RKR-59/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-411-6/05/BR- 12 /05 Kraków, dn. 18 pa ź dziernika 2005 r. DECYZJA Nr RKR- 59 /2005 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – I Na podstawie art. 9 w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł ania Spó ł ki Polskie Ciep ł o Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej do nieruchomo ś ci wielorodzinnych zlokalizowanych w Krakowie, przy ulicach: Obozowej 36, Malwowej 10D, Wodnej 30, 30A, 30B, Borowinowej 51,Borowinowej 55, 55A, 55B - poprzez bezpo ś rednie narzucanie odbiorcom nieuczciwych cen i stawek op ł at energii cieplnej i ciep ł ej wody u ż ytkowej w zwi ą zku z ich ustalaniem z naruszeniem zasad przewidzianych dla przedsi ę biorstw energetycznych w obowi ą zuj ą cych w tym zakresie przepisach prawa, tj.: 1. Ustalenie taryfy pocz ą tkowej z dnia 5 maja 2003 r. w oparciu o za ł o ż enia projektowe dla 3 kot ł owni o łą cznej mocy 680 kW, mimo, i ż nie by ł y one uruchamiane równocze ś nie oraz nieuwzgl ę dnienie przy jej tworzeniu analizy porównawczej z innymi przedsi ę biorstwami energetycznymi, co jest niezgodne z § 28 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 184, poz. 1902) i § 27 i obowi ą zuj ą cego do dnia 8 wrze ś nia 2004 r. rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 96, poz. 1053); 2. Nieprzeprowadzanie zmiany taryfy ka ż dorazowo przy zmianie warunków zaopatrzenia, co powoduje naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.), §3 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 184, poz. 1902) oraz obowi ą zuj ą cego do dnia 8 wrze ś nia 2004 r. rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 96, poz. 1053); 3. Opracowywanie taryfy sk ł adaj ą cej si ę z 6 pozycji cen i stawek op ł at za ciep ł o, a w przypadku nieruchomo ś ci, w których nie jest zlokalizowane ź ród ł o ciep ł a z 9, gdy 2 obowi ą zuj ą ce w tym zakresie przepisy - § 7 ust. 7 aktualnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 184, poz. 1902) i obowi ą zuj ą cego do dnia 8 wrze ś nia 2004 r. rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 96, poz. 1053) nakazuj ą stosowanie 2 pozycji: stawka op ł aty miesi ę cznej za zamówion ą moc ciepln ą i stawka op ł aty za ciep ł o; 4. Stosowanie w rozliczeniach z odbiorcami ró ż nych stawek op ł at mimo zakwalifikowania ich do jednej grupy taryfowej, co jest niezgodne z art. 45 ust 4 Prawa energetycznego (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.) oraz § 2 pkt 15 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 184, poz. 1902); 5. Przeprowadzenie z dniem 1 stycznia 2005 r. zmiany taryfy na podstawie nieobowi ą zuj ą cego od dnia 9 wrze ś nia 2004 r. rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 96, poz. 1053), co stanowi naruszenie § 12 w zwi ą zku z § 45 ust. 2 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 184, poz. 1902). oraz nakazuje si ę zaniechania stosowania ww. praktyki II. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł ania Spó ł ki Polskie Ciep ł o Sp. z o.o. polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej do nieruchomo ś ci wielorodzinnych zlokalizowanych w Krakowie, przy ulicach: Obozowej 36, Malwowej 10D, Wodnej 30, 30A, 30B, Borowinowej 51,Borowinowej 55, 55A, 55B - poprzez bezpo ś rednie narzucanie odbiorcom nieuczciwych cen i stawek op ł at energii cieplnej i ciep ł ej wody u ż ytkowej w zwi ą zku z ich ustalaniem z naruszeniem zasad przewidzianych dla przedsi ę biorstw energetycznych w obowi ą zuj ą cych w tym zakresie przepisach prawa, tj. dokonywanie zmian cen i stawek op ł at za ciep ł o stosowanych w rozliczeniach z odbiorcami cz ęś ciej ni ż raz na 12 miesi ę cy, co stanowi naruszenie art. 45 b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.) - obowi ą zuj ą cego do dnia 2 maja 2005 r. oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania od dnia 3 maja 2005 r., tj. z chwil ą wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy – Prawo ochrony ś rodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 552) uchylaj ą cej art. 45 b Prawa energetycznego. III Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy nak ł ada si ę na Polskie Ciep ł o Sp. z o.o. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 4 100 PLN (s ł ownie: cztery tysi ą ce sto z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. 3 Uzasadnienie W okresie od 28 stycznia do 17 maja 2005 r. – w zwi ą zku ze skargami konsumentów – organ antymonopolowy przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu ustalenie stosowanych przez przedsi ę biorc ę Polskie Ciep ł o Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie (zwanego dalej „Polskie Ciep ł o” lub „Spó ł ka”) zasad rozlicze ń z odbiorcami oraz taryf energii cieplnej. W ocenie skar żą cych Spó ł ka Polskie Ciep ł o ustala ł a taryfy niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504 ze zm.) – zwanej dalej „Prawo energetyczne”. Analiza dokumentów i informacji zebranych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) – zwanej dalej „ustaw ą o ochronie /…/”. W zwi ą zku z powy ż szym w dniu 27 maja 2005 r. postanowieniem nr RKR 191/2005 zosta ł o wszcz ę te post ę powanie antymonopolowe pod zarzutem nadu ż ywania przez Polskie Ciep ł o pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej do nieruchomo ś ci wielorodzinnych zlokalizowanych w Krakowie, przy ulicach: Obozowej 36, Malwowej 10D, Wodnej 30, 30A, 30B, Borowinowej 51,Borowinowej 55, 55A, 55B polegaj ą cego na bezpo ś rednim narzucaniu odbiorcom nieuczciwych cen energii cieplnej i ciep ł ej wody u ż ytkowej poprzez ich ustalanie z naruszeniem zasad przewidzianych dla przedsi ę biorstw energetycznych w obowi ą zuj ą cych w tym zakresie przepisach prawa, tj. naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 ustawy o ochronie. W wyniku przeprowadzonego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: Spó ł ka Polskie Ciep ł o zosta ł a wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców – Krajowego Rejestru S ą dowego w dniu 26 lutego 2003 r., pod Nr KRS: 0000153365. Obs ł uguje, w zakresie dostaw energii cieplnej na potrzeby ogrzewania lokali mieszkaniowych i podgrzewania wody u ż ytkowej, 9 nieruchomo ś ci – nale żą cych na etapie oddania do u ż ytkowania do TBS Po ł udnie sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie i Activ Investment Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie - zlokalizowanych w Krakowie, przy ulicach: Obozowej, Malwowej, Wodnej i Borowinowej. Sprzedawana energia cieplna wytwarzana jest w urz ą dzeniach lokalnych kot ł owni - b ę d ą cych w ł asno ś ci ą Polskiego Ciep ł a - zainstalowanych w pomieszczeniach dzier ż awionych przez Spó ł k ę na okres od 15 do 25 lat od TBS Po ł udnie sp. z o.o. i Activ Investment Sp. z o.o. Kot ł ownie posiadaj ą moc od 126 do 320 kW, co daje łą cznie moc – 986 kW. W przypadku 4 z 9 nieruchomo ś ci obs ł ugiwanych przez Polskie Ciep ł o, ź ród ł o ciep ł a zainstalowane jest w budynku s ą siednim. D ł ugo ś ci zewn ę trznych instalacji przesy ł owych dla tych nieruchomo ś ci wynosz ą od 35 do 76 m. Polskie Ciep ł o dostarcza mieszka ń com obs ł ugiwanych przez siebie nieruchomo ś ci (zwanych dalej „Odbiorcami”) ciep ł o na potrzeby ogrzewania lokali mieszkalnych i podgrzania wody u ż ytkowej na podstawie zawartych 290 indywidualnych „Umów o sprzeda ż 4 energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej”, podpisywanych w okresie od sierpnia 2003 r. do sierpnia 2004 r. W § 2 ww. umów zapisano, i ż dostarczanie i odbiór energii cieplnej oraz ciep ł ej wody u ż ytkowej, jak równie ż rozliczenia z tego tytu ł u, odbywa ć si ę b ę d ą na warunkach okre ś lonych w Prawie energetycznym i przepisach wykonawczych oraz w umowie, a w § 7 pkt 3a, i ż Spó ł ka posiada taryf ę zatwierdzon ą przez Prezesa URE. Równie ż TBS Po ł udnie Sp. z o.o. udzielaj ą c wyja ś nie ń na żą danie organu antymonopolowego stwierdzi ł o , i ż taryfa stosowana przez Polskie Ciep ł o zosta ł a zatwierdzona przez Prezesa URE. Dowód : pisma Polskiego Ciep ł a z dnia: 15 lutego 2005 r.(k. 26-64), 7 marca 2005 r.(k.76-77), 11 kwietnia 2005 r. (k. 149), 13 lipca 2005 r.(k.177-178), 21 lipca 2005 r. (k.181), pisma TBS Po ł udnie Sp. z o.o. z dnia: 15 lutego 2005(k. 68) i 7 marca 2005 r. (k.76- 77). Spó ł ka wyodr ę bni ł a jedn ą grup ę taryfow ą odbiorców – odbiorcy zasilani w ciep ł o bezpo ś rednio z kot ł owni i z sieci ciep ł owniczej przedsi ę biorstwa. Ponadto o ś wiadczy ł a, ż e - jako przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze - ustala taryfy dla wszystkich odbiorców zgodnie z § 7 ust. 2. rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 pa ź dziernika 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 96, poz. 1053) – zwanego dalej „rozporz ą dzeniem taryfowym z 2000 r.” W przypadku 182 umów na dzie ń 13 lipca 2005 r. Spó ł ka Polskie Ciep ł o stosowa ł a nast ę puj ą ce pozycje taryfowe (wg umów): - sta ł a miesi ę czna rata za moc zamówion ą – z ł /MW/miesi ą c; - cena zmienna za energi ę ciepln ą dla c.o. – z ł /GJ; - cena zmienna za energi ę ciepln ą dla c.w.u. – z ł /GJ; - cena zimnej wody – z ł /m 3 ; - miesi ę czna op ł ata za no ś nik ciep ł a - z ł /m 3 ; - miesi ę czna op ł ata abonamentowa za licznik – z ł /licznik. Do rozliczania Odbiorców zamieszka ł ych w nieruchomo ś ciach, w których nie jest zlokalizowana kot ł ownia (na dzie ń 13 lipca 2005 r. - 74 umowy), Spó ł ka uwzgl ę dnia ł a dodatkowo w op ł atach nast ę puj ą ce pozycje taryfy: - sta ł a miesi ę czna rata za przesy ł mocy zamówionej - z ł /MW/miesi ą c; - cena zmienna za przesy ł energii cieplnej dla c.o. - z ł /GJ; - cena zmienna za przesy ł energii cieplnej dla c.w.u. - z ł /GJ. W miesi ą cu styczniu 2005 r. - 34 Odbiorców zamieszka ł ych w nieruchomo ś ciach przy ul. Borowinowej rozwi ą za ł o wi ążą ce ich z Polskim Ciep ł em „Umowy o sprzeda ż energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej”. Jako powód wskazali stosowanie przez Spó ł k ę zbyt wysokich op ł at. Jak o ś wiadczy ł a Spó ł ka w dniu 13 lipca 2005 r. – w przypadku tych 34 umów stosuje od lutego 2005 r. inne stawki, które b ę d ą obowi ą zywa ć do momentu podpisania nowej umowy z tymi Odbiorcami. Odst ą pienie od umowy poprzedzi ł y bardzo intensywne dzia ł ania Odbiorców, maj ą ce na celu doprowadzenie do zmiany taryf przez Polskie Ciep ł o. W okresie od wrze ś nia 2004 r. 5 do lutego 2005 r. Odbiorcy wystosowali pisma do Polskiego Ciep ł a z pro ś b ą o wyja ś nienia stosowanych zasad tworzenia taryf, skierowali skargi do Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki - zwanego dalej „Prezesem URE” i Prezesa UOKiK oraz interweniowali w lokalnej prasie. Odbiorcy utworzyli ponadto specjaln ą stron ę internetow ą www.Borowinowa.abc.pl , gdzie informowali si ę wzajemnie o czynionych krokach oraz o dzia ł aniach Polskiego Ciep ł a. Spó ł ka odpowiadaj ą c na skargi Odbiorców, i ż stosowane op ł aty ustalane s ą niezgodnie z Prawem energetycznym stwierdza ł a, ż e: − „ powy ż sze op ł aty wynikaj ą z za ł o ż e ń opartych na obowi ą zuj ą cych normach oraz do ś wiadczeniach z eksploatacji kot ł owni ” - pismo Polskiego Ciep ł a do Odbiorcy z dnia 26listopada 2004 r. (k.9). − „zarzut cen monopolistycznych nie ma uzasadnienia w rzeczywistym stanie faktycznym oraz prawnym. Zarzuty te stanowi ą prób ę zastosowania emocjonalnego szanta ż u..” pismo Spó ł ki do Odbiorcy z dnia 16 grudnia 2004 r. (k.5). Równie ż , inny z Odbiorców w swoim pi ś mie z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. kierowanym do Prezesa URE, a zawieraj ą cym pro ś b ę o zbadanie stosowanych przez Polskie Ciep ł o taryf i zasad rozlicze ń , o ś wiadczy ł , i ż dwukrotnie kierowa ł do Polskiego Ciep ł a pisma zawieraj ą ce w ą tpliwo ś ci, czy rozliczenia z Odbiorcami odbywaj ą si ę zgodnie z przepisami Prawa energetycznego, na które otrzyma ł jedynie lakoniczn ą odpowied ź Wiceprezesa Zarz ą du Spó ł ki. (k.13-14). Prezes URE - w odpowiedzi na powy ż sz ą skarg ę - postanowieniem z dnia 13 stycznia 2005 r. nr OKR-4240-26(10)/2004/JI zwróci ł Odbiorcy podanie, w uzasadnieniu wyja ś niaj ą c, i ż – zgodnie z tre ś ci ą art. 23 ust. 2 pkt 2 w zwi ą zku z art. 3 pkt 17 Prawa energetycznego jest uprawniony do kontrolowania jedynie tych taryf, które zosta ł y przez niego zatwierdzone. Jak stwierdzi ł na Polskim Cieple - zgodnie z art. 47 ust 1 w zwi ą zku z art. 32 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 4 Prawa energetycznego - nie ci ąż y ł obowi ą zek przedk ł adania taryfy do zatwierdzania Prezesowi URE (k.15-17). Wst ę pnie odst ą pienie od „Umowy o sprzeda ż energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej” – jak wynika z zapisów na stronie internetowej www. Borowinowa.abc.pl - deklarowa ł o 85 Odbiorców, ale z obawy przed odci ę ciem dostaw ciep ł a w ś rodku sezonu grzewczego cz ęść z nich zrezygnowa ł a z tego zamiaru. Dowód: pisma Polskiego Ciep ł a a dnia: 15 lutego 2005 r. (k. 26-64),11 kwietnia 2005 r. (k. 149), 12 czerwca 2005 r. (k. 164-171), 13 lipca 2005 r. (k. 177-178), , postanowienie Prezesa URE z dnia 26 pa ź dziernika 2004 r. (k.10-14), postanowienie Prezesa URE z dnia 13 stycznia 2005 r. (k.15-18), skargi konsumenckie (k.5-8, 13- 14), artyku ł w „Dzienniku Polskim” z dnia 29 stycznia 2005 r. (k.20), artyku ł w „Gazecie Wyborczej – Kraków” z dnia 1 lutego 2005 r. (k.19), wydruk ze strony www. Borowinowa.abc.pl (k.21-22). Organ antymonopolowy dokona ł zestawienia taryf za energi ę ciepln ą stosowanych przez Polskie Ciep ł o oraz op ł at pobieranych od odbiorców, którzy od lutego 2005 r. nie mieli podpisanych umów z Polskim Ciep ł em. Przedstawia je poni ż sza tabela: 6 Warto ść netto pozycji taryfowych dla ka ż dej zmiany Pozycje taryfowe 5 maja 2003 r. 1 stycznia 2004 r. 1 lipca 2004 r. 1 stycznia 2005 r. Pozycje taryfowe stosowane dla osób, które nie maj ą od 02.2005 podpisanej umowy Cena sta ł a za moc zamówion ą 14570,00 z ł /MW/m-c 14570,00 z ł /MW/m-c 15531,62 z ł /MW/m-c 15531,62 z ł /MW/m-c 6430,00 z ł /MW/m-c Cena zmienna za energi ę ciepln ą 29,99 z ł /GJ 30,91 z ł /GJ 31,93 z ł /GJ 33,85 z ł /GJ 41,29 z ł /GJ Cena sta ł a za przesy ł mocy zamówionej 1 707,00 z ł /MW/m-c 1707,00 z ł /MW/m-c 1819,66 z ł /MW/m-c 1819,66 z ł /MW/m-c Cena zmienna za przesy ł energii cieplnej 3,05 z ł /GJ 3,14 z ł /GJ 3,24 z ł /GJ 3,43 z ł /GJ Cena abonamentowa za licznik 1,98 z ł /licznik 1,98 z ł /licznik 2,11 z ł /licznik 2,11 z ł /licznik 2,57z ł /licznik Cena no ś nika ciep ł a 6,00 z ł /m 3 6,00 z ł /m 3 6,40 z ł /m 3 6,40 z ł /m 3 7,81 z ł /m 3 Cena zimnej wody 4,54 z ł /m 3 4,54 z ł /m 3 4,54 z ł /m 3 4,67 z ł /m 3 5,00 z ł /m 3 Dowód: pisma TBS Po ł udnie Sp. z o.o. z dnia: 15 lutego 2005 r.(k. 68) i 7 marca 2005 r. (k. 76-77), pisma Polskiego Ciep ł a z dnia: 15 lutego 2005 r. (k. 26-64), 12 czerwca 2005r. (k. 164-171) Wysoko ść op ł at z chwil ą uruchamiania pierwszych 3 kot ł owni o łą cznej mocy 680 kW (sierpie ń -listopad 2003 r.) Spó ł ka ustali ł a w oparciu o za ł o ż enia projektowe dla kot ł owni zlokalizowanych w nieruchomo ś ciach przy ul. Obozowej , Malwowej i Wodnej. Kolejnych zmian taryfy Spó ł ka dokonywa ł a bez sporz ą dzania nowych zestawie ń , a jedynie w oparciu o umowy zawierane z nowymi odbiorcami, z chwil ą uruchamiania - w miesi ą cach: sierpie ń 2003, pa ź dziernik 2003, listopad 2003, lipiec 2004, sierpie ń 2004 - kolejnych kot ł owni. Taryfa pocz ą tkowa zosta ł a sporz ą dzona na dzie ń 5 maja 2003 r., natomiast kolejne jej zmiany przeprowadzane by ł y w terminach: 1 stycznia 2004 r., 1 lipca 2004 r., 1 stycznia 2005 r. Spó ł ka Polskie Ciep ł o wyja ś ni ł a, i ż zmiany op ł at sta ł ych za moc zamówion ą (w z ł /1 MW) przeprowadza ł a raz na 12 miesi ę cy, zgodnie z §6 pkt 2 umów zawartych z Odbiorcami, natomiast op ł at zmiennych za energi ę ciepln ą (w z ł /1 GJ) co 6 miesi ę cy, jak zapisano w § 6 pkt 3 ww. umów. Dowód: pisma Polskiego Ciep ł a z dnia: 15 lutego 2005 r. (k. 26-64), 12 czerwca 2005 r. (k. 164-171). 7 Oceniaj ą c powy ż szy stan faktyczny sprawy, organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie /…/ - ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dawniej S ą d Antymonopolowy). W wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e „Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Podobnie na temat interesu publicznego S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wypowiedzia ł si ę w wielu innych wyrokach, np. z dnia 30 maja 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00), z dnia 4 lipca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00), z dnia 6 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 78/00). Powy ż sze stanowisko znalaz ł o równie ż potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2001 r. (sygn. akt I CKN 1217/98) stwierdzi ł , ż e „ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagro ż ona jest sama instytucja konkurencji” . W uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) S ą d Najwy ż szy doda ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu (w powo ł anym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Równie ż w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 lipca 2003 r. (sygn. akt I CKN 496/01) S ą d Najwy ż szy zaj ął si ę t ą kwesti ą i stwierdzi ł , i ż „ przy dokonywaniu oceny, czy dosz ł o do naruszenia lub zagro ż enia zasady wolnej konkurencji na rynku relewantnym, nie mo ż na poprzesta ć na zbadaniu sytuacji ewentualnego pokrzywdzenia bezpo ś rednich kontrahentów przedsi ę biorcy dominuj ą cego na tym rynku. Potrzebne jest tu spojrzenie szersze, uwzgl ę dniaj ą ce tak ż e to, w jaki sposób dzia ł ania powodowego Przedsi ę biorstwa odbijaj ą si ę na interesach cz ł onków Spó ł dzielni, dotkni ę tych po ś rednio dzia ł aniem powoda.(…) przy prawid ł owo ustalonym rynku relewantnym, którym jest lokalny rynek zaopatrzenia w energi ę ciepln ą , dzia ł ania powoda naruszaj ą interes o charakterze ogólniejszym,- publicznoprawnym…”. Podkre ś li ć zatem nale ż y, ż e przedmiotowe post ę powanie podj ę te zosta ł o w interesie publicznym, tj. w interesie wszystkich konsumentów (w rozumieniu art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie /…/), którzy zawarli z Polskim Ciep ł em „Umowy o sprzeda ż energii cieplnej w 8 wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej” oraz tych, którzy potencjalnie tak ą umow ę mogliby zawrze ć w przysz ł o ś ci. Istot ą praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w art. 8 ustawy o ochronie /…/, jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Polskie Ciep ł o jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie /…/ i przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm), dzia ł a w formie spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , która w dniu 26 lutego 2003 r. zosta ł a wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców – Krajowego Rejestru S ą dowego pod Nr KRS: 0000153365 (k.58-64). Do oceny dzia ł a ń Spó ł ki – jako przedsi ę biorcy - znajduj ą zatem zastosowanie przepisy ustawy o ochronie /…/. Ustawa ta nak ł ada na organ antymonopolowy obowi ą zek ustalenia rynku w ł a ś ciwego w sprawie, okre ś lenia si ł y rynkowej jego uczestników oraz zbadania, czy ich dzia ł ania stanowi ą zagro ż enie dla innych uczestników rynku, w tym konsumentów. Rynek w ł a ś ciwy – stosownie do definicji zawartej w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie /…/ - to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze , na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Rynek w uj ę ciu produktowym odnosi si ę do wszystkich towarów jednego rodzaju, które poprzez szczególne w ł a ś ciwo ś ci, w szczególno ś ci za ś przeznaczenie, u ż ytkowo ść i cen ę odró ż niaj ą si ę od innych towarów w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zmiany. Rynek ten tworz ą towary, które z punktu widzenia nabywcy charakteryzuj ą si ę substytutywno ś ci ą . Pod poj ę ciem towar – zgodnie z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie /…/ – rozumie si ę rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. W ł a ś ciwo ść produktow ą analizowanego rynku wyznacza rodzaj dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Polskie Ciep ł o. W niniejszej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu produktowym jest zatem rynek dostaw energii cieplnej. Okre ś laj ą c rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu geograficznym, nale ż y wskaza ć , ż e specyfika dzia ł alno ś ci na rynku produktowym dostaw energii cieplnej uniemo ż liwia prowadzenie tej dzia ł alno ś ci poza rynkiem lokalnym ze wzgl ę du na wymogi techniczne i op ł acalno ść ekonomiczn ą (straty przesy ł owe). Geograficznie granice tego rynku wyznacza zatem zasi ę g sieci ciep ł owniczej. W przedmiotowej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest rynek nieruchomo ś ci zlokalizowanych w Krakowie, przy ulicach Obozowej 36, Malwowej 10D, Wodnej 30, 30A, 30B, Borowinowej 51, Borowinowej 55, 55A, 55B. 9 Po stronie poda ż owej uczestnikiem tak okre ś lonego rynku w ł a ś ciwego jest Polskie Ciep ł o, natomiast po stronie popytowej indywidualni, wszyscy aktualni i przyszli odbiorcy energii cieplnej wykorzystywanej na potrzeby ogrzewania lokali mieszkalnych i podgrzania wody u ż ytkowej, tj. konsumenci. Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie /…/ zawiera bezwzgl ę dny zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż samo posiadanie pozycji dominuj ą cej nie narusza prawa. Naruszeniem jest nadu ż ywanie tej pozycji, przejawiaj ą ce si ę w stosowaniu zakazanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Jednak nie wszystkie zachowania rynkowe dominanta maj ą posta ć takich praktyk lecz tylko takie, które s ą niezgodne z ustaw ą o ochronie /.../. Aby dzia ł ania przedsi ę biorcy zakwalifikowa ć jako jedn ą z wymienionych w art. 8 ust. 2 ustawy o ochronie /…/ praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , nale ż y uprzednio dowie ść , ż e przedsi ę biorca ten pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym posiada. Przez pozycj ę dominuj ą c ą – zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt. 9 ustawy o ochronie /…/ rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Na wy ż ej okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym w uj ę ciu produktowym i geograficznym Polskie Ciep ł o posiada pozycj ę dominuj ą c ą , poniewa ż , jak wynika z zapisów umów dzier ż awy pomieszcze ń kot ł owni, jest i b ę dzie jedynym dostawc ą energii cieplnej do tych nieruchomo ś ci przez okres od 15 do 25 lat od daty zawarcia „Umów dzier ż awy”. Specyfika us ł ug dostawy energii cieplnej uniemo ż liwia funkcjonowanie w nieruchomo ś ci wielorodzinnej kilku dostawców. Przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie /…/ stanowi, i ż nadu ż yciem pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym jest mi ę dzy innymi bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen. Praktyka ta ma - co do zasady - charakter eksploatacyjny, jej istot ą nie jest wp ł ywanie na struktur ę rynku, lecz uzyskiwanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, którymi mog ą by ć – jak w niniejszej sprawie – konsumenci.. W celu udowodnienia praktyki z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie /…/ konieczne jest wykazanie kumulatywnego spe ł nienia dwóch przes ł anek: 1. narzucania cen; 2. nieuczciwego charakteru narzucanych cen. Przez cen ę - zgodnie z art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie /…/ – rozumie si ę ceny, jak równie ż op ł aty o charakterze cen , mar ż e handlowe, prowizje i narzuty do cen. Polskie Ciep ł o posiada – jak wy ż ej dowiedziono – pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku dostaw energii cieplnej do okre ś lonych ma wst ę pie nieruchomo ś ci wielorodzinnych. Spó ł ka ma wi ę c przewag ę kontraktow ą nad Odbiorcami b ę d ą cymi konsumentami, którzy zmuszeni s ą akceptowa ć narzucane im ceny. 10 Ponadto Polskie Ciep ł o poprzez wprowadzanie w b łą d Odbiorców znajduj ą cym si ę w § 7 pkt 3a „ Umów o sprzeda ż energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej” zapisem, i ż stosowana przez Spó ł k ę taryfa zosta ł a zatwierdzona przez Prezesa URE - pozbawia ł o ich mo ż liwo ś ci negocjacji wysoko ś ci cen i stawek op ł at. Zapewni ł o sobie tym samym mo ż liwo ść narzucenia cen i stawek op ł at (k.55). Zatwierdzenie taryfy przez Prezesa URE oznacza, i ż zosta ł a ona sporz ą dzona w sposób zgodny z obowi ą zuj ą cymi przepisami. Prezes URE zatwierdzaj ą c taryf ę stwierdza jej zgodno ść z zasadami i przepisami, o których mowa w art. 44, 45, 46 Prawa energetycznego, a co za tym idzie daje to pewno ść odbiorcom, i ż jej wysoko ść i sposób ustalenia jest w ł a ś ciwy i wprowadzenie w niej zmian po zatwierdzeniu jest niemo ż liwe. Odbiorcom ciep ł a nie przys ł uguje bowiem prawo zaskar ż ania decyzji Prezesa URE zatwierdzaj ą cej taryfy przedsi ę biorstwa energetycznego. Odbiorcy – jak wynika z tre ś ci ich skarg kierowanych do organu antymonopolowego oraz do Prezesa URE (k. 5-23) - wielokrotnie próbowali wyja ś nia ć z Polskim Ciep ł em stosowane przez przedsi ę biorc ę zasady ustalania taryf. Poniewa ż dzia ł ania te nie przynosi ł y po żą danego efektu, a równocze ś nie ustalono, i ż taryfy Polskiego Ciep ł a nie by ł y zatwierdzane przez Prezesa URE wyst ą piono ze skarg ą do tego organu. W odpowiedzi Prezes URE, postanowieniem z dnia 13 stycznia 2005 r. nr OKR-4240-26(10)/2004/JI (k.10-12), zwróci ł jednemu z Odbiorców podanie, w uzasadnieniu wyja ś niaj ą c, i ż nie jest uprawniony do kontroli taryf stosowanych przez Polskie Ciep ł o ze wzgl ę du na wielko ść mocy ź róde ł ciep ł a tego przedsi ę biorcy. Skargi kierowane by ł y równie ż do organu antymonopolowego (k.7-8). Ponadto Odbiorcy swoimi problemami z Polskim Ciep ł em zainteresowali lokaln ą pras ę (k. 19-20). Równocze ś nie 85 Odbiorców podj ęł o wst ę pnie decyzj ę o rozwi ą zaniu umowy wi ążą cej ich z Polskim Ciep ł em (k.21-22). Poniewa ż by ł to ś rodek sezonu grzewczego cz ęść Odbiorców w obawie, i ż zostan ą odci ę ci od dostaw ciep ł a odst ą pi ł a od tego zamiaru. Powy ż sze dzia ł ania Odbiorców oraz zachowanie i postawa Dostawcy ś wiadcz ą zatem niezbicie o fakcie, i ż analizowane przez organ antymonopolowy ceny i stawki op ł at za ciep ł o by ł y przez Polskie Ciep ł o Odbiorcom narzucane. Zatem pierwsza z przes ł anek stosowania praktyki okre ś lonej w art. 8 ust 2 pkt 1 ustawy o ochronie /…/, tj. narzucania cen - zosta ł a spe ł niona. Ustawa o ochronie /…/ nie wprowadza jednoznacznych kryteriów jako ś ciowych, pozwalaj ą cych na dokonanie oceny, czy dane warunki umowy, w tym równie ż cena, s ą uczciwe, czy te ż nie. Bior ą c jednak ż e pod uwag ę zadania organu antymonopolowego, ingerencja z jego strony w przypadku cen, winna dotyczy ć cen stosowanych ze szkod ą dla konsumentów i kontrahentów przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą . Ze wzgl ę du na brak ustawowych kryteriów ceny nieuczciwej - stanowi ą cych istot ę praktyki – w ocenie organu antymonopolowego, za tak ą cen ę nale ż y uzna ć cen ę narzucon ą przez przedsi ę biorc ę o pozycji dominuj ą cej z racji posiadania si ł y rynkowej, a ustalon ą 11 niezgodnie z zasadami jej ustalania okre ś lonymi przez stosowne dla danego rodzaju dzia ł alno ś ci przepisy prawa. Poparcie dla tego stwierdzenia mo ż na znale źć w doktrynie i orzecznictwie . I tak: E. Modzelewska-W ą chal w ksi ąż ce „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Twigger, Warszawa 2002, str. 104 - o cena, czy dany warunek mo ż e by ć uznany za nieuczciwy, dokonywana by ć musi ka ż dorazowo na tle przepisów odr ę bnych reguluj ą cych dany rodzaj umowy. Polskie Ciep ł o jest przedsi ę biorstwem energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 Prawa energetycznego. Dzia ł alno ść Spó ł ki – stosownie do art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa energetycznego - nie podlega koncesjonowaniu przez Prezesa URE, ze wzgl ę du na wytwarzanie ciep ł a w ź ród ł ach ciep ł a o łą cznej mocy poni ż ej 5 MW (do dnia 3 maja 2005 r. przepis stanowi ł – o łą cznej mocy poni ż ej 1 MW) (k.26-27). Zgodnie z art. 47 ust. 1 Prawa energetycznego taryfy ustalane przez przedsi ę biorstwo energetyczne nieposiadaj ą ce koncesji nie podlegaj ą zatwierdzeniu przez Prezesa URE. Stosowane przez Spó ł k ę taryfy mog ą by ć zatem oceniane przez organ antymonopolowy pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów ustawy o ochronie /…/. Potwierdzenie takiego stanowiska mo ż na znale źć w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 25 maja 2004 r.(sygn. akt III SK 48/04), w którym S ą d uzna ł , i ż jedynie „ ceny i stawki op ł at taryfy ustalonej przez przedsi ę biorstwo energetyczne, obowi ą zuj ą ce w wyniku ich zatwierdzenia decyzj ą Prezesa URE, a nast ę pnie prawid ł owego og ł oszenia, nie mog ą by ć przedmiotem kontroli w post ę powaniu prowadzonym na podstawie przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów przez Prezesa UOKiK” . Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em (Dz. U. Nr 184, poz. 1902) - zwanego dalej „rozporz ą dzeniem taryfowym z 2004 r.” oraz § 4 pkt 2 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. - przedsi ę biorstwo energetyczne prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą , która nie wymaga uzyskania koncesji, a co za tym idzie nie posiadaj ą ce obowi ą zku przedk ł adania taryf do zatwierdzania Prezesowi URE, ma obowi ą zek opracowywa ć taryf ę zgodnie z zasadami okre ś lonymi w Prawie energetycznym oraz ww. rozporz ą dzeniach. A zatem ceny i stawki op ł at energii cieplnej i ciep ł ej wody u ż ytkowej, aby mo ż na nazwa ć cenami uczciwymi winny by ć ustalane przez przedsi ę biorstwo energetyczne – jakim jest Polskie Ciep ł o - zgodnie z ww. przepisami. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy dokona ł szczegó ł owej analizy stosowanych przez Polskie Ciep ł o zasad ustalania cen i stawek op ł at za ciep ł o, pod k ą tem zgodno ś ci z ww. przepisami i uzna ł , i ż s ą one niezgodne z obowi ą zuj ą cymi w tym zakresie przepisami, gdy ż : 1 Stosownie do § 27 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. i § 28 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. , w przypadku nowo tworzonego przedsi ę biorstwa energetycznego, podstaw ę do okre ś lenia kosztów jednostkowych oraz ustalenia bazowych cen i stawek op ł at stanowi ą koszty planowane dla pierwszego roku prowadzenia nowej dzia ł alno ś ci, a uzasadnienie kalkulacji bazowych cen i stawek 12 op ł at powinno uwzgl ę dnia ć analizy porównawcze z innymi przedsi ę biorstwami energetycznymi, zajmuj ą cymi si ę takim samym rodzajem dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie zaopatrzenia w ciep ł o. Spó ł ka Polskie Ciep ł o taryf ę pocz ą tkow ą z dnia 5 maja 2003 r. ustali ł a w oparciu o za ł o ż enia projektowe dla 3 kot ł owni o łą cznej mocy 680 kW., mimo i ż nie by ł y one uruchamiane jednocze ś nie, a w terminach: sierpie ń , pa ź dziernik, listopad 2003 r. Zatem koszty planowane w taryfie pocz ą tkowej przyj ę te zosta ł y w wysoko ś ci zawy ż onej. Obejmowa ł y one bowiem koszty 3 kot ł owni, a w miesi ą cu sierpniu 2003 r. prac ę rozpocz ęł a tylko jedna kot ł ownia (k.27, 165). Dodatkowo Spó ł ka nie uwzgl ę dni ł a – jak nakazuje przepis - analiz porównawczych z innymi przedsi ę biorstwami energetycznymi zajmuj ą cymi si ę takim samym rodzajem dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie zaopatrzenia w ciep ł o. O fakcie, i ż analizy porównawcze nie by ł y przez Spó ł k ę przeprowadzane ś wiadcz ą przed ł o ż one, jako komplet dokumentów stanowi ą cych podstaw ę do przygotowania taryf, za łą czniki do pisma z dnia 15 lutego 2005 r. zawieraj ą ce wy łą cznie za ł o ż enia projektowe (k.28-43). Ponadto w ww. pi ś mie Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż wielko ś ci op ł at za dostaw ę energii cieplnej, z uwagi na brak wcze ś niejszej dzia ł alno ś ci zwi ą zanej z wytwarzaniem ciep ł a, zosta ł y okre ś lone w oparciu o za ł o ż enia projektowe dla 3 kot ł owni (k.27, 95, 127- 129). Ustalenie taryfy pocz ą tkowej z dnia 5 maja 2003 r. w oparciu o za ł o ż enia projektowe dla 3 kot ł owni o łą cznej mocy 680 kW, mimo, i ż nie by ł y one uruchamiane równocze ś nie oraz n ieprzeprowadzenie przez Polskie Ciep ł o, na etapie tworzenia pierwszej taryfy, analizy porównawczej z innymi przedsi ę biorstwami energetycznymi - zajmuj ą cymi si ę analogiczn ą jak Spó ł ka dzia ł alno ś ci ą - w ocenie organu antymonopolowego ś wiadczy, i ż opracowane one zosta ł y niezgodnie z § 27 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. i § 28 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. . Stanowisko organu antymonopolowego, i ż taryfa pocz ą tkowa winna by ć sporz ą dzona w oparciu o za ł o ż enia projektowe tylko dla pierwszej uruchamianej kot ł owni potwierdza opinia wyra ż ona na potrzeby niniejszego post ę powania przez Prezesa URE. Wynika z niej (pkt 3 pisma z dnia 9 sierpnia 2005 r. k. 186) , i ż ka ż dorazowa zmiana warunków zaopatrzenia w ciep ł o poprzez przy łą czenie nowych ź róde ł ciep ł a, a tym samym nowych odbiorców, powinna skutkowa ć zmian ą taryfy. 2 Stosownie do art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego taryfy powinny zapewni ć pokrycie kosztów uzasadnionych dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa energetycznego. Zgodnie natomiast z § 3 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. przedsi ę biorstwo energetyczne winno opracowywa ć taryf ę w sposób zapewniaj ą cy: - pokrycie kosztów uzasadnionych dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa energetycznego; - ochron ę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen i stawek op ł at; - eliminowanie subsydiowania skro ś nego. Koszty uzasadnione – stosownie do art. 3 pkt 21 Prawa energetycznego – to koszty niezb ę dne do wykonania zobowi ą za ń powsta ł ych w zwi ą zku z prowadzon ą przez przedsi ę biorstwo energetyczne dzia ł alno ś ci ą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesy ł ania i dystrybucji, obrotu paliwami lub energi ą oraz 13 przyjmowane przez przedsi ę biorstwo energetyczne do kalkulacji cen i stawek op ł at ustalanych w taryfie w sposób ekonomicznie uzasadniony, z zachowanie m nale ż ytej staranno ś ci zmierzaj ą cej do ochrony interesów odbiorców. Jak stanowi ww. przepis koszty uzasadnione nie s ą kosztami uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów podatkowych. Polskie Ciep ł o dokonywa ł o kolejnych zmian taryfy bez sporz ą dzania nowych za ł o ż e ń projektowych wynikaj ą cych z uruchamiania kolejnych kot ł owni, a jedynie w oparciu o umowy zawierane z nowymi odbiorcami, a daty przeprowadzania przez Spó ł k ę zmian taryf nie pokrywa ł y si ę z datami uruchamiania kolejnych kot ł owni (k. 27, 95, 127-129, 165). Obrazuje to poni ż sza tabela: Daty zmiany taryf Daty rozpocz ę cia dostaw ciep ł a z nowych kot ł owni 5 maja 2003 sierpie ń 2003 pa ź dziernik 2003 listopad 2003 1stycznia 2004 1 lipca 2004 lipiec 2004 sierpie ń 2004 1 stycznia 2005 Uzasadnione koszty dzia ł alno ś ci dla taryfy pocz ą tkowej obliczone zosta ł y przez Polskie Ciep ł o w maju 2003 r. na podstawie za ł o ż e ń projektowych dla 3 kot ł owni o łą cznej mocy 680 kW. Mimo, i ż kot ł ownie te nie zosta ł y uruchomione w jednym terminie, to na ich podstawie obliczone zosta ł y ceny bazowe. Koszty nie by ł y aktualizowane przez Spó ł k ę – jak wynika z harmonogramu zmian cen i dat rozpocz ę cia dostaw - z chwil ą uruchamiania kolejnych dwóch kot ł owni (k.27, 95, 127-129, 165). W zwi ą zku z powy ż szym, taryfa ju ż na tym etapie nie by ł a ustalana w oparciu o rzeczywiste koszty uzasadnione dzia ł alno ś ci. Ponadto – jak wy ż ej wykazano – ceny bazowe zosta ł y ustalone niezgodnie z obowi ą zuj ą cym w dacie ich tworzenia § 27 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. (k.27). Aby taryfa by ł a sporz ą dzona zgodnie z art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego i § 3 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. powinna by ć zmieniana ka ż dorazowo przy zmianie warunków zaopatrzenia, tj. zarówno uruchamiania nowych ź róde ł ciep ł a, jak i pod łą czania nowych odbiorców, gdy ż w ka ż dym z tych przypadków ulegaj ą zmianie uzasadnione koszty dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa, na bazie których dana taryfa by ł a budowana. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż nieprzeprowadzanie zmiany taryfy ka ż dorazowo przy zmianie warunków zaopatrzenia, powoduje naruszenie art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego, §3 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. Spó ł ka nie budowa ł a taryf – jak nakazuj ą ww. przepisy - w oparciu o uzasadnione koszty dzia ł alno ś ci, gdy ż – jak wy ż ej udowodniono - zmiany taryfy nie nast ę powa ł y ka ż dorazowo z chwil ą uruchamiania nowych ź róde ł ciep ł a i pod łą czania nowych odbiorców. Komentarz [TXP1]: Nale ż ytej staranno ś ci zmierzaj ą cej do ochrony interesów odbiorców, koszty 14 Powy ż sze stanowisko organu antymonopolowego potwierdza powo ł ana wcze ś niej opinia wyra ż ona na potrzeby niniejszego post ę powania przez Prezesa URE w pi ś mie z dnia 9 sierpnia 2005 r. Wed ł ug Prezesa URE (k.26), ka ż dorazowa zmiana warunków zaopatrzenia w ciep ł o poprzez przy łą czenie nowych ź róde ł ciep ł a, a tym samym nowych odbiorców, powinna skutkowa ć zmian ą taryfy. 3 Stosownie do § 7 ust. 7 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. w przypadku wytwarzania ciep ł a w lokalnym ź ródle ciep ł a wyposa ż onym w uk ł ad pomiarowo rozliczeniowy lub ź ródle ciep ł a, w którym zainstalowana moc cieplna nie przekracza 5 MW (w rozporz ą dzeniu taryfowym z 2000 r. - 1 MW – przypis UOKiK), bezpo ś rednio zasilaj ą cym zewn ę trzne instalacje odbiorcze, taryfa powinna zawiera ć jedynie dwie pozycje, tj.: 1. stawk ę op ł aty miesi ę cznej za zamówion ą moc ciepln ą – wyra ż on ą w z ł otych za MW; 2. stawk ę op ł aty za ciep ł o – wyra ż on ą w z ł otych za GJ”. Spó ł ka wytwarza ciep ł o w lokalnych ź ród ł ach ciep ł a, w których zainstalowana moc cieplna wynosi łą cznie 0,986 MW, a które bezpo ś rednio zasilaj ą zewn ę trzne instalacje odbiorcze. Oznacza to, ż e Polskie Ciep ł o nale ż y do grupy przedsi ę biorstw energetycznych, których cytowane wy ż ej przepisy dotyczy ł y i dotycz ą nadal. Tymczasem, jak wynika z ustale ń organu antymonopolowego, Polskie Ciep ł o - uznaj ą c siebie za przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze - opracowa ł o taryfy zgodnie z innym przepisem, tj.§ 7 ust. 2 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. Stosuje wobec powy ż szego w umowach nast ę puj ą ce pozycje taryfowe: - sta ł a miesi ę czna rata za moc zamówion ą – z ł /MW/miesi ą c; - cena zmienna za energi ę ciepln ą dla c.o. – z ł /GJ; - cena zmienna za energi ę ciepln ą dla c.w.u. – z ł /GJ; - cena zimnej wody – z ł /m 3 ; - miesi ę czna op ł ata za no ś nik ciep ł a - z ł /m 3 ; - miesi ę czna op ł ata abonamentowa za licznik – z ł /licznik; oraz, dodatkowo, w przypadku nieruchomo ś ci, w których nie jest zlokalizowane ź ród ł o ciep ł a, pozycje taryfowe: - sta ł a miesi ę czna rata za przesy ł mocy zamówionej - z ł /MW/miesi ą c; - cena zmienna za przesy ł energii cieplnej dla c.o. - z ł /GJ; - cena zmienna za przesy ł energii cieplnej dla c.w.u. - z ł /GJ. Polskie Ciep ł o nie spe ł nia ł o bowiem ustawowych kryteriów wytwórcy i dystrybutora ciep ł a z rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r., jak i przedsi ę biorstwa ciep ł owniczego z rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. Stosownie do § 2 pkt 4 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. wytwórca i dystrybutor ciep ł a to przedsi ę biorstwo energetyczne zajmuj ą ce si ę wytwarzaniem ciep ł a we w ł asnych ź ród ł ach ciep ł a oraz przesy ł em i dystrybucj ą ciep ł a wytwarzanego we w ł asnych ź ród ł ach lub zakupionego od innego przedsi ę biorstwa energetycznego. Zgodnie z §2 pkt 1 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. - za przedsi ę biorstwo ciep ł ownicze uznaje si ę przedsi ę biorstwo energetyczne zajmuj ą ce si ę wytwarzaniem ciep ł a we w ł asnych ź ród ł ach ciep ł a oraz przesy ł aniem i dystrybucj ą ciep ł a wytwarzanego we w ł asnych ź ród ł ach lub zakupionego od innego przedsi ę biorstwa energetycznego. 15 Spó ł ka wytwarza ciep ł o we w ł asnych ź ród ł ach ciep ł a, ale nie prowadzi jego przesy ł u i dystrybucji. W my ś l bowiem § 2 pkt 8 rozporz ą dze ń taryfowych z 2000 r. i i § 2 pkt 7 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. pod poj ę ciem sieci ciep ł owniczej nale ż y rozumie ć po łą czone ze sob ą urz ą dzenia lub instalacje, s ł u żą ce do przesy ł ania i dystrybucji ciep ł a ze ź róde ł ciep ł a do w ę z ł ów ciep ł owniczych. Zewn ę trzna instalacja ciep ł ownicza natomiast - zgodnie z § 2 pkt 13 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. i § 2 pkt 12 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. – to odcinki instalacji odbiorczych łą cz ą ce grupowy w ę ze ł cieplny lub ź ród ł o ciep ł a z instalacjami odbiorczymi w obiektach (z obiektami - w rozporz ą dzeniu taryfowym z 2000 r.). Nie mo ż na - w ocenie organu antymonopolowego - w ś wietle powy ż szych przepisów uzna ć dostarczania ciep ł a do nieruchomo ś ci s ą siednich zlokalizowanych w odleg ł o ś ci od 35 do 75 m od ź ród ł a ciep ł a za przesy ł . Jest to bowiem bezpo ś rednie zasilanie zewn ę trznych instalacji odbiorczych. Powy ż sz ą ocen ę organu antymonopolowego potwierdza opinia Prezesa URE, zawarta w pkt 2 pisma z dnia 15 marca 2005 r. Jak stwierdzi ł Prezes URE, w przypadku wytwarzania ciep ł a w ź ródle ciep ł a - dla którego zamówiona moc cieplna nie przekracza 1 MW, bezpo ś rednio zasilaj ą cym instalacje odbiorcze w obiekcie, w którym jest ono zlokalizowane oraz w obiektach s ą siednich mamy do czynienia z zewn ę trznymi instalacjami odbiorczymi. Dodatkowo - w pkt 2 pisma z dnia 9 sierpnia 2005 r. – Prezes URE potwierdzi ł , i ż Polskie Ciep ł o nie jest - w ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów - przedsi ę biorstwem ciep ł owniczym. Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć za wykazane, ż e Polskie Ciep ł o opracowywa ł o taryfy sk ł adaj ą ce si ę z 6 pozycji cen i stawek op ł at za ciep ł o, a w przypadku nieruchomo ś ci, w których nie jest zlokalizowane ź ród ł o ciep ł a z 9, gdy tymczasem obowi ą zuj ą ce w tym zakresie przepisy - § 7 ust. 7 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. nakazuj ą stosowanie 2 pozycji: − stawki op ł aty miesi ę cznej za zamówion ą moc ciepln ą – wyra ż on ą w z ł otych za MW; − stawki op ł aty za ciep ł o – wyra ż on ą w z ł otych za GJ”. Dodatkowego podkre ś lenia wymaga fakt, i ż taryfa w obrocie ciep ł em - zgodnie z przepisami Prawa energetycznego i przepisami rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. - powinna by ć jedna - bez wzgl ę du na cel, do jakiego ciep ł o jest wykorzystywane, tj. tak na potrzeby grzewcze, technologiczne, jak i podgrzania ciep ł ej wody – i zawiera ć w przypadku Polskiego Ciep ł a jedynie 2 wy ż ej wskazane pozycje. Umieszczanie natomiast w taryfach jako pozycji op ł at ceny zimnej wody oraz wydzielanie ceny zmiennej za energi ę ciepln ą dla c.o. i dla c.w.u., jest niezgodne zarówno z przepisami Prawa energetycznego, jak i przepisami obu rozporz ą dze ń taryfowych (k. 54-55,177). Podobne stanowisko w tym zakresie prezentuje Prezes URE w : - pi ś mie z dnia 15 marca 2005 r. (k. 78-79) – stwierdzaj ą c, i ż przedstawione przez Polskie Ciep ł o ceny oraz sposób ich kalkulacji s ą niezgodne z § 7 ust. 7 - tak 16 obowi ą zuj ą cego w okresie opracowywania taryfy z dnia 5 maja 2003 r., jak i obecnie - rozporz ą dzenia taryfowego ; - pi ś mie z dnia 13 maja 2005 r. (k. 153-155) uznaj ą c, i ż przedstawiona przez Polskie Ciep ł o kalkulacja oraz ceny i stawki op ł at pomimo zamówionej mocy w wysoko ś ci 0,986 MW s ą niezgodne z § 7 ust. 7 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. ; - w pi ś mie z dnia 9 sierpnia 2005 r. ( k. 185-186) dodaj ą c, i ż w przypadku Polskiego Ciep ł a w ł a ś ciwym jest okre ś lanie stawek op ł at w taryfie zgodnie z § 7 ust. 7 rozporz ą dzenia taryfowego. Zatem cena zimnej wody oraz wydzielenie ceny zmiennej za energi ę ciepln ą dla c.o. i c.w.u. s ą niezgodne z Prawem energetycznym i rozporz ą dzeniami taryfowymi. Zaopatrzenie w ciep ł o odbiorców dotyczy warunków dostarczania i odbioru ciep ł a, niezale ż nie od tego do jakich celów jest dostarczane ciep ł o. 4 Odbiorc ą – zgodnie z art. 3 pkt 13 Prawa energetycznego jest ka ż dy, kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energi ę na podstawie umowy z przedsi ę biorstwem energetycznym. Odbiorcy dzieleni s ą – przez Dostawc ę na potrzeby ustalania taryf - na grupy taryfowe. Do jednej grupy taryfowej mog ą - zgodnie z § 10 ust. 4 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. - nale ż e ć odbiorcy, do których ciep ł o jest dostarczane z lokalnych ź róde ł ciep ł a, w których stosowany jest ten sam rodzaj paliwa. §10 ust 4 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. bardziej szczegó ł owo okre ś la, kto mo ż e by ć zaliczany do jednej grupy taryfowej. Zgodnie z tym przepisem w przypadku ź róde ł ciep ł a, zlokalizowanych w jednej miejscowo ś ci, w których jest stosowany ten sam rodzaj paliwa, a zainstalowana moc cieplna w ka ż dym z tych ź róde ł nie przekracza 5MW, odbiorcy zasilani z tych ź róde ł mog ą by ć zaliczani do jednej grupy taryfowej. Przez grup ę taryfow ą rozumie si ę - zgodnie z § 2 pkt 15 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. - odbiorców korzystaj ą cych z us ł ug zwi ą zanych z zaopatrzeniem w ciep ł o, z którymi rozliczenia s ą prowadzone na podstawie tych samych cen i stawek op ł at oraz warunków ich stosowania. Polskie Ciep ł o podpisa ł o umowy z 290 aktualnymi odbiorcami. Wszystkie ź ród ł a ciep ł a nale żą ce do Spó ł ki zlokalizowane s ą w jednej miejscowo ś ci – w Krakowie (k.26). W kot ł owniach b ę d ą cych w ł asno ś ci ą Polskiego Ciep ł a stosowany jest jeden rodzaj paliwa – gaz ziemny wysokometanowy (k.164). Zainstalowana moc cieplna w ż adnym z 5 ź róde ł nie przekracza 5MW, gdy ż wynosi od 126 do 320 kW (k.26). W zwi ą zku z powy ż szym wszyscy Odbiorcy mog ą zosta ć przez Spó ł k ę – zgodnie z wy ż ej powo ł anymi przepisami - zaliczeni do jednej grupy taryfowej. 17 Polskie Ciep ł o o ś wiadczy ł o, i ż ustali ł o jedn ą grup ę taryfow ą odbiorców , tj. odbiorców zasilanych w ciep ł o bezpo ś rednio z kot ł owni i z sieci ciep ł owniczej przedsi ę biorstwa (k. 27). W przypadku jednej grupy taryfowej - zgodnie z art. 45 ust. 4 Prawa energetycznego i § 2 pkt 15 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. - rozliczenia z odbiorcami winny by ć prowadzone na podstawie tych samych cen i stawek op ł at oraz warunków ich stosowania. Polskie Ciep ł o natomiast – mimo ustalenia jednej grupy taryfowej – stosuje niejednolite ceny i stawki op ł at dla Odbiorców. W przypadku 182 umów rozliczenie ma miejsce wg pozycji taryfowych (k. 177): - sta ł a miesi ę czna rata za moc zamówion ą – z ł /MW/miesi ą c; - cena zmienna za energi ę ciepln ą dla c.o. – z ł /GJ; - cena zmienna za energi ę ciepln ą dla c.w.u. – z ł /GJ; - cena zimnej wody – z ł /m 3 ; - miesi ę czna op ł ata za no ś nik ciep ł a - z ł /m 3 ; - miesi ę czna op ł ata abonamentowa za licznik – z ł /licznik. W przypadku natomiast odbiorców zamieszka ł ych w nieruchomo ś ciach, w których nie jest zlokalizowana kot ł ownia (na dzie ń 13 lipca 2005 r. - 74 umowy), Spó ł ka uwzgl ę dnia dodatkowo w op ł atach nast ę puj ą ce pozycje taryfy (k.177): - sta ł a miesi ę czna rata za przesy ł mocy zamówionej - z ł /MW/miesi ą c; - cena zmienna za przesy ł energii cieplnej dla c.o. - z ł /GJ; - cena zmienna za przesy ł energii cieplnej dla c.w.u. - z ł /GJ. Równocze ś nie, w przypadku 34 Odbiorców (k. 177) zamieszka ł ych w nieruchomo ś ciach przy ul. Borowinowej, którzy rozwi ą zali wi ążą ce ich z Polskim Ciep ł em „Umowy o sprzeda ż energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej” stosuje jeszcze inne stawki (tabela str. 5) , które b ę d ą obowi ą zywa ć do momentu podpisania nowej umowy z tymi Odbiorcami. Wprowadzenie przez Polskie Ciep ł o ró ż nych stawek op ł at oraz warunków ich stosowania, mimo ustalenia jednej grupy taryfowej odbiorców – w ocenie organu antymonopolowego - jest niezgodne z art. 45 ust 4 Prawa energetycznego i § 2 pkt 15 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r., poniewa ż przepisy te jednoznacznie nakazuj ą prowadzenie rozlicze ń z grup ą taryfow ą na podstawie tych samych cen i stawek op ł at oraz warunków ich stosowania. Takie stanowisko organu antymonopolowego potwierdza Prezesa URE stwierdzaj ą c w pkt 3 pisma z dnia 13 maja 2005 r. (k.154), ż e dla odbiorców zaliczanych do jednej grupy taryfowej powinny obowi ą zywa ć jednakowe ceny i stawki op ł at oraz - w pkt 1 pisma z dnia 9 sierpnia 2005 r. (k.185), i ż §10 ust. 4 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. dopuszcza zaliczenie odbiorców ciep ł a od Polskiego Ciep ł a do jednej grupy, jednak ż e zgodnie z § 7 ust. 7 tego rozporz ą dzenia taryfa winna zawiera ć stawki op ł aty miesi ę cznej za zamówion ą moc ciepln ą oraz stawki op ł aty za ciep ł o. 5 Z dniem 9 wrze ś nia 2004 r. wesz ł o w ż ycie nowe rozporz ą dzenie taryfowe. Stosownie do § 45 ust. 2 tego rozporz ą dzenia, taryfy przedsi ę biorstw energetycznych prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą , która nie wymaga koncesji, obowi ą zuj ą ce 18 przed dniem wej ś cia w ż ycie nowego rozporz ą dzenia taryfowego, mog ł y obowi ą zywa ć do dnia uzgodnionego przez strony w zawartych umowach. Ostatnia zmiana taryfy zosta ł a dokonana przez Polskie Ciep ł o – stosownie do §6 „Umowy o sprzeda ż energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej” - z dniem 1 stycznia 2005 r. (k.27). Zatem – zgodnie z wy ż ej cytowanym przepisem - taryfa obowi ą zuj ą ca od dnia 1 stycznia 2005 r. winna by ć opracowana w oparciu o nowe rozporz ą dzenie taryfowe. Spó ł ka o ś wiadczy ł a natomiast w pi ś mie z dnia 15 lutego 2005 r., i ż ustali ł a t ą taryf ę na podstawie rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. Przeprowadzenie z dniem 1 stycznia 2005 r. przez Polskie Ciep ł o zmiany taryfy na podstawie nieobowi ą zuj ą cego od dnia 9 wrze ś nia 2004 r. rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. stanowi zatem naruszenie § 12 w zwi ą zku z § 45 pkt 2 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. Przepis ten bowiem jednoznacznie precyzuje, i ż taryfy obowi ą zuj ą ce przed dniem wej ś cia w ż ycie tego rozporz ą dzenia mog ą obowi ą zywa ć jedynie do dnia uzgodnionego w umowie, czyli w przypadku Spó ł ki - zgodnie z zapisem § 6 „Umowy o sprzeda ż energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej” - do dnia 1 stycznia 2005 r. Nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż zastosowanie rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. lub 2004 r. nie pozostaje bez znaczenia dla Odbiorców. Zasady ustalania cen i stawek op ł at wg tych przepisów nie s ą identyczne. Wynika to z faktu, i ż wielko ś ci poszczególnych pozycji kosztów s ą zdeterminowane odpowiadaj ą cymi im wielko ś ciami zamówionej mocy cieplnej, a w szczególno ś ci rocznej sprzeda ż y ciep ł a i no ś nika ciep ł a, które to poj ę cia ró ż ni ą si ę w rozumieniu § 12 ust. 3 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. Zgodnie z przepisami rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. uzasadnione koszty, na podstawie których obliczane by ł y jednostkowe koszty oraz ustalane ceny i stawki op ł at okre ś lane by ł y na podstawie warto ś ci pozycji: − ilo ść wytworzonego i sprzedanego ciep ł a, − ilo ść dostarczonego do sieci ciep ł owniczych i sprzedanego no ś nika ciep ł a, − ilo ść punktów pomiarowych, wed ł ug stanu na ostatni dzie ń roku, wielko ść zamówionej mocy cieplnej lub powierzchni lokali w przypadku lokalnych ź róde ł ciep ł a, o których mowa w § 7 ust. 6 - wed ł ug stanu na ostatni dzie ń roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego pierwszy rok stosowania taryfy: Zgodnie z przepisami rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r., koszty uzasadnione okre ś la si ę natomiast na podstawie: − wielko ś ci zamówionej mocy cieplnej, a w przypadku lokalnych ź róde ł ciep ł a, o których mowa w § 7 ust. 6, powierzchni lokali, uwzgl ę dniaj ą cych udokumentowane zmiany tych wielko ś ci w stosunku do stanu na koniec ostatniego roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego pierwszy rok stosowania taryfy, w szczególno ś ci na podstawie zawartych z odbiorcami umów: sprzeda ż y ciep ł a, przesy ł owych i o przy łą czenie do sieci [odpowiednio w MW lub metrach kwadratowych]; − rocznej sprzeda ż y ciep ł a okre ś lonej wed ł ug wzoru: Q = N x wn gdzie poszczególne symbole oznaczaj ą : 19 Q - planowan ą sprzeda ż ciep ł a dla pierwszego roku stosowania taryfy [w GJ]; N - zamówion ą moc ciepln ą , o której mowa w pkt 1 [w MW]; wn - wska ź nik wykorzystania zamówionej mocy cieplnej, ustalony jako ś rednia z okresu ostatnich pi ę ciu lat ilo ść sprzedanego ciep ł a przypadaj ą ca na 1 MW zamówionej mocy cieplnej lub z faktycznego okresu prowadzenia dzia ł alno ś ci przez przedsi ę biorstwo energetyczne, gdy okres ten jest krótszy ni ż pi ęć lat [w GJ/MW]; − rocznej ilo ś ci no ś nika ciep ł a dostarczanego do sieci ciep ł owniczych w celu nape ł niania i uzupe ł niania ubytków tego no ś nika w tych sieciach oraz sprzeda ż y tego no ś nika odbiorcom. Tak wi ę c zasady ustalania kosztów uzasadnionych, stanowi ą cych podstaw ę do obliczania jednostkowych kosztów, a w konsekwencji ustalania cen i stawek op ł at - wed ł ug starego i nowego rozporz ą dzenia taryfowego s ą ró ż ne. Powoduje to, i ż ceny i stawki ustalone wed ł ug tych dwóch przepisów nie s ą tymi samymi stawkami. Polskie Ciep ł o ustalaj ą c – dla taryfy obowi ą zuj ą cej od 1 stycznia 2005 r. - koszty uzasadnione, stanowi ą ce podstaw ę obliczania jednostkowych kosztów oraz okre ś lenia cen i stawek op ł at - w oparciu o stare rozporz ą dzenie taryfowe dokona ł o tego niezgodnie z § 12 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. Powy ż sza ocena organu antymonopolowego zosta ł a potwierdzona przez Prezesa URE. W pkt 3 pisma z dnia 13 maja 2005 r. (k.154) stwierdzi ł on, i ż ka ż da taryfa dla ciep ł a, jak równie ż zmiana, powinny by ć zgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami. Zatem taryfa dla ciep ł a obowi ą zuj ą ca od dnia 1 stycznia 2005 r. powinna by ć opracowana zgodnie z (obowi ą zuj ą cym od dnia 9 wrze ś nia 2004 r.) rozporz ą dzeniem. Prezes URE potwierdzi ł dodatkowo w pkt 4 ww. pisma (k.154), i ż wielko ś ci poszczególnych pozycji kosztów s ą zdeterminowane odpowiadaj ą cymi im wielko ś ciami zamówionej mocy cieplnej, a w szczególno ś ci rocznej sprzeda ż y ciep ł a i no ś nika ciep ł a. Pozycje te za ś ró ż ni ą si ę w rozumieniu § 12 ust. 3 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. 6 Art. 45b Prawa energetycznego – w wersji obowi ą zuj ą cej do dnia 2 maja 2005 r. – stanowi ł , i ż zmiany cen i stawek op ł at za ciep ł o stosowanych w rozliczeniach z odbiorcami nie mog ą nast ę powa ć cz ęś ciej ni ż raz na 12 miesi ę cy . Tymczasem Polskie Ciep ł o wprowadzi ł o w § 6 pkt 3 „Umów o sprzeda ż energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej” zapis pozwalaj ą cy Spó ł ce na aktualizowanie w ci ą gu roku kalendarzowego op ł aty zmiennej (k.53-55). Realizuj ą c to postanowienie umowne Spó ł ka przeprowadzi ł a do dnia 2 maja 2005 r. zmiany pozycji taryf – op ł aty zmienne, w nast ę puj ą cych terminach (k.27): wprowadzenie taryfy dla okresu pocz ą tkowego - 5 maj 2003 r. 1 zmiana - 1 stycznia 2004 r. 2 zmiana - 1 lipca 2004 r. 3 zmiana - 1 stycznia 2005 r. Jak wy ż ej wykazano zmiany pozycji taryf nie wynika ł y ze zmian warunków zaopatrzenia w ciep ł o, tj. uruchamiania nowych ź róde ł ciep ł a lub pod łą czania nowych odbiorców. 20 Dokonywanie przez Polskie Ciep ł o zmian cen i stawek op ł at za ciep ł o stosowanych w rozliczeniach z odbiorcami cz ęś ciej ni ż raz na 12 miesi ę cy - poprzez zmian ę op ł aty zmiennej, co 6 miesi ę cy – by ł o, w ocenie organu antymonopolowego, niezgodne z przepisem art. 45b Prawa energetycznego obowi ą zuj ą cego do dnia 2 maja 2005 r. Podobne stanowisko, i ż zmiany cen i stawek op ł at za ciep ł o stosowanych w rozliczeniach z odbiorcami nie mog ł y nast ę powa ć cz ęś ciej ni ż raz na 12 miesi ę cy prezentuje Prezes URE. W pkt 1 pisma z dnia 15 marca 2005 r. (k. 78) uzna ł , ż e dokonywane przez Polskie Ciep ł o zmiany cz ęś ci taryfy co 6 miesi ę cy, poprzez jej przeliczanie przy u ż yciu wska ź ników okre ś lonych w § 6 zawartych z odbiorcami umów s ą niezgodne z art. 45b Prawa energetycznego. Przepis ten w chwili jego obowi ą zywania odnosi ł si ę bowiem – jak stwierdzi ł Prezes URE - do wszystkich przedsi ę biorstw energetycznych prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie zaopatrzenia w ciep ł o odbiorców. Art. 45 b Prawa energetycznego uchylony zosta ł z dniem 3 maja 2005 r. w art. 1 ustawy z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy – Prawo ochrony ś rodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 552). Co za tym idzie dokonywanie od tej daty zmiany taryfy cz ęś ciej ni ż raz na 12 miesi ę cy jest zgodne z przepisami obowi ą zuj ą cymi przedsi ę biorstwa energetyczne przy ustalaniu taryf. W ś wietle powy ż szych ustale ń (pkt 1-6) nie mo ż na podzieli ć stanowiska Polskiego Ciep ł a, i ż stosowane przez t ę Spó ł k ę zasady ustalania taryf w zakresie cen i stawek op ł at s ą zgodne z aktualnie obowi ą zuj ą cymi w tym zakresie przepisami, jak równie ż argumentacji, i ż Polskie Ciep ł o jest przedsi ę biorstwem ciep ł owniczym w rozumieniu § 2 pkt 1 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 i 2004 r. Ustalenia post ę powania antymonopolowego stanowi ą wystarczaj ą c ą podstaw ę do uznania, i ż Polskie Ciep ł o opracowuje taryfy niezgodnie z obowi ą zuj ą cymi przedsi ę biorstwo energetyczne, w tym zakresie, przepisami Prawa energetycznego i rozporz ą dze ń taryfowych. Przy tworzeniu taryf Spó ł ka naruszy ł a bowiem przepisy: − § 28 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r. i § 27 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r.; − art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego i §3 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. i 2004 r.; − § 7 ust. 7 rozporz ą dzenia taryfowego z 2000 r. i 2004 r.; − art. 45 ust 4 Prawa energetycznego i § 2 pkt 15 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r.; − § 12 w zwi ą zku z § 45 ust. 2 rozporz ą dzenia taryfowego z 2004 r.;. − art. 45 b Prawa energetycznego w brzmieniu obowi ą zuj ą cym do dnia 2 maja 2005 r. Wobec powy ż szego Polskie Ciep ł o dzia ł a ł o niezgodnie z § 4 ust. 2 rozporz ą dze ń taryfowych z 2000 r. i 2004 r., który nak ł ada na przedsi ę biorstwo energetyczne prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą niewymagaj ą c ą uzyskania koncesji, a co za tym idzie nie posiadaj ą ce 21 obowi ą zku przedk ł adania taryf do zatwierdzania Prezesowi URE, obowi ą zek opracowywania taryfy zgodnie z zasadami okre ś lonymi w Prawie energetycznym oraz ww. rozporz ą dzeniach. S ł uszno ść stanowiska organu antymonopolowego zosta ł a potwierdzona przez wyspecjalizowany organ, tj. Prezesa URE, w opiniach wydanych na potrzeby niniejszego post ę powania (k.78-79, 153-155, 185-186). Ustawodawca wprowadzaj ą c powo ł ane wy ż ej przepisy zabezpieczy ł odbiorcom - w przypadkach, gdy dostawcy energii cieplnej s ą monopolistami naturalnymi i posiadaj ą przewag ę kontraktow ą nad odbiorcami - pe ł n ą przejrzysto ść zasad ustalania cen i stawek op ł at. W warunkach rynku konkurencyjnego cena jest wypadkow ą poda ż y i popytu. Gdy natomiast mamy do czynienia - jak w niniejszej sprawie - z przedsi ę biorcami o monopolistycznej pozycji rynkowej, powy ż szy rynkowy mechanizm ustalania cen nie mo ż e w pe ł ni funkcjonowa ć , a odbiorcy nie maj ą wp ł ywu na wysoko ść cen. W takich wypadkach interesy odbiorców chronione s ą przez odpowiednie regulacje prawne. Stanowi o tym wprost art. 45 ust. 1 pkt 2 Prawa energetycznego, w ś wietle którego taryfy przedsi ę biorstw energetycznych maj ą m. innymi zapewni ć ochron ę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. Przestrzeganie przepisów obowi ą zuj ą cych w danej dziedzinie, stanowi bezwzgl ę dny obowi ą zek przedsi ę biorców funkcjonuj ą cych na danym rynku. Naruszenie przepisów, w tej cz ęś ci, która reguluje zasady i sposób ustalania cen - co zosta ł o w niniejszej sprawie wykazane - jest dzia ł aniem nieuczciwym i stanowi w ocenie organu antymonopolowego, podstaw ę do stwierdzenia, i ż same ceny ustalone przez Polskie Ciep ł o s ą nieuczciwe. Powy ż sze stanowisko jest zgodne z orzecznictwem S ą du Antymonopolowego. W wyroku z dnia 8 grudnia 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 95/03), S ą d uzna ł , ż e je ż eli sam sposób okre ś lania cen jest nieuczciwy, to i taki charakter maj ą ustalane przez niego ceny. Z kolei w wyroku dnia 20 listopada 2003 r. (sygn. akt XVII Ama 135/02), S ą d odniós ł si ę do obowi ą zku aktualizacji taryf i dostosowania ich przez przedsi ę biorstwa energetyczne do obowi ą zuj ą cych w dacie ich sporz ą dzania przepisów Prawa energetycznego i aktów wykonawczych. W ocenie S ą du przedsi ę biorstwo energetyczne ma do ł o ż y ć nale ż ytej staranno ś ci, aby stosowane przez niego taryfy dostosowa ć niezw ł ocznie do obowi ą zuj ą cych przepisów. Reasumuj ą c - w ocenie organu antymonopolowego - w niniejszej sprawie zosta ł y spe ł nione łą cznie obie przes ł anki stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na narzucaniu, przez przedsi ę biorc ę posiadaj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym nieuczciwych cen, tj. naruszenia przez Polskie Ciep ł o art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (...). Wobec powy ż szego organ antymonopolowy: - w przypadku praktyk wymienionych w pkt I ppkt. 1-5 sentencji niniejszej decyzji - na podstawie art. 9 ustawy o ochronie (...) - stwierdzi ł stosowanie praktyk i nakaza ł Spó ł ce ich zaniechania, natomiast 22 - w przypadku dzia ł a ń Polskiego Ciep ł a okre ś lonych w pkt II sentencji decyzji - na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) - uzna ł je za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i równocze ś nie stwierdzi ł zaniechanie jej stosowania od dnia 3 maja 2005 r., tj. od wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 4 marca 2005 r.o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy – Prawo ochrony ś rodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 552), uchylaj ą cej przepis art. 45 b Prawa energetycznego. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pt 1 ustawy o ochronie /…/ Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Organ antymonopolowy podejmuj ą c decyzj ę o na ł o ż eniu na Polskie Ciep ł o kary wzi ął pod uwag ę , i ż na skutek dzia ł a ń Spó ł ki dosz ł o do naruszenia interesu publicznego. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci dzia ł a ń Spó ł ki, w wyniku których pokrzywdzeni zostali konsumenci, czyli s ł absi uczestnicy rynku. Spó ł ka Polskie Ciep ł o - jako przedsi ę biorca energetyczny - winna zna ć przepisy Prawa energetycznego oraz rozporz ą dze ń taryfowych aktualnych na dzie ń przygotowywania danej taryfy i w ł a ś ciwie z nich korzysta ć . Istotnym czynnikiem – nie pozwalaj ą cym organowi antymonopolowemu na odst ą pienie od na ł o ż enia kary - pozostaje fakt, i ż Polskie Ciep ł o wprowadza ł o w b łą d zarówno Odbiorców, jak i Wydzier ż awiaj ą cego pomieszczenia kot ł owni, jakoby stosowana przez Spó ł k ę taryfa zosta ł a zatwierdzona przez Prezesa URE. Spó ł ka sugerowa ł a tym samym, i ż taryfa zosta ł a sporz ą dzona w sposób zgodny z obowi ą zuj ą cymi przepisami, gdy ż w takiej sytuacji Prezes URE - zgodnie z art. 47 ust. 2 Prawa energetycznego – zatwierdzaj ą c taryf ę stwierdzi ł by jej zgodno ść z zasadami i przepisami, o których mowa w art. 44, 45,46 Prawa energetycznego. Stosownie do art. 104 ustawy o ochronie /…/ przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Spó ł ka stosowa ł a nieuczciwe ceny od chwili rozpocz ę cia dostaw wynikaj ą cych z podpisania z Odbiorcami „Umów o sprzeda ż energii cieplnej w wodzie do ogrzewania lokalu mieszkalnego i dostaw ę ciep ł ej wody u ż ytkowej”, tj. od sierpnia 2003 r. Jest to pierwsze naruszenie przez Polskie Ciep ł o przepisów ustawy o ochronie /…/. Ustalaj ą c wysoko ść kary organ antymonopolowy mia ł na wzgl ę dzie, i ż kara powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tzn. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie, jak równie ż represyjn ą , czyli stanowi ć sankcj ę za jej naruszenie. Okre ś laj ą c wag ę naruszenia ustawy o ochronie /…/, stanowi ą c ą podstaw ę oceny bezprawnego charakteru zachowania przedsi ę biorcy organ antymonopolowy uzna ł , i ż mamy do czynienia z naruszeniem drobnym - o ograniczonym: − wp ł ywie na rynek, − zasi ę gu terytorialnym dzia ł ania Polskiego Ciep ł a dotycz ą cym mieszka ń ców nieruchomo ś ci wielorodzinnych zlokalizowanych w Krakowie przy ulicach: Obozowej 36, Malwowej 10D, Wodnej 30, 30A, 30B, Borowinowej 51,Borowinowej 55, 55A, 55B. 23 Nale ż a ł o tak ż e uwzgl ę dni ć orzecznictwo S ą du Najwy ż szego, w ś wietle którego kara winna pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do potencja ł u ekonomicznego sprawcy oraz korzy ś ci jakie osi ą gn ął , lub zamierza ł osi ą gn ąć - jest ona nak ł adana i wykonywana w celu zachowania i przestrzegania obowi ą zuj ą cego porz ą dku prawnego (wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r. -sygn. akt I CKN 793/98). Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci i wskazówki S ą du, przy ustaleniu kary wzi ę to równie ż pod uwag ę potencja ł ekonomiczny Polskiego Ciep ł a. Uwzgl ę dniono, i ż za okres od stycznia do maja 2005 r. Spó ł ka ponios ł a strat ę na dzia ł alno ś ci operacyjnej w wysoko ś ci 40 013 PLN, natomiast w roku 2004 uzyska ł a zysk na tej dzia ł alno ś ci stanowi ą cy oko ł o 5% przychodu, wynosz ą cy – 19 748,51 PLN. Od pocz ą tku prowadzenia tej dzia ł alno ś ci, tj. od roku 2003 Spó ł ka wypracowa ł a łą czny zysk na poziomie – 32 112,91 PLN. Oznacza to, i ż dotychczas osi ą gni ę ty przez Polskie Ciep ł o zysk nie pokrywa straty na tej dzia ł alno ś ci poniesionej w pierwszych 5 miesi ą cach 2005 r. Przyjmuj ą c, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej, na ł o ż ono kar ę w wysoko ś ci 1% przychodu, tj. w wysoko ś ci 1/10 kary maksymalnej. Przychód Polskiego Ciep ł a za rok 2004 wyniós ł 408 818,89 PLN. Zatem kara - stanowi ą ca 1% tej kwoty – wynosi 4 100 PLN. Maj ą c powy ż sze na uwadze organ antymonopolowy orzek ł , jak w punkcie III sentencji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie /.../ w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 31 - 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora delegatury Leszek Piekarz Otrzymuj ą : 1. Polskie Ciep ł o Sp. z o.o. ul. Loreta ń ska 3 31-116 Kraków 24 2. RKR a/a