RWR-64/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROC Ł AWIU 50-413 Wroc ł aw, ul. Walo ń ska 3-5 tel.(071)344 65 87, (071)34 05 920, fax (071)34 05 922 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl 1. Dnia 11.06.2002 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura we Wroc ł awiu wp ł yn ęł o pismo Pana Marcina Polakiewicza - przedsi ę biorcy Wroc ł aw, 5.10.2005 r. RWR 411-2/04/AG/ DECYZJA RWR 64/2005 Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (j.t. Dz. U. 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Przedsi ę biorstwu Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. z siedzib ą w Zielonej Górze oraz Przedsi ę biorstwu Komunikacji Samochodowej SA z siedzib ą w Ż arach – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nie stwierdza si ę stosowania przez ww. przedsi ę biorców praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę i naruszaj ą cej zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przewozu osób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą na trasie Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski, poprzez stosowanie cen biletów jednorazowych na tej trasie poni ż ej cen stosowanych w cennikach dla pozosta ł ych tras o tej samej lub podobnej d ł ugo ś ci, a przez to przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. UZASADNIENIE 2 ej Sp. dalej PKS Zielona Góra) oraz Przedsi ę biorstwo Kom ochodowej SA w Ż arach (zwane dalej PKS Ż ary) dopuszczaj ą si ę nieuczc elonej Górze jak i Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej SA w arach wprowadzi ł y na tej trasie ceny biletów za przejazd ni ż sze ś rednio o ok. 35% od en stosowanych dla innych tras o tej d ł ugo ś ci w cennikach ogólnych. W efekcie Prezes zarówno w tre ś ci zarzutu na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski poni ż ej cen stosowanych sta ł ych tras o tej samej lub podobnej d ł ugo ś ci, a przez to rzeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju onkurencji, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy o prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug przewozu osób komunikacj ą autobusow ą , pod firm ą „MARVEL” z siedzib ą w Ko ż uchowie, zwan ą dalej MARVEL. Autor pisma sugerowa ł , i ż Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodow z o.o. w Zielonej Górze (zwane unikacji Sam iwych dzia ł a ń w zakresie konkurencji na lokalnym rynku przewozu osób na trasie Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski w celu eliminacji konkurencji na tym rynku. Dowód: karty 1-3 za łą cznika nr 1. W reakcji na zasygnalizowany problem Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w trakcie którego ustali ł , i ż w grudniu 2001 r na trasie Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski dzia ł alno ść w zakresie przewozu osób komunikacj ą autobusow ą rozpocz ęł a firma MARVEL. Po kilku miesi ą cach od tego wydarzenia zarówno Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Zi Ż c UOKiK uzna ł , i ż zaistnia ł o podejrzenie naruszenia art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 2. W zwi ą zku z powy ż szymi ustaleniami, postanowieniem z dnia 29 listopada 2002 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął z urz ę du antymonopolowe post ę powanie administracyjne w sprawie uznania za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazania zaniechania stosowania praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Zielonej Górze oraz Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej SA w Ż arach pozycji dominuj ą cej na rynku przewozów pasa ż erskich poprzez stosowanie zani ż onych cen biletów jednorazowych na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski, a przez to przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Nast ę pnie, postanowieniem nr 125/2005 z dnia 11 marca 2005 r. Prezes UOKiK zmieni ł z urz ę du sentencj ę postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego z dnia 29.11.2002 r., poniewa ż uzna ł , ż e tre ść sentencji postanowienia z dnia 29 listopada 2002 r. nie jest do ść precyzyjna jak i w zakresie rynku. Ponadto zarzut sformu ł owany w tym postanowieniu sugerowa ł raczej stosowanie przez uczestników praktyki o charakterze eksploatacyjnym (art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ), a nie antykonkurencyjnym, jak to mia ł o miejsce w rozpatrywanej sprawie. Ostatecznie ww. przedsi ę biorcom postawiono zarzut stosowania praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu przez PKS Sp. z o.o. w Zielonej Górze i PKS SA w Ż arach pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przewozu osób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą na trasie Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski poprzez stosowanie cen biletów jednorazowych w cennikach dla pozo p k ochronie (...). Dowód: karty 1-2, 334. 3 . ą tras ę , a ponadto nie posiada PKS Zielona Góra równie ż nie zgodzi ł si ę ze stawianym zarzutem podnosz ą c, i ż tosowane przez niego ceny s ą zbli ż one do cen stosowanych przez innych przewo ź ników bs ł uguj ą cych tras ę Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski. 1. P mochodowej SA w Ż arach zosta ł o zarejestrowane 1 m prowadzenie publicznej komunikacji samochodowej, towarowego transportu ego i autobusowego, • w e wyk u • Góra – Ż ary – Łę knica – Przewo ź niki (zezwolenie nr 0000125 z • Wlkp – Zielona Góra – Ż ary (zezw. nr 0000062 z dnia • Góra – Krzywaniec – Lubsko (zezw. nr 0000066 z dnia • Lubsko (zezw. nr 0000071 z dnia • Góra – Nowogród Bobrza ń ski 2 – Ż ary – Grotów 1 – Łę knica • lona Góra – Ż ary (zezw. nr 0000061 z dnia • Nowiniec – Lubsko (zezw. nr • nice – Nowogród Bobrza ń ski – Krzywaniec – • ród Bobrza ń ski – Bia ł owice – Lubsko (zezw. nr • 175021 Zielona Góra – Dr ą gowina – Nowogród Bobrza ń ski – Ż ary (zezw. nr 0000070 z dnia 21.09.1998 r.), Dowód: karty 27-36 za łą cznika nr 1 oraz 33-50 akt. 3 W odpowiedzi na stawiane zarzuty, PKS Ż ary uzna ł zarzut za bezzasadny twierdz ą c, i ż stosuje na przedmiotowej trasie ceny biletów jednorazowych wy ż sze od cen stosowanych przez innych przewo ź ników obs ł uguj ą cych t na niej pozycji dominuj ą cej. s o Dowód: karty 11-14,51. Przeprowadzone przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów post ę powanie dowodowe pozwoli ł o na ustalenie nast ę puj ą cego stanu faktycznego: rzedsi ę biorstwo Komunikacji Sa maja 1998 r., po przekszta ł ceniu z Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Sa ochodowej. Przedmiotem dzia ł alno ś ci PKS Ż ary jest m.in: • samochodowego oraz spedycji, • prowadzenie przewozów mi ę dzynarodowych transportu towarow pro adzenie dzia ł alno ś ci us ł ugowej, remontowej i handlowej, Prz wozy pasa ż erskie na trasie Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski przedsi ę biorca on je g ł ównie w ramach nast ę puj ą cych linii komunikacyjnych: 175196 Zielona dnia 21.09.1998 r.), 175006 Gorzów 21.09.1998 r.), 175016 Zielona 21.09.1998 r.), 175022 Zielona Góra – Krzywaniec – 21.09.1998 r.), 175200 Zielona (zezw. nr 0000127 z dnia 21.09.1998 r.), 175005 Gorzów Wlkp. – Zie 21.09.1998 r.), 175214 Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski – 0000131 z dnia 21.09.1998 r.), 175203 Zielona Góra – Kacze Lubsko (zezw. nr 0000128 z dnia 21.09.1998 r.), 175025 Zielona Góra – Nowog 0000073 z dnia 21.09.1998 r.), 4 ta ł o Ko edmiotem dzia ł alno ś ci PKS Zielona Góra jest m.in: conej komunikacji autobusowej i pozosta ł ej • g turystycznych, prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie przewozów i spedycji towarów na terenie kraju wykon amach nast ę puj ą cych linii komunikacyjnych: 1998 owód: karty 55-62 akt oraz 94, 104, 109, 116, 122, 133, 144, 151 za łą cznika nr 1. owogród Bobrza ń ski – obrza ń ski, z ponad roczn ą przerw ą , prowadzi do chwili obecnej. owód: karty 11-13 za łą cznika nr 1 oraz 308, 327 akt. . D ł ugo ść przedmiotowej trasy, mierzona od przystanku w Zielonej Górze (dworzec utobusowy) do przystanku ko ń cowego w Nowogrodzie Bobrza ń skim wynosi 28 km. 2. Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. w Zielonej Górze zos zarejestrowane 6 grudnia 2000 r. po przekszta ł ceniu z Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej munikacji Samochodowej. Prz • prowadzenie publicznej i zle wspomagaj ą cej dzia ł alno ś ci, ś wiadczenie us ł u • oraz za granic ą . Przewozy pasa ż erskie na trasie Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski przedsi ę biorca uje g ł ównie w r • 171042 Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski – Ż aga ń (zezw. nr 0000362 z dnia 1.10.1998 r.), • 171300 Zielona Góra – Niwiska – Nowogród Bobrza ń ski – Bia ł ków – Budziechów – Lubsko (zezw. nr 0000721 z dnia 5.09.2001 r.), • 171186 Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski – Ż aga ń (zezw. nr 0000426 z dnia 1.10.1998 r.), • 171110 Zielona Góra – Kaczenice – Nowogród Bobrza ń ski (zezw. nr 0000397 z dnia 1.10.1998 r.), • 171040 Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski – Ż ary (zezw. nr 0000361 z dnia 1.10.1998 r.), • 171025 Zielona Góra – Tuchola – Lubsko (zezw. nr 0000355 z dnia 1.10.1998 r.), • 171065 Zielona Góra – Wysoka – Ł agodna (zezw. nr 0000046 z dnia 24.01.2001 r.), • 171020 Zielona Góra – Krzywaniec – Lubsko (zezw. nr 0000351 z dnia 1.10. r.), D 3. Trzecim przewo ź nikiem obs ł uguj ą cym przedmiotow ą tras ę w ramach zwyk ł ej komunikacji autobusowej jest przedsi ę biorca Marcin Polakiewicz prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug przewozu osób komunikacj ą autobusow ą pod firm ą „MARVEL” z siedzib ą w Ko ż uchowie. Przewozy na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski prowadzi ł on od 10.12.2001 r. do 25.03.2003 r. na podstawie zezwolenia nr 0000751 z dnia 7.12.2001 r. W okresie wakacyjnym 2004 r. MARVEL uruchomi ł now ą lini ę komunikacyjn ą Zielona Góra – N Ż ary, w zwi ą zku z czym przewozy na spornej trasie Zielona Góra – Nowogród B D 4 a 5 Tab. 1. Zestawienie cen biletów jednorazo normalnych dla k acji zwyk ł ej w przedziale do 28 km (d ł ugo ść trasy Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski) w latach 2001-2004. Ż ar Zielona wych omunik PKS y PKS Góra Data Wydarzenie Cennik ogólny Nowogród Cennik ogólny Nowogród MARVEL Trasa Zielona Góra – Bobrz. Trasa Zielona Góra – Bobrz. luty 2001 5,20 z ł 5,20 z ł 5,20 z ł 5,20 z ł - r. brak odr ę bnego cennika dla przedmiotowej trasy 10.12.2001 r. wej ś cie na rynek ź nika nowego przewo 5,20 z ł 5,20 z ł 5,20 z ł 5,20 z ł 3,99 z ł 5.01.2002 r. zmiana cen (PKS Ż ary) 5,80 z ł 5,80 z ł 5,20 z ł 5,20 z ł 3,99 z ł 7.01.2002 r. 5,80 z ł 5,80 z ł 5,80 z ł 5,80 z ł 3,99 z ł zmiana cen (PKS Zielona Góra) 1.08.2002 r. w z Zielona Góra na trasi a – odr 5,80 z ł 4,00 z ł 5,80 z ł 3,60 z ł 3,99 z ł prowadzenie prze PKS Ż ary i PKS e Zielona Gór Nowogród Bobrza ń ski ę bnego cennika 25.10.2002 r. zmiana cen (PKS Ż ary) 5,80 z ł 3,20 z ł 5,80 z ł 3,60 z ł 3,99 z ł 1.11.2002 r. zm S Zielona Góra) iana cen (PK 5,80 z ł 3,20 z ł 5,80 z ł 3,20 z ł 3,99 z ł 12.11.2002 r. zmiana cen (MARVEL) 5,80 z ł 3,20 z ł 5,80 z ł 3,20 z ł 2,99 z ł 3.12.2002 r. 5,80 z ł 3,20 z ł 5,80 z ł 2,90 z ł 2,99 z ł zmiana cen (PKS Zielona Góra) 21.03.2003 . – r 20.06.2003 r. PKS Zielona Góra pro ej nor na tras – B w 5,80 z ł 3,20 z ł 5,80 z ł 1,60 z ł 2,99 z ł wprowadzenie przez mocji wiosenn na bilety jednorazowe malne m.in. ie Zielona Góra Nowogród obrza ń ski w ysoko ś ci 45% 26.0 003 r. 5,80 z ł 3,20 z ł 5,80 z ł 1,60 z ł - 3.2 rezygnacja MARVEL z prowadzenia 6 prz ie przewozów na edmiotowej tras 15.09.2003 r. zmiana cen (PKS Zielona Góra) 5,80 z ł 3,20 z ł 5,80 z ł 3,30 z ł - 26.01.2004 r. zmiana cen (PKS Zielona Góra) 5,80 z ł 3,20 z ł 5,80 z ł 3,80 z ł - 1.02.2004 r. zmiana cen (PKS Ż ary) 6,40 z ł 3,80 z ł 5,80 z ł 3,80 z ł - Ź k ród ł o: opracowanie UOKiK na podstawie kart: 260-261 oraz 304-307 za łą cznika nr 2, a tak ż e art 23 rzewozy na trasie Zielona Góra – Nowogr 9,77% ni ny stosowanej przez MARVEL i o 44,8% ni ż sza od ceny z cennika ogólnego. Kilka dni pó p ł aci ć 2,90 z ł , tj. o 3 % mniej ni ż za przejazd autobusem nowego konkurenta. Cena ta by MARVEL i o 50% ni ż sza od ceny stosowanej na , 141,145, 153, 161-164,166, 175-176, 182-186, 228-229, 234-235, 244-246, 252-253, 260, 262, 269-270, 277, 281, 285, 293, 294, 298-300, 305-308, 312-316. Jak wida ć z danych zamieszczonych w powy ż szej tabeli (Tab.1.), do grudnia 2001 r. na przedmiotowej trasie obowi ą zywa ł y te same ceny biletów jednorazowych, co na innych trasach tej samej d ł ugo ś ci. Dla odleg ł o ś ci 26-30 km cena biletu normalnego stosowana przez obydwu przewo ź ników wynosi ł a 5,20 z ł . 10 grudnia 2001 r. p ód Bobrza ń ski uruchomi ł MARVEL, wchodz ą c na rynek z cen ą biletu jednorazowego normalnego 3,99 z ł na odleg ł o ś ci do 30 km. 5 stycznia 2002 r. PKS Ż ary podnios ł o ceny biletów o 11,5%- z 5,20 z ł do 5,80 z ł . Dwa dni pó ź niej nast ą pi ł a identyczna podwy ż ka cen biletów PKS Zielona Góra. 1 sierpnia 2002 r. tj. w osiem miesi ę cy po wej ś ciu na rynek firmy MARVEL, uczestnicy wprowadzili dla przedmiotowej trasy odr ę bne cenniki. PKS Ż ary obni ż y ł cen ę biletu jednorazowego normalnego o 31% do poziomu 4 z ł , natomiast PKS Zielona Góra wprowadzi ł cen ę 3,60 z ł , a wi ę c o 38% ni ż sz ą od ceny obowi ą zuj ą cej dotychczas i o ż sz ą od ceny stosowanej przez nowego konkurenta. Ceny z cenników ogólnych obu przewo ź ników nie uleg ł y zmianie i pozosta ł y na poziomie 5,80 z ł . 25 pa ź dziernika 2002 PKS Ż ary ponownie obni ż y ł ceny biletów na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski. Cena biletu jednorazowego wynios ł a 3,20 z ł i by ł a ni ż sza o 19,8% od ce ź niej, tj. 1 listopada 2002 r. tak ą sam ą cen ę wprowadzi ł PKS Zielona Góra. Na powy ż sze dzia ł ania MARVEL zareagowa ł 12 listopada, poprzez obni ż enie ceny biletu o 25%, tj. do poziomu 2,99 z ł . Cena ta by ł a o 6,5% ni ż sza od cen stosowanych na spornej trasie przez pozosta ł ych przewo ź ników. Po trzech tygodniach PKS Zielona Góra ponownie obni ż y ł ceny biletów na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski. Za przejazd autobusem PKS Zielona Góra trasy o d ł ugo ś ci 28 km pasa ż erowie mieli ł a o 50 % ni ż sza od cen stosowanych przez PKS Zielona Góra w cenniku ogólnym. Po zastosowaniu przez PKS Zielona Góra promocji wiosennej w postaci ulgi handlowej w wysoko ś ci 45% na bilety jednorazowe normalne na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski, która mia ł a trwa ć od 21 marca 2003 r. do 20 czerwca 2003 r., cena biletu wynosi ł a 1,60 z ł . Cena ta by ł a o 72% ni ż sza od ceny z cennika ogólnego, o 46,5% ni ż sza od ceny stosowanej przez 7 przedm 5 wrze ś nia 2003 r. PKS Zielona Góra podniós ł cen ę biletów jednorazowych na spornej lutego 2004 r. PKS Ż ary wprowadzi ł nowe ceny biletów: 3,80 z ł dla trasy Nowogród Bobrza ń ski i 6,40 z ł dla trasy o tej samej d ł ugo ś ci w cenniku 2 na przedmiotowej trasie w komunikacji zwyk ł ej w dni robocze ykonywa ł 35 kursów. Rok pó ź niej liczba kursów w dni robocze wzros ł a do 38, a w ku 2004 do 42 kursów. oku 2002 w komunikacji zwyk ł ej na przedmiotowej trasie w dni bocze wykonywa ł 47 kursów. W roku 2003 liczba kursów w dni robocze wynios ł a rednio 46, a w roku 2004 – 49. tach 2002- o 20 i 34 kursy dziennie. W roku 2002 MARVEL je ź dzi ł lko w dni robocze, natomiast w roku 2003 rozk ł ad jazdy rozszerzono o 14 odatkowych kursów realizowanych tak ż e w soboty lub w soboty i niedziele. ra i Nowogród Bobrza ń ski. Poza tymi przystankami trasy te miejscowo ś ci, niemal równolegle do siebie, ale w odleg ł o ś ci rednio ok. 5 km. PKP nie jest wi ę c bezpo ś rednim rywalem pozosta ł ych przewo ź ników a przedmiotowej trasie. owy ż sze Góra oraz PKS Ż ary wnios ł y za ż alenia, które S ą d Ochrony onkurencji i Konsumentów postanowieniami z dnia 30 maja 2003 r. (sygn. akt XVII mz 14/03) oraz z dnia 29 grudnia 2003 r. (sygn. akt XVII Amz 13/03) oddali ł . iotowej trasie przez PKS Ż ary. 26 marca 2003 MARVEL zaprzesta ł prowadzenia dzia ł alno ś ci przewozowej na tej trasie. 1 trasie do poziomu 3,30 z ł , a w styczniu 2004 r. cena ta wzros ł a do 3,80 z ł . Jednocze ś nie cennik ogólny nie uleg ł zmianie. 1 Zielona Góra – ogólnym. 5. PKS Ż ary w roku 200 w ro Dowód: karty 133-134. 6. PKS Zielona Góra w r ro ś Dowód: karty 195-198. 7. MARVEL w dni robocze (od poniedzia ł ku do pi ą tku) na spornej trasie w la 2003 wykonywa ł odpowiedni ty d Dowód: karty 328, 329, 333. 8. Oprócz uczestników post ę powania oraz firmy MARVEL przewozy na trasie Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski w ramach komunikacji zwyk ł ej (nie pospiesznej) wykonuje równie ż PKP Przewozy Regionalne Sp. z o.o. Jednak ż e, trasy obs ł ugiwane przez uczestników post ę powania, firm ę MARVEL i PKP maj ą wspólne tylko przystanki kra ń cowe, tj. Zielona Gó przebiegaj ą przez inne ś n Dowód: karty 344-347. 9. Postanowieniem z dnia 21.01.2003 r. Prezes UOKiK dopu ś ci ł Marcina Polakiewicza, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą MARVEL z siedziba w Ko ż uchowie do udzia ł u w post ę powaniu w charakterze podmiotu zainteresowanego. Na p postanowienie PKS Zielona K A Dowód: karty 10, 110,122. 8 r. ograniczono PKS Ż ary oraz firmie MARVEL prawo wgl ą du do ż szym, postanowieniami nr 268/05 oraz 269/05 z dnia 23 wrze ś nia ono prawo wgl ą du do materia ł u dowodowego, dotycz ą cego ielko ś ci sprzeda ż y, zdolno ś ci przewozowej oraz przychodów, pozosta ł ych uczestników nku w ł a ś ciwego. w. przewo ź ników w obrza ń ski ursów wykonywanych na spornej trasie w dni robocze, ) ś redniodzienna liczba osób przewiezionych na spornej trasie w dni robocze, niomiesi ę czna liczba sprzedanych biletów jednorazowych na spornej trasie w dni robocz Ad a) Tab. 2. Zestawienie liczby kursów poszczególnych przewo ź ników w komunikacji zwyk ł ej, wyko atach 2002 - 2003 sie Zielona Góra – Nowo za ń ski, w dni robo 2003 r. 10. Postanowieniem nr 267/05 z dnia 23 wrze ś nia 2005 r. na wniosek PKS Zielona Góra z dnia 19.09.2005 materia ł u dowodowego, dotycz ą cego m.in. strategii, planu finansowego, wielko ś ci sprzeda ż y, zdolno ś ci przewozowej oraz przychodów, uznanych za tajemnice przedsi ę biorstwa. W zwi ą zku z powy 2005 r. z urz ę du ogranicz w ry Dowód: karty 1500-1503. 11. Organ antymonopolowy przeprowadzi ł analiz ę udzia ł u w przewozie osób w komunikacji zwyk ł ej na trasie Zielona Góra – Nowogród B w oparciu o nast ę puj ą ce kryteria: a) liczba k b c) ś red e, Udzia ł w przewozach w komunikacji zwyk ł ej na analizowanej trasie mierzony liczb ą wykonywanych na niej kursów (Tab. 2) rozk ł ada si ę nast ę puj ą co: nywanych w l cze. r. na tra gród Bobr 2002 r. Przew o ź nik Liczba kursów U Liczba kursów U dzia ł % dzia ł % MARVEL 20 19,6% 34 28,8% PKS Zie lona Góra 47 46,1% 46 39,0% PKS Ż ary 35 34,3% 38 32,2% Razem 102 100% 118 100% Ź ród ł o: opracowanie UOKiK na podstawie kart 133, 196,197,328,329. Pod wzgl ę dem liczby wykonywanych na przedmiotowej trasie kursów, udzia ł PKS Zielona Góra w rynku w dni robocze wynosi ł 46,1% w roku 2002 oraz 39% w roku 2003, PKS Ż ary – odpowiednio 34,3% i 32,2% podczas gdy MARVEL zajmowa ł odpowiednio 19,6% i 28,8% rynku. O ile wi ę c pod wzgl ę dem liczby wykonywanych kursów na przedmiotowej trasie w roku 2002 PKS Zielona Góra posiada ł ponad 40% rynku, to rok pó ź niej, w wyniku zwi ę kszenia liczby kursów na trasie przez MARVEL, nek ten zyska ł cechy typowego rynku oligopolistycznego. Rynek o strukturze ligopolistycznej charakteryzuje si ę tym, ż e kilku przedsi ę biorców posiada orównywalnie du ż y udzia ł w rynku. ry o p 9 iku do decyzji), to wida ć zdecydowan ą przewag ę ynosi ł bowiem . Udzia KS Zielona Góra wynosi ł *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** , natom ą ga ł odpowiednio *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** . Zielona Góra – Nowogród iada ł zdecydowanie PKS Z Sprzed MARVEL stanowi ł a za ś odpowiednio *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** wszystkich biletów jednorazowych sprzedanych na przedmiotowej trasie. y pasa ż erskie dop ł aty do tych przewozów z tytu ł u stosowania obowi ą zuj ą cych ch osób w krajowym zytywn ą opini ę ministra w ł a ś ciwego do spraw oszczególne kategorie ulg ustawowych, L i *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** a 1 wozokilometr, natomiast PKS Ż ary na 1 wozokilometrze wypracowa ł zysk w a Góra wyniós ł *** tajemnica przedsi rstwa *** Ad b) Je ś li udzia ł w rynku mierzony jest ś redni ą liczb ą pasa ż erów przewo ż onych dziennie na spornej trasie (vide Tab. 3 w za łą czn PKS Ż ary. Udzia ł tego przedsi ę biorcy mierzony wed ł ug tego kryterium w *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** ł P iast MARVEL osi Ad c) Podobnie, jak w przypadku poprzedniego kryterium, pod wzgl ę dem ś redniej liczby biletów jednorazowych sprzedawanych miesi ę cznie na trasie Bobrza ń ski (vide Tab. 4 w za łą czniku do decyzji), PKS Ż ary pos wi ę kszy udzia ł w rynku *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** ielona Góra posiada ł *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** a ż 12. W trakcie post ę powania Urz ą d dokona ł porównania kosztów i przychodów przypadaj ą cych na jeden wozokilometr na spornej trasie (vide Tab. 5 w za łą czniku do decyzji). Przychody uwzgl ę dniaj ą kwoty dop ł at organów samorz ą dowych do przejazdów ulgowych. Zgodnie z art. 8a ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów ś rodkami publicznego transportu zbiorowego (j.t. Dz. U. 2002 r. Nr 175 poz. 1440 ze zm.) finansowanie ustawowych uprawnie ń do ulgowych przejazdów nale ż y do zada ń samorz ą dów województw, jako zadanie z zakresu administracji rz ą dowej, a samorz ą dy województw przekazuj ą przewo ź nikom wykonuj ą cym krajowe przewoz ustawowych ulg. Uprawniony do otrzymywania tych dop ł at jest natomiast przewo ź nik, który: 1) posiada zezwolenie na wykonywanie przewozów regularny transporcie drogowym, wydane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2001 r. Nr 125 poz. 1371 ze zm.), 2) stosuje kasy rejestruj ą ce posiadaj ą ce po finansów publicznych, które umo ż liwiaj ą okre ś lenie kwoty dop ł at z podzia ł em na p 3) zawar ł umow ę z samorz ą dem województwa, okre ś laj ą c ą zasady przekazywania dop ł at. W roku 2002 ró ż nica pomi ę dzy przychodem a kosztem jednostkowym MARVE wynios ł a *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł . PKS Zielona Góra osi ą gn ął zysk w wysoko ś c z ł n wysoko ś ci *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł . W 2003 r. MARVEL poniós ł strat ę na sprzeda ż y w wysoko ś ci *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł na 1 wozokilometr. Zysk jednostkowy PKS Zielon ę bio z ł , a PKS Ż ary *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł . 10 ł u rzejazdów bezp ł atnych (tab.6). Bez lona Góra na przedmiotowej trasie w roku mnica przedsi ę biorstwa *** z ł na 1 wozokilometr, PKS Zielona Góra – *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** ł , a PK yscy przewo ź nicy w 2003 r. otrzymywali op ł aty do biletów ulgowych i przejazdów bezp ł atnych, to warunki ich dzia ł alno ś ci ie same. Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski, przypa wozokilomet . trasie w lat 3 z wzgl ę dnieniem wysoko ś ci dop ł morz ą do ulgowyc RVE S Ż a Do przychodów przewo ź ników zaliczone zosta ł y dop ł aty organu samorz ą dowego z tytu realizacji uprawnie ń do biletów ulgowych oraz do p uwzgl ę dniania dotacji w 2002 zysk jednostkowy PKS Zie ynosi ł *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł , a zysk PKS Ż ary *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł . Marvel w roku 2002 nie otrzymywa ł ww. dop ł at. Natomiast w roku 2003 wszyscy trzej przewo ź nicy zanotowaliby straty, gdyby nie wspomniane dop ł aty do przewozów ulgowych. Po odj ę ciu kwoty dop ł aty w 2003 MARVEL poniós ł powiem strat ę w wysoko ś ci *** taje z S Ż ary – *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** z ł . Warto ponadto zauwa ż y ć , ż e skoro wsz d przewozowej by ł y z tego powodu tak *** tajemnica przedsi ę biorstwa *** Tab. 6. Zestawienie przychodów i kosztów dla przewo ź ników obs ł uguj ą cych tras ę daj ą cych na 1 at organów sa r na ww ach 2002-200 h. u wych do biletów MA L PKS Zielona Góra PK ry 2002 2003 2002 2003 2002 2003 Przychód jednostkowy z dop ł at ą Przychód jednos bez dop ł aty tkowy Kwota dop ł aty Koszt jednostkowy Zysk/strata (po odj ę ciu kwoty dop ł aty) * * przewo ź nik nie otrzymywa ł dop ł at do przejazdów ulgowych w 2002 r. * koszt u ś redniony dla ca ł ej dzia ł alno ś ci przewozowej ród ł o: opracowanie UOKiK na podstawie kart 134-138, 194, 205-212, 317, 319-326. aj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest adu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku c ą konkurencj ę uznaje adu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Ź M i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: I . Zgodnie z art. 8 n przedsi ę biorców. Z kolei art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy za praktyk ę ograniczaj ą n 11 dzenia tej praktyki (art. 8 . • ozu osób na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski (rynek • en stosowanych w cennikach dla pozosta ł ych tras o tej samej lub podobnej d ł ugo ś ci nteres publicznoprawny j w interesie ublicznoprawnym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów . albowiem wynika to z jego zada ń w trukturze administracji publicznej - art. 7 k.p.a. ywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane kutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. Przedmiotem niniejszej sprawy jest rozstrzygni ę cie czy PKS Zielona Góra i PKS Ż ary łą cznie nadu ż ywaj ą pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez stosowanie na przedmiotowej trasie cen biletów jednorazowych poni ż ej cen stosowanych w cennikach dla pozosta ł ych tras o tej samej lub podobnej d ł ugo ś ci. Ponadto nale ż y ustali ć , czy ceny te s ą cenami, które przeciwdzia ł aj ą ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Przes ł ankami dla stwier ust 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ) s ą : posiadanie przez PKS Zielona Góra i PKS Ż ary pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przew w ł a ś ciwy); nadu ż ywanie tej pozycji maj ą ce na celu przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, w tym przypadku wyra ż aj ą ce si ę stosowaniem przez cen biletów jednorazowych na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski poni ż ej c I Rozpatruj ą c niniejsz ą spraw ę nale ż y w pierwszej kolejno ś ci zwróci ć uwag ę na to, ż e podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie (…), jest uprzednie ustalenie, czy w wyniku dzia ł a ń uczestników post ę powania dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie bowiem z art. 1 ust.1 ustawy antymonopolowej ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowane p Przes ą dza to o wy łą czeniu mo ż liwo ś ci podejmowania przez organ antymonopolowy dzia ł a ń w celu ochrony interesów indywidualnych. Tak ą interpretacj ę potwierdza orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dawniej S ą du Antymonopolowego). W wyroku z dnia 28 maja 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 82/00) s ą d stwierdzi ł , ż e “ post ę powanie antymonopolowe nie mo ż e dotyczy ć spraw jednostkowych ”. Podobnie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 4 lipca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00) S ą d Antymonopolowy zaj ął stanowisko, ż e: “ interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien by ć on ustalony i konkretyzowany. Organ administracji - Prezes Urz ę du winien by ć w toku i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, s Ponadto, S ą d Najwy ż szy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. III SK 2/04) stwierdzi ł , ż e naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego ,, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które w s Nale ż y zatem stwierdzi ć , ż e nie ka ż de naruszenie prawa w stosunkach cywilno-prawnych kwalifikuje spraw ę do post ę powania w trybie ustawy antymonopolowej. Zawsze decyduje o tym naruszenie przez przedsi ę biorc ę , w nast ę pstwie stosowania praktyk 12 na rynku wymagaj ą ce ingerencji ze strony organów dzia ł aj ą cych w trybie tej stawy. ominuj ą cych, uznanych przez ustawodawc ę jako zagra ż aj ą ce interesowi publicznemu ”. ynek w ł a ś ciwy y oraz rynek geograficzny. Oba te rynki musz ą by ć oznaczone przez Prezesa rz ę du. ograniczaj ą cych konkurencj ę , interesu publicznoprawnego. Ochrona wolnej konkurencji dokonuje si ę bowiem w interesie publicznym - a wi ę c co do zasady - nie w interesie stron stosunków umownych. Odmiennie ni ż to ma miejsce w post ę powaniu cywilnym ukierunkowanym na ochron ę praw podmiotowych stron, post ę powanie w trybie ustawy antymonopolowej ma za swój przedmiot ochron ę interesu spo ł ecznego, co ma miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, b ą d ź gdy wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć inne niekorzystne zjawiska u W niniejszej sprawie konkurencja pomi ę dzy przewo ź nikami obs ł uguj ą cymi przedmiotow ą tras ę , zw ł aszcza w zakresie cen biletów, wywo ł uje powa ż ne skutki dla szerokiego kr ę gu uczestników rynku, jakimi s ą wszyscy pasa ż erowie korzystaj ą cy z us ł ug obu przewo ź ników, co oznacza, i ż do prowadzonej przed Prezesem UOKiK sprawy maj ą zastosowanie przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Prowadzone przed Prezesem Urz ę du post ę powanie le ż y wi ę c w interesie pubicznym. Podobne stanowisko zawar ł S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 27 sierpnia 2003 r. (Sygn. akt I CK 184/03) twierdz ą c, i ż „ celem interwencji Prezesa Urz ę du jest przede wszystkim ochrona rynku przed jego dezorganizacj ą ze strony przedsi ę biorców wykorzystuj ą cych sw ą dominuj ą c ą pozycj ę , a ochrona interesów indywidualnych konsumentów lub ich grup jest nast ę pstwem zakazania przedsi ę biorcom niektórych zachowa ń typowych dla podmiotów d R Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przez poj ę cie rynku w ł a ś ciwego rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Na rynek w ł a ś ciwy sk ł ada si ę rynek produktow U Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem S ą du Antymonopolowego w sprawach o stosowanie praktyk monopolistycznych, nale ż y d ąż y ć do mo ż liwie w ą skiej segmentacji rynku. Im w ę ziej, bardziej szczegó ł owo, jak wskazuje S ą d Antymonopolowy w orzeczeniu z dnia 4 pa ź dziernika 1993 r. (sygn. akt XVII Amr 29/93, Wokanda 1994 r. Nr 3) uda si ę wyodr ę bni ć rynek, tak w uj ę ciu produktowym (przedmiotowym), jak i terytorialnym, tym wi ę kszy w nim udzia ł mo ż e mie ć okre ś lony przedsi ę biorca, co wyznacza poziom jego dominacji i zarazem wskazuje ograniczenia, jakie stwarza mu ustawa antymonopolowa. W przeciwnym bowiem przypadku trudno by ł oby znale źć podmiot o pozycji dominuj ą cej co powodowa ł oby, i ż ograniczenia antymonopolowe straci ł yby sens. Rynek w znaczeniu przedmiotowym odnosi si ę do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy antymonopolowej (m.in. rzeczy, us ł ugi). Taki sposób wyznaczania rynku w ł a ś ciwego przyj ę ty zosta ł w ś lad za orzecznictwem europejskich organów antymonopolowych tj. Komisji Europejskiej i Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci, które wykazuj ą , i ż rynki produktowe nale ż y wyznacza ć jak najbardziej w ą sko, sprowadzaj ą c je do bliskich substytutów. Za samodzielne rynki produktowe w sprawie N.V. 13 na ł nowe opony ryginalne i nowe opony zamienne, z powodu ró ż nej struktury popytu. wy za rynek produktowy przyj ę to wi ę c przewóz sób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą . fragmentem innych linii omunikacyjnych, okre ś lonych w stosownych zezwoleniach. dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt XVII Ama 40/04, w którym nie kwestionowa ł ustalenia Nederlandische Baden-Industrie Michelin v Commission of the European Communities (Wyrok ETS z dnia 9 listopada 1983 r. - sprawa C-322/81) ETS uz o Jak zosta ł o wcze ś niej wspomniane, w zakresie komunikacji zbiorowej, przedmiotow ą tras ę obs ł uguj ą jedynie przewo ź nicy autobusowi, gdy ż trasa obs ł ugiwana przez PKP Przewozy Regionalne, nie pokrywa si ę z tras ą b ę d ą c ą przedmiotem zainteresowania Prezesa Urz ę du. Jednocze ś nie, nie wchodzi w gr ę autobusowa komunikacja pospieszna, poniewa ż obs ł ugiwana tylko przez jednego z uczestników linia po ś pieszna stanowi ą ca fragment znacznie d ł u ż szej trasy ( Ż ary-Gorzów Wlkp.), pomija praktycznie wszystkie przystanki po ś rednie pomi ę dzy Zielon ą góra a Nowogrodem Bobrza ń skim. Komunikacja pospieszna nie jest substytutem komunikacji zwyk ł ej tak ż e z uwagi na ró ż nic ę w cenie biletu. Dla rozstrzygni ę cia niniejszej spra o Natomiast odno ś nie rynku geograficznego, wyodr ę bniono w ą ski rynek, którym jest trasa autobusowa pomi ę dzy miejscowo ś ciami Zielona Góra i Nowogród Bobrza ń ski. Za takim wyodr ę bnieniem rynku w ł a ś ciwego przemawia fakt, i ż tylko na tak wydzielonej trasie w latach 2002-2003 dochodzi ł o do bezpo ś redniej rywalizacji wszystkich trzech przewo ź ników, a tak ż e to, ż e zarzut stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencje postawiony obu przedsi ę biorstwom PKS dotyczy cen stosowanych tylko na tej trasie. Granice geograficzne rynku w ł a ś ciwego wyznacza ł y przystanki na linii komunikacyjnej Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski. Przystanek, zgodnie z definicj ą przyj ę t ą w art. 4 pkt 8 a ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001 o transporcie drogowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz.1371, ze zm.) - zwan ą ustaw ą o transporcie drogowym, jest to miejsce przeznaczone do wsiadania i wysiadania pasa ż erów na danej linii komunikacyjnej. Linia komunikacyjna, zgodnie z pkt 8 ww. art. ustawy, jest to po łą czenie komunikacyjne na okre ś lonej drodze mi ę dzy przystankami wskazanymi w rozk ł adzie jazdy, po której odbywaj ą si ę regularne przewozy osób. Zgodnie z art. 1 pkt 2 d) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452) z dniem 27 wrze ś nia 2003 r. poj ę cie „linia osobowa regularna” zosta ł o zast ą pione poj ę ciem „linia komunikacyjna”. W niniejszej sprawie trasa Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski stanowi lini ę komunikacyjn ą w my ś l powy ż szych przepisów, dla której wymagane jest uzyskanie zezwolenia, tylko dla firmy MARVEL. Dla uczestników post ę powania przedmiotowa trasa jest k Zgodnie za ś z art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym zezwolenie na wykonywanie przewozów odnosi si ę do danej linii komunikacyjnej . Wszyscy trzej przewo ź nicy otrzymali zezwolenia na wykonywanie przewozu osób na przedmiotowej trasie lub na trasach, których fragmentem jest odcinek Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski. Poszczególne inne linie komunikacyjne na terenie województwa lubuskiego b ą d ź dawnego województwa zielonogórskiego nie spe ł nia ł y przes ł anki substytucyjno ś ci. Ze wzgl ę du na ró ż ne miejsca docelowe przewozów us ł ugi przewozowe na ka ż dej linii maj ą bowiem innych odbiorców, a ró ż nice te determinuj ą niejednorodne warunki konkurencji wyst ę puj ą ce na poszczególnych liniach. Równie ż dotychczasowe orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (d. S ą du Antymonopolowego) nigdy nie negowa ł o uznania danej linii komunikacyjnej za oddzielny rynek w ł a ś ciwy (np. wyrok S.A z dnia 17 lipca 2002 r., sygn. akt XVII Ama 103/01). Ponadto S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie p-ko PKS w Gorzowie Wlkp. wyda ł wyrok z 14 przez Prezesa UOKiK rynku w ł a ś ciwego jako linii komunikacyjnej (linia Gorzów Wlkp. – Lipki Wielkie). Zatem rynkiem w ł a ś ciwym w rozpatrywanej sprawie jest przewóz osób zwyk łą komunikacj ą autobusow ą na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski. Przes ł anki praktyki Jak zosta ł o wskazane wy ż ej, przedmiotem niniejszej sprawy jest rozstrzygni ę cie czy PKS Zielona Góra i PKS Ż ary łą cznie nadu ż ywaj ą pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez stosowanie na przedmiotowej trasie cen biletów jednorazowych poni ż ej cen stosowanych w cennikach dla pozosta ł ych tras o tej samej lub podobnej d ł ugo ś ci oraz czy ceny te s ą cenami, które przeciwdzia ł aj ą ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Przes ł ankami dla stwierdzenia tej praktyki (art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ) s ą : • posiadanie przez uczestników post ę powania wspólnej pozycji dominuj ą cej (w tym przypadku przez dwóch przedsi ę biorców) na wy ż ej okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym, • nadu ż ywanie tej pozycji, maj ą ce na celu przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, w tym przypadku wyra ż aj ą ce si ę stosowaniem przez PKS Zielona Góra oraz PKS Ż ary cen biletów jednorazowych na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski poni ż ej cen stosowanych w cennikach dla pozosta ł ych tras o tej samej lub podobnej d ł ugo ś ci. Aby uzna ć zachowanie uczestników post ę powania za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , przes ł anki te musz ą by ć spe ł nione łą cznie. Zbiorowa pozycja dominuj ą ca Zgodnie z art.. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (...) definiuje pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. W rozpatrywanej sprawie nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na tym samym rynku w ł a ś ciwym i w ten sam sposób zarzucone zosta ł o dwóm przedsi ę biorcom, którzy dzia ł aj ą na rynku o strukturze oligopolistycznej. Dla oceny zarzucanej praktyki nale ż y zatem wzi ąć pod uwag ę wspóln ą pozycj ę rynkow ą obu przewo ź ników, okre ś lan ą w orzecznictwie oraz praktyce europejskiej jako wspólna pozycja dominuj ą ca lub kolektywna dominacja . 15 Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy antymonopolowej nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej mo ż e by ć przypisane „zarówno jednemu przedsi ę biorcy jak i kilku przedsi ę biorcom. Nadu ż ycie pozycji przez jednego przedsi ę biorc ę nie budzi ż adnych w ą tpliwo ś ci na tle dotychczasowego orzecznictwa. Problemy pojawiaj ą si ę natomiast z identyfikacj ą zjawiska nadu ż ycia kolektywnej pozycji dominuj ą cej, tj. nadu ż ycia b ę d ą cego udzia ł em kilku, wyodr ę bnionych w sensie prawnym przedsi ę biorców. (...) Równie ż na tle komentowanego przepisu nie zosta ł y wydane dotychczas w Polsce ż adne orzeczenia dotycz ą ce omawianej kwestii. Nie rozwiewa w ą tpliwo ś ci równie ż orzecznictwo Komisji Europejskiej i ETS, ze wzgl ę du na brak jednolito ś ci w podej ś ciu do tej sprawy. Wiele orzecze ń , zw ł aszcza wcze ś niejszych, KE i ETS wskazywa ł o, ż e wspólna dominacja spe ł niaj ą ca kryteria art. 82 TWE, odnosi si ę do przedsi ę biorców nale żą cych do tej samej grupy kapita ł owej (...). W pó ź niejszych orzeczeniach rozszerzono rozumienie kolektywnej pozycji dominuj ą cej, a tym samym nadu ż ycia tej pozycji do paralelnych zachowa ń przedsi ę biorców-oligopolistów.” (El ż bieta Modzelewska-W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Twigger, Warszawa 2002, s.96) Zjawisko kolektywnej dominacji jest charakterystyczne dla rynków o strukturze oligopolistycznej . Struktura taka charakteryzuje si ę obecno ś ci ą kilku przedsi ę biorców, z których ka ż dy posiada porównywalnie du ż y udzia ł w rynku, ale ż aden nie dominuje w stosunku do pozosta ł ych. Oznacza to, ż e ż aden z przedsi ę biorców nie posiada nad drugim przewagi rynkowej w ł a ś ciwej dla dominacji, czyli nie posiada si ł y rynkowej, która umo ż liwi ł aby mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym poprzez stworzenie mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Udzia ł rynkowy ka ż dego oligopolisty jest jednak na tyle du ż y, ż e zachowanie jednego z nich pozwala wywiera ć wp ł yw na pozycje konkurencyjne pozosta ł ych oligopolistów. W wyniku tej zale ż no ś ci decyzje dotycz ą ce cen i produkcji podejmowane przez ka ż dego przedsi ę biorc ę s ą w wi ę kszym lub mniejszym stopniu uzale ż nione od oczekiwanego zachowania pozosta ł ych oligopolistów. W konsekwencji przedsi ę biorca dzia ł aj ą cy w warunkach oligopolu nie mo ż e podejmowa ć konkurencyjnych dzia ł a ń , poniewa ż ka ż de dzia ł anie konkurencyjne podj ę te przez jedn ą firm ę w ostatecznym rozrachunku okaza ł oby si ę szkodliwe dla niej samej. W tej sytuacji bod ź ce, które zach ę ca ł yby przedsi ę biorców do konkurowania mi ę dzy sob ą , nie istniej ą , b ą d ź nie s ą dostatecznie silne, a na rynku tworzy si ę pozbawiona konkurencji stabilno ść . Brak bod ź ca do konkurowania, spowodowany oligopolistyczn ą wspó ł zale ż no ś ci ą sam w sobie nie stanowi przeszkody dla konkurencji. Zawsze bowiem mo ż e pojawi ć si ę nowy konkurent, który zainicjuje dzia ł ania konkurencyjne, a pozostali podejm ą walk ę . Sytuacja taka nie jest wi ę c zwalczana z punktu widzenia prawa ochrony konkurencji, poniewa ż wynika ona z przyczyn niezale ż nych od uczestników rynku. Problem pojawia si ę wtedy, gdy oligopoli ś ci, ś wiadomi swej wspó ł zale ż no ś ci, w wyniku milcz ą cej koordynacji, zaczynaj ą dzia ł a ć na rynku jak jeden „zbiorowy” przedsi ę biorca w celu eliminacji konkurentów. „Zgodnie z teori ą ekonomii wzajemna zale ż no ść oligopolistów opiera si ę na strategii rynkowej dotycz ą cej przede wszystkim wspólnego ustalania cen, prowadz ą cego do likwidacji konkurencji cenowej, dzi ę ki czemu przedsi ę biorstwa osi ą gaj ą ponadkonkurencyjne zyski bez wzajemnego komunikowania si ę . (…) Przedsi ę biorstwa w sytuacji oligopolu mog ą dokona ć wyboru – albo koordynowa ć swe decyzje poprzez ś wiadomy paralelizm dla osi ą gni ę cia obopólnych korzy ś ci, albo prowadzi ć niezale ż n ą strategi ę w celu podniesienia pozycji w ł asnej spó ł ki. (…) Najbardziej ekstremaln ą form ą 16 kooperacji oligopolistycznej jest kartel, w którym przedsi ę biorstwa formalnie zgadzaj ą si ę na wspólne post ę powanie. (…) Rozró ż nienie post ę powania polegaj ą cego na zmowie od post ę powania paralelnego, w ł a ś ciwego oligopolistycznej strukturze rynku, jest, zdaniem R. Whisha, niezwykle trudne. H.Steinberg sugeruje (co wydaje si ę logiczne), ż e poj ę cia uzgodnionego dzia ł ania i cichej zmowy winny odnosi ć si ę do porozumie ń wynikaj ą cych z oczywistych dowodów, natomiast ś wiadomy paralelizm ( concious parallelism ) lub oligopolistyczna wspó ł zale ż no ść powinny odnosi ć si ę do sytuacji, z której nie mo ż na wywnioskowa ć zawarcia porozumienia.” (Barbara Majewska-Jurczyk, Dominacja w polityce konkurencji Unii Europejskiej , Wydawnictwo Uniwersytetu Wroc ł awskiego, Wroc ł aw 1998, s.102-105). Definicja prawna zbiorowej pozycji dominuj ą cej jako taka nie istnieje ani w prawie polskim, ani w europejskim. Wiadomo, ż e jednym z kryteriów pozycji dominuj ą cej w ogóle jest udzia ł w rynku. Nale ż y zaznaczy ć , ż e o ile w przypadku jednego przedsi ę biorcy wyznacznikiem pozycji dominuj ą cej jest m.in. wielko ść jego udzia ł u w rynku, o tyle w przypadku wi ę kszej liczby przedsi ę biorców nie jest nim tylko prosta suma ich udzia ł ów w rynku. Bior ą c pod uwag ę orzecznictwo europejskie w tym zakresie za nadu ż ycie zbiorowej pozycji dominuj ą cej mo ż na uzna ć nadu ż ywanie si ł y rynkowej przez dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców w sytuacji, w której przedsi ę biorcy ci jako cz ł onkowie dominuj ą cego oligopolu s ą w stanie prowadzi ć wspóln ą polityk ę na rynku i dzia ł a ć w du ż ej mierze niezale ż nie od swoich konkurentów, klientów oraz konsumentów . W orzecznictwie europejskim koncepcja zbiorowej pozycji dominuj ą cej (kolektywnej dominacji) dotyczy zarówno spraw z zakresu kontroli koncentracji ( Rozporz ą dzenie nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsi ę biorstw ), jak równie ż post ę powa ń prowadzonych na podstawie art. 81 TWE odnosz ą cego si ę do porozumie ń i 82 TWE, odnosz ą cego si ę wprost do pozycji dominuj ą cej jednego lub wi ę cej przedsi ę biorstw. Pierwszym orzeczeniem potwierdzaj ą cym mo ż liwo ść stwierdzenia kolektywnej dominacji na podstawie art. 82 TWE by ł o orzeczenie w sprawie Italian Flat Glass w 1992 r. Trzech w ł oskich producentów szyb zawar ł o porozumienia, które Komisja Europejska uzna ł a za naruszaj ą ce postanowienia art. 81 TWE. Na podstawie tego samego stanu faktycznego Komisja stwierdzi ł a równie ż wyst ą pienie kolektywnej dominacji naruszaj ą cej postanowienia art. 82 TWE. Sprawa ta potwierdzi ł a, i ż na rynkach oligopolistycznych mo ż na mówi ć o kolektywnej dominacji wówczas, gdy „ dwóch lub wi ę cej niezale ż nych przedsi ę biorców posiada razem, poprzez umowy lub licencje, wyprzedzenie technologiczne stwarzaj ą ce im si łę rynkow ą zachowywania si ę w du ż ej mierze niezale ż nie od konkurentów, klientów i ostatecznych konsumentów ”. W marcu 2000 r. Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci wyda ł wyrok w sprawie Compagnie Maritime Belge, w którym stwierdzi ł , i ż o pozycji dominuj ą cej mo ż na mówi ć tak ż e wówczas, gdy posiada j ą dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców, którzy s ą od siebie niezale ż ni, lecz z ekonomicznego punktu widzenia wyst ę puj ą lub dzia ł aj ą na okre ś lonym rynku jako podmiot kolektywny. Wed ł ug Trybuna ł u sytuacja taka ma miejsce, gdy: 1) pomi ę dzy przedmiotowymi przedsi ę biorcami nie wyst ę puje rzeczywista konkurencja, oraz 2) przedsi ę biorstwa te dokonuj ą tych samych dzia ł a ń lub prowadz ą wspóln ą polityk ę na rynku w ł a ś ciwym. Orzeczenie Trybuna ł u w powy ż szej sprawie wykaza ł o, ż e podstaw ę stwierdzenia kolektywnej dominacji mo ż e stanowi ć nie tylko istnienie powi ą za ń o charakterze 17 strukturalnym pomi ę dzy oligopolistami – stwierdzenie takie mo ż e dotyczy ć równie ż przedsi ę biorców niepowi ą zanych, lecz dzia ł aj ą cych na rynkach, które stwarzaj ą warunki umo ż liwiaj ą ce milcz ą c ą koordynacj ę , tj. zachowania paralelne. W jednym z najbardziej znacz ą cych orzecze ń w tym zakresie S ą d Pierwszej Instancji przedstawi ł trzy podstawowe warunki umo ż liwiaj ą ce zidentyfikowanie zbiorowej pozycji dominuj ą cej (Wyrok SPI z 6 czerwca 2002 r. w sprawie koncentracji Airtours oraz First Choice - T-342/99): • „ ka ż dy cz ł onek oligopolu zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą musi posiada ć zdolno ść do obserwacji, jak zachowuj ą si ę pozostali cz ł onkowie, by monitorowa ć , czy przyjmuj ą oni wspóln ą polityk ę . (...) W zwi ą zku z tym na rynku musi istnie ć na tyle wystarczaj ą ca przejrzysto ść , by wszyscy cz ł onkowie dominuj ą cego oligopolu wiedzieli, dostatecznie dok ł adnie i szybko, w jakim kierunku rozwija si ę zachowanie rynkowe pozosta ł ych cz ł onków .” • „ sytuacja ukrytej koordynacji musi trwa ć przez pewien okres, innymi s ł owy, musi istnie ć bodziec, który nie pozwala odst ą pi ć od wspólnej polityki na rynku. (...) ka ż dy cz ł onek dominuj ą cego oligopolu musi by ć ś wiadomy, ż e podj ę te przez niego wysoce konkurencyjne dzia ł anie zmierzaj ą ce do zwi ę kszenia jego udzia ł u w rynku sprowokowa ł oby identyczne dzia ł anie ze strony pozosta ł ych cz ł onków, wi ę c nie móg ł by on czerpa ć ż adnych korzy ś ci z podj ę tej przez siebie inicjatywy .” • „ Komisja musi równie ż zapewni ć , ż e mo ż liwe do przewidzenia reakcje obecnych i przysz ł ych konkurentów, a tak ż e konsumentów, nie b ę d ą stanowi ł y zagro ż enia dla oczekiwanych rezultatów wspólnej polityki .” Generalnie nale ż y przyj ąć stanowisko, ż e problem wspólnej dominacji winien by ć rozpatrywany poprzez obszern ą analiz ę post ę powania paralelnego oligopolistów. Problem „nie polega jednak na odpowiedzi na pytanie, czy jest to post ę powanie paralelne, lecz raczej, czy jest to post ę powanie antykonkurencyjne. Nie ma bowiem potrzeby udowodnienia uzgodnionych praktyk czy porozumienia, ale nale ż y wykaza ć , ż e post ę powanie oligopolistów jest antykonkurencyjne i prowadzi do tworzenia wspólnej si ł y.” (Barbara Majewska-Jurczyk, Dominacja w polityce konkurencji Unii Europejskiej , Wydawnictwo Uniwersytetu Wroc ł awskiego, Wroc ł aw 1998, s.116). W rozpatrywanej sprawie, uczestnicy nie konkurowali ze sob ą do momentu wej ś cia na rynek firmy MARVEL, o czym ś wiadcz ą ceny biletów, ustalone na tym samym poziomie ( 5,20 z ł ) i odpowiadaj ą ce cenom z cenników dla innych tras o tej samej d ł ugo ś ci. Po miesi ą cu od wej ś cia na rynek firmy MARVEL z cen ą 3,99 z ł , w odst ę pie dwudniowym oba PKS-y podnios ł y ceny biletów do 5,80 z ł . Tutaj ko ń czy si ę brak konkurencji pomi ę dzy nimi. Siedem miesi ę cy pó ź niej bowiem obaj przedsi ę biorcy wyodr ę bnili przedmiotow ą tras ę z cennika ogólnego i ponownie zmienili ceny biletów, jednak ż e cena biletu PKS Ż ary wynosi ł a 4,00 z ł , a wi ę c by ł a o 0,25% wy ż sza od ceny MARVEL, za ś cena PKS Zielona Góra by ł a o 9,8% ni ż sza od ceny firmy MARVEL i wynosi ł a 3,60 z ł i. W odpowiedzi na zastosowan ą przez PKS Zielona Góra ni ż sz ą cen ę biletu, PKS Ż ary obni ż y ł swoj ą cen ę do 3,20 z ł . Kilka dni pó ź niej PKS Zielona Góra obni ż y ł równie ż cen ę do 3,20 z ł . W reakcji na te dzia ł ania MARVEL obni ż y ł cen ę biletu z 3,99 z ł do 2,99 z ł staj ą c si ę tym samym ponownie najta ń szym przewo ź nikiem na przedmiotowej trasie. W zwi ą zku z tym PKS Zielona Góra po raz kolejny obni ż y ł cen ę biletu do 2,90 z ł , tj. o 3% w stosunku do nowej ceny firmy MARVEL. PKS Ż ary pozosta ł przy cenie 3,20 z ł , o 7% wy ż szej od nowej ceny firmy MARVEL i o 10,3% wy ż szej od ceny PKS Zielona Góra. 18 Kilka miesi ę cy pó ź niej PKS Zielona Góra wprowadzi ł na przedmiotowej trasie tzw. wiosenn ą promocj ę na bilety jednorazowe normalne na przedmiotowej trasie, w wysoko ś ci 45%, trwaj ą c ą od 21 marca 2003 r. do 20 czerwca 2003 r. W zwi ą zku z tym cena biletu PKS Zielona Góra wynosi ł a 1,60 z ł i by ł a o 46,5% ni ż sza od ceny firmy MARVEL i o 48,5% ni ż sza od ceny PKS Ż ary. Kilka dni po wprowadzeniu promocji przez PKS Zielona Góra, MARVEL zaprzesta ł dzia ł alno ś ci na przedmiotowej trasie. We wrze ś niu 2003 r. PKS Zielona Góra podniós ł cen ę biletu na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski do poziomu 3,30 z ł , a w styczniu 2004 r. do poziomu 3,80 z ł . PKS Ż ary utrzymywa ł w tym czasie cen ę 3,20 z ł . Z zachowa ń wy ż ej opisanych mo ż na wywnioskowa ć , ż e wej ś cie na rynek nowego przewo ź nika spowodowa ł o podj ę cie walki konkurencyjnej przez dotychczasowych przewo ź ników nie tylko w stosunku do nowego konkurenta, ale równie ż w stosunku do siebie wzajemnie. Nie mo ż na zatem stwierdzi ć , ż e dzia ł ania uczestników post ę powania cechowa ł paralelizm i kooperatywno ść , ani tym bardziej zanik konkurencji pomi ę dzy nimi. Ich zachowania cenowe nie wskazuj ą na to, ż e dosz ł o mi ę dzy nimi do milcz ą cej koordynacji w zakresie zachowa ń rynkowych. Równie ż analiza dokumentacji obu przedsi ę biorców, dotycz ą cej ich rozwoju i strategii ( Program Rozwoju Przedsi ę biorstwa, Kompleksowa Strategia Dzia ł ania – za łą cznik nr 3 do akt sprawy) w badanym okresie nie dostarcza podstaw do przyj ę cia stwierdzenia, i ż pomi ę dzy PKS Zielona Góra a PKS Ż ary dosz ł o do koordynacji zachowa ń rynkowych w celu wyeliminowania nowego rywala z trasy Zielona Góra-Nowogród Bobrza ń ski. Przy analizie pozycji rynkowej uczestników post ę powania w kontek ś cie zbiorowej pozycji dominuj ą cej nale ż y wzi ąć równie ż pod uwag ę warunki rynkowe specyficzne dla danego przypadku. Ponadto nale ż y dokona ć ogólnej oceny warunków rynkowych, oceniaj ą c ró ż norakie czynniki w ramach podej ś cia wielokryteriowego . Na obraz rynku w ł a ś ciwego w niniejszej sprawie wp ł ywa ć mog ą nast ę puj ą ce czynniki: - koncentracja rynku - rozk ł ad i stabilno ść udzia ł ów w rynku - stagnacja popytu - rzeczywista i potencjalna konkurencja - bariery wej ś cia - przejrzysto ść rynku - kontakty na wielu rynkach - powi ą zania mi ę dzy przedsi ę biorcami - zachowania w przesz ł o ś ci - homogeniczno ść produktów - elastyczno ść popytu - si ł a nabywcza konsumentów - struktura kosztów. Poniewa ż na rang ę jednego czynnika wp ł ywa obecno ść lub nieobecno ść innych czynników na rynku, nie wystarczy sprawdzi ć , czy obecny jest jeden lub kilka czynników — przeanalizowa ć nale ż y poszczególne kombinacje czynników. Do momentu pojawienia si ę konkurenta w postaci firmy MARVEL, na wy ż ej okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym uczestnicy post ę powania dzia ł ali w warunkach duopolu. Dzielili oni mi ę dzy siebie ca ł y rynek, poniewa ż nie by ł o innych przewo ź ników na przedmiotowej trasie. W zwi ą zku z tym, bior ą c pod uwag ę podobn ą wielko ść 19 przedsi ę biorców, ich si ł y rynkowe by ł y zrównowa ż one, a udzia ł y w rynku zbli ż one. W momencie pojawienia si ę konkurenta, sytuacja nieco si ę zmieni ł a. Z analizy przeprowadzonej przez organ antymonopolowy (Tab. 2 – Tab. 4) wynika, i ż w zale ż no ś ci od metody liczenia wska ź nika udzia ł u w rynku, udzia ł PKS Zielona Góra w zdefiniowanym wy ż ej rynku waha ł si ę w roku 2002 w przedziale od 37,8% do 46,1%, za ś w roku 2003 – od 22,4% do 39%. Z kolei PKS Ż ary posiada ł od 34,3% do 57,1% rynku w 2002 roku i od 32,2% do 64,4% rynku w roku 2003. Zatem w roku 2002 łą czny udzia ł w rynku obu uczestników waha ł si ę w przedziale 80,4 - 95%, za ś w roku 2003 – w przedziale 71,2 – 92,5% . Udzia ł w rynku firmy MARVEL wynosi 5 – 19,6% w roku 2002 i 7,5 – 28,8% w roku 2003. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z silnie skoncentrowanym, dojrza ł ym i przejrzystym rynkiem, charakteryzuj ą cym si ę nisk ą si łą nabywcz ą konsumentów oraz z produktem homogenicznym. Uczestnicy post ę powania, posiadaj ą cy łą cznie znaczn ą cz ęść tego rynku, charakteryzuj ą si ę podobnym poziomem kosztów jednostkowych i konkuruj ą ze sob ą równie ż na innych rynkach geograficznych. Ponadto, do momentu pojawienia si ę na przedmiotowym rynku kolejnego przewo ź nika, przedsi ę biorcy ci nie konkurowali ze sob ą cenowo. Jednak ż e, jak wykazano wcze ś niej, pomimo warunków rynkowych sprzyjaj ą cych powstaniu milcz ą cej koordynacji, nie mo ż na stwierdzi ć , ż e oba przedsi ę biorstwa PKS zachowywa ł y si ę paralelnie po wej ś ciu na rynek trzeciego przewo ź nika. Wprowadzane przez nich ceny ró ż ni ł y si ę zarówno wysoko ś ci ą jak i czasem ich wprowadzenia i by ł y zdecydowanie ukierunkowane na zdobycie jak najwi ę kszej cz ęś ci rynku, kosztem pozosta ł ych przewo ź ników, równie ż kosztem przedsi ę biorstw PKS. A zatem, maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż y stwierdzi ć , i ż PKS Zielona Góra i PKS Ż ary na przedmiotowej trasie nie posiadaj ą wspólnej pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Tym samym nie zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , niezb ę dna dla dalszej oceny dzia ł a ń uczestników post ę powania antymonopolowego. W rezultacie, bezprzedmiotowa staje si ę analiza drugiej przes ł anki, poniewa ż dla stwierdzenia zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę musz ą zosta ć spe ł nione kumulatywnie wszystkie przes ł anki . Niemniej jednak, warto zaznaczy ć , i ż zachowania cenowe uczestników niniejszego post ę powania nie mia ł y charakteru praktyki antykonkurencyjnej. Stanowi ł y one raczej przejaw walki konkurencyjnej (gry cenowej), która w warunkach oligopolu okaza ł a si ę wyniszczaj ą ca w skutkach dla najs ł abszego konkurenta. Wojna cenowa, która toczy ł a si ę w latach 2002-2003 na trasie Zielona Góra – Nowogród Bobrza ń ski zako ń czy ł a si ę do ść typowo tj. wyeliminowaniem jednego z graczy, którym w analizowanej sprawie by ł a firma MARVEL. Trzeba wszak ż e podkre ś li ć , i ż MARVEL, wchodz ą c na rynek z cen ą biletu znacznie ni ż sz ą od cen stosowanych przez dotychczasowych przewo ź ników (23,3%) by ł inicjatorem tej wojny. Nale ż y te ż zauwa ż y ć , ż e walka ta zosta ł a podj ę ta dopiero po o ś miu miesi ą cach od wej ś cia firmy MARVEL na rynek. Ponadto ceny zastosowane wówczas przez uczestników post ę powania nie odbiega ł y znacznie od cen firmy MARVEL. Cena PKS Zielona Góra by ł a ni ż sza o 8,3% od ceny MARVEL, natomiast cena PKS Ż ary by ł a o 0,25% wy ż sza od ceny MARVEL. Ceny te nie by ł y 20 zatem cenami grabie ż czymi, zw ł aszcza ż e generowane przez nie przychody pokrywa ł y koszty dzia ł alno ś ci przewozowej na przedmiotowej trasie (Tab. 6). Prezes UOKiK nie wyklucza mo ż liwo ś ci wprowadzenia na spornej trasie cen ni ż szych od cen z cennika ogólnego. Jest bowiem przyj ę te, ż e przedsi ę biorca dostosowuje si ę do warunków konkurencji panuj ą cych na danym rynku w ł a ś ciwym, w tym do poziomu cen tego rynku. W rozpatrywanej sprawie przedsi ę biorstwa PKS dostosowa ł y si ę w ł a ś nie do nowej sytuacji po wej ś ciu na rynek nowego gracza, obni ż aj ą c swoje ceny do poziomu 4,00 z ł (PKS Ż ary) i 3,60 z ł (PKS Zielona Góra). Po kolejnej obni ż ce cen do poziomu 3,20 z ł najpierw przez PKS Ż ary, potem przez PKS Zielona Góra, MARVEL znów wprowadzi ł cen ę najni ż sz ą na rynku (2,99 z ł ). Nie by ł a to wi ę c gra nieuczciwa ze strony przedsi ę biorstw PKS. Tym samym równie ż druga przes ł anka praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , tj. nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, maj ą ce na celu przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji, nie zosta ł a spe ł niona. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Zgodnie z tre ś ci ą art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wroc ł awiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK we Wroc ł awiu Zbigniew Jurczyk Otrzymuj ą : 1) Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej Sp. z o.o. ul. Jana z Kolna 2a 65-014 Zielona Góra 2) Przedsi ę biorstwo Komunikacji Samochodowej SA w Ż arach ul. Okrzei 31/33 68-200 Ż ary 21 3) MARVEL Marcin Polakiewicz ul. Szprotawska 29 67-120 Ko ż uchów