RKR-46/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-411-9/06/KCH- /06 Kraków, dn. 11 grudnia 2006 r. DECYZJA NR RKR- 46 /2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18 poz. 172 ze zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. z siedzib ą w W ę grzcach pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków z nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki, polegaj ą c ą na narzucaniu uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci „Warunków na przy łą cz wody i kanalizacji” poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci postanowienia, zgodnie z którym kontrahent po uzyskaniu zezwolenia (na przy łą cz) dokona jednorazowej wp ł aty na konto Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. tytu ł em op ł at za rozbudow ę infrastruktury technicznej sieci kanalizacyjnej oraz stwierdza si ę zaniechanie tej praktyki z dniem 31 maja 2006 r. 2. Na podstawie art. 101 powo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o. o., kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci z ł 16 300 z ł , p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. Uzasadnienie W dniu 23 maja 2006r. postanowieniem nr RKR – 150/2006 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Krakowie (zwany dalej „organem antymonopolowym”) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy dzia ł ania Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. z siedzib ą w W ę grzcach (zwany dalej PUK) polegaj ą ce na pobieraniu op ł aty za przy łą czenie posesji do gminnej sieci wodoci ą gowej oraz kanalizacyjnej nie stanowi ą naruszenia przepisów ustawy, uzasadniaj ą cego wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W toku prowadzonego post ę powania ustalono, na podstawie wyja ś nie ń P U K, ż e nie pobiera ł o ono op ł at z tytu ł u przy łą czenia do wodoci ą gu gminnego. 2 Z dokumentów przedstawionych przez PUK, w tym z „Warunków na przy łą cz wody i kanalizacji” – pkt III Op ł aty wynika, ż e „po uzyskaniu zezwolenia odbiorca dokona jednorazowej wp ł aty w kasie Urz ę du Gminy Zielonki (…) tytu ł em op ł at na rozwój sieci wodoci ą gowej oraz na konto Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. (…) tytu ł em op ł at za rozbudow ę infrastruktury technicznej sieci kanalizacji sanitarnej, w wysoko ś ci ustalonej aktualnie obowi ą zuj ą cym cennikiem us ł ug.” Z powy ż szego zapisu wynika, ż e PUK pobiera jedynie op ł at ę za przy łą czenie do sieci kanalizacji gminnej, natomiast op ł aty z tytu ł u przy łą czenia do gminnej sieci wodoci ą gowej stanowi ą wp ł ywy do kasy Urz ę du Gminy Zielonki. Uzyskane w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, informacje oraz dokumenty da ł y organowi antymonopolowemu podstaw ę do przyj ę cia, ż e w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do nadu ż ycia przez PUK pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Maj ą c na uwadze powy ż sze w dniu 20 wrze ś nia 2006r. postanowieniem nr RKR – 236/2006 wszcz ę to – z urz ę du - post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez PUK – pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków z nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki, polegaj ą ce na narzucaniu uci ąż liwych warunków umów w zakresie odprowadzania ś cieków odbiorcom indywidualnym, poprzez zobowi ą zanie ich, na mocy uchwa ł y Nr 288/2001 Zarz ą du Gminy Zielonki z dnia 18 grudnia 2001r., do wnoszenia dodatkowej, nie przewidzianej przepisami prawa op ł aty w wysoko ś ci 4100 z ł za przy łą czenie posesji do istniej ą cej sieci kanalizacyjnej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie /…/. Równolegle do przedmiotowego post ę powania przed Prezesem Urz ę du toczy ł o si ę post ę powanie antymonopolowe pod sygnatur ą RKR – 411 – 10/06/KCH pod zarzutem nadu ż ywania przez Gmin ę Zielonki pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki, polegaj ą ce na narzucaniu uci ąż liwych warunków umów w zakresie dostarczania wody odbiorcom indywidualnym, poprzez zobowi ą zanie ich, na mocy uchwa ł y Nr 288/2001 Zarz ą du Gminy Zielonki z dnia 18 grudnia 2001r., do wnoszenia dodatkowej, nie przewidzianej przepisami prawa op ł aty w wysoko ś ci 2600 z ł za przy łą czenie posesji do istniej ą cej sieci wodoci ą gowej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie /…/. W ramach niniejszego post ę powania antymonopolowego postanowieniem z dnia 20 wrze ś nia 2006r., nr RKR – 237/2006 zaliczono w poczet dowodów materia ł y i informacje uzyskane przez Prezesa Urz ę du w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym poprzedzaj ą cym w ł a ś ciwe post ę powanie administracyjne. W toku post ę powania antymonopolowego organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny sprawy: Na terenie Gminy Zielonki zadania zwi ą zane ze zbiorowym odprowadzaniem ś cieków oraz zbiorowym zaopatrzeniem w wod ę realizowane s ą przez PUK. Stosownie do ustawy z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001, nr 142, poz. 1591 ze zm.) o samorz ą dzie gminnym do zada ń w ł asnych gminy nale ż y zbiorowe zaopatrzenie w wod ę oraz zbiorowe odprowadzanie ś cieków – art. 7 ust. 1 pkt 3. Niniejszy stan prawny zosta ł równie ż potwierdzony w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę oraz zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. z 2001r, nr 72, poz. 747 ze zm., zwana dalej ustawa o zbiorowym /…/). Zadanie to Gmina powierzy ł a do wykonywania utworzonej przez ni ą spó ł ce 3 prawa handlowego – PUK spó ł ce z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , której jest jedynym udzia ł owcem. W ł a ś cicielem gminnej sieci kanalizacyjnej jest Przedsi ę biorstwo, bowiem ca ł a infrastruktura kanalizacyjna zosta ł a wniesiona do spó ł ki przez Gmin ę Zielonki jako aport (dowód: pismo PUK z dnia 25.08.2006r.). PUK dzia ł a w oparciu o zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na czas nieokre ś lony, pocz ą wszy od dnia 1 listopada 2002r. Zezwolenie to zosta ł o udzielone Przedsi ę biorstwu na jego wniosek w decyzji Przewodnicz ą cego Zarz ą du (Wójta) Gminy Zielonki nr GK 7033-41/02 z dnia 29.10.2002r.(dowód: z łą cznik do pisma z dnia 22.11.2006r.). Na dzie ń wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, na terenie Gminy Zielonki w zakresie zbiorowego dostarczania wody oraz zbiorowego odprowadzania ś cieków funkcjonowa ł y nast ę puj ą ce dokumenty: - Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków - Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków - Umowa wst ę pna - Wniosek o przy łą czenie do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej - Warunki na przy łą cz wody i kanalizacji - Umowa przy łą czeniowa Stosownie do postanowie ń „Warunków na przy łą cz wody i kanalizacji” (pkt III Op ł aty) podmiot ubiegaj ą cy si ę o przy łą czenie do gminnej sieci wodoci ą gowej lub kanalizacji obowi ą zany jest do dokonania jednorazowej wp ł aty na rzecz Gminy Zielonki (w przypadku przy łą czenia do sieci wodnej) lub PUK ( w przypadku przy łą czenia do sieci kanalizacyjnej). Ś rodki finansowe zgromadzone z tego tytu ł u przeznaczane s ą odpowiednio na rozwój sieci wodoci ą gowej lub rozbudow ę infrastruktury technicznej sieci kanalizacyjnej. Wysoko ść powy ż szych op ł at ustalona zosta ł a w drodze uchwa ł y Zarz ą du Gminy Zielonki z dnia 18 grudnia 2001r., Nr 288/2001 w sprawie wysoko ś ci op ł at wnoszonych na rzecz Gminy Zielonki za prawo pod łą czenia posesji do sieci wodoci ą gowych/lub kanalizacyjnych na terenie gminy Zielonki. W powy ż szym akcie prawa miejscowego ustalono nast ę puj ą ce op ł aty obowi ą zuj ą ce od 1 stycznia 2002r.: - 2600 z ł za prawo pod łą czenia posesji do istniej ą cej sieci wodoci ą gowej, - 4100 z ł za prawo pod łą czeni posesji do istniej ą cej sieci kanalizacyjnej. Na tej podstawie prawnej Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych sp. z o.o. od lutego 2005r. tj. od dnia przekazania przez Gmin ę Zielonki na kapita ł zak ł adowy utworzonej spó ł ki kapita ł owej infrastruktury kanalizacyjnej pobiera ł o op ł at ę za prawo przy łą czenia do sieci kanalizacji gminnej. W/w op ł ata pobierana by ł a do dnia 30 maja 2006r., bowiem w dniu 22 maja br. Zarz ą d spó ł ki podj ął uchwa łę (Uchwa ł a Zarz ą du PUK Nr 8/2006) na mocy której wstrzymano z dniem 31.05.06. pobieranie op ł aty przy łą czeniowej do sieci kanalizacyjnej do czasu wyja ś nienia spraw formalno – prawnych. We wskazanym okresie ( 01.03.2005r. – 30.05.2006r.) PUK pobra ł 25 op ł at przy łą czeniowych do sieci kanalizacji gminnej, w tym 21 od osób fizycznych oraz 4 od osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych na łą czn ą kwot ę 87.685 z ł . Obecnie PUK nie pobiera op ł at za przy łą czenie nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie gminy do lokalnej sieci kanalizacyjnej. 4 Stanowisko Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych sp. z o.o. Na tle przedstawionego wy ż ej stanu faktycznego, odpowiadaj ą c na zarzut organu antymonopolowego, PUK wskaza ł , ż e pozycja dominuj ą ca Przedsi ę biorstwa na lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków z nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki jest efektem realizowania obowi ą zków wynikaj ą cych z postanowie ń ustawy o zbiorowym /…/. Stosownie do wyja ś nie ń PUK w ł adze Gminy Zielonki realizuj ą c zadanie w ł asne gminy, jakim jest zbiorowe odprowadzanie ś cieków, powo ł a ł y Przedsi ę biorstwo w formie spó ł ki prawa handlowego, w którym wszystkie udzia ł y obj ęł a Gmina. Udzia ł y zosta ł y w przewa ż aj ą cej mierze pokryte aportem rzeczowym w postaci istniej ą cych na terenie Gminy Zielonki i stanowi ą cych jej w ł asno ść urz ą dze ń kanalizacyjnych. Do zada ń realizowanych przez PUK, a przej ę tych od Gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków nale żą m.in.: - zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń kanalizacyjnych do odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny, - planowanie i rozbudowa istniej ą cych urz ą dze ń kanalizacyjnych, - zawieranie umów o odprowadzanie ś cieków z osobami, których nieruchomo ś ci zosta ł y przy łą czone do sieci i które wyst ą pi ł y z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy. Przedsi ę biorstwo zosta ł o zobowi ą zane na podstawie Uchwa ł y nr 288/2001 Zarz ą du Gminy Zielonki do pobierania od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki jednorazowej op ł aty przy łą czeniowej do sieci kanalizacyjnej w kwocie 4.100,00 z ł otych. Jako podstaw ę dla ustalenia tej op ł aty wskazano art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym /…/, który stanowi, ż e „Regulamin powinien okre ś la ć prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug, w tym: warunki przy łą czenia do sieci ”. Przedsi ę biorstwo podnios ł o, ż e jako spó ł ka prawa handlowego stanowi ą ca w 100% w ł asno ść Gminy Zielonki zobowi ą zane by ł o, zgodnie z decyzj ą organu reprezentuj ą cego w ł a ś ciciela, do naliczania i pobierania wy ż ej wskazanej op ł aty. Tym bardziej, ż e decyzja w przedmiocie op ł aty oparta by ł a na stosownej uchwale Rady Gminy stanowi ą cej akt prawa miejscowego, wi ążą cego w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki. W ocenie Przedsi ę biorstwa dla ustalenia zasadno ś ci zarzutu narzucania w ł a ś cicielom nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych PUK nieuzasadnione korzy ś ci opartego na art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie /…/ konieczne jest oparcie si ę na zweryfikowanych wynikach finansowych Przedsi ę biorstwa za co najmniej trzy ostatnie lata obrotowe. Dlatego PUK uzna ł za zasadne przeprowadzenie ewentualnej kontroli prawid ł owo ś ci i rzetelno ś ci podanych wyników finansowych przez bieg ł ego z zakresu ksi ę gowo ś ci. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia oraz stanowisko Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Interes publiczny. Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (…) ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej 5 przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Powy ż sze stanowisko znalaz ł o równie ż potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) stwierdzi ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu (w powo ł anym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powy ż szego stwierdzi ć nale ż y, ż e przedmiotowe post ę powanie podj ę te zosta ł o w interesie publicznym. Dzia ł ania PUK dotycz ą wszystkich dostawców ś cieków do gminnej kanalizacji sanitarnej, zarówno konsumentów, tj. osób fizycznych dokonuj ą cych czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z ich dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie (...), w zwi ą zku z art. 22 1 kc.), jak i przedsi ę biorców. Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych sp. z o.o. jako strona post ę powania antymonopolowego. Zakazy przewidziane w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów odnosz ą si ę wy łą cznie do dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorców lub ich zwi ą zki. Zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o ochronie (…) pod poj ę ciem „przedsi ę biorca”, rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z pó ź n. zm.) - obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807 ze zm.). Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy przedsi ę biorc ą (…) jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Zielonkach jest spó ł k ą prawa handlowego – spó ł k ą kapita ł ow ą wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego – Rejestru Przedsi ę biorców pod nr 0000119996. Do zakresu dzia ł ania przedsi ę biorcy nale ż y m.in.: - produkcja i dostawa wody dla zaopatrzenia ludno ś ci i pozosta ł ych odbiorców, - odbiór i oczyszczanie ś cieków oraz wywóz nieczysto ś ci p ł ynnych i ich unieszkodliwianie, - programowanie kierunków rozwoju bran ż y wodoci ą gowo – kanalizacyjnej, 6 - prowadzenie gospodarki konserwacyjno – remontowej sieci urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych (…) w celu utrzymania ich w sta ł ej zdolno ś ci eksploatacyjnej. Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1999r. o samorz ą dzie gminnym (Dz. U. z 2001, nr 142, poz. 1591 ze zm.), zadania w ł asne okre ś lone w art. 7 ust. 1, s ł u żą ce zaspokojeniu zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych, stanowi ą zadania u ż yteczno ś ci publicznej. Chocia ż w ustawie brak jest legalnej definicji poj ę cia u ż yteczno ś ci publicznej, to niew ą tpliwie pewn ą wskazówk ę w tej materii stanowi ć mo ż e przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. nr 9, poz. 43 ze zm.), na mocy którego gospodarka komunalna obejmuje w szczególno ś ci zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych. Jak stanowi art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej, jednostki samorz ą du terytorialnego mog ą powierza ć wykonywanie zada ń z zakresu gospodarki komunalnej osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadaj ą cym osobowo ś ci prawnej, w drodze umowy na zasadach ogólnych. W badanej sprawie Gmina Zielonki skorzysta ł a z mo ż liwo ś ci przyznanych jej przez przepisy prawa i cz ęść zada ń ze sfery u ż yteczno ś ci publicznej w zakresie zbiorowego dostarczania wody oraz odprowadzania ś cieków przekaza ł a do realizacji utworzonej w tym celu spó ł ce prawa handlowego jak ą jest Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Zielonkach. Tym samym mo ż na stwierdzi ć , ż e ten podmiot prawa realizuje szczególnego rodzaju us ł ugi mieszcz ą ce si ę w sferze zada ń o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Zatem maj ą c na uwadze, ż e PUK jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów prawa realizuj ą cym zadania zlecone przez gmin ę , nale ż y stwierdzi ć , ż e jego zachowania, dzia ł ania podlegaj ą ocenie z punktu widzenia naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Rynek w ł a ś ciwy. Poniewa ż istot ą praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w art. 8 ustawy o ochronie (…), jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców, organ antymonopolowy winien na wst ę pie rynek w ł a ś ciwy w danej sprawie ustali ć , a nast ę pnie okre ś li ć si łę rynkow ą jego uczestników. Rynek w ł a ś ciwy – stosownie do definicji zawartej w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie (…) - to „rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze , na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji”. Rynek w uj ę ciu produktowym odnosi si ę do wszystkich towarów jednego rodzaju, które poprzez szczególne w ł a ś ciwo ś ci, w szczególno ś ci za ś przeznaczenie, u ż ytkowo ść i cen ę odró ż niaj ą si ę od innych towarów w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zmiany. Rynek ten tworz ą towary, które z punktu widzenia nabywcy charakteryzuj ą si ę substytutywno ś ci ą . Pod poj ę ciem towaru – zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie /…/ – rozumie si ę rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. 7 W ł a ś ciwo ść produktow ą i geograficzn ą rynku analizowanego w niniejszym post ę powaniu wyznacza rodzaj i zasi ę g dzia ł alno ś ci prowadzonej przez PUK w Zielonkach sp. z o.o. oraz zakres ś wiadczonych przez niego us ł ug na rzecz jej mieszka ń ców i przedsi ę biorców tam zlokalizowanych. W przedmiotowym post ę powaniu rynek geograficzny wyznacza obszar dzia ł ania PUK w zakresie zbiorowego odprowadzania ś cieków oraz obszar, na którym znajduj ą si ę urz ą dzenia komunalnej sieci kanalizacyjnej. Tak, wi ę c rynkiem geograficznym jest obszar Gminy Zielonki. Rynkiem w ł a ś ciwym w rozumieniu produktowym jest w niniejszej sprawie rynek zbiorowego odbioru ś cieków z terenu nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki. Po stronie poda ż owej uczestnikiem tak okre ś lonego rynku w ł a ś ciwego jest PUK w Zielonkach sp. z o.o.. natomiast po stronie popytowej wszyscy dostawcy ś cieków do kanalizacji gminnej, zarówno osoby fizyczne jak i prawne. Pozycja Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. na rynku w ł a ś ciwym. Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (…) zawiera bezwzgl ę dny zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Przez pozycj ę dominuj ą c ą – zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt. 9 ustawy o ochronie (…) rozumie si ę „pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%”. Na zdefiniowanym wy ż ej rynku w ł a ś ciwym PUK posiada pozycj ę dominuj ą c ą . Przedsi ę biorstwo jest jedynym podmiotem ś wiadcz ą cym us ł ug ę zbiorowego odbioru ś cieków, a specyfika tej dzia ł alno ś ci powoduje, i ż nie wyst ę puj ą na tym rynku alternatywne ź ród ł a dost ę pu do niej. Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż w ś wietle orzecznictwa S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ź ród ł o zaopatrzenia, aby mo ż na uzna ć za alternatywne musi spe ł nia ć wymóg natychmiastowej dost ę pno ś ci bez ponoszenia nak ł adów inwestycyjnych (tak: wyrok z dnia 31 maja 2000 r. sygn. akt XVII Ama 44/00). W niniejszym wypadku taka mo ż liwo ść nie istnieje. W szczególno ś ci dla w ł a ś ciciela nieruchomo ś ci ubiegaj ą cego si ę o przy łą czenie do sieci przebiegaj ą cej obok jego budynku, nie jest alternatyw ą odbiór ś cieków wozami asenizacyjnymi, co wymaga ł oby poniesienia nak ł adów na budow ę zbiorników bezodp ł ywowych do gromadzenia nieczysto ś ci ciek ł ych. Zatem, podmiot zainteresowany przy łą czeniem do sieci kanalizacyjnej, mo ż e pod łą czy ć si ę tylko do gminnej sieci i tylko na warunkach okre ś lonych przez zarz ą dc ę tej sieci, a sprecyzowanych w konkretnych umowach. Naruszenie przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6) ustawy o ochronie (...).\ Przepis art. 8 ust. 1 zawiera generalny zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. W ust. 2 tego przepisu wskazano typowe przyk ł ady takiego nadu ż ycia, w ś ród których znalaz ł o si ę narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci (pkt 8 6). W ocenie Prezesa Urz ę du dzia ł ania Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalny w Zielonkach realizuj ą dyspozycj ę wy ż ej przytoczonego przepisu (art. 8 ust. 2 pkt 6). Nale ż y podkre ś li ć jedynie, ż e skonstruowany w art. 8 ust. 2 katalog zachowa ć , które mog ą by ć zakwalifikowane jako nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej ma charakter otwarty, zakazane s ą wi ę c wszelkie mo ż liwe nadu ż ycia, równie ż nie wskazane w tym przepisie (tak E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, Komentarz, Twigger, Warszawa 2002, str. 98). Jak wskazano wy ż ej, w ś ród licznych postaci (form) nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej mo ż e ona si ę przejawia ć w „narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci”. Dopuszczenie si ę stosowania tej praktyki jest dla przedsi ę biorcy dominuj ą cego stosunkowo ł atwe: ze wzgl ę du na si łę rynkow ą umo ż liwiaj ą c ą mu nieliczenie si ę z konkurentami, którzy s ą dla niego realn ą przeciwwag ą , kontrahenci jego zmuszeni s ą akceptowa ć proponowane przez niego warunki umów nawet wówczas, gdy obiektywnie s ą one na tyle nierównoprawne, nie gwarantuj ą ce ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , ż e w przypadku gdyby umowy te negocjowane by ł y na rynku konkurencyjnym, nigdy nie dosz ł oby do ich zawarcia ( ibidem, str. 117). Aby zachowanie przedsi ę biorcy mo ż na zakwalifikowa ć jako mieszcz ą ce si ę w dyspozycji art. 8 ust. 2 pkt 6) ustawy o ochronie /…/ musz ą wyst ą pi ć nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. Przedsi ę biorca narzuca swoim kontrahentom warunki umów, 2. Warunki umów s ą uci ąż liwe dla drugiej strony kontraktu, 3. Warunki umów przynosz ą nieuzasadnione korzy ś ci przedsi ę biorcy. Ad.1. W niniejszej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym, na którym PUK posiada pozycj ę dominuj ą c ą , jest lokalny rynek zbiorowego odprowadzania ś cieków z nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki. Przedsi ę biorstwu postawiony zosta ł zarzut naruszenia zakazu nadu ż ywania tej pozycji poprzez uzale ż nianie przy łą czenia nieruchomo ś ci zlokalizowanych na obszarze Gminy Zielonki, do kolektora sanitarnego kanalizacji gminnej, od wp ł aty okre ś lonej kwoty. Nale ż y jedynie podkre ś li ć , ż e samo posiadanie pozycji dominuj ą cej nie jest zakazane ani w ż aden sposób sankcjonowane. Ustawa antymonopolowa odnosi si ę jedynie do sytuacji, w których podmiot posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą nadu ż y ł w jakikolwiek sposób swojej przewagi rynkowej. W okresie, w którym PUK w Zielonkach pobiera ł o op ł at ę za prawo przy łą czenia do sanitarnego kolektora gminnego obowi ą zywa ł a ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym zaopatrzeniu ś cieków (Dz.U. z 2001 r. nr 72, poz. 747 ze zm.) oraz rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.03.2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. z 2002 r. nr 26, poz. 257), które jednak utraci ł o moc obowi ą zuj ą c ą z dniem wej ś cia w ż ycie w dniu 16 sierpnia 2006 r. rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. z 2006 r. nr 127, poz. 886). Stosownie do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu /…/ obowi ą zek zapewnienia realizacji budowy i rozbudowy urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w oparciu m. in. o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ci ąż y na przedsi ę biorstwie wodoci ą gowo – kanalizacyjnym (art. 15 ust. 1 ww. ustawy) 9 Zgodnie z art. 15 ust. 2 tej ustawy realizacj ę budowy przy łą czy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza g ł ównego i urz ą dzenia pomiarowego zapewnia na w ł asny koszt osoba ubiegaj ą ca si ę o przy łą czenie nieruchomo ś ci do sieci. Powy ż sze przepisy nie nak ł adaj ą zatem na w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci ubiegaj ą cych si ę o w łą czenie do sieci kanalizacji gminnej obowi ą zku wnoszenia op ł at na rozbudow ę infrastruktury technicznej sieci kanalizacji sanitarnej. Stosownie do art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...), przy łą czenie do sieci kanalizacyjnej nieruchomo ś ci osoby ubiegaj ą cej si ę o to, uzale ż nione jest jedynie od spe ł nienia warunków okre ś lonych w Regulaminie oraz zaistnienia technicznych mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug. Powy ż sze przepisy nie nak ł adaj ą zatem na w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci obowi ą zku partycypacji finansowej w realizacji przedsi ę wzi ę cia polegaj ą cego na budowie urz ą dze ń kanalizacyjnych, ani te ż obowi ą zku ponoszenia op ł aty za przy łą czenie do sieci kanalizacyjnej. Obowi ą zku takiego nie przewidywa ł o równie ż rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.03.2002r.. W ś wietle powy ż szego jedyny warunek jaki mo ż na postawi ć osobom ubiegaj ą cym si ę o przy łą czenie do gminnej sieci kanalizacyjnej to spe ł nienie wymogów technicznych, co z praktycznego punktu widzenia wydaje si ę oczywiste. Tymczasem PUK pobiera ł o op ł aty za przy łą czenie do gminnej sieci kanalizacyjnej, przeznaczaj ą c je jednocze ś nie na rozbudow ę tej sieci na terenie gminy i jej eksploatacj ę . Przed ł o ż ony przez przedsi ę biorc ę regulamin (uchwa ł a nr XXIII/6/2005 Rady Gminy Zielonki z dnia 3 lutego 2005r.)stanowi, ż e Przy łą czenie do sieci (…) kanalizacyjnej nast ę puje na podstawie umowy o przy łą czenie i po spe ł nieniu technicznych warunków przy łą czenia, okre ś lonych przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, zwanych dalej „warunkami przy łą czenia” (§ 8 ust. 1). Jak wynika jednak z informacji przekazanych przez PUK, w praktyce „umowa o przy łą czenie”, o której mowa w regulaminie, nie by ł a zawierana. Zamiast tego, podmioty, które ubiega ł y si ę o przy łą czenie do sieci podpisywa ł y: „umow ę wst ę pn ą ” oraz „warunki na przy łą cz wody i kanalizacji” (dowód: pismo PUK z dnia 26.06.06.). Stosownie do pkt III „warunków (…)” kontrahent „po uzyskaniu zezwolenia ( na przy łą cz) dokona jednorazowej wp ł aty na konto Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. tytu ł em op ł at za rozbudow ę infrastruktury technicznej sieci kanalizacji”. Wskazana op ł ata by ł a warunkiem koniecznym, jaki musia ł y spe ł ni ć podmioty ubiegaj ą ce si ę o dokonanie przy łą cza. Jako podstaw ę pobierania op ł aty PUK poda ł Uchwa łę Nr 288/2001 Zarz ą du Gminy Zielonki z dnia 18 grudnia 2001r., która wprowadzi ł a jednorazow ą op ł at ę za prawo pod łą czenia posesji do istniej ą cej sieci wodoci ą gowej lub kanalizacyjnej Gminy Zielonki. Omawiana praktyka tj. narzucanie warunków umowy, zgodnie z pogl ą dami prezentowanymi przez doktryn ę , ujawnia si ę w fazie negocjacji. Wtedy bowiem przysz ł e strony umowy w drodze konsultacji, prezentowania indywidualnych pogl ą dów, wzajemnych ust ę pstw kszta ł tuj ą ostateczn ą form ę kontraktu. Tylko na tym etapie podmiot, który ma silniejsz ą pozycj ę na danym rynku mo ż e narzuca ć warunki stosunku prawnego. W dalszych etapach mo ż emy jedynie mówi ć o realizowaniu tych narzuconych warunków umów. W niniejszej sprawie etap negocjacji niejako jest pomijany, gdy ż stosowane przez PUK umowy, w szczególno ś ci „Warunki na przy łą cz wody i kanalizacji” maj ą charakter wzorców 10 i nie podlegaj ą negocjacji, o czym mo ż e ś wiadczy ć równie ż sposób, w jaki skonstruowany jest dokument „warunków/../” nak ł adaj ą cy obowi ą zek op ł aty za prawo pod łą czenia do sieci. Otó ż podmiot decyduj ą cy si ę na przy łą czenie do sieci jedynie potwierdza na nim, ż e „zapozna ł si ę z warunkami i je przyjmuje”. Na tak ą nienegocjowaln ą form ę umów ma wp ł yw pozycja PUK, który jest jedynym podmiotem ś wiadcz ą cym us ł ugi z zakresu dostarczania wody oraz odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Zielonki. Równie ż nie bagateln ą rol ę ma charakter ś wiadczonych przez Przedsi ę biorstwo us ł ug zakwalifikowanych do kategorii us ł ug powszechnych s ł u żą cych zbiorowemu zaspokajaniu podstawowych potrzeb ludno ś ci. Zapisy „warunków /…/”, w szczególno ś ci w zakresie dotycz ą cym op ł aty za prawo przy łą czenia do sieci, nie podlega ł y negocjacji, co znajduje równie ż potwierdzenie w pi ś mie Wójta Gminy Zielonki (pismo z dnia 22.08.06r.), w którym czytamy, ż e „Pod łą czenie si ę do istniej ą cych sieci bez partycypacji w kosztach lub rekompensaty jest ze wzgl ę du na aspekt spo ł eczny niew ł a ś ciwe i niesprawiedliwe w stosunku do pozosta ł ych mieszka ń ców, którzy budowali t ą infrastruktur ę ”. Jak wynika z powy ż szego obowi ą zek jednorazowej wp ł aty ustalonej kwoty na poczet modernizacji i rozbudowy infrastruktury sieci kanalizacyjnej by ł niejako obowi ą zkiem spo ł ecznym na ł o ż onym na osoby ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do sieci, z którego spe ł nienia nikt nie móg ł by ć zwolniony. O narzucaniu warunków mo ż emy mówi ć w sytuacji, gdy dominant wykorzystuj ą c sytuacj ę kontrahenta, który nie ma alternatywnych mo ż liwo ś ci na rynku, wymusza na nim pewne zachowania. Nale ż y podkre ś li ć , ż e dla stwierdzenia istnienia owej praktyki nie jest konieczne zawarcie umowy z narzuconymi postanowieniami, które dla jednej strony przynosz ą nieuzasadnione korzy ś ci, a dla drugiej s ą uci ąż liwe. Nie jest, wi ę c konieczne wyst ą pienie skutku praktyk, wystarczaj ą c ą przes ł ank ą jest zagro ż enie wyst ą pienia skutku w postaci dowolnej formy eksploatacji pozycji rynkowej (tak: wyrok S ą du Antymonopolowego (S.A.), obecnie SOKiK z 23.06.1999r., XVII Ama 26/99). Jak ju ż wy ż ej wspomniano do narzucania warunków umów mo ż e dochodzi ć jedynie w fazie negocjacji, co wi ę cej kontrahent przedsi ę biorcy (dominanta) musi wykaza ć si ę pewn ą aktywno ś ci ą w ustalaniu kszta ł tu umowy. Wyj ą tek, z jakim mamy do czynienia w niniejszym przypadku stanowi ą sytuacje, gdzie warunki narzucane s ą w umowach adhezyjnych – zawieranych przez przyst ą pienie, w których nie przewiduje si ę indywidualnych negocjacji. Nie zas ł uguj ą na uwag ę wyja ś nienia PUK (pismo z dnia 25.08.06.), ż e „w ł a ś cicielom posesji zlokalizowanych na terenie dzia ł ania naszego Przedsi ę biorstwa (…) nie s ą z mocy prawa zobowi ą zani do zawierania umów o przy łą czenie ich nieruchomo ś ci do gminnej sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej (…). Zgodnie z przepisami prawa budowlanego, ka ż dy z w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci mo ż e rozwi ą za ć problem zaopatrzenia w ł asnej posesji w wod ę oraz odprowadzania ś cieków przez wybudowanie studni oraz pojemnika osadowego na ś cieki.” W takiej sytuacji – w ocenie PUK – nie mo ż na mówi ć o praktykach monopolistycznych, a w konsekwencji o narzucaniu uci ąż liwych warunków umów. Tymczasem jak wynika z wy ż ej przytoczonego orzeczenia S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie jest alternatywn ą dla w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci budowa studni oraz odbiór ś cieków wozami asenizacyjnymi. Tak, wi ę c podmioty chc ą ce pod łą czy ć si ę do gminnej sieci kanalizacyjnej, a nie maj ą ce mo ż liwo ść skorzystania z us ł ug innego przedsi ę biorcy, musz ą zaakceptowa ć narzucone im przez PUK warunki umów. Zatem pierwsza z przes ł anek – narzucenia warunków umów zosta ł a spe ł niona. 11 Ad. 2. Warunki narzucane przez przedsi ę biorc ę – dominanta musz ą by ć dla kontrahenta uci ąż liwe. Za uci ąż liwy warunek umowy uznaje si ę ka ż dy warunek oznaczaj ą cy dla jednej ze stron – tu kontrahenta dominanta – ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju (tak: wyrok S.A. z 23.06.1999r., XVII Ama 26/99). Analizuj ą c uci ąż liwo ść postanowie ń umowy nale ż y zbada ć , czy dominant w przyj ę tej abstrakcyjnej sytuacji istnienia konkurencji na rynku w ł a ś ciwym by ł by w stanie wynegocjowa ć warunki, które uznawane s ą za uci ąż liwe, a wi ę c jednocze ś nie, czy kontrahent zdecydowa ł by si ę na zawarcie umowy w takim kszta ł cie, czy skorzysta ł z innych ofert dost ę pnych na rynku (tak np.: wyrok S.A z 23.06.1999r., Ama 28/99). W przedmiotowej sytuacji w ł a ś ciciele nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki chc ą cy przy łą czy ć si ę do sieci kanalizacyjnej zobligowani s ą do wniesienia op ł aty w wysoko ś ci 4100 z ł . Ukszta ł towan ą na takim poziomie op ł at ę nale ż y zakwalifikowa ć jako uci ąż liw ą dla przeci ę tnego, potencjalnego kontrahenta dominanta. Uci ąż liwo ść w badanym przypadku przejawia si ę w konieczno ś ci poniesienia ci ęż aru finansowego. Nale ż y podkre ś li ć , ż e op ł ata, za prawo pod łą czenia do sieci kanalizacji gminnej nie przewidziana zosta ł a w przepisach obowi ą zuj ą cego prawa. Jak wskazano wy ż ej, ustawa o zbiorowym /…/, która kszta ł tuje stosunki wodno – kanalizacyjne, nie nak ł ada na podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do sieci jednorazowej op ł aty za prawo pod łą czenia, podobnie jak (obowi ą zuj ą ce w okresie pobierania tej op ł aty) rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lenia taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzenie ś cieków (Dz. U. z 2002 nr 26, poz. 257 ze zm.). Jedyne koszty, jakie w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci musi ponie ść w zwi ą zku z przy łą czem do sieci wskazane zosta ł y wy ż ej (Ad. 1). Wprowadzona przez Gmin ę , a narzucana jako uci ąż liwy warunek umowy oraz pobierana przez PUK jednorazowa op ł ata za pod łą czenie nieruchomo ś ci do istniej ą cej gminnej sieci kanalizacyjnej nie znajduje ż adnych podstaw prawnych. Nie ma ona, co nale ż y wyra ź nie podkre ś li ć , cech ś wiadczenia podatkowego. Wynika to cho ć by z faktu, ż e nie jest ona w „sensie prawnym op ł at ą przymusow ą ”. Przymus jej wniesienia wynika z innych czynników, o charakterze pozaprawnym. Op ł acie tej towarzyszy niew ą tpliwie, co do zasady, pewien przymus ż yciowy. Korzystanie przez mieszka ń ców z takich urz ą dze ń komunalnych jak sie ć kanalizacyjna jest bowiem do ść oczywist ą konieczno ś ci ą . Z tego te ż powodu op ł aty tej nie mo ż na uzna ć za ś wiadczenie zupe ł nie dobrowolne. Kwestionowana op ł ata ma cechy jednostronnie narzuconej mieszka ń com daniny publicznej, ukrytej pod postaci ą udzia ł u we wspólnej inwestycji. Zosta ł a wprowadzona przy wykorzystaniu w ł adztwa publicznego Gminy i by ł a pobierana w zwi ą zku z samym faktem przy łą czenia nieruchomo ś ci do urz ą dzenia komunalnego. Nie mo ż na jej zatem traktowa ć jako na1e ż no ś ci o charakterze cywilnoprawnym, towarzysz ą cej ś wiadczeniu us ł ug na podstawie umowy zawieranej miedzy dwiema równorz ę dnymi stronami, korzystaj ą cymi z wolno ś ci kontraktowej. Tym samym ma ona charakter uci ąż liwej op ł aty narzuconej przez przedsi ę biorc ę – dominanta ka ż demu potencjalnemu kontrahentowi zainteresowanemu zawarciem umowy o odprowadzanie ś cieków, a wcze ś niej wydaniem „warunków na przy łą cz wody i kanalizacji.” Druga z wy ż ej wymienionych przes ł anek dla uznania, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów ustawy o ochronie /…/ zosta ł a spe ł niona. Ad. 3. Nieuzasadnione korzy ś ci uzyskiwane przez dominanta pozostaj ą w ś cis ł ym zwi ą zku (odpowiadaj ą ) narzucanym kontrahentowi uci ąż liwym warunkom umów. Korzy ś ci wówczas 12 mo ż na uzna ć za nieuzasadnione, je ż eli na tle umowy stwarzaj ą przedsi ę biorcy sytuacj ę korzystniejsz ą ani ż eli taka, która odzwierciedla ekwiwalentno ść w danym i podobnych stosunkach umownych (tak ibidem, str. 119). W ś wietle orzecznictwa korzy ś ci te powinny by ć osi ą gni ę te kosztem kontrahenta i pozostawa ć w normalny zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umów (wyroki: SA: z 24.01.1991 r., XV Ama 2/90, „Wokanda” 1992, nr 2; z 23.03.1999 r., XVII Ama 26/99). Owe korzy ś ci mog ą przybra ć wymiar finansowych lub niefinansowych. Nale ż y wspomnie ć , ż e zgodnie z doktryn ą uci ąż liwo ść warunku z jednej strony oraz odpowiadaj ą ca jej nieuzasadniona korzy ść z drugiej nie musz ą mie ć jednakowego charakteru tj. np.: finansowego. Analizuj ą c termin „nieuzasadnionych korzy ś ci” nale ż y mie ć na wzgl ę dzie benefity, które nie znajduj ą uzasadnienia, podstawy, w tym równie ż prawnej. S ą to korzy ś ci, które si ę nie nale żą i których beneficjent nie powinien odnie ść , a odniós ł mimo, i ż po stronie ś wiadcz ą cej nie le ż a ł obowi ą zek ś wiadczenia. W badanym przypadku PUK odnios ł o korzy ś ci materialne, daj ą ce si ę stricte oszacowa ć , a b ę d ą ce sum ą wszystkich zgromadzonych op ł at wniesionych przez podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do sieci kanalizacyjnej za prawo takiego pod łą czenia. Owe korzy ś ci by ł y nieuzasadnione bowiem, jak wykazano wcze ś niej, nie znajdowa ł y podstaw w obowi ą zuj ą cym stanie prawnym. Nale ż y podkre ś li ć , ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu /…/ dok ł adnie precyzuje, które podmioty, jakie koszty powinny ponie ść , innymi s ł owy, jak rozk ł ada si ę partycypacja finansowa w zakresie zbiorowego odprowadzania ś cieków, co nale ż y do obowi ą zków przedsi ę biorcy realizuj ą cego to zadanie o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, a co do odbiorców us ł ugi. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e gdyby pobieranie op ł aty za prawo przy łą czenia do infrastruktury sieci gminnej by ł o nale ż ne, to znalaz ł oby odzwierciedlenie w obowi ą zuj ą cych przepisach prawa, w szczególno ś ci w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu /…/ lub wspomnianym wy ż ej rozporz ą dzeniu dotycz ą cym taryfy. PUK uzyska ł korzy ś ci w postaci przerzucenia na swoich kontrahentów kosztów, które powinien sam ponie ść zgodnie z ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu /…/. Dzi ę ki przesuni ę ciu obowi ą zków, przeniesieniu finansowania inwestycji budowy, rozbudowy i modernizacji gminnej sieci kanalizacyjnej na terenie Gminy Zielonki, Przedsi ę biorstwo nie ponios ł o kosztów, które realizuj ą c obowi ą zki ustawowe w rzeczywisto ś ci powinno ponie ść . Jak wielokrotnie wskazywa ł a strona post ę powania jednorazowa op ł ata pobierana od ubiegaj ą cych si ę o przy łą czenie do gminnej sieci kanalizacyjnej, przeznaczana jest na jej modernizacje i rozbudow ę , nale ż y jednak podkre ś li ć , ż e koszty tych zada ń powinny by ć pokryte przez PUK, jako w ł a ś ciciela infrastruktury kanalizacyjnej. Spó ł ka b ę d ą c przedsi ę biorstwem u ż yteczno ś ci publicznej ma obowi ą zek utrzymania, eksploatacji i rozbudowy w ł asnej infrastruktury wodno – kanalizacyjnej, a jej kontrahenci nie powinni finansowa ć maj ą tku trwa ł ego Spó ł ki. W tym miejscu nale ż y przytoczy ć tre ść art. 55 1 Kodeksu cywilnego, które statuuje poj ę cie „przedsi ę biorstwa”. Zgodnie z wy ż ej przytoczonym przepisem, przedsi ę biorstwo jest zorganizowanym zespo ł em sk ł adników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej. Obejmuje ono w szczególno ś ci: w ł asno ść nieruchomo ś ci lub ruchomo ś ci, w tym urz ą dze ń , materia ł ów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomo ś ci lub ruchomo ś ci. 13 Stosownie do powy ż szego PUK, jest w ł a ś cicielem infrastruktury sieci kanalizacyjnej przekazanej mu przez Gmin ę Zielonki. Co wi ę cej w/w sie ć stanowi cz ęść sk ł adow ą Przedsi ę biorstwa (art. 47 K.c.). Maj ą c na uwadze tre ść prawa w ł asno ś ci, w ł a ś ciciel mo ż e w granicach okre ś lonych przez ustawy i zasady wspó łż ycia spo ł ecznego, z wy łą czeniem innych osób korzysta ć z rzeczy zgodnie ze spo ł eczno – gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególno ś ci mo ż e pobiera ć po ż ytki i inne dochody z rzeczy(art. 140 K. c). Z tak skonstruowanego prawa w ł asno ś ci wynikaj ą uprawnienia ale równie ż obowi ą zki (rozbudowa i modernizacja sieci), których Przedsi ę biorstwo nie mo ż e scedowa ć na inne podmioty. W ten sposób, bowiem wykonuj ą c prawo w ł asno ś ci, pozostawi ł oby w swoich kompetencjach prawa a skorelowanymi z nimi obowi ą zkami obci ąż y ł o podmioty nie posiadaj ą ce ż adnych praw do przedmiotu w ł asno ś ci jakim jest sie ć a tym samym nie korzystaj ą ce z uprawnie ń w ł a ś cicielskich. Brak zatem podstaw, aby PUK przenosi ł swoje obowi ą zki, których realizacja wi ąż e si ę z poniesieniem ś ci ś le okre ś lonych kosztów (wydatków), na podmioty trzecie. Podejmuj ą c takie dzia ł ania Przedsi ę biorstwo uzyskuje korzy ść w postaci zwolnienia z obowi ą zku, co przedk ł ada si ę na swoistego rodzaju „oszcz ę dno ś ci finansowe”. Dokonuj ą c oceny dzia ł a ń PUK z punktu widzenia osi ą gania nieuzasadnionych korzy ś ci, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , ż e osi ą ganie zysku nie jest jedynym ich wska ź nikiem. Ź ród ł em nieusprawiedliwionego wzbogacenia si ę mog ą by ć równie ż korzy ś ci rozumiane jako pozytywne nast ę pstwo zwi ą zku gospodarczego b ę d ą cego wynikiem u ż ycia si ł y rynkowej (por. wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 27 maja 1998 r. sygn. akt I CKN 702/97). W tym przypadku uzyskiwanie od mieszka ń ców op ł at na cele, które powinny by ć pokryte z bud ż etu w ł asnego spó ł ki. W ś wietle powy ż szego nie znajduje uzasadnienia prawnego twierdzenie PUK, ż e aby ustali ć zasadno ść zarzutu narzucania w ł a ś cicielom nieruchomo ś ci zlokalizowanych na terenie Gminy Zielonki uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, konieczne jest oparcie si ę na zweryfikowanych wynikach finansowych spó ł ki za co najmniej trzy ostanie lata obrotowe. W niniejszej sprawie kwota bezpodstawnie uzyskanych przez PUK korzy ś ci wynosi 87.685 z ł . Jej wysoko ść odpowiada sumie wniesionych op ł at z tytu ł u pod łą czenia do sieci kanalizacji gminnej. Tym samym trzecia przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Zaniechanie stosowania praktyki W ś wietle art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...), w przypadku gdy zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 5 lub w art. 8 Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W toku post ę powania antymonopolowego, w dniu 22 maja 2006r. Zarz ą d Spó ł ki podj ął uchwa łę , stosownie do której z dniem 31.05.2006r. wstrzymano pobieranie op ł aty przy łą czeniowej do sieci kanalizacyjnej. W tym te ż miejscu, dodatkowo, nale ż y si ę odnie ść do regulacji zawartych rozporz ą dzeniu Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. z 2006 r. nr 127, poz. 886), które wesz ł o w ż ycie 16 sierpnia 2006 r. Rozporz ą dzenie to przewiduje (§ 5), i ż opracowane przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i 14 zbiorowego odprowadzania ś cieków zawieraj ą m.in. stawk ę op ł aty za przy łą czenie do urz ą dze ń wodoci ą gowo-kanalizayjnych. Bez przeprowadzania analizy tego przepisu nale ż y wskaza ć na tre ść § 20 w zwi ą zku z § 21 tego rozporz ą dzenia, który wskazuje, i ż do spraw wszcz ę tych i niezako ń czonych przed dniem wej ś cia w ż ycie rozporz ą dzenia, stosuje si ę przepisy rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.03.2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. z 2002 r. nr 26, poz. 257). Zatem przepisy tego nowego rozporz ą dzenia nie znajduj ą tutaj zastosowania. Niezale ż nie od powy ż szego, nale ż y wskaza ć , i ż stwierdzona praktyka stosowana by ł a, jak równie ż zaniechana zosta ł a, przed wej ś ciem w ż ycie rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28.06.2006 r., zatem do jej oceny zastosowano obowi ą zuj ą ce w tym czasie przepisy. Maj ą c powy ż sze na uwadze , a zatem, i ż w toku post ę powania antymonopolowego zosta ł o wykazane, i ż PUK nadu ż y ł o pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego odprowadzania ś cieków oraz ż e praktyki tej zaniecha ł o, orzeczono jak w pkt 1 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. W niniejszej sprawie stwierdzono, ż e PUK naruszy ł o zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i ust 2 pkt 6) ustawy o ochronie (…). Poniewa ż zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, a zatem nie istniej ą przes ł anki natury prawnej, które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk, na ł o ż enie kary jest uzasadnione. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy skorzysta ł z uprawnie ń wynikaj ą cych z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie (…) i na ł o ż y ł na Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych kar ę pieni ęż n ą . Stosownie do art. 104 ustawy o ochronie (…) przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie (...), nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar rynku dotkni ę tego skutkami stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. Oceniaj ą c wag ę naruszenia ustawy stwierdzi ć nale ż y, i ż praktyka PUK ma charakter eksploatacyjny, polegaj ą cy na wykorzystaniu przewagi kontraktowej nad swoimi kontrahentami. Skutki dzia ł a ń Przedsi ę biorstwa odczuwalne s ą przez wszystkie podmioty przy łą czane do gminnej sieci, do których nale żą tak ż e konsumenci, czyli najs ł absi uczestnicy rynku. Z drugiej strony dokonuj ą c oceny rozmiaru rynku dotkni ę tego skutkami praktyk, stwierdzi ć nale ż y, i ż sprawa ma lokalny wymiar. Praktyka PUK dotyczy lokalnego rynku zbiorowego odbioru ś cieków. 15 Doszukuj ą c si ę okoliczno ś ci ł agodz ą cych stwierdzi ć nale ż y, i ż Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Zielonkach po raz pierwszy naruszy ł o przepisy ustawy o ochronie /…/. Niezale ż nie od powy ż szego nale ż a ł o tak ż e uwzgl ę dni ć orzecznictwo S ą du Najwy ż szego, w ś wietle którego kara winna pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do potencja ł u ekonomicznego sprawcy. Jest ona nak ł adana i wykonywana w celu zachowania i przestrzegania obowi ą zuj ą cego porz ą dku prawnego (wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). Poniewa ż , w ś wietle powy ż szego orzeczona kara winna równie ż spe ł nia ć rol ę represyjno- wychowawcz ą , a nadto pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do mo ż liwo ś ci karanego przedsi ę biorcy, ustalaj ą c wysoko ść kary wzi ę to pod uwag ę potencja ł ekonomiczny Przedsi ę biorstwa. Nak ł adana na przedsi ę biorc ę kara ma równie ż funkcj ę prewencyjn ą tzn. jej wysoko ść powinna by ć ukszta ł towana na takim poziomie, aby by ł a ona odczuwalna, a w konsekwencji skutecznie zapobiega ł a pope ł nieniu podobnych narusze ń w przysz ł o ś ci. Przyjmuj ą c wspomniane wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), w tym te, które przemawiaj ą za wymierzeniem kary w umiarkowanej wysoko ś ci, jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, organ antymonopolowy postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci 0,05 % przychodu, tj. w wysoko ś ci 5 % kary maksymalnej. Jako podstaw ę obliczenia kary w niniejszym post ę powaniu przyj ę to przychód osi ą gni ę ty przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Zielonkach w roku 2005, który wyniós ł 3.257 088,80 z ł . Zatem kara - stanowi ą ca 0,05 % tej warto ś ci - wynosi 16 300,00 z ł . Maj ą c powy ż sze na uwadze organ antymonopolowy orzek ł , jak w punkcie 2 sentencji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie /.../ w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Krakowie 31 - 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Marek Szarzy ń ski Radca prawny Otrzymuje: 16 Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych w Zielonkach sp. z o.o. 32 – 086 W ę grzce 541