RPZ-31/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl RPZ- 400 – 24/06 Pozna ń , dnia 5 grudnia 2006 r. DECYZJA Nr RPZ 31/2006 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach, w sprawie stwierdzenia stosowania przez Paw ł a Karnowskiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą EAST & WEST Import – Export praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku Miasta Oborniki w zakresie ś wiadczenia us ł ug telewizji kablowej poprzez narzucenie nadmiernie wygórowanych cen ś wiadczonych us ł ug. UZASADNIENIE W dniu 10 sierpnia 2006 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach, uzupe ł niony pismem z dnia 14 wrze ś nia 2006 r. Rzecznik wnosi ł o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk stosowanych przez Paw ł a Karnowskiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą EAST & WEST Import – Export (zwanego dalej EAST & WEST) polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej przez narzucanie nadmiernie wygórowanych cen za ś wiadczenie us ł ug w zakresie telewizji kablowej. W uzasadnieniu wniosku Rzecznik powo ł a ł si ę na nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: 1. EAST & WEST, „jedyny operator telewizji kablowej w Obornikach, dokona ł w miesi ą cu lipcu br. fuzji z sieci ą w Poznaniu. Na skutek po łą czenia EAST & WEST wycofa ł z rynku w Obornikach, z dniem 31 lipca 2006 r., dotychczasowy pakiet programów i zaproponowa ł odbiorcom, od dnia 1 sierpnia 2006 r., 3 nowe pakiety, łą cznie zawieraj ą ce programy, które obejmowa ł pakiet wycofany, z równoczesn ą ponad dwukrotn ą podwy ż k ą cen”. 2. „EAST & WEST mia ł zawart ą umow ę z abonentami telewizji kablowej na eksploatacj ę gniazda w systemie sieci telewizji kablowej CATV. Wymieniona umowa stanowi ł a samodzielny dokument, nie zawiera za łą czników w postaci regulaminu ś wiadczenia us ł ug czy cennika. Zgodnie z § 6 tej umowy ka ż dorazowa jej zmiana wymaga formy pisemnej. Umowa ta nie zosta ł a rozwi ą zana ani wypowiedziana.” Na podstawie informacji zawartych we wniosku Powiatowego Rzecznika Ochrony Konsumentów w Obornikach o wszcz ę cie post ę powania oraz b ę d ą cych w dyspozycji Prezesa Urz ę du ustalono, co nast ę puje: EAST & WEST, jedyny operator telewizji kablowej w Obornikach, dokona ł w miesi ą cu lipcu 2006 r. po łą czenia sieci w Obornikach z eksploatowan ą przez siebie sieci ą w Poznaniu, skutkiem czego by ł o ujednolicenie oferty programowej. Z dniem 31 lipca 2006 r. wycofa ł z rynku w Obornikach dotychczasowy pakiet programów i zaproponowa ł odbiorcom, od dnia 1 sierpnia 2006 r., trzy nowe pakiety, łą cznie zawieraj ą ce programy, które obejmowa ł pakiet wycofany, z równoczesn ą ponad dwukrotn ą podwy ż k ą ceny. Powy ż sze dzia ł ania mia ł y zwi ą zek z likwidacj ą stacji czo ł owej nadaj ą cej sygna ł telewizyjny w Obornikach i dosy ł aniem sygna ł u bezpo ś rednio z Poznania. Wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach zbieg ł si ę w czasie z prowadzonym przez Delegatur ę Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu post ę powaniem wyja ś niaj ą cym, maj ą cym na celu zbadanie funkcjonowania lokalnych operatorów telewizji kablowej, których grup ę abonentów stanowi ą odbiorcy z Poznania i innych miast Wielkopolski (Grodzisk Wlkp, W ą growiec, Kalisz, K ę pno, Biedrusko, Gm Suchy Las, Gniezno, Pobiedziska, Ł abiszynek, Pi ł a, Chodzie ż i Czarnków). Badaniem obj ę to m.in. nast ę puj ą cych operatorów: Multimedia Polska S.A. z siedzib ą w Gdyni, Vectra S.A. z siedzib ą w Gdyni, Echostar Studio z siedzib ą w Poznaniu, Satpol z siedzib ą w Gnie ź nie, Asta – Net z siedzib ą w Pile, DEXTEL sp. z o.o. sp. k. z siedzib ą we Wroc ł awiu, PUT KOMA S.A. z siedzib ą w Poznaniu, Telewizja Kablowa POZNA Ń S.A. z siedzib ą w Poznaniu, Antserwis z siedzib ą w Chodzie ż y oraz TESAT sp. z o.o. z siedzib ą w Poznaniu (sygnatura sprawy: RPZ – 441/2/06). W trakcie prowadzonego post ę powania zgromadzono informacje dotycz ą ce m.in. wysoko ś ci op ł at pobieranych przez wymienionych przedsi ę biorców, na poszczególnych rynkach lokalnych, za ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej. Oferowane pakiety programów nosz ą ró ż ne nazwy w zale ż no ś ci od operatora, dlatego te ż mo ż na spotka ć oznaczenia typu: podstawowy – rodzinny – komfort, stalowy – srebrny – z ł oty, socjalny – podstawowy, mini – maxi, socjalny – po ś redni – podstawowy, mini – po ś redni – podstawowy. Na potrzeby badania cen wyznaczanych przez operatorów okre ś lono je jednolicie jako mini (pakiet najta ń szy, zawieraj ą cy najmniejsz ą ilo ść programów), po ś redni i pe ł ny (pakiet najdro ż szy o najwi ę kszej liczbie programów). Ustalenia Prezesa Urz ę du obrazuje poni ż sza tabela: Tabela nr 1 Lp. nazwa przedsi ę biorcy miejscowo ść cena pakietu mini (z ł /m-c) cena pakietu po ś redniego (z ł /m-c) cena pakietu pe ł nego (z ł /m-c) 1. MULTIMEDIA POLSKA S.A. Kalisz, K ę pno 7,00 38,64 46,19 2 2. VECTRA S.A. Pi ł a 6,00 24,00 36,00 3. Z.S.T. ECHOSTAR STUDIO Pozna ń , Biedrusko Gm. Suchy Las 9,00 42,00 4. SATPOL Gniezno, Pobiedziska, Ł abiszynek 5,00 5,00 25,00 25,00 15,00 5. ASTA – NET Pi ł a 7,00 21,00 31,00 6. DEXTEL W ą growiec 5,50 22,10 39,60 7. DEXTEL Pozna ń 5,95 17,10 39,60 8. PUT KOMA S.A. Pozna ń 4,60 15,10 45,00 9. PUT KOMA S.A. Grodzisk Wlkp. 4,76 17,74 34,56 10. POZNA Ń S.A. Pozna ń 4,60 15,10 39,00 – 45,00 11. ANTSERWIS Chodzie ż , Czarnków 10,00 23,00 33,00 12. TESAT sp. z o.o. Pozna ń 4,50 17,10 39,60 13. EAST & WEST Oborniki 4,00 16,50 42,00 Ź ród ł o: akta sprawy RPZ – 441/2/06 Jako metod ę porównywania cen stosowanych przez operatorów przyj ę to okre ś lenie ceny jednego programu w pakiecie pe ł nym (dziel ą c cen ę pakietu pe ł nego przez ilo ść programów w nim dost ę pnych), zdaj ą c sobie jednocze ś nie spraw ę , i ż ró ż ni operatorzy zamieszczaj ą w nich programy o zró ż nicowanej atrakcyjno ś ci dla odbiorcy, ale jest to najbardziej efektywna metoda ustalenia ś redniej cen. Tabela nr 2 Lp. Nazwa przedsi ę biorcy Cena za jeden program w pakiecie pe ł nym (z ł ) 1. ASTA – NET 0,54 2. SATPOL 0,54 3. ANTSERWIS 0,56 4. VECTRA S.A. 0,57 5. TESAT sp. z o.o. 0,66 6. EAST & WEST 0,71 7. ZST ECHOSTAR STUDIO 0,72 8. PUT KOMA S.A. (Grodzisk) 0,73 9. POZNA Ń S.A. 0,78 – 0,9 10. DEXTEL (Pozna ń ) 0,80 11. DEXTEL (W ą growiec) 0,80 3 12. PUT KOMA S.A. (Pozna ń ) 0,81 13. MULTIMEDIA POLSKA S.A. 0,82 Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z brzmieniem art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji odmówi ć wszcz ę cia post ę powania, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, i ż nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ust 2 pkt 1. Stwierdzenie stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , który zarzuci ł Rzecznik wymaga wykazania, i ż przedsi ę biorca posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą oraz, ż e ceny, które narzuca maj ą charakter nadmiernie wygórowany. Organ antymonopolowy rozpatruj ą c przedmiotowy wniosek uzna ł , i ż brak jest podstaw do twierdzenia, ż e EAST & WEST dopu ś ci ł a si ę stosowania zarzucanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , a polegaj ą cych na narzucaniu nadmiernie wygórowanych cen za ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzi ł a wprawdzie poj ę cie cen „ nieuczciwych ” oraz – b ę d ą cych ich przyk ł adem – cen „ nadmiernie wygórowanych ”, to jednak ż adne z tych poj ęć nie zosta ł o przez ustawodawc ę zdefiniowane. Uzupe ł nienie tego braku stanowi zarówno orzecznictwo antymonopolowe, jak i pogl ą dy wyra ż ane w literaturze przedmiotu. W powo ł anych ź ród ł ach wskazuje si ę , i ż : 1. Samo poj ę cie ceny nadmiernie wygórowanej jest ma ł o precyzyjne. Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci w sprawie United Brands z 1978 r. uzna ł za cen ę nadmiernie wygórowan ą tak ą , która nie znajduje uzasadnienia w odniesieniu do „ekonomicznej warto ś ci” sprzedawanego produktu (przy za ł o ż eniu, ż e „ekonomiczna warto ść ” to koszty w ł asne firmy dominuj ą cej i cen jej konkurentów). (Z. Jurczyk, Wybrane zagadnienia polityki konkurencji , Warszawa 2004 r., s. 13 – 14) 2. Cena nadmiernie wygórowana pobierana przez podmiot o pozycji monopolistycznej nie powinna si ę , co do zasady, opiera ć na kryteriach kosztowych. Podmiot ten bowiem, jako nie poddany konkurencji, mo ż e ł atwo wkalkulowa ć w cen ę pozorne koszty dzia ł alno ś ci, co z regu ł y jest trudne do zweryfikowania. Z tych te ż wzgl ę dów post ę powanie dowodowe nale ż y oprze ć na innych kryteriach oceny (wyroki z dnia 19 listopada 1992 r., sygn. akt XVII Amr 23/92 i z dnia 26 lutego 1993 r., sygn. akt XVII Amr 35/92). 3. Jednym z kryteriów identyfikacji ceny nadmiernie wygórowanej jest porównywanie cen przedsi ę biorstwa z cenami przedsi ę biorstw konkurencyjnych (S. Gronowski, Ustawa antymonopolowa. Komentarz , 2 wydanie, Warszawa 1999 r., s. 253). 4. W wyroku z dnia 10.03.1998 r., XVII Ama 86/98, dotycz ą cym cen pobieranych przez operatora telewizji kablowej SA uzna ł , ż e skoro potencjalni konkurenci, dzia ł aj ą cy na innych rynkach geograficznych, s ą w stanie wyegzekwowa ć od abonentów ceny wy ż sze ni ż dany operator, nie mo ż na mówi ć o pobieraniu przez niego cen nadmiernie wygórowanych. Tylko wówczas mo ż na by ł oby przypisa ć mu omawian ą praktyk ę , je ż eli pobierana przez niego cena by ł aby nie tylko wy ż sza od cen najdro ż szych operatorów z porównywalnych rynków, ale ra żą co od nich wy ż sza (E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Warszawa 2002 r., s. 101 – 102). 4 W przedmiotowej sprawie faktem jest, ż e operator dokona ł zmian cen, jednak brak jest podstaw do uznania aby ich wysoko ść by ł a nadmiernie wygórowana. Z analizy danych zawartych zarówno w tabeli nr 1, jak i 2 wynika, i ż ceny stosowane przez EAST & WEST nie odbiegaj ą w sposób istotny od cen wyznaczanych przez innych operatorów telewizji kablowej. Po pierwsze, EAST & WEST pobiera najni ż sz ą op ł at ę za pakiet mini w porównaniu do innych badanych operatorów. Po drugie, 8 z 10 badanych operatorów pobiera wy ż sz ą op ł at ę za pakiet po ś redni w porównaniu do EAST & WEST. Niektórzy z nich – np. Multimedia Polska S.A., Vectra S.A. i Antserwis – telewizja kablowa, pobieraj ą op ł at ę zdecydowanie wy ż sz ą . Operatorzy ZST ECHOSTAR i Satpol nie zostali wzi ę ci pod uwag ę , poniewa ż oferuj ą jedynie pakiet mini i pe ł ny – nie oferuj ą po ś redniego. Wprawdzie PUT KOMA S.A. oferuj ą ca swoje us ł ugi na terenie Poznania, czy Grodziska to ten sam operator, jednak w zwi ą zku ze zró ż nicowaniem cen za oferowane pakiety programów, dla potrzeb konstruowania tabeli porównawczej zosta ł a potraktowana jako dwa odr ę bne podmioty (podobnie jak DEXTEL - Pozna ń i DEXTEL –W ą growiec). Po trzecie, w przypadku 7 z 12 badanych operatorów, kwota pobierana za 1 program w pakiecie pe ł nym jest wy ż sza od kwoty pobieranej przez EAST & WEST ( ZST ECHOSTAR STUDIO, PUT KOMA S.A. (Grodzisk), POZNA Ń S.A., DEXTEL (Pozna ń ), DEXTEL (W ą growiec), PUT KOMA S.A. (Pozna ń ), Multimedia Polska S.A.). Po czwarte wreszcie, w tych przypadkach, w których cena za jeden program w pakiecie pe ł nym, stosowana przez EAST & WEST jest wy ż sza ni ż u innych badanych operatorów (Asta – Net, Satpol, Antserwis – telewizja kablowa, Vectra S.A. oraz TESAT Sp. z o.o.), nie mo ż e by ć ona uznana za nadmiernie wygórowan ą . Reasumuj ą c , wyniki przeprowadzonej analizy, w oparciu o kryterium komperatywne odnosz ą ce si ę do kszta ł towania wysoko ś ci op ł at pobieranych przez EAST & WEST i innych operatorów ś wiadcz ą cych us ł ugi w zakresie telewizji kablowej wskazuj ą , ż e ż adne z wymienionych powy ż ej kryteriów ceny nadmiernie wygórowanej nie zosta ł o spe ł nione. Przes ą dza to jednocze ś nie o braku wype ł nienia podstawowych przes ł anek z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, a tym samym o braku mo ż liwo ś ci orzeczenia stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Brak stwierdzenia stosowania nadmiernie wygórowanych cen czyni zbytecznym dokonywanie szczegó ł owych ustale ń dotycz ą cych rynku w ł a ś ciwego oraz trybu wprowadzania nowych cen (spe ł nienia przes ł anki narzucenia). Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż w ś wietle powy ż szych ustale ń brak naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 jest oczywisty, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym, od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Poznaniu. Otrzymuje: Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Obornikach Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Urszula Bak ul. 11 Listopada 2a 64 – 600 Oborniki 5