RPZ-25/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 12.09.2005 r. RPZ – 411/3/05/JK DECYZJA Nr RPZ 25/2005 Na podstawie art. 85 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. nr 86 z 2003 r. poz. 804 z pó ź n.zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18 z 2002 r., poz. 172 z pó ź n.zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego , na wniosek Dariusza Walczaka – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Firma Us ł ugowa z siedzib ą w Poznaniu w sprawie nadu ż ywania przez AQUANET S.A. z siedzib ą w Poznaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odbioru ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwego warunku umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków w postaci obci ąż enia mieszka ń ców budynków przy ul. B ł a ż eja w Poznaniu kosztami eksploatacji sieci wodnej i kanalizacyjnej, tj. stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. Uzasadnienie W dniu 5.05.2005 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Dariusza Walczaka – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Miasta Poznania pod nazw ą „Firma Us ł ugowa” (zwanym dalej Wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego i stwierdzenia nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Aquanet Spó ł ka z o.o. w Poznaniu (zwanej dalej Spó ł k ą ). Wnioskodawca prowadzi m.in. dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na zarz ą dzaniu na zlecenie nieruchomo ś ciami i jako zarz ą dca kilku wspólnot mieszkaniowych budynków przy ul. B ł a ż eja w Poznaniu, w dniu 9.03.2005 r. zosta ł poinformowany przez Spó ł k ę o gotowo ś ci zawarcia umowy o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków. W przes ł anym w dniu 15.05.2005 r. projekcie umowy sporz ą dzonym przez Spó ł k ę zakwestionowany zosta ł § 2 pkt 2, który okre ś la miejsce dostawy i jednocze ś nie miejsce rozgraniczenia w ł asno ś ci urz ą dze ń Spó ł ki w punkcie styku sieci nale żą cej do Spó ł ki oraz sieci nale żą cej do Przedsi ę biorstwa 2 In ż ynieryjnego TRUST Spó ł ka z o.o. w Poznaniu (zwanym dalej P.I. TRUST), które wybudowa ł o zarówno osiedle mieszkaniowe jak i sie ć wodoci ą gow ą i kanalizacyjn ą w rejonie ul. B ł a ż eja w Poznaniu. Zdaniem wnioskodawcy postanowienie umowy w proponowanym przez Spó ł k ę brzmieniu jest niekorzystne dla mieszka ń ców albowiem przerzuca na nich koszty eksploatacji sieci o d ł ugo ś ci kilku kilometrów, a ponadto nie daje gwarancji dostaw wody i odprowadzania ś cieków gdy ż umowa przygotowana przez Spó ł k ę nic nie mówi o porozumieniu z P.I. TRUST w sprawie korzystania z tych sieci. Jednocze ś nie wnioskodawca podniós ł , i ż Spó ł ka w razie niepodpisania umowy grozi odci ę ciem dostaw wody. W dniu 30.05.2005 r. do Urz ę du wp ł yn ął identyczny w brzmieniu wniosek Wnioskodawcy z ł o ż ony za po ś rednictwem Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Poznaniu. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Przed wydaniem postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, o którym mowa w art. 43, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego (art. 85 ust. 2). W zwi ą zku z tym, ż e wniosek nie zawiera ł wszystkich istotnych informacji niezb ę dnych do oceny zasadno ś ci wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, Prezes Urz ę du postanowi ł wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Na podstawie zebranego w powy ż szym trybie materia ł u dowodowego Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Jest poza sporem, i ż Spó ł ka (od dnia 25.05.2005 r. Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść w formie spó ł ki akcyjnej) w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odbioru ś cieków na terenie Poznania oraz kilku przyleg ł ych gmin (m.in.: Tarnowo Podgórne, Kórnik) nie spotyka si ę z konkurencj ą , a tym samym zajmuje na tym rynku pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podlega zatem ograniczeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przeciwdzia ł aj ą cym wykorzystywaniu rynkowej dominacji (art. 8 ustawy). Okoliczno ś ci faktyczne niniejszej sprawy upowa ż niaj ą jednak do stwierdzenia, i ż postawienie Spó ł ce zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę jest oczywi ś cie bezzasadne. Art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów formu ł uje zakaz narzucania uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu takie warunki nieuzasadnione korzy ś ci. Do naruszenia tego przepisu dochodzi wówczas, gdy spe ł nione zostaj ą łą cznie trzy przes ł anki: zakwestionowane warunki umów s ą uci ąż liwe, zostaj ą kontrahentowi narzucone i przynosz ą nieuzasadnione korzy ś ci przedsi ę biorcy stosuj ą cemu dane warunki umów. Uci ąż liwym warunkiem umowy jest warunek, oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju i którego dominant w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, tj. realizacji swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, nie by ł by w stanie wynegocjowa ć dla 3 danej umowy (por. wyroki w spr. XVII Amr 68/93 z dnia 29 grudnia 1993 r., XVII Ama 28/99 z dnia 23 czerwca 1999 r.). Z kolei nieuzasadnione korzy ś ci uzyskiwane przez dominanta na skutek narzucania kontrahentowi uci ąż liwych warunków umowy stanowi ą stworzenie dominantowi sytuacji korzystniejszej, ani ż eli taka, która odzwierciedla ekwiwalentno ść w danym i w podobnych stosunkach umownych (por. E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 119). Stosownie do kwestionowanego § 2 pkt 2 projektu umowy, strony zgodnie stwierdzaj ą , ż e miejscem dostarczania wody i odbioru ś cieków, stanowi ą cym jednocze ś nie granic ę w ł asno ś ci urz ą dze ń Spó ł ki s ą : - urz ą dzenie wodoci ą gowe – zasuwa na odga łę zieniu wodoci ą gu o ś r. 225 w ul. B ł a ż eja od wodoci ą gu o ś r. 300 mm w ul. Naramowickiej w Poznaniu, - urz ą dzenie kanalizacyjne – punkt w łą czenia do studni rewizyjnej na kolektorze sanitarnym o ś r. 315 mm w ul. Jasna Rola (rz ę dna dna studni 79,70). Wbrew temu co podnosi Wnioskodawca, sformu ł owanie kwestionowanego postanowienia nie jest równoznaczne z przerzuceniem na odbiorców wody i dostawców ś cieków kosztów eksploatacji sieci. W ś wietle art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7.06.2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72 z 2001 r., poz. 747 z pó ź n.zm.), je ż eli umowa o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków nie stanowi inaczej, odbiorca us ł ug odpowiada za zapewnienie niezawodnego dzia ł ania posiadanych instalacji i przy łą czy wodoci ą gowych lub instalacji i przy łą czy kanalizacyjnych z urz ą dzeniem pomiarowym w łą cznie. Skoro projekt umowy, który Spó ł ka przedstawi ł a Wnioskodawcy nie zawiera odmiennych postanowie ń , to oczywistym jest, i ż odbiorcy wody odpowiadaj ą za stan urz ą dze ń i instalacji do wodomierza w łą cznie, a tym samym w razie potrzeby ponosz ą koszty zwi ą zane z eksploatacj ą tylko tych urz ą dze ń . Potwierdza to w swoich wyja ś nieniach z 30.06.2005 r. Spó ł ka, która podnosi, i ż postanowienie § 2 pkt 2 projektu umowy dotyczy jedynie granicy odpowiedzialno ś ci Spó ł ki za awarie, konserwacje oraz inne dzia ł ania maj ą ce na celu utrzymanie sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej w nale ż ytym stanie. Okre ś lenie granicy w ł asno ś ci urz ą dze ń Spó ł ki w punkcie styku sieci nale żą cej do Spó ł ki i P.I. TRUST nie oznacza równie ż , i ż dostawy wody b ę d ą rozliczane wed ł ug wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych zainstalowanych w tym punkcie, a tym samym odbiorcy b ę d ą ponosi ć koszt strat wody pomi ę dzy tym punktem a wodomierzem zainstalowanym na przy łą czu. Spó ł ka jednoznacznie podkre ś la, i ż podstawa rozlicze ń b ę d ą wskazania wodomierzy zainstalowanych na przy łą czach poszczególnych budynków. Wodomierze te zosta ł y zreszt ą w porozumieniu z P.I.TRUST oplombowane, P.I. TRUST przekaza ł te ż wykazy odbiorców w celu wprowadzenia do ewidencji Spó ł ki. Powy ż sze oznacza, i ż postanowienie § 2 pkt 2 w brzmieniu proponowanym przez Spó ł k ę nie wi ąż e si ę z obowi ą zkami, którymi nie s ą obci ąż eni inni kontrahenci Spó ł ki. Tym samym postanowienia tego nie sposób uzna ć za uci ąż liwy warunek umowy dostawy wody i odbioru ś cieków, co jednocze ś nie przes ą dza braku mo ż liwo ś ci wyst ą pienia po stronie Spó ł ki nieuzasadnionych korzy ś ci w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ponadto, dokonuj ą c oceny cytowanego postanowienia pod k ą tem naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y zauwa ż y ć , ż e postanowienie to odzwierciedla rzeczywisty stan prawny sieci wodnej i kanalizacyjnej w rejonie ul. B ł a ż eja w Poznaniu, która nie jest w ł asno ś ci ą Spó ł ki. 4 Wymaga podkre ś lenia, i ż spór pomi ę dzy P.I. TRUST i Spó ł k ą dotycz ą cy tej sieci trwa od ponad 4 lat. W toku tego sporu, w pocz ą tkowej jego fazie, na wniosek P.I.TRUST wszcz ę te zosta ł o równie ż post ę powanie antymonopolowe, jednak decyzj ą nr RPZ 14/2001 z 31.07.2001 r. Prezes Urz ę du nie stwierdzi ł stosowania przez Spó ł k ę praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych stosowaniu gro ź by bezprawnej zaprzestania dostawy wody i odbioru ś cieków oraz uzale ż nianiu ś wiadczenia na rzecz P.I. TRUST us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków od nieodp ł atnego przekazania sieci na maj ą tek Spó ł ki oraz rezygnacji z roszcze ń finansowych zwi ą zanych z tym przekazaniem. Wyrokiem z dnia 16.12.2002 r. (sygn. akt XVII Ama 124/01) S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddali ł odwo ł anie P.I. TRUST od tej decyzji. Jedn ą z podstaw odmowy uwzgl ę dnienia żą dania stwierdzenia praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę by ł o niedope ł nienie wymogów formalnoprawnych przez P.I. TRUST, w tym brak kompletnej dokumentacji powykonawczej oraz pozwolenia na u ż ytkowanie sieci. Na marginesie, pozwolenia na u ż ytkowanie sieci P.I. TRUST nie uzyska ł do dnia dzisiejszego, o czym ś wiadczy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z 10.06.2005 r. nak ł adaj ą ce na P.I. TRUST kar ę pieni ęż n ą z tytu ł u nielegalnego u ż ytkowania sieci (postanowienie nie jest prawomocne). Niew ą tpliwie wraz z wej ś ciem w ż ycie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków P.I. TRUST uzyska ł roszczenie, o którym mowa w art. 31 ust. 1 tej ustawy, tj. odp ł atnego przekazania sieci na rzecz Spó ł ki. Do chwili obecnej jednak do zawarcia porozumienia okre ś laj ą cego warunki wykupu sieci przez Spó ł k ę nie dosz ł o. Ocena, która z zainteresowanych stron ponosi win ę za przeci ą gaj ą cy si ę brak uregulowania tej kwestii nie stanowi przedmiotu rozstrzygni ę cia w niniejszej decyzji. We wniosku zarzuty takie przeciwko Spó ł ce nie s ą stawiane. Najistotniejsze wydaje si ę jednak to, i ż pomimo sporów z P.I. TRUST Spó ł ka zapewni dostawy wody i odbiór ś cieków dla mieszka ń ców ul. B ł a ż eja w Poznaniu, a niezw ł ocznie po uregulowaniu kwestii w ł asno ś ci sieci zmieni § 2 ust. 2 projektu umowy. Nie dopatruj ą c si ę zatem na podstawie wniosku oraz materia ł ów zebranych w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym przejawów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Spó ł k ę , a tym samym podstaw do wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 479(28) § 2 i 3 k.p.c., przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Delegatury w Poznaniu Jaros ł aw Krüger Otrzymuj ą : Dariusz Walczak Firma Us ł ugowa ul. B ł a ż eja 6 D/31 61-608 Pozna ń