RLU-34/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-MAIL: LUBLIN@UOKIK.GOV.PL Lublin , dnia 06 grudnia 2006r. RLU- 61-23/06/MW DECYZJA RLU 34 /2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080, zmiany Dz.U. 2006r. Nr 157, poz. 1119, Nr 170 poz. 1217) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., H., ul. S ł owackiego 29, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , bezprawne dzia ł ania Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., H., ul. S ł owackiego 29, polegaj ą ce na: - naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm) poprzez zaniechanie obowi ą zku zamieszczania w zawieranych umowach o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, umowach o zaopatrzenie w wod ę , umowach o odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych terminów wzajemnych rozlicze ń oraz postanowie ń dotycz ą cych d ł ugo ś ci okresu obrachunkowego; - naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. 2006r. 2 Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm) poprzez zaniechanie obowi ą zku zamieszczania w zawieranych umowach o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, umowach o zaopatrzenie w wod ę , umowach o odprowadzanie ś cieków postanowie ń okre ś laj ą cych terminy rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. i nakazuje si ę zaniechania ich stosowania. II. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zobowi ą zuje si ę Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., H., ul. S ł owackiego 29, do usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji decyzji, poprzez: - umieszczenie w tre ś ci zarówno nowo zawieranych, jak i wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, umów o zaopatrzenie w wod ę oraz umów o odprowadzanie ś cieków wskazanych w tre ś ci niniejszej decyzji informacji, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 2, 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzeniu ś cieków (Dz.U. 2006 Nr 127 poz. 886). Uzasadnienie W dniu 11.09.2006r., w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem UOKiK”), zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie administracyjne przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w H ( zwanej dalej: „PW i K” lub „Przedsi ę biorstwo”) w zwi ą zku z zarzutem naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). Prezes UOK i K zarzuci ł PW i K naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, poprzez nie zamieszczenie we wzorach umowy o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, umowy o zaopatrzenie w wod ę , umowy o odprowadzanie ś cieków, obligatoryjnych postanowie ń stosownie do tre ś ci art. 6 ust.3 pkt.2 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. 2006 Nr 123 poz.858) – co dotyczy postanowie ń : - okre ś laj ą cych terminy wzajemnych rozlicze ń stron umowy w zakresie terminów p ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi oraz d ł ugo ś ci obowi ą zuj ą cych okresów obrachunkowych, - okre ś laj ą cych terminy rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. PW i K w odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania z ł o ż y ł o wymagane dokumenty, w tym, poza wzorami stosowanych umów Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków uchwalony Uchwa łą Rady Miasta H w dniu 15 lutego 2006r. 3 Nr XXXI/2006 oraz kserokopie faktur za dostaw ę wody, odprowadzanie ś cieków oraz kserokopi ę zarz ą dzenia Prezesa Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w H nr 2/MM/2006 z dnia 27.03.2006r. Sk ł adaj ą c wyja ś nienia PW i K pismem z dnia 21.09.2006r. stwierdzi ł o, ż e w umowie o zaopatrzenie w wod ę w § 5 ust.4 stwierdza si ę , ż e nale ż no ś ci wynikaj ą ce z faktury odbiorca op ł aci zgodnie z terminem p ł atno ś ci podanym na fakturze, za ś w umowie o odprowadzanie ś cieków § 8 ust.2 - kwota nale ż no ś ci Przedsi ę biorstwa oraz warunki i terminy zap ł aty okre ś la wystawiona przez Przedsi ę biorstwo faktura. Natomiast w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków § 9 ust.2 reguluje termin zap ł aty odsy ł aj ą c do terminów okre ś lonych w fakturze. W ocenie PW i K – odes ł anie do terminów p ł atno ś ci okre ś lonych w przesy ł anych przez Przedsi ę biorstwo fakturach jest podyktowane wzgl ę dami czysto praktycznymi, poniewa ż konsument nie zawsze b ę dzie pami ę ta ł o terminach okre ś lonych w umowie, a przy tym cz ę sto dochodzi do sytuacji zagubienia umów przez konsumentów. Termin p ł atno ś ci na fakturze na bie żą co przypomina konsumentowi o obowi ą zku uiszczania op ł aty i pozwala unikn ąć obci ąż enia odsetkami za opó ź nienie w zap ł acie. Ponadto w ka ż dej z umów jest zapis, ż e w sprawach nie uregulowanych w umowie maj ą zastosowanie przepisy okre ś lone w § 1 umowy, w tym Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Wraz z podpisywan ą umow ą konsumentowi wr ę czany jest równie ż Regulamin. D ł ugo ść okresów obrachunkowych Przedsi ę biorstwo okre ś li ł o Zarz ą dzeniem stosowanie do postanowie ń §10 Regulaminu. Sposób za ł atwiania reklamacji, terminy rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji reguluje rozdzia ł IX Regulaminu. Zgodnie z § 35 ust.5 Regulaminu reklamacja podlega rozpoznaniu w terminie14 dni od dnia jej wniesienia. Z uwagi na powy ż sze, PW i K nie podziela zarzutów Prezesa UOK i K przedstawionych w Postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania. Prezes Urz ę du pismem dnia 18.10.2006r. poinformowa ł PW i K o zako ń czeniu prowadzonego post ę powania administracyjnego, o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy przed wydaniem decyzji administracyjnej, z którego to prawa przedsi ę biorca nie skorzysta ł . Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z 4 prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. (Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s. 117 – 118). Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Przes ł ankami zastosowania art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej w przedmiotowej sprawie jest wykazanie bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy polegaj ą cych na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, które wyra ż a si ę w dzia ł aniach sprzecznych z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków ( Dz.U. 2006. Nr 123, poz. 858) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”). Zarzucane praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, umowy o dostaw ę wody, umowy o odprowadzanie ś cieków w oparciu o wzorce umowne sprzeczne z w/w ustaw ą . Ustawa w Rozdziale 2 okre ś la warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Stosownie do art. 6 ust. 1 w/w ustawy „ dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartej pomi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug” Przepis art. 6 ust 3 wymienia katalog postanowie ń , które w szczególno ś ci powinny znale źć si ę w tre ś ci umowy: 1) ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich ś wiadczenia, 2) sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń , 3) praw i obowi ą zków stron umowy, 5 4) procedur i warunków kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych oraz urz ą dze ń kanalizacyjnych, 5) ustale ń zawartych w zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, 6) okresu obowi ą zywania umowy oraz odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. W przedmiotowej sprawie Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w H Sp. z o.o. postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów, których tre ść mo ż e narusza ć art. 6 ust. 3 pkt 2, 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , poprzez pomini ę cie w tre ś ci umowy obligatoryjnych zapisów dotycz ą cych terminów wzajemnych rozlicze ń , postanowie ń dotycz ą cych d ł ugo ś ci okresu obrachunkowego oraz postanowie ń okre ś laj ą cych terminy rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. Ustalono, ż e w dniu wszcz ę cia post ę powania administracyjnego przedsi ę biorstwo pos ł ugiwa ł o si ę w obrocie z konsumentami wzorcem umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wzorem umowy o zaopatrzenie w wod ę , wzorem umowy o odprowadzanie ś cieków. Z Zarz ą dzenia wydanego przez Prezesa PW i K w H nr 2/MM/2006 wydanego przez Prezesa PW i K w H z dnia 27.03.2006r. wynika, ż e PW i K wprowadzi ł w/w zarz ą dzeniem nast ę puj ą ce cykle rozlicze ń dla obszaru miasta i gminy H : 1. Odbiorcy indywidualni – 1 raz na dwa miesi ą ce 2. Podmioty gospodarcze – wodomierze o przekroju powy ż ej ¾” i przep ł ywie wi ę kszym ni ż 2,5m 3 /h – 1raz w miesi ą cu, 3. Podmioty gospodarcze – wodomierze o przekroju mniejszym lub równym ¾” i przep ł ywie mniejszym lub równym 2,5 m 3 /h – 1 raz na kwarta ł . Zarz ą dzenie wprowadza odmienne cykle rozlicze ń dla odbiorców wody w gminie D i wsi S. Zgodnie z § 3 rozliczenie faktycznej ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug dokonywane jest przynajmniej 1 raz w roku oraz zawsze przy zmianie cen za wod ę i ś cieki. Przedsi ę biorstwo przedstawi ł o kserokopie przyk ł adowych faktur wystawionych dla odbiorców wody ( Nr 100004068/2006, Nr 200003194, nr 200003130) z których wynika, ż e w ka ż dym przypadku termin zap ł aty za faktur ę wynika ł z wpisanej daty i tak : Faktura z dnia 07. 092006r. – termin zap ł aty 21.09.2006r. Faktura z dnia 03.10.2006r – termin zap ł aty 17.10.2006r. Faktura z dnia 02.10.2006r. – termin zap ł aty 16.10.2006r. Zatem, jak wynika z analizowanych przyk ł adów, w PW i K termin zap ł aty za faktur ę ustalono z góry jako 14 dzie ń od daty wystawienia faktury. 6 Stosowane wzory umowy obowi ą zywa ł y w obrocie z konsumentami. Zapis § 9 pkt.2 wzoru umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, § 8 ust.2 umowy o odprowadzanie ś cieków stanowi ł , ż e: „Kwota nale ż no ś ci Przedsi ę biorstwa oraz warunki i termin zap ł aty okre ś la wystawiona przez Przedsi ę biorstwo faktura” za ś § 5 pkt. 3 umowy o zaopatrzenie w wod ę , ż e „Dostawca/Odbiorca zobowi ą zuje si ę do regulowania nale ż no ś ci wynikaj ą cych z faktury na konto Przedsi ę biorstwa wskazane w fakturze lub w kasie Przedsi ę biorstwa”. W toku post ę powania ustalono równie ż , i ż w dacie jego wszcz ę cia na obszarze gminy H obowi ą zywa ł Regulamin Miasta H z dnia 15 lutego 2006r. w sprawie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony Uchwa łą Rady Miasta H z dnia 15 lutego 2006r. Regulamin nie stanowi ł za łą cznika do umowy, jest odr ę bnym dokumentem. O wzajemnym powi ą zaniu wzoru umowy i Regulaminu ś wiadczy jedynie zapis w par.1 wzoru umowy, zgodnie z którym „Strony o ś wiadczaj ą , ż e zawieraj ą umow ę o ś wiadczenie us ł ug w zakresie dostawy wody/ odbioru ś cieków na warunkach okre ś lonych w niniejszej umowie i w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków”. Stosownie do zapisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Definicj ę konsumenta zawiera przepis art. 22 1 K.c., zgodnie z którym za „konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą ”. Ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu Cywilnego zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci, a w przypadku zawierania z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków do post ę powania zgodnie z zapisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , jak równie ż z zapisami aktów wykonawczych wzgl ę dem tej ustawy. W przedmiotowej sprawie pierwszy zarzut dotyczy ł podejmowania przez PW i K bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 23 a ust.1 ustawy o ochronie (…) polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, umów o dostaw ę wody oraz umów o odprowadzanie ś cieków, których zapisy mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , poprzez brak we wzorze umowy zapisów dotycz ą cych terminów wzajemnych rozlicze ń oraz postanowie ń dotycz ą cych d ł ugo ś ci okresu obrachunkowego. Ka ż da umowa – zgodnie z ogólnymi zasadami kodeksu cywilnego powinna precyzowa ć tre ść praw i obowi ą zków łą cz ą cych strony stosunku zobowi ą zaniowego, w tym przede wszystkim g ł ówne ś wiadczenia stron. Przepisy szczególne dotycz ą ce bran ż y np. telekomunikacyjnej, bankowej, energetycznej reguluj ą zakres postanowie ń , które musz ą znale źć si ę w proponowanym wzorze umowy. Regulacje te maj ą zwykle na celu ochron ę konsumenta – odbiorc ę us ł ug, który jest s ł absz ą stron ą stosunku zobowi ą zaniowego. Obowi ą zek zamieszczenia we wzorze umowy okre ś lonych postanowie ń s ł u ż y takiemu dookre ś leniu tre ś ci umowy wi ążą cej strony, 7 aby zakres uprawnie ń i obowi ą zków stron wynika ł jasno i bezpo ś rednio z tych postanowie ń , bez mo ż liwo ś ci ich dowolnej interpretacji. Równie ż zgodnie z art. 6 w/w ustawy dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej pomi ę dzy przedsi ę biorstwem wodno- kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Umowa, o której mowa powy ż szej, zgodnie z art. 6 ust.3 pkt. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę powinna m. In. zawiera ć postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Szczegó ł owe uregulowania odno ś nie przedmiotowych kwestii powinny by ć zawarte w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, którego postanowienia- w tym postanowienia dotycz ą ce wymogów, jakimi powinna odpowiada ć umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wi ąż e przedsi ę biorstwo wodno –kanalizacyjne na podstawie art.19 ust.1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zapisem, który reguluje kwestie terminów p ł atno ś ci i okresów obrachunkowych w Regulaminie stosowanym przez PW i K jest §10 : „ Przedsi ę biorstwo okre ś la cykl rozlicze ń obowi ą zuj ą cy z odbiorc ą us ł ug w zale ż no ś ci od lokalnych warunków technicznych i ekonomicznych ś wiadczenia us ł ug, a tak ż e postanowie ń okre ś lonych w odr ę bnych przepisach prawnych oraz skutki niedotrzymania terminu zap ł aty. Mog ą obowi ą zywa ć ró ż ne cykle (okresy) rozlicze ń dla poszczególnych grup taryfowych Odbiorców us ł ug lub obszarów. Dat ę , form ę i sposób zap ł aty Przedsi ę biorstwo wskazuje w fakturze” . Z kolei Rozdzia ł IV Regulaminu reguluje ” Sposób rozlicze ń w oparciu o ceny i stawki op ł at ustalone w taryfach”, w par.15 stanowi ą c, ż e „warunki prowadzenia rozlicze ń za zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków okre ś la rozdzia ł V Ustawy ( ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – przyp UOKiK) oraz Umowa”. W ocenie Prezesa Urz ę du zapis § 9 pkt.2 wzoru umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, § 8 ust.2 umowy o odprowadzanie ś cieków o to ż samej tre ś ci: „Kwota nale ż no ś ci Przedsi ę biorstwa oraz warunki i termin zap ł aty okre ś la wystawiona przez Przedsi ę biorstwo faktura” oraz § 5 pkt. 3 umowy o zaopatrzenie w wod ę , o tre ś ci „Dostawca/Odbiorca zobowi ą zuje si ę do regulowania nale ż no ś ci wynikaj ą cych z faktury na konto Przedsi ę biorstwa wskazane w fakturze lub w kasie Przedsi ę biorstwa” nie zawiera postanowie ń reguluj ą cych termin i sposób wzajemnych rozlicze ń . Odniesienie si ę w zapisach wzorów umów do tre ś ci zawartych w fakturach nie stanowi wype ł nienia obowi ą zku zawarcia w umowach postanowie ń dotycz ą cych okre ś lenia terminu i sposobu wzajemnych rozlicze ń bowiem nie zawiera ż adnych tre ś ci informacyjnych. Tre ś ci te nie s ą równie ż sprecyzowane w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Skoro ustawodawca uzna ł za celowe umieszczenie w ka ż dej umowie zawieranej z odbiorc ą us ł ug postanowie ń dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń , to jasne jest, ż e celem by ł o okre ś lenie tre ś ci obowi ą zku w tym zakresie. Tymczasem z zapisów umowy ani Regulaminu nie mo ż na odczyta ć ż adnego uprawnienia ani obowi ą zku w zakresie terminu i sposobu wzajemnych rozlicze ń . Z powy ż szego wynika, ż e PW i K tego obowi ą zku nie dope ł ni ł . Zaniechanie zamieszczenia w umowach przedmiotowych regulacji powoduje, ż e odbiorca w chwili zawierania umowy, jak i w trakcie jej realizacji nie jest w stanie ustali ć na jakiej podstawie, w jakich terminach (okresach czasu) wystawiane b ę d ą 8 faktury za ś wiadczone us ł ugi, zwi ą zane z nim odczyty wskaza ń wodomierza oraz w jakim terminie zobowi ą zany jest uregulowa ć faktur ę Dostawca us ł ug mo ż e w zwi ą zku z tym w sposób arbitralny ustala ć d ł ugo ść cykli obrachunkowych, w których nast ę puj ą rozliczenia us ł ug i zwi ą zane z nimi odczyty urz ą dze ń pomiarowych. Dysproporcja pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada w tym wzgl ę dzie przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne a wiedz ą jak ą posiada konsument mo ż e wywo ł a ć po stronie tych drugich wy ż ej opisane, negatywne skutki. Dlatego uzna ć nale ż y, ż e zachowanie PW i K w H wi ąż e si ę z naruszeniem interesów konsumentów. Drugim dzia ł aniem w niniejszej sprawie zarzucanym PW i K w H jest zawieranie z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę o doprowadzanie ś cieków, których zapisy mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez zaniechanie obowi ą zku zamieszczania w zawieranych umowach postanowie ń okre ś laj ą cych terminy rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji – co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust.1 ustawy o ochronie (…) . Analiza przedstawionych wzorów umowy pozwala na stwierdzenie, ż e brak jest w przedstawionych wzorach umowy o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków jakichkolwiek klauzul dotycz ą cych standardów obs ł ugi odbiorców odno ś nie trybu i terminów rozpatrywania reklamacji. Kwestia dotycz ą ca rozpatrywania przez PW i K sk ł adanych przez konsumentów reklamacji znajduje uregulowanie w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cym w Gminie H. § 35 okre ś la uprawnienie odbiorcy us ł ug do z ł o ż enia reklamacji w terminie 3 dni, od dnia, w którym zako ń czy ł a si ę przerwa w ś wiadczeniu us ł ug, albo od dnia, w którym us ł uga zosta ł a wykonana lub mia ł a by ć wykonana oraz uprawnienie do wniesienia reklamacji równie ż w innych ni ż wymienione wy ż ej przypadkach niewykonania lub nienale ż ytego wykonania us ł ugi. Pkt. 3 zawiera szczegó ł owy wykaz informacji, które powinna zawiera ć reklamacja oraz ustala, ż e reklamacja wymaga pisemnego potwierdzenia jej przyj ę cia oraz ewidencji w rejestrze reklamacji. Przedsi ę biorstwo rozpatruje reklamacj ę niezw ł ocznie, nie d ł u ż ej jednak, ni ż w terminie 14 dni od dnia jej wniesienia- pkt.5. Punkt. 6 wskazuje, ż e odpowied ź na reklamacj ę nast ę puje w formie pisemnej oraz niezb ę dny zakres takiej odpowiedzi. Art. 19 ust. 2 pkt. 7) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę definiuje minimalny zakres praw i obowi ą zków stron umowy, który powinien by ć uregulowany w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, opracowanym przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, który po uchwaleniu przez w ł a ś ciwy organ, tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta obowi ą zuje na obszarze gminy. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę Regulamin powinien okre ś la ć prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug, tak wi ę c mo ż na przyj ąć , i ż prawa i obowi ą zki okre ś lone w zatwierdzonym uchwa łą regulaminie dostarczania wody stanowi ą minimum, które Odbiorca powinien otrzyma ć przy zawieraniu umowy. Intencj ą ustawodawcy by ł o, by równie ż zapisy Regulaminu kszta ł towa ł y relacje pomi ę dzy Przedsi ę biorc ą a Odbiorc ą równocze ś nie wi ążą c ich jako cz ęść zawartej umowy. 9 Wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przeznaczone do wykorzystania przy zawieraniu umów z konsumentami wi ążą odbiorc ę indywidualnego – konsumenta na zasadach okre ś lonych w art. 384 – 385 3 Kodeksu Cywilnego, dlatego w obrocie konsumenckim istnieje konieczno ść dor ę czenia wzorca umownego wraz z odpowiednimi postanowieniami Regulaminu. Pogl ą d taki uwarunkowany art. 384 § 1 i 2 K.C. znajduje oparcie w konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi postanowieniami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć . W ś wietle tre ś ci powo ł anego przepisu ustalony przez stron ę wzorzec umowy wi ąż e drug ą stron ę , je ż eli zostanie jej dor ę czony przy zawarciu umowy. Gdy pos ł ugiwanie si ę wzorcem w danych stosunkach jest zwyczajowo przyj ę te wi ąż e on tak ż e wtedy, gdy druga strona mog ł a z ł atwo ś ci ą dowiedzie ć si ę o jego tre ś ci. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z konsumentami, z wyj ą tkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych bie żą cych sprawach ż ycia codziennego. PW i K w H, a tak ż e inne przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne z racji posiadanej si ł y rynkowej zawieraj ą umowy o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków w sposób adhezyjny. Jednocze ś nie umowy takie nie nale żą do umów zawieranych powszechnie w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego. Umowy takie zawierane s ą równie ż z konsumentami (poj ę cie konsumenta - w rozumieniu art. 22 1 Kodeksu Cywilnego). Nale ż y uzna ć zatem, ż e PW i K mia ł o obowi ą zek dor ę czy ć drugiej stronie wszystkie postanowienia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przy jej zawieraniu. Tego obowi ą zku przedsi ę biorstwo nie dope ł ni ł o w odniesieniu do cz ęś ci klauzul umownych dotycz ą cych sposobu za ł atwienia reklamacji, zawartych wprawdzie w Regulaminie , ale nie inkorporowanych wprost do tre ś ci umowy. W okoliczno ś ciach sprawy Regulamin nie stanowi te ż integralnej cz ęś ci umowy, a w tre ś ci umowy nie ma odes ł ania do Regulaminu w zakresie przedmiotowych praw i obowi ą zków stron umowy. W obrocie z konsumentami takie post ę powanie uzna ć nale ż y za nie spe ł niaj ą ce kryterium jasno ś ci i zrozumia ł o ś ci wzorca umownego (art. 385 § 2 KC). Nierespektowanie w obrocie z konsumentami wymogu do łą czania do wzorca umowy Regulaminu b ą d ź te ż obj ę cia zakresem umowy wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy zawartych w Regulaminie wywiera nie tylko skutek cywilnoprawny w postaci niezwi ą zania konsumenta warunkami umowy, ale tak ż e skutek administracyjno-prawny zwi ą zany z re ż imem odpowiedzialno ś ci na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Por. w odniesieniu do prawa energetycznego - wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 marca 2004r. Sygn. akt XVII Ama 29/03). Umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinna zatem zawiera ć postanowienia reguluj ą ce prawa i obowi ą zki stron umowy co najmniej w takim zakresie jak Regulamin. W przedstawionym przez PW i K w H wzorcu Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wzorze umowy o dostaw ę wody i wzorze umowy o odprowadzanie ś cieków nie ma ż adnych zapisów dotycz ą cych trybu i sposobu sk ł adania oraz rozpatrywania reklamacji regulacji. Zawarte w umowie prawa i obowi ą zki stron sugeruj ą konsumenowi, ż e maj ą charakter wyczerpuj ą cy, gdy ż brak jest w umowie szczegó ł owego odes ł ania do Regulaminu w zakresie uprawnie ń przys ł uguj ą cych konsumentom w kwestii reklamacji . Umowa, w porównaniu z Regulaminem , podaje konsumentom tylko cz ęść praw i obowi ą zków stron umowy. Tymczasem Regulamin w sposób wyra ź ny okre ś la sposób i terminy wnoszenia reklamacji oraz tryb i termin jej rozpatrywania. Zapis ten nak ł ada na 10 profesjonalist ę ś ci ś le okre ś lone obowi ą zki w zakresie dochodzenia roszcze ń przez konsumentów zwi ą zanych z niewykonaniem lun nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania przez PW i K w H. Niezamieszczenie w umowie szczegó ł owych zapisów odno ś nie trybu udzielania odpowiedzi na skargi i wnioski odbiorców us ł ug narusza art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , poniewa ż ś wiadczy o tym, ż e konsument nie jest informowany o ca ł o ś ci swoich praw i ca ł o ś ci obowi ą zków dostawcy us ł ug, które w przedmiotowym przypadku ś ci ś le wi ążą si ę z umo ż liwieniem konsumentowi skutecznego dochodzenia roszcze ń . Konsument na podstawie zapisów wzorca Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinien by ć informowany o tym, ż e przys ł uguje mu prawo sk ł adania skarg i za ż ale ń w zakresie jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz o tym, w jakim terminie przedsi ę biorstwo udzieli na nie odpowiedzi, tym wyst ę puj ą oni tutaj jako s ł absze strony umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji mo ż e powodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż , ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona na ł o ż onych moc ą Regulaminu obowi ą zków. Zatem brak przedmiotowych postanowie ń godzi w interesy konsumentów. W zwi ą zku powy ż szym organ antymonopolowy uzna ł za bezprawne w rozumieniu art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie PW i K w polegaj ą ce na naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Zdaniem Prezesa UOK i K, zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na niepodawaniu w zawieranych umowach wszystkich informacji, które zgodnie z ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę powinna zawiera ć umowa godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Niepodanie w umowie informacji o prawach i obowi ą zkach stron umowy wynikaj ą cych z w/w ustawy mo ż e doprowadzi ć do nie korzystania przez konsumenta z jego praw, jak równie ż do nie wywi ą zywania si ę przez niego z obowi ą zków. Dodatkowo podanie niepe ł nych informacji o obowi ą zkach i prawach przedsi ę biorcy mo ż e doprowadzi ć do uchybienia wymogom, jakie na profesjonalist ę nak ł ada ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zakwestionowane w niniejszej decyzji dzia ł ania PW i K w H godz ą w interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć , bowiem dotycz ą zarówno konsumentów, którzy zawarli umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jak i potencjalnych klientów przedsi ę biorstwa. Przedmiotowa praktyka narusza zatem 11 zbiorowe interesy konsumentów, tj. interesy wszystkich rzeczywistych i potencjalnych klientów korzystaj ą cych z us ł ug ś wiadczonych przez PW i K w H. W ocenie Prezesa UOK i K, w przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. II. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu jej stosowania. Jako ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę umieszczenie w tre ś ci nowo zawieranych oraz wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wskazanych w tre ś ci niniejszej decyzji informacji wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 2, 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . St ą d orzeka si ę jak w sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie. Otrzymuje : 1/ Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury w Lublinie Ewa Wiszniowska