak przyznaje równie ż , ż e opony te s ą tylko nieznacznie ta ń sze od opon KAMA pomimo, ż e te ostatnie s ą oponami znacznie lepszymi. W tym stanie rzeczy przyj ę cie za ł o ż enia, ż e nabywcy finalni opon zdecyduj ą si ę na nabycie za zbli ż on ą cen ę opony gorszej TAGANKA, nie znajduje uzasadnienia. Oznacza ł oby to, ż e konsumenci, zniech ę ceni przez samego sprzedaj ą cego do zakupu produktu z ł ej jako ś ci (do czego p. J.Chmura, jako sprzedaj ą cy si ę przyznaje podaj ą c, ż e opony TAGANKA kupowa ł , aby mie ć je w swojej ofercie i wykazywa ć jako bubel) mimo to, podejm ą nieracjonaln ą dla nich decyzj ę i nab ę d ą produkt gorszy za cen ę zbli ż on ą do ceny produktu lepszego. W takim przypadku nale ż a ł oby ostatecznie przyj ąć , ż e jedyn ą i po żą dan ą przez nabywców cech ą produktu oferowanego na rynku w ł a ś ciwym i ostatecznie cech ą rynek ten charakteryzuj ą c ą - jest jego z ł a jako ść . Poniewa ż z oczywistych wzgl ę dów stoi to w sprzeczno ś ci z oczekiwaniami konsumentów i nie jest racjonalne, rynkiem w ł a ś ciwym przedmiotowo nie jest i nie mo ż e by ć rynek opon o z ł ej jako ś ci i równocze ś nie nie na tyle ta ń szych od opon o jako ś ci lepszej, aby sta ł y si ę one przedmiotem innego, odr ę bnego rynku produktowego. W ocenie organu antymonopolowego rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie, spe ł niaj ą cym ustawowe kryteria, jest co najwy ż ej - ograniczony do terenu województwa ma ł opolskiego - rynek sprzeda ż y hurtowej opon do samochodów ci ęż arowych. Przy braku dowodów i argumentacji przeciwnej nale ż y - za firm ą ARTUR D-Polska - przyj ąć , i ż jej udzia ł w tym rynku wynosi nie wi ę cej ni ż 5 %. Poniewa ż udzia ł ten kszta ł tuje si ę znacznie poni ż ej granicy 40 %, po przekroczeniu której domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą w rynku w ł a ś ciwym (art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...)), dzia ł ania firmy ARTUT D-Polska nie podlegaj ą ocenie pod k ą tem ewentualnego naruszenia art. 8 ustawy, tj. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Niezale ż nie od powy ż szego, zdaniem organu antymonopolowego, w niniejszej sprawie nie wyst ę puj ą równie ż przes ł anki do przyj ę cia, ż e sprzedawcy detaliczni opon TAGANKA - w tym J.Chmura - byli przez firm ę ARTUR D-Polska w jakikolwiek sposób przymuszani do ich zakupu i nie mogli naby ć na rynku za podobn ą cen ę opon o lepszej jako ś ci. Argumentacja J.Chmury, jakoby by ł zmuszony posiada ć te opony w swojej ofercie tylko po to aby wykazywa ć , ż e to bubel - nie mo ż e zosta ć uwzgl ę dniona, a zachowanie takie nie mo ż e podlega ć ochronie. Art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, ż e Prezes UOKiK mo ż e odmówi ć – w drodze decyzji – wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez organ informacji wynika w sposób oczywisty, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie nie wy łą czonym na podstawie art. 6 i 7 lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Uprzednio - w celu uzyskania dodatkowych informacji niezb ę dnych do wydania postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego - Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce (art. 85 ust. 2 ustawy). 6 W niniejszej sprawie post ę powanie takie zosta ł o przeprowadzone. Maj ą c na uwadze, ż e jego wyniki, a tak ż e analiza informacji zawartych we wniosku oraz wyja ś nieniach Dostawcy nie dostarczy ł y - zdaniem organu antymonopolowego – dowodów, aby przedsi ę biorca Artur Daczy ń ski naruszy ł przepisy ustawy o ochronie (...), orzeczono jak w sentencji i odmówiono wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 31 - 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara du Vall Otrzymuj ą : 1. Pan Józef Chmura Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „ASTA” ul. Kwiatkowskiego 3 39-200 D ę bica 2. RKR a/a