RKT-10/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZ Ą D OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 21.03.2003r. RKT-5002-w-01/03/AW Decyzja nr RKT-10/2003 W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r. Nr 122, poz. 1319; ze zm. Dz.U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800; Dz.U. z 2002r. Nr 129, poz. 1102; Nr 166, poz. 1360) postanawia si ę odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek z dnia 07.02.2003r. wniesiony przez Powiatowego Rzecznika Konsumentów w B ę dzinie, w sprawie naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Wojkowicki Zak ł ad Energetyczny „WOJZEC” Sp. z o.o. w upad ł o ś ci w Wojkowicach poprzez narzucanie odbiorcom uci ąż liwych warunków umowy sprzeda ż y energii cieplnej przynosz ą cych temu przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci, co mia ł oby stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy, gdy ż w sposób oczywisty z zawartych we wniosku informacji oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu zawartego w powo ł anym artykule. Uzasadnienie Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w B ę dzinie (zwanego dalej Rzecznikiem) przeciwko Wojkowickiemu Zak ł adowi Energetycznemu „WOJZEC” Sp. z o.o. w upad ł o ś ci w Wojkowicach (zwanemu dalej Zak ł adem) w sprawie nadu ż ywania przez Zak ł ad pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie odbiorcom – cz ł onkom wspólnot mieszkaniowych znajduj ą cych si ę w Wojkowicach przy ul. Sobieskiego od nr 239 do nr 251 i ul. Plaka 4A, 4B, 4C, 4E uci ąż liwych warunków umowy sprzeda ż y energii cieplnej przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. W uzasadnieniu Rzecznik podniós ł , ż e wp ł yn ęł a do niego skarga Przewodnicz ą cego Stowarzyszenia „Spo ł eczna Rada Mieszka ń ców – Osiedla PKWn (betony)” w Wojkowicach z ł o ż ona w imieniu mieszka ń ców wspólnot mieszkaniowych zlokalizowanych w Wojkowicach ul. Sobieskiego od nr 239 do nr 251 i ul. Plaka 4A, 4B, 4C, 4E na wysoko ść cen za ciep łą wod ę . Dalej Rzecznik wskaza ł , i ż Zak ł ad jako dostawca energii cieplnej za pomoc ą no ś nika – gor ą cej wody – pobiera od swoich odbiorców wysokie ceny za podgrzanie 1 m 3 wody. Ś rednia cena 1 m 3 podgrzania wody dla tych odbiorców w miesi ą cach grudzie ń 2001r. – czerwiec 2002r. wynosi ł a ok. 20 z ł , podczas gdy u innych okolicznych przedsi ę biorstw energetycznych cena ta kszta ł towa ł a si ę w granicach 15 z ł . 2 Zmiana dostawcy ciep ł a, jako sposób obni ż enia kosztów dostawy ciep ł a, wi ą za ł aby si ę z dodatkowymi kosztami, których wspólnoty mieszkaniowe nie s ą wstanie ponie ść . W ocenie Rzecznika Zak ł ad b ę d ą c od lat dostawc ą ciep ł a na lokalnym rynku wykorzystuje t ą sytuacj ę . Rzecznik w uzasadnieniu wniosku wskaza ł na art. 45a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz.U. Nr 54, poz. 348 z pó ź n. zm.) mówi ą cy, i ż przedsi ę biorstwo energetyczne na podstawie cen i stawek op ł at zawartych w taryfie wylicza op ł aty za dostarczane do odbiorcy paliwa gazowe, energi ę elektryczn ą lub ciep ł o. Op ł aty te z uwzgl ę dnieniem upustów i bonifikat stanowi ą koszty zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciep ł a dostarczanych do budynku, w którym znajduj ą si ę lokale mieszkalne i u ż ytkowe, zamieszkane lub u ż ytkowane przez osoby nie b ę d ą ce odbiorcami. Koszty zakupu s ą rozliczane w op ł atach pobieranych od osób nie b ę d ą cych odbiorcami. Wysoko ść op ł at powinna by ć ustalona w taki sposób, aby zapewnia ł a wy łą cznie pokrycie ponoszonych przez odbiorc ę kosztów zakupu ciep ł a. W ocenie Rzecznika Zak ł ad ustala wysoko ść op ł at za ciep ł o na potrzeby podgrzania 1 m 3 wody w sposób nie zapewniaj ą cy wy łą cznie pokrycia ponoszonych przez odbiorc ę kosztów, co ma potwierdza ć analiza wykorzystania energii na podgrzanie 1 m 3 wykonana przez SK SKIBARTON Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Bydgoszczy, która wykaza ł a du ż e straty ciep ł a. Warto ś ci teoretyczne kszta ł tuj ą si ę na poziomie 0,186 GJ, tymczasem do podgrzania 1 m 3 wody zu ż ywa si ę od 0,38 do 0,58 GJ. Zdaniem Rzecznika powy ż sze ustalenia daj ą podstaw ę do stwierdzenia, ż e Zak ł ad nie realizuje obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 51 ustawy Prawo energetyczne, tj. obowi ą zku racjonalnego i oszcz ę dnego dostarczania ciep ł a odbiorcom, bez powodowania przy tym zb ę dnych kosztów. Rzecznik podkre ś li ł , i ż du ż e straty ciep ł a do podgrzania 1 m 3 s ą równoznaczne z brakiem realizacji obowi ą zku racjonalnego i oszcz ę dnego dostarczania ciep ł a, co prowadzi do uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci kosztem odbiorców finansuj ą cych nieoszcz ę dne dostarczanie ciep ł a. W zwi ą zku z zarzutem postawionym we wniosku wszcz ę te zosta ł o z urz ę du, na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu ustalenie warunków dostawy energii cieplnej przez Zak ł ad na potrzeby podgrzania wody wspólnotom mieszkaniowym znajduj ą cym si ę w Wojkowicach przy ul. Sobieskiego od nr 239 do 251 i ul. Plaka 4A, 4B, 4C i 4E oraz wst ę pne ustalenie, czy w okoliczno ś ciach sprawy mog ł o doj ść do naruszenia przepisów w/w ustawy uzasadniaj ą cego wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym czy sprawa ta ma charakter antymonopolowy. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego prowadzonego w sprawie z urz ę du ustalono co nast ę puje. Zak ł ad zajmuje si ę produkcj ą , przesy ł em i dystrybucj ą ciep ł a oraz przesy ł em, dystrybucj ą i obrotem energi ą elektryczn ą . Us ł ugi w zakresie dostawy ciep ł a ś wiadczy dla odbiorców z terenu Wojkowic, Czeladzi dzielnicy B ę dzin-Grodziec. Zak ł ad dostarcza ciep ł o wspólnotom mieszkaniowym zlokalizowanym w Wojkowicach ul. Sobieskiego od nr 239 do nr 251 i ul. Plaka 4A, 4B, 4C, 4E na podstawie umów sprzeda ż y energii cieplnej zawartych w grudniu 2001r. (karty nr 49-82) i styczniu 2002r. (nr 20-42). Dziesi ęć wymienionych wspólnot mieszkaniowych powierzy ł o zarz ą dzanie nieruchomo ś ci ą wspóln ą na podstawie umów zawartych w 2001r. i 2002r. (karty nr 83-114) pani Bogus ł awie M. prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą Zarz ą dzanie Nieruchomo ś ciami z siedzib ą w B ę dzinie (zwanej dalej Zarz ą dc ą ). Zgodnie z postanowieniami ka ż dej z umów Zarz ą dca zosta ł zobowi ą zany do zapewnienia dla nieruchomo ś ci wspólnej dostawy energii elektrycznej, energii cieplnej, wody oraz odprowadzenia ś cieków i wywozu nieczysto ś ci sta ł ych. Umowy zawieraj ą upowa ż nienie dla Zarz ą dcy do zawierania umów z dostawcami w/w mediów. Op ł aty wnoszone przez w ł a ś cicieli lokali uiszczane s ą z góry na konto wspólnoty w terminie do okre ś lonego dnia ka ż dego miesi ą ca. Zaliczki z tytu ł u dostawy ś wiadcze ń , w tym c.o. oraz podgrzanie wody, ustala si ę w wysoko ś ci ustalonej z zarz ą dem wspólnoty na podstawie przedstawionej kalkulacji. 3 Zak ł ad prowadzi rozliczenia z Zarz ą dc ą przedmiotowych wspólnot mieszkaniowych. Podstaw ą rozliczenia jest taryfa dla ciep ł a Zak ł adu zatwierdzona decyzj ą Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki z dnia 31.07.2001r. nr OKA-820/34-B/2/2001/III/JL, zmieniona decyzj ą z dnia 08.02.2002r. nr OKA-820/34-C/5/2001/III/JL, obowi ą zuj ą ca do dnia 31.03.2003r. (karty nr 138-140). Wspólnoty mieszkaniowe zaliczane s ą do grupy taryfowej W 2 . Zak ł ad rozlicza ciep ł o dostarczone tym wspólnotom na podstawie liczników ciep ł a, które s ą zainstalowane w ka ż dym budynku na potrzeby c.o. oraz na potrzeby c.w.u. w dwóch w ę z ł ach cieplnych dla budynków przy ul. Sobieskiego 239 do 251 i dla budynków parzy ul. Plaka 4A, 4B, 4C i 4E. Rozliczenia Zak ł adu z Zarz ą dc ą wspólnot realizowane s ą w okresach miesi ę cznych i obejmuj ą op ł at ę sta łą (z ł /MW t ) za zamówion ą moc ciepln ą i op ł at ę zmienn ą (z ł /GJ) za us ł ugi przesy ł owe. Dostawca ciep ł a na podstawie dokonanego odczytu energii cieplnej dla celów c.w.u. przy zastosowaniu stawek zatwierdzonych przez Prezesa URE wystawia faktury na poszczególne budynki (karty nr 115-128). Obci ąż enie nast ę puje wed ł ug umownego wspó ł czynnika liczonego jako stosunek mocy zamówionej na c.w.u. dla przedmiotowego budynku i ogólnej mocy zamówionej na c.w.u. przez wspólnoty mieszkaniowe, dla których dostarczana jest energia z danego urz ą dzenia pomiarowego. Suma warto ś ci faktur wynikaj ą ca z dostawy ciep ł a dla wszystkich wspólnot korzystaj ą cych z danego przy łą cza dzielona jest przez ilo ść wody zu ż ytej do podgrzania we wszystkich budynkach, do których dostarczana jest energia z danego uk ł adu pomiarowego. Stawki op ł at dla mieszka ń ców, tj. z ł /m 2 za c.o. i w z ł /m 3 za c.u.w. ustala Zarz ą dca, przy czym rozliczenia te s ą bilansowane w okresie rocznym. W oparciu o zgromadzony w sprawie materia ł dowodowy Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego (...) w art. 8. Zgodnie z art. 23. ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 (Dz. U. Nr 54 poz. 348 z pó ź n. zm.) do kompetencji Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki (zwanego dalej Prezesem URE) nale ż y zatwierdzanie i kontrolowanie taryf ciep ł a zgodnie z zasadami okre ś lonymi w art. 45 i 46 w tym równie ż analizowanie i weryfikowanie kosztów przyjmowanych przez przedsi ę biorstwa energetyczne jako uzasadnione (art. 23 ust. 2 pkt 2 lit. a). Zawarte w art. 45 Prawa energetycznego wytyczne dotycz ą ce cen, które musz ą by ć uwzgl ę dniane przy ich kalkulacji przewiduj ą zarówno pokrycie uzasadnionych kosztów przedsi ę biorstwa energetycznego, jak i ochron ę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem cen. Zgodnie z art. 47 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 30 ust. 1 Prawa energetycznego Prezes URE zatwierdza taryfy przed ł o ż one przez przedsi ę biorstwa energetyczne w drodze decyzji. Zatwierdzone przez Prezesa URE taryfy dla ciep ł a i op ł aty w nich zawarte zosta ł y ju ż zatem, w trakcie post ę powania zatwierdzaj ą cego tak ą taryf ę , przeanalizowane na okoliczno ść ewentualnego naruszenia praw odbiorców ciep ł a, w tym równie ż , gdy idzie o zasadno ść kalkulacji kosztów dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa i udzia ł u kosztów sta ł ych w op ł atach za ciep ł o i jego przesy ł . Organ Antymonopolowy nie ma wi ę c podstaw, a ż eby w jakikolwiek sposób kwestionowa ć wysoko ść op ł at zawartych w zatwierdzonej taryfie, gdy ż w ł a ś nie jej zatwierdzenie stwarza podstaw ę przyj ę cia, ż e przewidywane ceny s ą skalkulowane prawid ł owo i nie przynosz ą stosuj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnionych korzy ś ci, co stanowi ł o zarzut Rzecznika. Tak ż e zró ż nicowanie op ł at za ciep ł o wzgl ę dem innych zak ł adów 4 energetycznych mo ż e by ć wynikiem ponoszenia ró ż nych kosztów dzia ł alno ś ci przez te zak ł ady, które zosta ł y zaakceptowane jako uzasadnione w rozumieniu Prawa energetycznego i usankcjonowane decyzj ą Prezesa URE zatwierdzaj ą c ą taryfy. Powo ł anie przepisu art. 8 ust. 2 pkt.6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów odnosz ą cego si ę do narzucania odbiorcom uci ąż liwych warunków umowy sprzeda ż y energii cieplnej przynosz ą cych narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci nie znajduje uzasadnienia w okoliczno ś ciach sprawy, stosowanie taryf zatwierdzonych prawomocn ą decyzj ą Prezesa URE, nie stanowi bowiem naruszenia zakazu okre ś lonego w powo ł anym artykule, a zatem istniej ą podstawy do zastosowania powo ł anego na wst ę pie przepisu art. 85 ust.1 w/w ustawy. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji pa ń stwowej przestrzegaj ą z urz ę du swojej w ł a ś ciwo ś ci rzeczowej i miejscowej. Organ Antymonopolowy nie jest w ł adny ocenia ć decyzji innego centralnego organu administracji rz ą dowej, jakim jest Prezes URE. Ewentualna ocena mog ł aby skutkowa ć naruszeniem konstytucyjnej zasady zaufania do pa ń stwa, a tak ż e prowadzi ć do sytuacji, w której przedsi ę biorca (w niniejszej sprawie Zak ł ad) móg ł by by ć ukarany za to, ż e dzia ł a zgodnie z pozytywn ą decyzj ą wydan ą przez w ł a ś ciwy organ (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 09.01.2002r. sygn. akt XVII Ama 11/01, z dnia 14.01.2002r. sygn. akt XVII Ama 17/01, z dnia 20.05.2002r. sygn. akt XVII Ama 92/01, z dnia 20.05.2002r. XVII Ama 93/01, z dnia 15.05.2002r. XVII Ama 95/01). Jedynym podmiotem w ł adnym do oceny decyzji Prezesa URE jest S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, co wynika z art. 479 46 pkt 1 k.p.c. Przyj ę ta linia orzecznicza jednoznacznie wskazuje, i ż wykluczone jest pó ź niejsze badanie przez Organ Antymonopolowy taryf pod k ą tem przepisów dotycz ą cych ochrony konkurencji i konsumentów. Stawki op ł at za dostaw ę ciep ł a wspólnotom mieszkaniowym znajduj ą cym si ę w Wojkowicach przy ul. Sobieskiego od nr 239 do 251 i ul. Plaka 4A, 4B, 4C i 4E okre ś lone s ą w taryfie zatwierdzonej przez Prezesa URE w drodze decyzji. Tak wi ę c, w oczywisty sposób z informacji zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Organ Antymonopolowy wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral