RLU-36/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 10 pa ź dziernika 2005 r. RLU-411-18/05/IM DECYZJA Nr RLU 36/05 Na podstawie art. 11a ust. 1,2 i 3 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U z 2003 r. nr 86 poz. 804, zmiany Dz.U z 2003 r. Nr 60 poz. 535, Nr 170 poz. 1652, Dz.U. z 2004 r. Nr 93 poz. 891 i Nr 96 poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), wobec uprawdopodobnienia w toku post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego z urz ę du, naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Gospodark ę Komunaln ą i Mieszkaniow ą Sp. z o.o. w D. – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: zobowi ą zuje si ę Gospodark ę Komunaln ą i Mieszkaniow ą Sp. z o.o. w D. do zaniechania dzia ł a ń na rynku dostawy wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy D., które mog ą skutkowa ć nieuzasadnionym ró ż nicowaniem us ł ugobiorców pod wzgl ę dem wysoko ś ci cen za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki, poprzez: 1. odst ą pienie, pocz ą wszy od okresu rozliczeniowego, nast ę puj ą cego bezpo ś rednio po okresie, w którym niniejsza decyzja si ę uprawomocni, od ró ż nicowania cen za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki wobec poszczególnych grup us ł ugobiorców na terenie Gminy D., przy czy wyrównanie stawek nie mo ż e polega ć na zrównaniu stawek dotychczas ni ż szych z wy ż szymi, 2 raj ą cych ró ż nicowania odbiorców pod wzgl ę dem stosowanych cen, 3. z ł o ż enie do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie topniu realizacji na ł o ż onych zobowi ą za ń do dnia 30.11.2005 r. ców z terenu Gminy D., polegaj ą cego na narzucaniu t ą pi ć przy stalaniu taryf za okres 2004-2005 r., nie by ł y przez ni ą zamierzone. Maj ą c 2. wyst ą pienie do Rady Miejskiej w D. z wnioskiem o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków nie zawie informacji o s Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem UOKiK lub organem antymonopolowym) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w zwi ą zku ze skarg ą Pana Pos ł a Józefa G ł owy, dotycz ą c ą zasad funkcjonowania w Gminie D. gospodarki komunalnej, w zakresie dostawy wody i odprowadzania ś cieków. Wyniki post ę powania wyja ś niaj ą cego pozwoli ł y na wst ę pne ustalenie, i ż -+*/ mog ł o nast ą pi ć naruszenie przez Gospodark ę Komunaln ą i Mieszkaniow ą Sp. z o.o. w D. (zwana dalej GKiM) przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Postanowieniem z dnia 28.07.2005 r. Prezes UOKiK wszcz ął z urz ę du, post ę powanie antymonopolowe, w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Gospodark ę Komunaln ą i Mieszkaniow ą Sp. z o.o. w D., pozycji dominuj ą cej na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków, w stosunku do us ł ugobior nieuczciwych cen za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki, poprzez ró ż nicowanie odbiorców pod wzgl ę dem wysoko ś ci tych ż e cen, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie (...). Odpowiadaj ą c na postawiony zarzut GKiM wskaza ł a, ż e nie by ł o zamiarem obecnego Zarz ą du Spó ł ki narzucanie nieuczciwych cen poprzez zró ż nicowanie stawek. Ponadto praktyka ró ż nicowania stawek by ł a stosowana od kilkunastu lat i akceptowana uchwa ł ami Rady Gminy D.. W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania GKiM podnios ł a równie ż fakt wprowadzenia na bie żą cy rok tylko 1%-owej podwy ż ki za dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. W swoich wyja ś nieniach GKiM odnios ł a si ę tak ż e do wyników kontroli NIK, która negatywnie oceni ł a zró ż nicowanie stawek za w/w us ł ugi. Wed ł ug GKiM wskazana kontrola jako istotn ą przyczyn ę nieprawid ł owo ś ci ustali ł a skomplikowane przepisy prawa, dotycz ą ce okre ś lania taryf i ustalania wysoko ś ci op ł at za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. GKiM stwierdzi ł a, ż e w ż adnym przypadku nieprawid ł owo ś ci, jakie mog ł y wys u 3 ę termin opracowania taryf na rok 005/2006, GKiM wnios ł a o zastosowanie przez organ antymonopolowy pisana ostarczan ą zosta ł y ustalone odp N UOKiK zatwie • ś cieków h kosztów, jak energia, us ł ugi transportowe, us ł ugi • teria ł y w miesi ą cu sporz ą dzania analizy; powy ż sze na uwadze i zbli ż aj ą cy si 2 przepisu art. 11a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Gospodarka Komunalna i Mieszkaniowa Sp. z o.o. w D. jest w do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000169110. Ś wiadczy ona m.in. us ł ugi poboru, uzdatniania i rozprowadzania wody oraz odprowadzania ś cieków (gospodarka ś ciekami) na terenie Gminy D. (cz ęść Miasta D. i miejscowo ś ci Zawadka Rymanowska, Szklary i Mszana). GKiM wyst ą pi ł a w dniu 30.09.2004 r. z wnioskiem do Rady Miejskiej w D. o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie Gminy D. na okres od 1.11.2004 r. do 31.10. 2005 r. Wniosek ten dzieli ł odbiorców us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, pod wzgl ę dem wysoko ś ci op ł at, na dwie grupy taryfowe: gospodarstwa domowe (grupa I) i pozosta ł ych odbiorców (grupa II). Rada Miejska w D. podj ęł a w dniu 22.10.2004 r. uchwa łę Nr XXVI/165/04, zatwierdzaj ą c ą stawki op ł at za dostarczan ą na terenie Gminy D. wod ę i odprowadzane ś cieki, zgodne z wnioskiem, z ł o ż onym przez GKiM. Tym samym stawka za d wod ę dla gospodarstw domowych ustalona zosta ł a w wysoko ś ci 2,17 z ł + VAT za 1 m 3 , a dla pozosta ł ych odbiorców w wysoko ś ci 2,73 z ł + VAT za 1 m 3 . Za zbiorowe odprowadzanie ś cieków stawki op ł at owiednio: 2,72 z ł +VAT za 1m 3 ś cieków oraz 3,73 z ł + VAT. a podstawie dokumentów i wyja ś nie ń z ł o ż onych przez GKiM Prezes ustali ł stosowanie przez GKiM, przy opracowywaniu wniosku o rdzenie taryf, nast ę puj ą cych zasad rozbicia kosztów: zasady proporcjonalno ś ci zu ż ytej wody i odprowadzonych przez poszczególne grupy odbiorców na podstawie wystawionych faktur, sporz ą dzonych w oparciu o odczyty liczników, odnosz ą cej si ę do takic remontowe, podatki i op ł aty, amortyzacja, pozosta ł e koszty; zasady wspó ł czynnika kosztów materia ł owych w oparciu o ceny obowi ą zuj ą ce w D. na wybrane ma • zasady ilo ś ci wykonywanych remontów i napraw na przy łą czach do poszczególnych grup us ł ugobiorców (dotyczy to kosztów wynagrodzenia wraz z narzutami). W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego organ antymonopolowy na podstawie materia ł ów przes ł anych przez GKiM ustali ł ponadto, ż e przedsi ę biorca ten opracowywa ł taryfy dla wody i ś cieków na podstawie ewidencji dokumentów ksi ę gowych i prowadzonej pe ł nej ksi ę gowo ś ci. W 4 re ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz arunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe poz. 257), podzia ł kosztów zu ż ycia ateria ł ów i podzia ł kosztów wynagrodze ń na poszczególne grupy ycj ę dominuj ą c ą oraz okresie od 20.06.2005 r. do 29.07.2005 r. GKiM by ł a kontrolowana przez Najwy ż sz ą Izb ę Kontroli – Delegatura w Rzeszowie (zwana dalej NIK). Protokó ł tej kontroli zosta ł przekazany tak ż e do organu antymonopolowego. Przedmiotem kontroli by ł a zasadno ść zró ż nicowania stawek taryfy na zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla poszczególnych grup odbiorców w Gminie D.. NIK pozytywnie oceni ł prowadzenie przez GKiM ewidencji ksi ę gowej, która to ewidencja umo ż liwia ł a wydzielenie kosztów sta ł ych i zmiennych, przychodów zwi ą zanych z poszczególnymi rodzajami dzia ł alno ś ci, kosztów zwi ą zanych z dzia ł alno ś ci ą inwestycyjn ą w poprzednim roku obrachunkowym i dokonanie alokacji niezb ę dnych przychodów wed ł ug taryfowych grup odbiorców us ł ug. Jednocze ś nie kontroluj ą cy oceni ł negatywnie zró ż nicowanie stawek taryfy na zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla dwóch grup odbiorców w Gminie D.. NIK stwierdzi ł , ż e wysoko ść op ł at zawartych we „Wniosku o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków” zosta ł a ustalona na podstawie danych pochodz ą cych z niew ł a ś ciwego okresu. Ponadto NIK uzna ł za niezgodny z zapisem art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72 poz. 747 ze z.) w zwi ą zku z § 11 ust. 3 pkt 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie ok w odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26 m taryfowe. Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Spó ł ce GKiM postawiony zosta ł zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków, w stosunku do us ł ugobiorców z terenu Gminy D., polegaj ą cy na narzucaniu nieuczciwych cen za dostarczan ą wod ę i odprowadzane ś cieki, poprzez ró ż nicowanie odbiorców pod wzgl ę dem wysoko ś ci tych ż e cen, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Do wydania decyzji na podstawie art. 11a powo ł anej ustawy niezb ę dnym jest zdefiniowanie rynku w ł a ś ciwego w sprawie, wykazanie, ż e przedsi ę biorca posiada na nim poz uprawdopodobnienie, ż e pozycji tej nadu ż ywa. Ponadto konieczne jest zobowi ą zanie danego przedsi ę biorcy do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń , zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rynkiem pod wzgl ę dem produktowym, w niniejszej sprawie, s ą us ł ugi polegaj ą ce na zbiorowym dostarczaniu wody i zbiorowym odprowadzaniu 5 rynku GKiM na poszczególne grupy us ł ugobiorców za pomoc ą tzw. ciekowych obu grup ś cieków. Pod wzgl ę dem geograficznym rynek w ł a ś ciwy w sprawie wyznacza zasi ę g sieci wodnej i kanalizacyjnej, u ż ytkowanej przez GKiM. Przedsi ę biorca ten zaopatruje w wod ę cz ęść miasta D. oraz miejscowo ś ci: Zawadka Rymanowska, Szklary i Mszana. Na tak okre ś lonym nie spotyka si ę z konkurencj ą , prowadz ą c dzia ł alno ść jako monopolista sieciowy (naturalny), ma wi ę c pozycj ę dominuj ą c ą na rynku lokalnym. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zakazuje posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku, ale zakazuje jej nadu ż ywania. Podstawowym zagadnieniem, koniecznym dla rozstrzygni ę cia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy GKiM nie naruszy ł a przepisów powo ł anej ustawy poprzez zró ż nicowanie pod wzgl ę dem cenowym dwóch grup us ł ugobiorców. Zgodnie z art. 20 ust. 3 powo ł anej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków stawki op ł at okre ś lone w taryfie (publicznie og ł oszonym zestawieniu cen i stawek op ł at) mog ą by ć zró ż nicowane na podstawie udokumentowanych ró ż nic kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Tak wi ę c nie ka ż de zró ż nicowanie przedmiotowych stawek stanowi ć musi praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Zró ż nicowanie takie b ę dzie legalne w przypadku nie pozostawiaj ą cego w ą tpliwo ś ci udokumentowania przez danego przedsi ę biorc ę ró ż nic w kosztach ś wiadczenia us ł ug polegaj ą cych na dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków dla poszczególnych grup odbiorców. Materia ł y i wyja ś nienia zebrane w niniejszej sprawie, zarówno na etapie post ę powania wyja ś niaj ą cego, jaki i bezpo ś rednio po wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego ś wiadcz ą o tym, ż e uzasadnienie zró ż nicowania stawek dla dwóch grup odbiorców na terenie dzia ł ania GKiM mog ł o nie by ć rzetelne. W odniesieniu do kosztów dostawy wody i odprowadzania ś cieków uzasadnione w ą tpliwo ś ci budz ą zastosowane do rozdzia ł u kosztów wspó ł czynniki, obliczone na podstawie kosztów materia ł owych. GKiM nie wyja ś ni ł a w dotychczas przeprowadzonym post ę powaniu faktu wzi ę cia pod uwag ę , przy obliczaniu w/w wspó ł czynników zakupów niektórych materia ł ów, jakie nie mia ł y w rzeczywisto ś ci (w danym okresie) miejsca. Tak ż e sposób obliczenia kosztów wynagrodze ń dotycz ą cych zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, przypadaj ą cych wspó ł czynnika awaryjno ś ci móg ł by ć niemiarodajny. GKiM dotychczas nie wykaza ł a, ż e istnieje ró ż nica pomi ę dzy jednostkowymi kosztami usuwania awarii na przy łą czach wodoci ą gowych i kolektorach ś us ł ugobiorców. Ustalone dane uprawdopodobniaj ą fakt, i ż opisane dzia ł anie GKiM mo ż e narusza ć przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nosz ą c znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . W zwi ą zku z brzmieniem art. 11a powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, na podstawie zobowi ą zania si ę GKiM do zaniechania mo ż liwych narusze ń jej zapisów, Prezes UOKiK uzna ł , ż e 6 ntów. GKiM zosta ł a zobowi ą zana dstawienia sprawozdania z realizacji na ł o ż onych niniejsz ą decyzj ą res zmian w § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji rzys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony onkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej or ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i ów – Delegatura w Lublinie. ospodarka Komunalna i ieszkaniowa Sp. z o.o.w D. ecyzja podpisana z up. Prezesa UOKiK przez P. Ew ę Wiszniowsk ą Dyrektora Delegatury OKiK w Lublinie wyst ą pi ł y przes ł anki wydania decyzji na podstawie wskazanego przepisu, a wi ę c nak ł adaj ą cej wskazane w sentencji niniejszej decyzji obowi ą zki na GKiM oraz zobowi ą zuj ą cej do przedstawienia informacji nt. ich realizacji. Wobec zobowi ą zania podj ę tego przez GKiM, w przedmiocie ujednolicenia cen dla wszystkich us ł ugobiorców, Prezes UOKiK uzna ł , ż e jest to efektywna i szybka droga do zapobie ż enia naruszeniom art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsume do prze obowi ą zków do dnia 30.11.2005 r., który to termin nale ż y uzna ć za wystarczaj ą cy, z uwagi na przypadaj ą cy przed jego up ł ywem ok taryfach za wod ę i odprowadzane ś cieki. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do wydania decyzji na podstawie art. 11a ust. 1 Prezez UOKiK orzek ł , jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 p K d Konsument Otrzymuje: G M d U