RKR-55/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5, Tel/fax (012) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-411-1/05/DN-10/05 Kraków, dn. 15 wrze ś nia 2005 r. DECYZJA Nr RKR - 55/2005 Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ww. ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172, ze zm) , po przeprowadzeniu – z urz ę du – post ę powania antymonopolowego w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakazy, o których mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Parafi ę Naj ś w. Serca Pana Jezusa z siedzib ą w Krakowie, przy ul. Cechowej 144, pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na terenie cmentarza nale żą cego do tej Parafii, poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, tj. pobieranie op ł at za prawo podj ę cia prac przy grobach, w wysoko ś ci uzale ż nionej od rodzaju u ż ytego materia ł u kamieniarskiego i nie maj ą cej zwi ą zku z kosztami Parafii ponoszonymi w celu umo ż liwienia przeprowadzenia ww. prac., oraz stwierdza si ę zaniechanie stosowania ww. praktyki z dniem 28 czerwca 2005 r. U z a s a d n i e n i e W dniu 7 stycznia 2005 r., postanowieniem Nr RKR-5/2005 zosta ł o wszcz ę te – z urz ę du - post ę powanie antymonopolowe pod zarzutem nadu ż ywania przez Parafi ę Naj ś w. Serca Pana Jezusa z siedzib ą w Krakowie, przy ul. Cechowej 144 (zwan ą dalej „Parafi ą ”), pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug cmentarnych na terenie cmentarza parafialnego, polegaj ą cego na pobieraniu op ł at za prawo podj ę cia prac przy grobach w wysoko ś ci uzale ż nionej od warto ś ci u ż ytego materia ł u kamieniarskiego i nie maj ą cej uzasadnienia w kosztach Parafii zwi ą zanych z umo ż liwieniem przeprowadzenia ww. prac - co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej „ustaw ą o ochronie (...)”. Post ę powanie antymonopolowe zosta ł o poprzedzone post ę powaniem wyja ś niaj ą cym, podj ę tym na skutek skargi konsumenckiej, w której skar żą cy poda ł , i ż na cmentarzu nale żą cym do Parafii obowi ą zuj ą zró ż nicowane op ł aty za mo ż liwo ść postawienia p ł yty nagrobkowej. Skar żą cy podkre ś li ł , i ż op ł aty te s ą tym wy ż sze, im dro ż szy jest materia ł kamieniarski u ż yty do budowy nagrobków. 2 W toku post ę powania antymonopolowego, organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: Parafia jest w ł a ś cicielem cmentarza parafialnego zlokalizowanego na osiedlu Piaski Stare w Krakowie. Wysoko ść op ł at pobieranych na tym cmentarzu ustalana jest w drodze uchwa ł y przez Parafialn ą Rad ę Gospodarcz ą . W dacie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na cmentarzu obowi ą zywa ł y op ł aty wprowadzone Uchwa łą Parafialnej Rady Gospodarczej w sprawie nowej wysoko ś ci op ł at cmentarnych podj ę t ą na zebraniu 30 czerwca 2004 r. (zwan ą dalej „Uchwa łą ”) - k. 4 akt post ę powania. Uchwa ł a zawiera 14 pozycji cennikowych zwi ą zanych z tzw. pok ł adnym (pkt 1-2 Uchwa ł y), wykupieniem miejsca pod grób (pkt 3-8 Uchwa ł y) oraz z udzieleniem pozwolenia na podj ę cie prac przy grobach (pkt 9-14 Uchwa ł y). Op ł aty zwi ą zane z umo ż liwieniem prac przy grobach okre ś lono w Uchwale jako „op ł aty dla firmy kamieniarskiej” i dotyczy ł y: ⇒ grobów ziemnych (pkt 9 i 10 Uchwa ł y) – w tym przypadku op ł aty zró ż nicowane by ł y w zale ż no ś ci od wielko ś ci grobu, na którym planowano postawi ć nagrobek; ⇒ grobów wyposa ż onych w tzw. piwnice grobowe (pkt 11-14 Uchwa ł y) - w tej grupie op ł at, przy tej samej szeroko ś ci grobu obowi ą zywa ł a wy ż sza op ł ata za mo ż liwo ść postawienia nagrobka z kamienia, a ni ż w przypadku nagrobka wykonanego z ta ń szego materia ł u budowlanego, np. z lastryko. I tak: - za prawo podj ę cia prac przy grobie o pojedynczej szeroko ś ci piwnicy grobowej pobierano op ł at ę w wysoko ś ci: 200 z ł dla nagrobków z lastryko (pkt 11 Uchwa ł y) 350 z ł dla nagrobków z kamienia (pkt 12 Uchwa ł y) - za prawo podj ę cia prac przy grobie o podwójnej szeroko ś ci piwnicy grobowej pobierano op ł at ę w wysoko ś ci: 350 z ł dla nagrobków z lastryko (pkt 13 Uchwa ł y) 550 z ł dla nagrobków z kamienia (pkt 14 Uchwa ł y) Uznaj ą c, i ż ró ż nicowanie op ł at cmentarnych w powy ż szy sposób mo ż e nosi ć znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , organ antymonopolowy przedstawi ł Parafii swoje stanowisko, szczegó ł owo je uzasadniaj ą c na tle obowi ą zuj ą cego stanu prawnego i utrwalonego orzecznictwa S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odnosz ą cego si ę do sprawy. Jednocze ś nie wezwa ł Parafi ę do przedstawienia wysoko ś ci kosztów, na podstawie których zró ż nicowa ł a op ł aty cmentarne. Odpowiadaj ą c na wezwanie (k. 6-11 w aktach post ę powania) – Parafia nie wyja ś ni ł a z jakimi czynno ś ciami i kosztami wi ąż e si ę wysoko ść poszczególnych op ł at cmentarnych. Poda ł a, i ż przyczyna ró ż nicowania op ł at w zale ż no ś ci od warto ś ci inwestycji le ż y w zdarzeniach, które mia ł y miejsce w przesz ł o ś ci. Op ł aty te ustalone by ł y wówczas w wysoko ś ci 10% warto ś ci prac kamieniarskich wykonywanych na grobach, jednak ż e – z uwagi na cz ę ste przypadki przedstawiania zani ż onych rachunków w stosunku do rzeczywistej warto ś ci prac – zasz ł a potrzeba odmiennego uregulowania 3 op ł at cmentarnych. I tak, Rada Parafialna ustali ł a op ł aty w oparciu o informacje dotycz ą ce rodzaju u ż ytego materia ł u kamieniarskiego. Parafia podkre ś li ł a, i ż powy ż sze ró ż nicowanie op ł at jest zgodne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i obowi ą zuj ą c ą moralno ś ci ą . Ponadto, argumentuj ą c swoje stanowisko, Parafia zakwestionowa ł a kompetencje organu antymonopolowego do oceny jej dzia ł a ń . Podnios ł a, i ż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Pa ń stwa do Ko ś cio ł a Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 29, poz. 154 ze zm.) Ko ś ció ł rz ą dzi si ę w swych sprawach w ł asnym prawem, swobodnie wykonuje w ł adz ę duchown ą i jurysdykcyjn ą oraz zarz ą dza swoimi sprawami. Dla podkre ś lenia, i ż sposób ustalania op ł at cmentarnych le ż y w jej wy łą cznej gestii, Parafia przytoczy ł a równie ż przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmar ł ych (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 ze zm.), w my ś l którego utrzymanie cmentarzy wyznaniowych i zarz ą dzanie nimi nale ż y do zwi ą zków wyznaniowych. Parafia podkre ś li ł a równie ż , i ż nie mo ż e by ć traktowana jak przedsi ę biorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. „a” ustawy o ochronie (…), poniewa ż nie ś wiadczy us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Parafia nie podzieli ł a tak ż e stanowiska organu antymonopolowego, i ż rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest w przedmiotowej sprawie rynek us ł ug cmentarnych na terenie cmentarza nale żą cego do Parafii. W jej ocenie - skoro na obszarze Gminy Miejskiej Kraków dzia ł a kilkana ś cie cmentarzy komunalnych i wyznaniowych - nie mo ż na ogranicza ć terytorialnie rynku w ł a ś ciwego do terenu konkretnego cmentarza. W toku post ę powania antymonopolowego organ antymonopolowy otrzyma ł telefoniczn ą informacj ę od konsumenta, zgodnie z któr ą Parafialna Rada Gospodarcza og ł osi ł a now ą uchwa łę w sprawie wysoko ś ci op ł at cmentarnych. Na wezwanie organu antymonopolowego Parafia przed ł o ż y ł a t ę uchwa łę (k. 21 akt post ę powania). Zosta ł a ona podj ę ta w dniu 14 kwietnia 2005 r. i podobnie - jak poprzednia - zawiera ł a 14 punktów dotycz ą cych op ł at cmentarnych. W nowej uchwale wysoko ść wszystkich op ł at pozosta ł a na niezmienionym poziomie. Jedyn ą zmian ą by ł o usuni ę cie w pkt. 9-14 sformu ł owa ń w brzmieniu: „dla firm kamieniarskich”. W dniach 3 i 28 czerwca 2005 r. proboszcz Parafii, zapozna ł si ę z materia ł em dowodowym zebranym w sprawie oraz uzyska ł dodatkowe wyja ś nienia odno ś nie stanowiska organu antymonopolowego w przedmiotowej sprawie. W dniu 29 czerwca 2005 r. organowi antymonopolowemu przed ł o ż ona zosta ł a „ Uchwa ł a Parafialnej Rady Gospodarczej w celu uproszczenia pobierania op ł at cmentarnych podj ę ta na zebraniu 28 czerwca 2005 r.” (k. 25 akt post ę powania). W uchwale tej Rada zrezygnowa ł a z ró ż nicowania op ł at za prawo podj ę cia prac przy grobie ze wzgl ę du na rodzaj u ż ytego materia ł u kamieniarskiego, uzale ż niaj ą wysoko ść op ł aty wy łą cznie od wielko ś ci grobu. I tak, dotychczasowe op ł aty, uj ę te w poprzednich dwóch uchwa ł ach w pkt 11-14, w ostatniej uchwale zosta ł y uj ę te w pkt 12 i 13, w brzmieniu: 4 pkt 12. Op ł ata za prawo podj ę cia pracy nad wyk ł adaniem piwnicy grobowej o szeroko ś ci pojedynczej tzw. „trójka” ……………………………………….……….…. 350 z ł pkt 13. Op ł ata za prawo podj ę cia pracy nad wyk ł adaniem piwnicy grobowej o szeroko ś ci podwójnej tzw. „szóstka” ….…………………………………………...…. 550 z ł Maj ą c powy ż sze ustalenia na uwadze organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) - ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dawniej S ą d Antymonopolowy). W wyroku z dnia 27.06.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e „Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Podobnie na temat interesu publicznego S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wypowiedzia ł w wielu innych wyrokach, np. z dnia 30.05.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00), z dnia 4.07.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00), z dnia 6.06.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 78/00). Powy ż sze stanowisko znalaz ł o równie ż potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001 r. (sygn. akt I CKN 1217/98) stwierdzi ł , ż e „ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji” . W uzasadnieniu do wyroku z dnia 26.02.2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) S ą d Najwy ż szy doda ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu (w powo ł anym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie post ę powanie dotyczy powszechnego ró ż nicowania op ł at za prawo podj ę cia prac kamieniarskich przy grobach w zale ż no ś ci od rodzaju u ż ytego materia ł u. Powy ż sze dzia ł anie Parafii, maj ą ce swoje ź ród ł o w uchwale Parafialnej Rady Gospodarczej, narusza potencjalnie interesy nieoznaczonego kr ę gu adresatów tej uchwa ł y, tj. wszystkich aktualnych i przysz ł ych dysponentów grobów na cmentarzu parafialnym, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie (…). Oznacza to, i ż do niniejszej sprawy zastosowanie maj ą przepisy ustawy oraz, ż e przedmiotowe post ę powanie prowadzone by ł o w interesie publicznym. 5 Przepisy wprowadzaj ą ce zakaz stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , zawarte w art. 5 i 8 ustawy o ochronie (…) stosuje si ę jedynie do przedsi ę biorców i ich zwi ą zków. Definicja „p rzedsi ę biorcy” zawarta jest w art. 4 ww. ustawy. Zgodnie z pkt 1 lit a) tego przepisu, ilekro ć w ustawie mowa jest o „ przedsi ę biorcy” – rozumie si ę przez to nie tylko przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawna a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Cmentarze s ą niew ą tpliwie obiektami u ż yteczno ś ci publicznej, a zaspokajanie potrzeb spo ł eczno ś ci lokalnej w zakresie prowadzenia cmentarza, w tym chowania zmar ł ych i przekazywania w u ż ytkowanie terenu pod miejsce pochówku jest ś wiadczeniem us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. W niniejszej sprawie us ł ugi te ś wiadczy Parafia. Zatem - pomimo ż e Parafia nie jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej - w konsekwencji nale ż y przyj ąć , i ż posiada status przedsi ę biorcy w rozumieniu cytowanego wy ż ej art. 4 pkt 1 lit a) ustawy o ochronie (…). Organ antymonopolowy nie kwestionuje podniesionego przez Parafi ę prawa do swobodnego sprawowania w ł adzy duchowej i zarz ą dzania swoimi sprawami, w tym cmentarzem. B ę d ą c w ł a ś cicielem cmentarza, mo ż e ona - równie ż w zgodzie z tre ś ci ą art. 140 k.c. - rozporz ą dza ć cmentarzem w granicach okre ś lonych przez ustawy i zasady wspó łż ycia spo ł ecznego z wy łą czeniem innych osób i korzysta ć z cmentarza zgodnie ze spo ł eczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, a w szczególno ś ci pobiera ć po ż ytki i inne dochody z niego. Korzystaj ą c z tych uprawnie ń Parafia mo ż e, w drodze uchwa ł y Rady Parafialnej, ustala ć zasady i sposób korzystania z terenów i obiektów cmentarnych, a tak ż e wysoko ść op ł at za korzystanie z cmentarza, co uczyni ł a w uchwale Parafialnej Rady Gospodarczej z dnia 30 czerwca 2004 r. Powy ż sze nie oznacza jednak, i ż w niniejszej sprawie dzia ł ania Parafii jako przedsi ę biorcy - co nale ż y podkre ś li ć - nie podlegaj ą jakimkolwiek normom prawnym i ograniczeniom. Jedn ą z ustaw okre ś laj ą cych granice wykonywania przez w ł a ś ciciela swojego prawa - o której mowa w art. 140 k.c. - jest ustawa o ochronie (...). Ustawa ta obowi ą zuje wszystkich przedsi ę biorców, których dzia ł ania wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć skutki na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust 2 ustawy). Powy ż sze okoliczno ś ci - jak równie ż to, i ż Parafia wyst ę puje tak ż e jako strona umów zawieranych z dysponentami grobów, a wi ę c jako uczestnik obrotu gospodarczego – dodatkowo uzasadniaj ą przyznanie jej statusu przedsi ę biorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a) ustawy o ochronie (...). Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...) zawiera bezwzgl ę dny zakaz nadu ż ywania przez przedsi ę biorców pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Aby zatem dzia ł ania przedsi ę biorcy mo ż na by ł o zakwalifikowa ć jako jedn ą z praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wymienionych szczegó ł owo w art. 8 ust. 2 ustawy, nale ż y uprzednio dowie ść , i ż przedsi ę biorca ten pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym faktycznie posiada. 6 Rynek w ł a ś ciwy – stosownie do definicji zawartej w art. 4 pkt 8 ustawy – to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Jak wynika z powy ż szej definicji, rynek w ł a ś ciwy okre ś la si ę w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Z kolei przez pozycj ę dominuj ą c ą – zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt 9 ustawy – rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Us ł ugi zwi ą zane z chowaniem zmar ł ych, z uwagi na ich specyfik ę , dziel ą si ę co do zasady na: - us ł ugi pogrzebowe, na które sk ł adaj ą si ę wszelkie czynno ś ci zwi ą zane z pochówkiem zmar ł ego, takie jak np. przygotowanie zw ł ok, wykopanie grobu, transport zw ł ok i organizacja pogrzebu; - us ł ugi cmentarne, na które sk ł adaj ą si ę wszelkie czynno ś ci zwi ą zane z funkcjonowaniem cmentarza, takie jak utrzymanie i wyposa ż enie cmentarza w urz ą dzenia cmentarne, utrzymanie cmentarza jako terenu zielonego, nadzór nad korzystaniem z cmentarza w tym zak ł adanie grobów, utrzymanie ł adu i porz ą dku na terenie cmentarza w tym umo ż liwianie przeprowadzania prac kamieniarskich. Powy ż szy podzia ł na rynek us ł ug pogrzebowych i rynek us ł ug cmentarnych znajduje potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (np. wyrok z dn. 14.07.1999 r., sygn. akt XVII Ama 28/99 oraz z dnia 28.01.2002 r. sygn. akt XVII Ama 28/01). Nale ż y tak ż e nadmieni ć , i ż stosownie do art. 4 ust. 6 tej ustawy ochronie (...), wszelkie us ł ugi, a zatem zarówno us ł ugi pogrzebowe, jak i us ł ugi cmentarne s ą „towarem”, o którym mowa w cytowanej definicji rynku w ł a ś ciwego. Us ł ugi pogrzebowe tworz ą odr ę bny rynek w ł a ś ciwy od strony produktowej, tj. rynek us ł ug pogrzebowych. Na rynku tym funkcjonuj ą wyspecjalizowane firmy, które rywalizuj ą mi ę dzy sob ą . Rynek us ł ug pogrzebowych jest rynkiem w pe ł ni lub potencjalnie konkurencyjnym. W przeciwie ń stwie do us ł ug pogrzebowych, us ł ugi cmentarne s ą nierozerwalnie zwi ą zane z konkretnym terenem, na którym zlokalizowany jest dany cmentarz. Specyfika us ł ug cmentarnych powoduje, i ż w ł a ś ciciel/administrator danego cmentarza nie spotyka si ę z konkurencj ą . Powy ż sze stanowisko, w ś wietle którego rynek us ł ug cmentarnych posiada lokalny i ograniczony do terenu okre ś lonego cmentarza zasi ę g, potwierdza utrwalone orzecznictwo S ą du. W wyroku z dnia 21 stycznia 1998 r. (sygn. akt XVII Ama 51/97) ówczesny S ą du Antymonopolowy stwierdzi ł , i ż „pod wzgl ę dem terytorialnym rynek us ł ug cmentarnych nale ż y zaliczy ć do rynku lokalnego. Przynajmniej zasadniczo us ł ugi cmentarne zaspokajaj ą potrzeby spo ł eczno ś ci lokalnej”. Stwierdzi ł równie ż , i ż „w ś wietle do ś wiadczenia ż yciowego o wyborze cmentarza, jako miejsca pochówku, 7 w niewielkim stopniu decyduj ą elementy konkurencji pomi ę dzy administratorami poszczególnych cmentarzy. Wybór cmentarza jest w zasadniczej mierze determinowany szczególnymi wzgl ę dami – wol ą osoby zmar ł ej, wyznaniowym charakterem cmentarza, istnieniem grobów osób bliskich, presti ż em cmentarza itp. Powy ż sze wzgl ę dy prowadz ą do wniosku, ż e w sytuacji istnienia w gminie (mie ś cie) dwóch lub wi ę cej cmentarzy, s ą one w niewielkim stopniu substytutywne z punktu widzenia osób zlecaj ą cych pogrzeb. zatem za lokalny rynek us ł ug cmentarnych nale ż y zasadniczo uzna ć obszar danego cmentarza. Przedsi ę biorca pe ł ni ą cy tam na zasadzie wy łą czno ś ci, funkcj ę administratora cmentarza, jako nie spotykaj ą cy si ę z konkurencj ą innego przedsi ę biorcy, posiada pozycj ę monopolistyczn ą ”. W ś wietle powy ż szej argumentacji, nie mo ż na podzieli ć stanowiska Parafii, jakoby rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie by ł rynek us ł ug cmentarnych rozszerzony do terenu ca ł ej Gminy Kraków. Zaliczenie wszystkich cmentarzy z terenu gminy do jednego rynku w ł a ś ciwego, naruszy ł oby bowiem zasad ę substytutywno ś ci zawart ą w ustawowej definicji tego rynku. Osoby, które wydzier ż awi ł y na konkretnym cmentarzu tereny pod groby nale ż y traktowa ć jako „u ż ytkowników” na trwale „zwi ą zanych” z dzier ż awionym gruntem, nie tylko poprzez poczynione na tym gruncie nak ł ady finansowe zwi ą zane z pochówkiem i robotami kamieniarskimi. Te powi ą zania powoduj ą , i ż osoby te nie mog ą zmieni ć lokalizacji grobu na inny cmentarz bez uci ąż liwo ś ci finansowych, formalnych, a nawet psychicznych, np. zwi ą zanych z ekshumacj ą zw ł ok. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę organ antymonopolowy uzna ł , i ż w okoliczno ś ciach faktycznych analizowanej sprawy rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu produktowym jest rynek us ł ug cmentarnych natomiast rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest teren cmentarza Parafii Naj ś w. Serca Pana Jezusa w Krakowie. Na tak okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym Parafia, jako w ł a ś ciciel i jedyny dysponent cmentarza zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą , gdy ż - jak stanowi cytowana wy ż ej definicja - nie spotyka si ę z konkurencj ą w zakresie ś wiadczonych tam us ł ug. Przes ł ankami koniecznymi do stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca narusza zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), jest - oprócz posiadania pozycji dominuj ą cej - jej nadu ż ywanie, poprzez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen. W niniejszej sprawie nale ż y zatem dowie ść , i ż Parafia narzuca ceny za us ł ugi cmentarne oraz, ż e ceny te s ą nieuczciwe. Jak wspomniano, op ł aty obowi ą zuj ą ce na cmentarzu nale żą cym do Parafii ustalane zosta ł y przez jej Rad ę Gospodarcz ą . Ustalaj ą c op ł aty kierowano si ę zasad ą , i ż jest ona wy ż sza w przypadku, gdy dysponent grobu wykonuje nagrobek z kamienia i ni ż sza gdy nagrobek wykonywany jest z lastryka. W przypadku grobu o pojedynczej szeroko ś ci piwnicy grobowej ró ż nica w op ł acie wynosi ł a 150 z ł , w przypadku grobu o podwójnej szeroko ś ci ró ż nica wynosi ł a 200 z ł . Zasada ta obowi ą zywa ł a wszystkich dotychczasowych, a w przypadku dalszego jej stosowania, tak ż e przysz ł ych u ż ytkowników miejsca pod grób lub u ż ytkowników wykonuj ą cych nagrobki na grobach ju ż istniej ą cych. Poniewa ż - o czym ś wiadczy interwencja konsumenta - zasada ró ż nicowania op ł at obowi ą zywa ł a powszechnie i nie by ł o mo ż liwo ś ci odst ą pienie od niej, uzna ć nale ż y, i ż przedmiotowe op ł aty by ł y przez Parafi ę narzucane. 8 W ocenie organu antymonopolowego narzucanie op ł at za prawo podj ę cia prac przy grobie, zró ż nicowanych w zale ż no ś ci od rodzaju materia ł u u ż ytego do tych prac, stanowi zakazan ą praktyk ę polegaj ą c ą na narzucaniu nieuczciwych cen, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...). Powy ż sza ustawa nie zawiera definicji ceny nieuczciwej. Kieruj ą c si ę jednak orzecznictwem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdzi ć nale ż y, i ż cen ą nieuczciw ą mo ż e by ć nie tylko - jak stanowi powo ł any wy ż ej przepis - cena nadmiernie wygórowana (czego w niniejszej sprawie organ antymonopolowy nie bada ł ) lub cena ra żą co niska, ale tak ż e cena, która nie ma oparcia w kosztach towaru lub us ł ugi. I tak, w wyroku z dnia z dnia 8.12.2004 r., sygn. akt XVII Ama 95/03, S ą d OKiK uzna ł za nieuczciw ą cen ę , która nie wynika z konkretnej kalkulacji lecz jest ustalana w oparciu o ocen ę mo ż liwo ś ci finansowych nabywcy. Powo ł ane wy ż ej orzeczenie i zawarte w nim kryteria ceny nieuczciwej znajduj ą zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ antymonopolowy ani nie kwestionuje zasadno ś ci pobierania przez Parafi ę op ł at cmentarnych ani te ż - w niniejszej sprawie - nie ocenia samej ich wysoko ś ci. Oczywistym jest, ż e administruj ą c cmentarzem Parafia ponosi koszty jego eksploatacji. Na wysoko ść tych kosztów niew ą tpliwie ma równie ż wp ł yw wykonywanie na terenie cmentarza prac kamieniarskich przy grobach. Do robót tych wykorzystywana jest woda i energia elektryczna. Roboty te mog ą powodowa ć np. zu ż ycie, zabrudzeniem dróg lub alejek dojazdowych. Nie znajduje natomiast uzasadnienia, aby wysoko ść op ł at cmentarnych stanowi ą cych odpowiednik ponoszonych przez Parafi ę kosztów utrzymania cmentarza mia ł a by ć ustalana w oparciu o kryterium rodzaju materia ł u kamieniarskiego u ż ytego do wykonania nagrobka i nie mia ł a jakiegokolwiek zwi ą zku z wysoko ś ci ą kosztów zwi ą zanych z danym ś wiadczeniem. Poniewa ż w toku post ę powania antymonopolowego Parafia nie przedstawi ł a argumentów na okoliczno ść , i ż ponosi wy ż sze koszty w przypadku, gdy na grobie budowany jest nagrobek z drogiego materia ł u, np. z marmuru, ni ż w przypadku, gdy na grobie tej samej wielko ś ci stawiany jest nagrobek z lastryko, nale ż y uzna ć za udowodnione, ż e zwi ą zek pomi ę dzy ww. elementami nie wyst ę puje. W ś wietle powy ż szego zastosowane przez Parafi ę zró ż nicowanie powoduje, i ż grupa u ż ytkowników grobów, którzy wykonuj ą nagrobek z kamienia, finansuje cz ęść kosztów ponoszonych przez Parafi ę w zwi ą zku ze ś wiadczeniem us ł ug cmentarnych na rzecz tych u ż ytkowników, którzy wykonuj ą nagrobek z lastryka. Nie mo ż na podzieli ć stanowiska Parafii, zgodnie z którym je ż eli kogo ś sta ć na kosztown ą inwestycj ę , powinien liczy ć si ę z wy ż szymi op ł atami. Ocena zgodno ś ci dzia ł a ń Parafii z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i ogólnie przyj ę t ą moralno ś ci ą nie nale ż y do w ł a ś ciwo ś ci organu antymonopolowego, który winien kierowa ć si ę przepisami obowi ą zuj ą cego prawa. Reasumuj ą c organ antymonopolowy uzna ł , i ż nieuczciw ą - w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) - jest op ł ata za prawo do podj ę cia prac przy grobach w wysoko ś ci uzale ż nionej od rodzaju u ż ytego materia ł u kamieniarskiego i nie maj ą ca 9 zwi ą zku z kosztami Parafii ponoszonymi w celu umo ż liwienia przeprowadzenia ww. prac. Stosownie do art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) – je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 8 ustawy, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą ca konkurencj ę i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W przedmiotowej sprawie Parafialna Rada Gospodarcza, podj ęł a w dniu 28 czerwca 2005 r. uchwa łę wprowadzaj ą c ą w ż ycie op ł aty za prawo podj ę cia prac przy grobach. Wysoko ść nowych op ł at nie jest ju ż uzale ż niona od rodzaju zu ż ytego materia ł u kamieniarskiego, a jedynie od wielko ś ci grobu. Podj ę cie i wej ś cie w ż ycie ww. uchwa ł y oznacza zaprzestanie stosowania przez Parafi ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Uwzgl ę dniaj ą c zatem, ż e dzia ł ania Parafii wype ł niaj ą wszystkie przes ł anki z art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz, i ż w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie powo ł any wy ż ej przepis art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) - orzeczono, jak sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie 30-011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury UOKiK w Krakowie Barbara du Vall Otrzymuj ą : 1. Parafia Naj ś w. Serca Pana Jezusa ul. Cechowa 144 30-685 Kraków 2. RKR a/a