RKT-9/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH ___________________________________________________________________________ 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, 12.03.2003r. RKT-500/01/03/MK Decyzja nr RKT-09/2003 Na podstawie art.105 k.p.a, oraz art.28 ust.6, art.85 ust.1 w zwi ą zku z art.93 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r. Nr 122, poz.1319 oraz Dz.U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189, Dz.U. Nr 154, poz. 1800, Dz.U. z 2002r. Nr 129, poz. 1102, Dz.U. z 2002r. Nr 166 poz.1360), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia si ę wszcz ę cia na wniosek Spó ł dzielni Budowlano-Mieszkaniowej "Wspólna Praca" w Katowicach post ę powania antymonopolowego w sprawie uznania za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę zachowania Przedsi ę biorstwa Energetyki Cieplnej w Katowicach polegaj ą cego na narzuceniu Spó ł dzielni obowi ą zku wymiany na w ł asny koszt urz ą dze ń wymienionych w rozdziale 3 § 1.1 umowy sprzeda ż y ciep ł a nr 70 z dnia 1 stycznia 2000r., co zdaniem Spó ł dzielni stanowi naruszenie art.8 ust.2 pkt 1 i 6 w/w ustawy. Uzasadnienie W dniu 7 stycznia 2003r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek Spó ł dzielni Budowlano-Mieszkaniowej "Wspólna Praca" z siedzib ą w Katowicach (zwana dalej Spó ł dzielni ą ) dotycz ą cy wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego przeciwko Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej w Katowicach (zwany dalej PEC) w sprawie uznania za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę postanowie ń rozdzia ł u III § 1 ust. 3 umowy nr 70 z dnia 1 stycznia 2000r. łą cz ą cej obu w/w przedsi ę biorców. Zdaniem Spó ł dzielni, umowa ta nak ł ada na ni ą w przypadku zamiaru zmiany mocy zamówionej, obowi ą zek wymiany na koszt w ł asny urz ą dze ń wyszczególnionych w rozdziale III § 1 ust. 1 tej umowy. Zdaniem Spó ł dzielni, zawieraj ą c takie zapisy w tej umowie, PEC nadu ż y ł pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie warunków zakupu lub sprzeda ż y towarów, oraz narzucanie uci ąż liwych warunków umowy przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, co 1 stanowi naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000r. Nr 122, poz.1319 oraz Dz.U. z 2001r. Nr 110, poz. 1189, Dz.U. Nr 154, poz. 1800, Dz.U. z 2002r. Nr 129, poz. 1102, Dz.U. z 2002r. Nr 166 poz.1360-zwana dalej ustaw ą antymonopolow ą ). Dlatego te ż Spó ł dzielnia wnios ł a o nakazanie zaniechania stosowania w/w postanowie ń umowy i uznania ich za niewa ż ne. Z uzasadnienia wniosku Spó ł dzielni o wszcz ę cie post ę powania przeciwko PEC wynika ł o, i ż w dniu 1 stycznia 2000r. Spó ł dzielnia oraz PEC zawar ł y umow ę sprzeda ż y ciep ł a nr 70 (kary od nr 4 do nr 15). W rozdziale 3 § 1.1 w/w umowy, Sprzedawca tj. PEC zobowi ą za ł si ę do wyposa ż enia przy łą cza doprowadzaj ą cego ciep ł o do w ę z ł ów cieplnych zasilaj ą cych poszczególne obiekty lub grupy obiektów w urz ą dzenia wyszczególnione w pkt od 1 do 5. Natomiast w § 1.3 rozdzia ł III w/w umowy, strony postanowi ł y, i ż w przypadku gdy na wniosek Spó ł dzielni nast ą pi zmiana zapotrzebowania mocy cieplnej, powoduj ą ca uzasadnion ą konieczno ść wymiany urz ą dze ń , o których mowa w ust. 1 Kupuj ą cy tj. Spó ł dzielnia pokryje koszty wymiany tych urz ą dze ń . Zdaniem Spó ł dzielni zapis § 1.3 w/w umowy, narusza przepisy art.4 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo Energetyczne (Dz.U. Nr 54 poz.348 z pó ź n. zmian.), gdy ż zgodnie z w/w przepisem przedsi ę biorstwo energetyczne zajmuj ą ce si ę przesy ł aniem i dystrybucj ą paliw lub energii do odbiorców ma obowi ą zek utrzymywa ć zdolno ść urz ą dze ń , instalacji i sieci do realizacji dostaw paliwa lub energii w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Ponadto zdaniem Spó ł dzielni przepisy prawa energetycznego oraz przepisy wykonawcze w ż adnym miejscu nie zobowi ą zuj ą Kupuj ą cego tj. Spó ł dzielni do ponoszenia kosztów innych ni ż za zakupione ciep ł o oraz tych, które zwi ą zane s ą z dostosowaniem urz ą dze ń odbiorczych do odbioru ciep ł a a b ę d ą cych w ł asno ś ci ą Kupuj ą cego tj. Spó ł dzielni. Zdaniem Spó ł dzielni wprowadzenie do umowy sprzeda ż y ciep ł a obowi ą zku ponoszenia przez ni ą kosztów wymiany tych urz ą dze ń a tak ż e urz ą dze ń b ę d ą cych w ł asno ś ci ą PEC stanowi wymuszenie na Spó ł dzielni ponoszenia kosztów modernizacji sieci, b ę d ą cej w ł asno ś ci ą PEC i nak ł adanie na Spó ł dzielni ę obci ąż e ń finansowych nie maj ą cych swego uzasadnienia w przepisach prawa. O powy ż szym stanowisku w tej kwestii, Spó ł dzielnia poinformowa ł a PEC pismem z dnia 12.09.2002r. (karta nr17). Ponadto Spó ł dzielnia poinformowa ł a PEC, i ż podpisanie przez jej poprzedni zarz ą d umowy z dnia 01.01.2000r. nie mo ż e stanowi ć argumentu przeciwko usuni ę ciu czy te ż zmianie zapisów umowy, a szczególnie tych sprzecznych z interesem Spó ł dzielni. Spó ł dzielnia poinformowa ł a równie ż PEC, i ż taki zapis w umowie narusza jej zdaniem art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy antymonopolowej. W zwi ą zku z powy ż szym pismem z dnia 12.09.2002r. Spó ł dzielnia przes ł a ł a do PEC-u propozycj ę aneksu nr 1/2002 do umowy z dnia 01.01.2000r. Aneks ten w pkt 1 zawiera ł propozycj ę wykre ś lenia § 1 ust.3 w/w umowy oraz wprowadzenia w jego miejsce regulacji, i ż "W przypadku gdy nast ą pi zmiana zapotrzebowania mocy cieplnej powoduj ą c ą konieczno ść wymiany urz ą dze ń , o których mowa w ust.1: a) znajduj ą cych si ę po stronie Kupuj ą cego tj. Spó ł dzielni, pokryje on koszt wymiany tych urz ą dze ń , b) znajduj ą cych si ę po stronie Sprzedawcy tj. PEC pokryje on koszt wymiany tych urz ą dze ń . Powy ż szy aneks do umowy nie zosta ł podpisany przez PEC i zwrócony Spó ł dzielni pismem z dnia 15.10.2002r. (karta nr 16). Odmow ę podpisania tego aneksu do umowy nr 70 z dnia 01.01.2000r. PEC, umotywowa ł stwierdzeniem, i ż zapisy w/w umowy, tak ż e te dotycz ą ce wymiany urz ą dze ń w przypadku zmiany mocy zamówionej, by ł y omawiane przez PEC i Spó ł dzielni ę w trakcie negocjacji w/w umowy. 2 Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł co nast ę puje Artyku ł 44 w/w ustawy antymonopolowej, stanowi, i ż post ę powanie antymonopolowe w sprawach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę tj. np. w sprawie naruszenia przepisów art. 8 tej ustawy, mo ż e by ć wszcz ę te na wniosek lub z urz ę du. Jednak ż e art. 85 ust. 1 w/w ustawy stanowi, i ż organ antymonopolowy mo ż e odmówi ć wszcz ę cia post ę powania je ż eli w sposób oczywisty z informacji zawartych we wniosku oraz posiadanych informacji wynika, i ż nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy antymonopolowej. Jedn ą z przyczyn odmówienia przez organ antymonopolowy wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego jest z ł o ż enie wniosku o wszcz ę cie takiego post ę powania, po up ł ywie terminu o jakim mowa w art. 93 ustawy antymonopolowej, czyli po up ł ywie terminu kiedy post ę powanie mog ł o by ć wszcz ę te. Artyku ł 93 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania up ł yn ął rok. Przepisy o przedawnieniu zawarte w ustawie antymonopolowej maj ą na celu stabilizacj ę stosunków gospodarczych i s ą instrumentami gwarantuj ą cymi pewno ść obrotu. Brak ich stwarza ł by sytuacj ę niepewno ś ci przez nieograniczony czas zarówno przedsi ę biorcom stosuj ą cym praktyki, podmiotom dotkni ę tymi nimi, a tak ż e innym uczestnikom rynku powi ą zanym z przedsi ę biorcami stosuj ą cymi praktyki, zwi ą zkami gospodarczymi (E.Modzelewska-W ą chal "Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów.Komentarz". TWIGER Warszawa 2002r. str.307). Dopuszczenie mo ż liwo ś ci realizowania roszcze ń bez jakiegokolwiek ograniczenia w czasie prowadzi ł oby do sytuacji, w której strony pozostawa ł yby przez dziesi ą tki lat w niepewno ś ci co do swej sytuacji prawnej. Stanowisko takie jest utrwalone w linii orzeczniczej S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie (poprzednia nazwa S ą d Antymonopolowy-vide wyroki tego s ą du z dnia 30.05.2001r. sygn. akt XVII Ama 80/00 a tak ż e wyroki SA: z 20.09.2000r., XVII Ama 74/99; z 20.09.2000r., XVII Ama 89/99; z 27.09.2000r., XVII 97/99). W odniesieniu do praktyk o jakich mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej pocz ą tek biegu terminu przedawnienia do wszcz ę cia post ę powania rozpoczyna si ę najpó ź niej w dacie zawarcia umowy, w której narzucony zosta ł uci ąż liwy warunek. Jedynie do czasu zawarcia umowy, mo ż na mówi ć o tym, i ż warunki tej umowy zosta ł y narzucone czyli, i ż praktyka ta ma miejsce. Po zawarciu umowy nie mo ż na mówi ć ju ż o "narzucaniu", bowiem w tym czasie uci ąż liwy warunek sta ł si ę ju ż tre ś ci ą umowy. W dacie zawarcia umowy wyst ą pi ł y równie ż jej skutki w postaci zobowi ą za ń powsta ł ych w maj ą tku stron, a zw ł aszcza podmiotu, któremu uci ąż liwy warunek zosta ł narzucony. Tym samym o narzucaniu przez PEC uci ąż liwych warunków umowy mo ż na mówi ć najpó ź niej w dniu jej zawarcia, a nie w dniu odmowy podpisania przez PEC aneksu zmieniaj ą cego uci ąż liwie warunki tej umowy. Zaproponowana przez Spó ł dzielni ę w przed ł o ż onym aneksie zmiana tre ś ci umowy, dotyczy ł a postanowie ń ju ż obowi ą zuj ą cych od dnia 1 stycznia 2000r., które jej zdaniem s ą dla niej niekorzystne. Tym samym zaproponowany przez Spó ł dzielni ę aneks, mia ł zmieni ć niekorzystne dla niej warunki w/w umowy. Odmowa podpisania przez PEC w/w aneksu nie stanowi ł a zatem próby narzucenia niekorzystnych warunków umowy, gdy ż o ewentualnym narzuceniu niekorzystnych warunków umowy mo ż na mówi ć w dacie zawarcia przez PEC umowy ze Spó ł dzielni ą . Bior ą c powy ż sze pod uwag ę nale ż y stwierdzi ć , i ż Spó ł dzielnia mia ł a zatem najpó ź niej w dacie zawarcia umowy, czyli narzucenia przez PEC niekorzystnych dla niej tre ś ci, pe ł n ą ś wiadomo ść co do ewentualnego uci ąż liwego charakteru warunków zawartej umowy i je ś li czu ł a si ę pokrzywdzona, mia ł a mo ż liwo ść podj ę cia dzia ł a ń 3 chroni ą cych jej prawa do 31.12.2001r. (vide wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 27.09.2000r. sygn. akt XVII Ama 97/99). W niniejszej sprawie umowa dostawy ciep ł a nr 70 pomi ę dzy Spó ł dzielni ą a PEC zosta ł a zawarta 1 stycznia 2000r. Oznacza to, i ż zgodnie z art. 93 ustawy antymonopolowej post ę powanie antymonopolowe w sprawie zarzucanych przez Spó ł dzielni ę , PEC w Katowicach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę mog ł o by ć wszcz ę te do dnia 31.12.2001r. Oznacza to, i ż je ś li Spó ł dzielnia uwa ż a ł a, i ż tre ść zawartej z PEC umowy z dnia 1 stycznia 2000r. jest dla niej niekorzystna, a zapisy w niej zawarte stanowi ą naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej, mog ł a z ł o ż y ć wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w powy ż ej opisanej sprawie do dnia 31.12.2001r. Natomiast wniosek Spó ł dzielni o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie przeciwko PEC, zosta ł z ł o ż ony do organu antymonopolowego w dniu 07.01.2003r. czyli ponad rok od up ł ywu terminu, kiedy post ę powanie mog ł o by ć wszcz ę te. Dlatego te ż wniosek Spó ł dzielni z dnia 20.12.2002r. (data nadania w urz ę dzie pocztowym 06.01.2003r.), który wp ł yn ął do Urz ę du w dniu 07.01.2003r. zosta ł z ł o ż ony po up ł ywie terminu okre ś lonego w art. 93 w/w ustawy. Tym samym wniosek Spó ł dzielni dotycz ą cy wszcz ę cia post ę powania przeciwko PEC w Katowicach, jest bezprzedmiotowy. Z ł o ż enie przez Spó ł dzielni ę wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko PEC po up ł ywie terminu okre ś lonego w art.93 ustawy antymonopolowej - co oznacza brak mo ż liwo ś ci wszcz ę cia post ę powania w w/w sprawie, nie przes ą dza o mo ż liwo ś ci wyst ą pienia przez Spó ł dzielni ę z roszczeniem cywilnoprawnym do w ł a ś ciwego s ą du powszechnego. Powy ż sze ustalenia organu antymonopolowego w kwestii przedawnienia odnosz ą si ę w pe ł ni do odmowy wszcz ę cia na wniosek Spó ł dzielni z dnia 20.12.2002r. post ę powania z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej przeciwko PEC w Katowicach. Zarzucana w w/w wniosku przez Spó ł dzielni ę , PEC w Katowicach praktyka o jakiej mowa w art.8 ust.2 pkt 1 ustawy antymonopolowej polegaj ą ca na bezpo ś rednim lub po ś rednim narzucaniu warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów tj. energii cieplnej, wynika z umowy sprzeda ż y ciep ł a nr 70 z dnia 1 stycznia 2000r. Dlatego te ż równie ż w przypadku tej praktyki, Spó ł dzielnia mog ł a żą da ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego do dnia 31.12.2001r. Tym samym wniosek Spó ł dzielni o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko PEC w Katowicach z art. 8 ust. 2 pkt 1 z racji tego, i ż zosta ł z ł o ż ony po up ł ywie terminu o jakim mowa art. 93 ustawy antymonopolowej, jest bezprzedmiotowy. Artyku ł 85 ust.1 stanowi, i ż Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z informacji zawartych we wniosku wynika, i ż nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy antymonopolowej. Jak wykazano powy ż ej wniosek Spó ł dzielni dotycz ą cy wszcz ę cia post ę powania przeciwko PEC jest bezprzedmiotowy. Tym samym z informacji zawartych we wniosku w sposób oczywisty wynika, i ż nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy antymonopolowej. Dlatego te ż odmówienie na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy antymonopolowej, wszcz ę cia post ę powania w powy ż ej opisanej sprawie jest uzasadnione. Bezprzedmiotowo ś ci wniosku o wszcz ę cie post ę powania nie zmienia podniesiona przez Spó ł dzielni ę kwestia, i ż podobne, niekorzystne dla kontrahentów umowy zawar ł PEC z innymi spó ł dzielniami mieszkaniowymi. Nawet w przypadku zawarcia takich niekorzystnych umów z innymi kontrahentami, ka ż da z nich podlega ł aby odr ę bnej ocenie przez organ antymonopolowy w ś wietle w/w ustawy. 4 Oznacza to, i ż w nawet w przypadku przypuszczenia, i ż dzia ł ania PEC stanowi ą naruszenie interesu publicznoprawnego, umowa zawarta przez Spó ł dzielni ę z PEC nie podlega ł aby ocenie w ś wietle ustawy antymonopolowej, z powodu opisanego powy ż ej przedawnienia o jakim mowa w art.93 tej ustawy. St ą d te ż orzeka si ę jak w sentencji niniejszej decyzji. Od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji. DYREKTOR DELEGATURY Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach ALICJA KRAL 5