RKT-11/2004

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 26.02.2004r. RKT-411-04/04/AW Decyzja nr RKT- 11/2004 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535, Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek: - Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Nowy Dwór 20 w Czerwionce- Leszczynach, - Jastrz ę bskiego Zak ł adu Wodoci ą gów i Kanalizacji S.A., ul. Podhala ń ska 7 w Jastrz ę biu Zdroju, - Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Pokoju 13 w Rudzie Ś l ą skiej, - Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Pod Lasem 62 w Rybniku, - „Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Ż ory” Sp. z o.o., ul. Rybnicka 16a w Ż orach przeciwko Górno ś l ą skiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe, ul. Wojewódzka 19 w Katowicach, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art.11 ust. 1 wymienionej na wst ę pie ustawy nie stwierdza si ę stosowania przez Górno ś l ą skie Przedsi ę biorstw Wodoci ą gów Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku hurtowych dostaw wody poprzez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen wody, 2. na podstawie art. 11 ust. 1 wymienionej na wst ę pie ustawy nie stwierdza si ę stosowania przez Górno ś l ą skie Przedsi ę biorstw Wodoci ą gów Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 w/w ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku hurtowych dostaw wody poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci zobowi ą zuj ą cych w/w Przedsi ę biorc ę do przekazania kalkulacji stanowi ą cej podstaw ę ustalenia ceny na kolejny okres roczny na trzy miesi ą ce przed wprowadzeniem ceny w ż ycie bez okre ś lenia sankcji na wypadek nie przed ł o ż enia kalkulacji lub nie przed ł o ż enia jej w przepisanym terminie, 3. na podstawie art. 11 ust. 1 wymienionej na wst ę pie ustawy nie stwierdza si ę stosowania przez Górno ś l ą skie Przedsi ę biorstw Wodoci ą gów Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 w/w ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku hurtowych dostaw wody poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci uprawniaj ą cych Górno ś l ą skie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów do zmiany ceny wody w razie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczno ś ci. 2 II. Na podstawie art. 69 ust. 1 i 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania antymonopolowego opisanego w pkt I sentencji, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. obci ążą si ę solidarnie - Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Nowy Dwór 20 w Czerwionce-Leszczynach, - Jastrz ę bski Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji S.A., ul. Podhala ń ska 7 w Jastrz ę biu Zdroju, - Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Pokoju 13 w Rudzie Ś l ą skiej, - Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Pod Lasem 62 w Rybniku, - „Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Ż ory” Sp. z o.o., ul. Rybnicka 16a w Ż orach kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania antymonopolowego w kwocie 360 z ł (s ł ownie z ł otych: trzysta sze ść dziesi ą t), 2. zobowi ą zuje si ę solidarnie - Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Nowy Dwór 20 w Czerwionce-Leszczynach, - Jastrz ę bski Zak ł ad Wodoci ą gów i Kanalizacji S.A., ul. Podhala ń ska 7 w Jastrz ę biu Zdroju, - Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Pokoju 13 w Rudzie Ś l ą skiej, - Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Pod Lasem 62 w Rybniku, - „Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Ż ory” Sp. z o.o., ul. Rybnicka 16a w Ż orach do zwrotu Górno ś l ą skiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe, ul. Wojewódzka 19 w Katowicach, kosztów w kwocie 360 z ł (s ł ownie z ł otych: trzysta sze ść dziesi ą t). Uzasadnienie Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wp ł yn ął wniosek: - Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Nowy Dwór 20 w Czerwionce- Leszczynach (zwanego dalej PWiK Czerwionka-Leszczyny), - Jastrz ę bskiego Zak ł adu Wodoci ą gów i Kanalizacji S.A., ul. Podhala ń ska 7 w Jastrz ę biu Zdroju (zwanego dalej JZWiK Jastrz ę bie Zdrój), - Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Pokoju 13 w Rudzie Ś l ą skiej (zwanego dalej PWiK Ruda Ś l ą ska), - Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., ul. Pod Lasem 62 w Rybniku (zwanego dalej PWiK Rybnik), - „Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Ż ory” Sp. z o.o., ul. Rybnicka 16a w Ż orach (zwanego dalej PWiK Ż ory) (zwanych dalej łą cznie Wnioskodawcami) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Górno ś l ą skiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe, ul. Wojewódzka 19 w Katowicach (zwanemu dalej GPW), w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen wody oraz narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci zobowi ą zuj ą cych GPW do przekazania kalkulacji stanowi ą cej podstaw ę ustalenia ceny na kolejny okres roczny na trzy miesi ą ce przed wprowadzeniem ceny w ż ycie bez okre ś lenia sankcji na wypadek nie 3 przed ł o ż enia kalkulacji lub nie przed ł o ż enia jej w przepisanym terminie, a tak ż e poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci uprawniaj ą cych GPW do zmiany ceny wody w razie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczno ś ci (karty nr 2-3, 97-102). W uzasadnieniu Wnioskodawcy wskazali, ż e GPW jest hurtowym dostawc ą wody dla przedsi ę biorstw wodoci ą gowych na terenie województwa ś l ą skiego, w tym tak ż e dla nich. Zapewnia on dostaw ę wi ę kszo ś ci wody odbieranej przez Wnioskodawców. Ze wzgl ę dów technologicznych brak jest mo ż liwo ś ci poboru wody z innych ź róde ł lub od innych dostawców. Na pocz ą tku stycznia 2003r. Wnioskodawcom dor ę czono pismo GPW datowane na dzie ń 27.12.2002r. z za łą cznikiem – aneksem do umowy o dostaw ę wody (JZWiK Jastrz ę bie Zdrój now ą umow ę ) z pro ś b ą o podpisanie i zwrot jednego egzemplarza, informuj ą c, ż e nie podpisanie przedmiotowego aneksu w ci ą gu 14 dni nale ż y traktowa ć jako wypowiedzenie łą cz ą cych strony umów o dostaw ę wody. GPW przed podpisaniem przez strony aneksu narzuci ł o wnioskodawcom now ą cen ę wody ustalon ą z naruszeniem trybu dotychczas obowi ą zuj ą cych umów o dostaw ę wody, tzn. bez uzyskania uprzedniej akceptacji wojewody (odpowiedniego organu). W pi ś mie z dnia 27.12.2002r. poinformowano Wnioskodawców o podwy ż szeniu ceny wody pocz ą wszy od dnia 01.04.2003r. Zmiana ceny zosta ł a wprowadzona jednoosobowo przez Zarz ą dc ę Komisarycznego GPW. Wnioskodawcy podnie ś li, ż e maj ą c na uwadze postanowienia łą cz ą cych strony umów w pierwszej kolejno ś ci nale ż a ł o zmieni ć zapisy umów w zakresie ustalania i wprowadzania nowych cen wody, a dopiero potem maj ą c do tego podstaw ę w postaci uregulowa ń umownych, dokona ć zmian cen wody w tym przypadku jednoosobowo. Wnioskodawcy podkre ś lili, ż e nie zosta ł im przedstawiony ż aden dokument potwierdzaj ą cy zatwierdzenie proponowanych cen przez Wojewod ę , a co wi ę cej nowa cena zosta ł a ustalona w drodze wewn ę trznego zarz ą dzenia Zarz ą dcy Komisarycznego. W ocenie Wnioskodawców takie post ę powanie nale ż y traktowa ć jako narzucanie nieuczciwej ceny, gdy ż zerwanie dotychczas łą cz ą cych strony umów mo ż e doprowadzi ć do wstrzymania dostaw wody, a co za tym idzie uniemo ż liwi ć nie tylko prowadzenie podstawowej dzia ł alno ś ci gospodarczej, ale tak ż e zaspokajanie podstawowych potrzeb ludno ś ci zamieszkuj ą cej na terenie dzia ł ania Wnioskodawców. Wnioskodawcy wskazali tak ż e na b łę dne wyliczenia w kalkulacji ceny sporz ą dzonej przez GPW powo ł uj ą c si ę na ekspertyz ę przygotowan ą na ich zamówienie. Dalej Wnioskodawcy stwierdzili, i ż zapis aneksu stanowi ą cy, i ż dostawca zobowi ą zuje si ę do przekazania kalkulacji stanowi ą cej podstaw ę ustalenia ceny na kolejny okres roczny na 3 (trzy) miesi ą ce przez wprowadzeniem ceny w ż ycie nie przewiduje sankcji na wypadek nie przed ł o ż enia przez GPW kalkulacji lub te ż nie przed ł o ż enia jej w terminie. Takie uj ę cie tej kwestii prowadzi do niepewno ś ci Wnioskodawców, co do wysoko ś ci kosztów w nast ę pnym roku, a co z kolei jest niezwykle istotne z uwagi na obowi ą zek ustalania taryf przez Wnioskodawców zgodnie z zapisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Wnioskodawcy wskazali równie ż na zapis aneksu – „Dostawca mo ż e zmieni ć cen ę wody tylko raz w roku, chyba, ż e zaistniej ą okoliczno ś ci niezale ż ne od Dostawcy, a wynikaj ą ce z zarz ą dzenia w ł adz pa ń stwowych lub samorz ą dowych, jak te ż inne nadzwyczajne okoliczno ś ci”. Zapis o „nadzwyczajnych okoliczno ś ciach” zdaniem Wnioskodawców pozwala GPW na dowoln ą ilo ść zmian cen wody w ci ą gu roku. Do w/w okoliczno ś ci GPW mo ż e zaliczy ć równie ż takie zdarzenia jak np. obni ż enie poziomu p ł ynno ś ci finansowej GPW. Przedmiotowy zapis przenosi ryzyko wynikaj ą ce z prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej na Wnioskodawców. Warunki takie nosz ą znamiona zarówno uci ąż liwo ś ci jak te ż powoduj ą uzyskiwanie przez GPW nieuzasadnionych korzy ś ci. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Organem Antymonopolowym), zgodnie z żą daniem Wnioskodawców, wszcz ął post ę powanie administracyjne pod zarzutami: 4 1. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen wody, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci zobowi ą zuj ą cych GPW do przekazania kalkulacji stanowi ą cej podstaw ę ustalenia ceny na kolejny okres roczny na trzy miesi ą ce przed wprowadzeniem ceny w ż ycie bez okre ś lenia sankcji na wypadek nie przed ł o ż enia kalkulacji lub nie przed ł o ż enia jej w przepisanym terminie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci uprawniaj ą cych GPW do zmiany ceny wody w razie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczno ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego (karta nr 141) GPW nie uzna ł o zarzutów. GPW zaprzeczy ł o, by nadu ż ywa ł o pozycji dominuj ą cej przez narzucanie nieuczciwych cen wody, o czym ś wiadcz ą sporz ą dzone przez nie kalkulacje. GPW stwierdzi ł o równie ż , ż e nie stosuje drugiej z zarzucanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Nie zgodzi ł o si ę z twierdzeniem Wnioskodawców, i ż kwestionowany w ramach tego zarzutu zapis aneksu do umowy o dostaw ę wody nie okre ś la sankcji na wypadek nie przed ł o ż enia przez GPW kalkulacji lub nie przed ł o ż enia jej w przepisanym terminie. W ocenie GPW sankcja i to dotkliwa wynika z przepisów Kodeksu cywilnego poniewa ż GPW nie mog ł oby domaga ć si ę zap ł aty wed ł ug wy ż szej ceny, je ż eli nie spe ł ni ł oby warunków zwi ą zanych z obowi ą zkami, o których mowa w §9 aneksu. Odnosz ą c si ę do trzeciego z postawionych zarzutów GPW podnios ł o, ż e propozycja przedstawiona kontrahentom dotyczy sytuacji, gdy mog ą na rynku zaistnie ć nadzwyczajne okoliczno ś ci jak np. podwy ż ka lub zni ż ka VAT-u, skokowa podwy ż ka cen energii elektrycznej, wprowadzenie nowego podatku. S ą to sytuacje nadzwyczajne mog ą ce zmusi ć podmioty gospodarcze do zmiany cen wody. GPW jest przedsi ę biorstwem u ż yteczno ś ci publicznej prowadzonym w formie przedsi ę biorstwa pa ń stwowego. Organ za ł o ż ycielski nie dotuje przedsi ę biorstwa, które samo musi wypracowa ć ś rodki na odtworzenie olbrzymiego maj ą tku i nowe inwestycje. Dlatego te ż musi zastrzega ć w umowach ś rodki pozwalaj ą ce na przetrwanie w sytuacjach kryzysowych. W wyniku przeprowadzonego post ę powania administracyjnego Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. GPW w Katowicach zaopatruje w wod ę obszar o powierzchni oko ł o 4.300 km 2 na terenie 66 gmin województwa ś l ą skiego i 3 gmin województwa ma ł opolskiego. Obszar ten zamieszkiwany jest przez 3.500 tys. mieszka ń ców. Sie ć magistralna GPW licz ą ca prawie 1100 km zasilana jest z kilkunastu stacji uzdatniania wody SUW. Rejon zaopatrywany w wod ę rozci ą ga si ę pocz ą wszy od gmin Kalety, Tarnowskie Góry i Miasteczko Ś l ą skie na pó ł nocy po gminy Por ą bka, Gocza ł kowice i Strumie ń w kierunku po ł udniowym. Na wschodzie dostawa wody si ę ga po miasta D ą browa Górnicza, Jaworzno, Imielin. Od strony zachodniej zaopatrywany region obejmuje gminy Zbros ł awice i Gliwice, natomiast w obr ę bie Rybnickiego Okr ę gu W ę glowego - Wodzis ł aw Ś l ą ski, Radlin i Pszów (karty nr 139-140). W stosunku do GPW na okres od 01.11.2002r. do 31.07.2003r. ustanowiono post ę powanie naprawcze. Nast ę pnie realizacja „Programu naprawy GPW w Katowicach” i zarz ą d komisaryczny zosta ł y przed ł u ż one do dnia 31.12.2003r. (karty nr 363, 365). Zarz ą dca komisaryczny w dniu 31.12.2002r. z ł o ż y ł „Program naprawy GPW w Katowicach” , zatwierdzony przez Wojewod ę Ś l ą skiego w dniu 05.02.2003r. (karta nr 198). Opracowuj ą c program naprawczy Zarz ą dca Komisaryczny zawar ł w nim szereg dzia ł a ń maj ą cych na celu 5 ograniczenie kosztów dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa oraz zwi ę kszenie przychodów z tytu ł u rozszerzenia dzia ł alno ś ci (karta nr 260). GPW wyró ż nia dwa rodzaje podmiotów, którym dostarcza wod ę . Pierwsza grupa to odbiorcy, którzy posiadaj ą koncesj ę na sprzeda ż wody - odbiorcy hurtowi, druga grupa to odbiorcy indywidualni kupuj ą cy wod ę na w ł asne cele, np. huty, kopalnie (karta nr 140). Wnioskodawcy zaopatruj ą si ę w wod ę u GPW i nale żą do odbiorców hurtowych. W PWiK Czerwionka – Leszczyny dostawy z GPW stanowi ą (…) % dostaw z wszystkich ź róde ł , w PWiK Rybnik – (…) %, w PWiK Ż ory – (…)%. PWiK Ruda Ś l ą ska zaopatruje si ę w wod ę tylko w GPW i nie ma produkcji w ł asnej. Natomiast JZWiK Jastrz ę bie Zdrój przede wszystkim zaopatruje si ę w wod ę u dostawcy czeskiego, dostawy te stanowi ą (…)% wszystkich dostaw, pozosta ł e (…)% dostaw wody pozyskuje z GPW (karta nr 100). Wysoko ść cen za wod ę pobieran ą przez GPW od odbiorców w latach 2001-2003 kszta ł towa ł a si ę nast ę puj ą co. Data obowi ą zywania od Podstawa Cena 01.01.2001r. Zarz ą dzenie nr 310/00 Wojewody Ś l ą skiego z dnia 25 pa ź dziernika 2000r. w sprawie op ł at za dostarczan ą wod ę , pobieranych przez GPW w Katowicach (karta 160) 1,17 z ł /m 3 netto 01.09.2001r. Zarz ą dzenie nr 287/00 Wojewody Ś l ą skiego z dnia 20 lipca 2001r. w sprawie op ł at za dostarczan ą wod ę , pobieranych przez GPW w Katowicach (karty nr 205, 271) 1,25 z ł /m 3 netto 01.04.2003r. Zarz ą dzenie wewn ę trzne nr 50/2002 Zarz ą dcy Komisarycznego GPW w Katowicach z dnia 20.12.2002r. w sprawie ustalenia ceny hurtowej wody w 2003r. (karta nr 179, 272) 1,39 z ł /m 3 netto (dla odbiorców posiadaj ą cych koncesj ę na prowadzenie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na zbiorowym zaopatrywaniu w wod ę ) GPW dostarcza ł o wod ę Wnioskodawcom na podstawie umów łą cz ą cych strony. PWiK Czerwionka-Leszczyny zawar ł o Umow ę nr XXV o dostaw ę wody z GPW w dniu 01.07.1997r. (karty nr 7-14). Umowa II o dostaw ę wody łą cz ą ca PWiK Ruda Ś l ą ska z GPW zosta ł a zawarta w dniu 01.09.1995r. (karty nr 24-30). PWiK Rybnik zawar ł o z GPW Umow ę nr VI o dostaw ę wody w dniu 01.07.1997r. (karty nr 54-66). PWiK Ż ory zawar ł o z GPW Umow ę nr XXVII o dostaw ę wody w dniu 01.08.1998r. (karty nr 85-90). JZWiK Jastrz ę bie Zdrój pobiera ł wod ę od GPW bezumownie (karta nr 99). W §9 ka ż dej z w/w umów uregulowana zosta ł a kwestia zmiany wysoko ś ci op ł aty za dostarczan ą wod ę . Nowe ceny wprowadzane by ł y przez GPW dopiero po uzyskaniu uprzedniej akceptacji Wojewody Ś l ą skiego, o czym GPW w okre ś lonym terminie informowa ł o Wnioskodawców. O nowych cenach Wnioskodawcy byli informowani pisemnie wraz z za łą czon ą akceptacj ą Wojewody (karta nr 99). Odno ś ne zapisy umów zosta ł y sformu ł owane nast ę puj ą co: §9 Umowy nr XXV z PWiK Czerwionka-Leszczyny (karta nr 10) stanowi ł , ż e: 1. Za wykonanie us ł ugi dostawca pobiera op ł aty zgodnie z klasyfikacj ą przyj ę t ą przez uprawniony do ustalania op ł at organ tj. Wojewod ę Katowickiego. 2. O zmianie wysoko ś ci op ł aty za wod ę przez uprawniony do tego organ Dostawca powiadomi Odbiorc ę niezw ł ocznie pisemnie, informuj ą c o jej wysoko ś ci i terminie obowi ą zywania. 3. Zmiana wysoko ś ci op ł at za wod ę nast ę puje bez wypowiedzenia warunków umowy. §9 Umowy nr VI z PWiK Rybnik (karty nr 57, 61) stanowi ł , ż e: 1. Za wykonanie us ł ugi Dostawca pobiera op ł aty zgodnie z klasyfikacj ą przyj ę t ą przez uprawniony do ustalania op ł at organ tj. Wojewod ę Katowickiego. 6 2. Dostawca powiadamia Odbiorc ę pisemnie o zamiarze zmiany wysoko ś ci op ł aty za wod ę z chwil ą wyst ą pienia o t ę zmian ę do uprawnionego organu, a o zmianie wysoko ś ci op ł aty za wod ę niezw ł ocznie pisemnie, informuj ą c o jej wysoko ś ci i terminie obowi ą zywania nie pó ź niej jak jeden miesi ą c przed wprowadzeniem zmiany. 3. Zmiana wysoko ś ci op ł at za wod ę nast ę puje bez wypowiedzenia warunków umowy. §9 Umowy II o dostaw ę wody z PWiK Ruda Ś l ą ska (karta nr 27) stanowi ł , ż e: 1. O zmianie wysoko ś ci op ł aty za wod ę przez uprawniony do tego organ Dostawca powiadomi Odbiorc ę niezw ł ocznie pisemnie, informuj ą c o jej wysoko ś ci i terminie obowi ą zywania. 2. Zmiana wysoko ś ci op ł at za wod ę nast ę puje bez wypowiedzenia warunków umowy. §9 Umowy nr XXVII o dostaw ę wody z PWiK Ż ory (karta nr 88) stanowi ł , ż e: 1. Za wykonanie us ł ugi Dostawca pobiera op ł aty zgodnie z klasyfikacj ą przyj ę t ą przez uprawniony do ustalania op ł at organ tj. Wojewod ę Katowickiego. 2. Dostawca powiadamia Odbiorc ę pisemnie o zmianie wysoko ś ci op ł aty za wod ę z dwumiesi ę cznym wyprzedzeniem. 3. Zmiana wysoko ś ci op ł at za wod ę nast ę puje bez wypowiedzenia warunków umowy. Na pocz ą tku grudnia 2002r. Wnioskodawcy otrzymali od GPW pismo z dnia 27.11.2002r. informuj ą ce, i ż od stycznia 2003r. cena wody dla wszystkich odbiorców zaopatruj ą cych si ę w wod ę z urz ą dze ń stanowi ą cych w ł asno ść Skarbu Pa ń stwa administrowanych przez GPW wynosi ć b ę dzie 1,47 z ł /m 3 netto. Do pisma do łą czono kalkulacj ę niezb ę dnych kosztów dostaw wody (karty nr 15, 107, 33, 46, 73, 162-167). Nast ę pnie w dniach 02 – 03.01.2003r. zosta ł o dor ę czone Wnioskodawcom pismo GPW datowane na dzie ń 27.12.2002r. (karty nr 5, 18, 31, 44, 80) informuj ą ce o przes ł aniu w za łą czeniu aneksu do umowy o dostaw ę wody, a JZWiK Jastrz ę bie Zdrój o przes ł aniu w za łą czeniu nowej umowy o dostaw ę wody (karta nr 18). Ponadto w powo ł anych pismach GPW powiadomi ł o Wnioskodawców, ż e w przypadku nie podpisania aneksu w terminie 14 dni od daty jego otrzymania przedmiotowe pismo nale ż y traktowa ć jako wypowiedzenie łą cz ą cej strony umowy. W tym samym pi ś mie GPW poda ł o równie ż , i ż z dniem 01.04.2003r. Zarz ą dzeniem Wewn ę trznym 50/2002 z dnia 20.12.2002r. Zarz ą dcy Komisarycznego wprowadza now ą cen ę wody wynosz ą c ą netto 1,39 z ł + 7% VAT. GPW wycofa ł o si ę z podwy ż ki ceny sygnalizowanej Wnioskodawcom pismem z dnia 27.11.2003r., gdy ż cena wody 1,47 z ł /m 3 netto zosta ł a ustalona „(...) w okresie, kiedy w GPW obowi ą zki Dyrektora wykonywa ł Tymczasowy Kierownik, który zgodnie z ustaw ą o przedsi ę biorstwach pa ń stwowych z 25.09.1981r. plany roczne musi przedstawi ć do zatwierdzenia Radzie Pracowniczej i Zebraniu Delegatów Za ł ogi. Organy te nie zgadza ł y si ę na zmiany organizacyjne i zmian ę Zak ł adowego Uk ł adu Zbiorowego Pracowników, co uniemo ż liwia ł o obni ż k ę kosztów” (karty nr 182-183). Po wprowadzeniu post ę powania naprawczego z dniem 01.11.2002r. Zarz ą dca Komisaryczny uzna ł , i ż mo ż liwe jest zmniejszenie w ci ą gu 2003r. kosztów GPW do poziomu, który umo ż liwia ł by obni ż enie proponowanej ceny do 1,39 z ł /m 3 netto dla przedsi ę biorstw posiadaj ą cych koncesj ę na prowadzenie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Natomiast dla pozosta ł ych odbiorców zasilanych z systemu wodoci ą gowego GPW cena pozosta ł a na poziomie 1,47 z ł /m 3 netto (karty nr 112,182-183). W aneksach do umowy o dostaw ę wody przes ł anych wnioskodawcom jako za łą cznik do pisma z dnia 27.12.2003r. GPW zmieni ł o cytowane powy ż ej §9 ust. 1 i 2 umów nadaj ą c im brzmienie: 1. Cena za dostarczan ą wod ę jest okre ś lana zarz ą dzeniem Dyrektora GPW. Cena wody jest kalkulowana zgodnie z zasadami okre ś lonymi w ustawie z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. nr 72, poz. 747). 2. Dostawca zobowi ą zuje si ę do przekazania kalkulacji stanowi ą cej podstaw ę ustalenia ceny na kolejny okres roczny na 3 (trzy) miesi ą ce przed wprowadzeniem ceny w ż ycie. 7 3. Do 30 wrze ś nia ka ż dego roku dostawca zobowi ą zuje si ę do przekazania Odbiorcy informacji o planowanych w ci ą gu nast ę pnego roku kalendarzowego zmianach cen wody. 4. Dostawca mo ż e zmieni ć cen ę dostawy wody tylko raz w roku, chyba, ż e zaistniej ą okoliczno ś ci niezale ż ne od Dostawcy, a wynikaj ą ce z zarz ą dzenia w ł adz pa ń stwowych lub samorz ą dowych, jak te ż inne nadzwyczajne okoliczno ś ci. 5. Strony dopuszczaj ą mo ż liwo ść negocjowania w ci ą gu roku kalendarzowego upustów i rabatów zwi ą zanych ze zwi ę kszeniem dostaw wody, skróceniem terminu zap ł aty i.t.d. Wnioskodawcy nie podpisali proponowanych im aneksów (JZWiK Jastrz ę bie Zdrój – umowy; karty nr 101, 113). Jakkolwiek up ł yn ął termin wypowiedzenia umów o dostaw ę wody łą cz ą cych GPW ze Spó ł kami i stron nie łą czy ju ż umowa o dostaw ę wody, GPW nadal dostarcza wod ę Wnioskodawcom (karty nr 262, 200). W 2003r. Wnioskodawcy p ł acili za dostawy wody od 01.01.2003r. do 31.03.2003r. wed ł ug stawki 1,25 z ł /m 3 netto. Od 01.04.2003 reguluj ą faktury zgodnie z now ą cen ą 1,39 z ł /m 3 netto (karta nr 200). Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Dla uznania, ż e sprawa ma charakter antymonopolowy niezb ę dne jest ustalenie czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to przyj ąć , ż e ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Znajduje wi ę c zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Ustawa zatem w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których efektem lub celem jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów innych uczestników rynku. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest wykorzystanie przez przedsi ę biorców wcze ś niej istniej ą cej przewagi nad kontrahentami. Ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez GPW i b ę d ą cych przedmiotem zarzutów stawianych w niniejszym post ę powaniu jest niew ą tpliwie jego si ł a rynkowa. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej pozycji dominuj ą cej na rynku narusza interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznego istotne jest tak ż e, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę g ł ównie poprzez stosunki umowne, co ma miejsce w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy. Dodatkowo na mo ż liwo ść naruszenia interesu publicznoprawnego wskazuje fakt, i ż GPW od stycznia 2003r. posiada (…) odbiorców hurtowych i ka ż demu z tych odbiorców przedstawi ł o aneks do umowy o dostaw ę wody o brzmieniu takim, jakie maj ą aneksy przedstawione Wnioskodawcom (karta nr 262). Tak wi ę c, w ś wietle powy ż szych wywodów, w niniejszym post ę powaniu istnia ł a mo ż liwo ść naruszenia interesu publicznoprawnego przez GPW, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I.1 W ramach pierwszego z postawionych zarzutów Wnioskodawcy zarzucili GPW nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie 8 nieuczciwych cen wody, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podstawowym warunkiem dla zaistnienia w/w praktyki jest, aby przedsi ę biorca j ą stosuj ą cy posiada ł pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. W sprawie b ę d ą cej przedmiotem niniejszego post ę powania ustalono, ż e GPW zajmuje siln ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku hurtowych dostaw wody obejmuj ą cym powierzchni ę oko ł o 4.300 km 2 na terenie 66 gmin województwa ś l ą skiego i 3 gmin województwa ma ł opolskiego. Rejon zaopatrywany w wod ę przez GPW rozci ą ga si ę pocz ą wszy od gmin Kalety, Tarnowskie Góry i Miasteczko Ś l ą skie na pó ł nocy po gminy Por ą bka, Gocza ł kowice i Strumie ń w kierunku po ł udniowym. Na wschodzie dostawa wody si ę ga po miasta D ą browa Górnicza, Jaworzno, Imielin. Od strony zachodniej zaopatrywany region obejmuje gminy Zbros ł awice i Gliwice, natomiast w obr ę bie ROW - Wodzis ł aw Ś l ą ski, Radlin i Pszów (karty nr 139-140). Z uwagi na sieciowy charakter urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody GPW mo ż na okre ś li ć jako tzw. monopolist ę naturalnego. Tak wi ę c GPW podlega wszystkim ograniczeniom wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podnoszona przez GPW mo ż liwo ść zaopatrywania si ę w wod ę przez niektórych Wnioskodawców u dostawcy czeskiego nie wp ł ywa na ocen ę GPW jako przedsi ę biorcy o silnej pozycji dominuj ą cej na rynku, z uwagi na wspomniany powy ż ej sieciowy charakter urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody. Urz ą dzenia wodoci ą gowe GPW i jego odbiorców hurtowych tworz ą po łą czon ą sie ć . Ka ż da zmiana dostawcy wody wi ą za ł aby si ę dla Wnioskodawców z konieczno ś ci ą przebudowy lub budowy urz ą dze ń wodoci ą gowych i poniesienia znacznych nak ł adów inwestycyjnych. Ponadto koszt takiej inwestycji by ł by tym wi ę kszy im wi ę ksza by ł aby odleg ł o ść pomi ę dzy sieci ą dostawcy czeskiego i urz ą dzeniami odbiorcy wody. Doda ć nale ż y, ż e sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e przedsi ę biorca posiadaj ą cy siln ą pozycj ę dominuj ą c ą ma mo ż liwo ść narzucania nieuczciwych cen innym podmiotom. GPW dysponuje wi ę c si łą rynkow ą pozwalaj ą c ą mu jednostronnie dyktowa ć warunki umowy swym kontrahentom. Je ż eli chodzi o narzucanie ceny dzia ł anie to cechuje si ę jednostronno ś ci ą i przymusem towarzysz ą cym jego wykonywaniu. Cena narzucana jest dzi ę ki zajmowaniu przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku i wykorzystywaniu jej w zwi ą zku z posiadan ą si łą rynkow ą . W niniejszej sprawie GPW dysponuje potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim kontrahentom cen za ś wiadczone us ł ugi. Dysponowanie si łą rynkow ą umo ż liwiaj ą c ą narzucanie warunków umów nie przes ą dza, ż e z takim narzuceniem mamy do czynienia w ka ż dym z przypadków. W niniejszej sprawie wysoko ść cen za wod ę pobieranych przez GPW ustalana jest w drodze zarz ą dzenia wewn ę trznego Zarz ą dcy Komisarycznego. Ceny pobierane przez GPW w ż aden sposób nie s ą konsultowane, czy te ż uzgadniane z jego kontrahentami. Uzna ć równie ż nale ż y, ż e nie maj ą oni ż adnego wp ł ywu na ich wysoko ść , dlatego te ż ceny pobierane przez GPW od odbiorców hurtowych s ą im narzucane. GPW od dnia 01.11.2002r. pozostaje w zarz ą dzie komisarycznym i realizuje w ramach post ę powania naprawczego „ Program naprawy GPW w Katowicach” (zwany dalej Programem naprawy ) , który zosta ł zatwierdzony przez Wojewod ę Ś l ą skiego w dniu 05.02.2003r. (karta nr 198). W my ś l art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 25 wrze ś nia 1981r. o przedsi ę biorstwach pa ń stwowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 112, poz. 981 z pó ź n. zm.) przes ł ank ą wszcz ę cia przez organ za ł o ż ycielski post ę powania naprawczego jest prowadzenie przez przedsi ę biorstwo dzia ł alno ś ci ze strat ą . Program naprawy zawiera g ł ównie za ł o ż enia dotycz ą ce dzia ł a ń naprawczych, które zarz ą dca komisaryczny ma zamiar wykona ć w okresie 9 sprawowania zarz ą du i które jego zdaniem przynios ą oczekiwany skutek finansowo- ekonomiczny. Jego odzwierciedleniem jest przyj ę ty w Programie naprawy plan finansowy. Program naprawy jest przedk ł adany, zgodnie z art. 67 ustawy o przedsi ę biorstwach pa ń stwowych, Wojewodzie do zatwierdzenia by móg ł on jako przedstawiciel organu za ł o ż ycielskiego przedsi ę biorstwa dokona ć oceny jego efektywno ś ci, tzn. czy realizacja Programu naprawy pozwoli na osi ą gni ę cie celu post ę powania naprawczego, jakim jest stworzenie trwa ł ych podstaw poprawy sytuacji finansowo-ekonomicznej GPW. Ponadto, zgodnie z art. 67 ust. 2 ustawy o przedsi ę biorstwach pa ń stwowych osoba sprawuj ą ca zarz ą d komisaryczny przedstawia organowi za ł o ż ycielskiemu co trzy miesi ą ce sprawozdanie ze swojej dzia ł alno ś ci. Wojewoda, jako przedstawiciel organu za ł o ż ycielskiego, sprawuje zatem nadzór nad przebiegiem post ę powania naprawczego i realizacj ą Programu naprawy . Dokonuj ą c oceny wprowadzonej przez GPW z dniem 01.04.2003r. podwy ż ki ceny za wod ę z 1,25 z ł /m 3 netto do 1,39 z ł /m 3 netto pobieranej od odbiorców hurtowych nale ż y zatem uwzgl ę dni ć trudn ą sytuacj ę finansowo-ekonomiczn ą , w jakiej znalaz ł o si ę to przedsi ę biorstwo, sytuacj ę , która by ł a na tyle powa ż na, i ż zdaniem organu za ł o ż ycielskiego uzasadnia ł a wszcz ę cie post ę powania naprawczego. Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy przeanalizowa ł okoliczno ś ci, w jakich GPW wprowadzi ł o kwestionowan ą przez Wnioskodawców stawk ę op ł aty w wysoko ś ci 1,39 z ł /m 3 netto. Na pocz ą tku grudnia 2002r. Wnioskodawcy otrzymali od GPW pismo informuj ą ce, i ż od stycznia 2003r. cena wody dla wszystkich odbiorców zaopatruj ą cych si ę w wod ę z urz ą dze ń stanowi ą cych w ł asno ść Skarbu Pa ń stwa administrowanych przez GPW wynosi ć b ę dzie 1,47 z ł /m 3 netto oraz kalkulacj ę niezb ę dnych kosztów dostaw wody, z której wynika ł a ta stawka (karty nr 15, 107, 33, 46, 73, 162-167). Wnioskodawcy nie zaakceptowali nowej ceny. Nast ę pnie GPW wycofa ł o si ę z tej podwy ż ki po wprowadzeniu post ę powania naprawczego z dniem 01.11.2002r. poniewa ż Zarz ą dca Komisaryczny opracowuj ą c Program naprawy uzna ł , i ż mo ż liwe jest zmniejszenie w ci ą gu 2003r. kosztów GPW do poziomu, który umo ż liwia ł by obni ż enie poprzednio proponowanej ceny, tj. 1,47 z ł /m 3 netto, do 1,39 z ł /m 3 netto dla przedsi ę biorstw posiadaj ą cych koncesj ę na prowadzenie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (karty nr 112, 182-183). Doda ć nale ż y, i ż kalkulacja ceny wody, z której wynika ł a stawka 1,47 z ł /m 3 netto, zosta ł a sporz ą dzona w okresie kiedy w GPW obowi ą zki dyrektora Wykonywa ł Tymczasowy Kierownik, który zgodnie z ustaw ą o przedsi ę biorstwach pa ń stwowych plany roczne musi przedstawi ć do zatwierdzenia Radzie Pracowniczej i Zebraniu Delegatów. Organy te nie zgadza ł y si ę na zmiany organizacyjne i zmian ę Zak ł adowego Uk ł adu Zbiorowego Pracowników, co uniemo ż liwia ł o obni ż k ę kosztów (karta nr 183). Po wszcz ę ciu post ę powania naprawczego, Zarz ą dca Komisaryczny zgodnie z art. 66 ust. 3 w/w ustawy przej ął kompetencje organów przedsi ę biorstwa i w podejmowaniu decyzji o obni ż eniu kosztów nie by ł zwi ą zany, tak jak Tymczasowy Kierownik, stanowiskiem Rady Pracowniczej i Zebrania Delegatów. Program naprawy nie zawiera w swej tre ś ci taryfy, któr ą GPW zamierza stosowa ć w stosunku do swoich kontrahentów. Przyj ę ta w nim przez Zarz ą dc ę Komisarycznego op ł ata za wod ę w wysoko ś ci 1,25 z ł /m 3 netto (tj. w niezmienionej i obowi ą zuj ą cej od dnia 01.09.2001r. wysoko ś ci) jest jedynie jedn ą z wielko ś ci ekonomicznych, na których oparto okre ś lone za ł o ż enia w harmonogramie dzia ł a ń naprawczych oraz w planie finansowym (karta nr 351). Za wszelkie dzia ł ania dotycz ą ce polityki cenowej obowi ą zuj ą cej w GPW odpowiedzialny jest Zarz ą dca Komisaryczny, który oceniaj ą c aktualn ą kondycj ę finansowo-ekonomiczn ą podleg ł ego mu przedsi ę biorstwa, zak ł adane koszty dzia ł alno ś ci, inwestycji i remontów, przyjmuje obowi ą zuj ą c ą taryf ę (karta nr 198). Dzia ł ania podejmowane przez Zarz ą dc ę Komisarycznego zawarte w Programie naprawy maj ą przede wszystkim zmierza ć do poprawy sytuacji ekonomiczno-finansowej GPW. Zarz ą dca mo ż e dokona ć korekty pewnych dzia ł a ń ponad to, co znajduje si ę w Programie naprawy , o ile nie wp ł ynie to bezpo ś rednio na drastyczne pogorszenie si ę kondycji finansowej przedsi ę biorstwa. Za ł o ż ona w Programie naprawy taryfa za wod ę nie ma 10 charakteru bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cej ceny. Dlatego te ż , Zarz ą dca Komisaryczny nie jest zobowi ą zany do stosowania stawek op ł at za wod ę uj ę tych w tym opracowaniu (karta nr 277). Z drugiej strony trzeba pami ę ta ć , ż e dzia ł ania podejmowane przez Zarz ą dc ę Komisarycznego poddawane s ą sta ł emu nadzorowi ze strony organu za ł o ż ycielskiego pod k ą tem skutków, jakie wywo ł uj ą dla realizacji celów wyznaczonych w Programie naprawy . Jak to ju ż wskazano Program naprawy zosta ł opracowany przy za ł o ż eniu, i ż cena za wod ę nie zostanie zmieniona, tj. przy za ł o ż eniu stawki 1,25 z ł /m 3 netto. Jak wynika z Planu ekonomicznego zawartego w Programie naprawy pozostanie przy tej stawce op ł aty za wod ę w 2003r. wi ą za ł oby si ę dla GPW ze stratami netto si ę gaj ą cymi (…) tys. z ł (karty nr 346-348). Podwy ż szenie op ł aty za wod ę ze stawki 1,25 z ł /m 3 netto na 1,39 z ł /m 3 netto nie jest jednak jedynym ś rodkiem, na który zdecydowa ł si ę Zarz ą dca Komisaryczny, by doprowadzi ć do poprawy sytuacji finansowej GPW. Opracowuj ą c Program naprawy Zarz ą dca Komisaryczny zawar ł w nim szereg dzia ł a ń maj ą cych na celu ograniczenie kosztów dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstwa oraz zwi ę kszenie przychodów z tytu ł u rozszerzenia dzia ł alno ś ci. I tak w zakresie ograniczenia kosztów wskaza ć mo ż na zmiany organizacyjne struktur GPW polegaj ą ce na łą czeniu, likwidacji i tworzeniu nowych struktur w przedsi ę biorstwie, dopasowanych do nowej sytuacji gospodarczej, usprawniaj ą ce proces decyzyjny, obni ż aj ą ce koszty administracji, poprawiaj ą ce wydajno ść pracy, ograniczaj ą ce zatrudnienie, zwi ę kszaj ą ce udzia ł us ł ug zewn ę trznych poprzez bardziej efektywne wykorzystanie posiadanego sprz ę tu i pracowników. W zakresie maj ą tku posiadanego przez GPW podj ę to dzia ł ania maj ą ce na celu jego racjonalizacj ę i konieczno ść wykorzystania w procesie produkcyjnym, likwidacj ę zb ę dnych obiektów poprzez sprzeda ż , dzier ż aw ę , aport lub przekazanie, a co za tym idzie zmniejszenie w ten sposób obci ąż e ń podatkowych, racjonalizacj ę gospodarki mieszkaniowej. Zarz ą dca Komisaryczny zaplanowa ł równie ż obni ż enie zu ż ycia wody na potrzeby w ł asne stacji, obni ż enie poziomu strat wody w sieci magistralnej, zmniejszenie poziomu zu ż ycia energii i paliw (karty nr 353-358). A zatem Zarz ą dca Komisaryczny w Programie naprawy , zatwierdzonym przez Wojewod ę , przewidzia ł szereg dzia ł a ń maj ą cych na celu popraw ę kondycji ekonomicznej GPW, które winny wp ł yn ąć na obni ż k ę kosztów i wzrost przychodów, co sta ł o si ę podstaw ą do podj ę cia ryzyka gospodarczego polegaj ą cego na obni ż eniu ceny wody dla odbiorców hurtowych i wprowadzenie z dniem 01.04.2003r. ceny 1,39 z ł /m 3 netto, a nie pierwotnie planowanej i wynikaj ą cej z kalkulacji ceny 1,47 z ł /m 3 netto. Powy ż sze dowodzi, ż e dzia ł ania podejmowane przez Zarz ą dc ę Komisarycznego zmierzaj ą ce do wyprowadzenia GPW z dzia ł alno ś ci ze strat ą nie ogranicza ł y si ę jedynie do zwi ę kszenia przychodów ze sprzeda ż y wody poprzez podwy ż szenie ceny, ale koncentrowa ł y si ę w du ż ej mierze na obni ż eniu kosztów dzia ł alno ś ci GPW. Ci ęż ar dowodu w post ę powaniu antymonopolowym spoczywa na uprawnionym, żą daj ą cym wszcz ę cia tego post ę powania. Wnioskodawcy uzasadniaj ą c zarzut narzucania przez GPW nieuczciwych cen za wod ę Wnioskodawcy du ż y nacisk po ł o ż yli na fakt, ż e wprowadzona przez GPW z dniem 01.04.2003r. cena zosta ł a ustalona w drodze zarz ą dzenia wewn ę trznego Zarz ą dcy Komisarycznego i nie zosta ł a zatwierdzona przez Wojewod ę Ś l ą skiego, co by ł o niezgodne z łą cz ą cymi strony umowami o dostaw ę wody (karta nr 98) oraz powo ł ali si ę na „ekspertyz ę ” dotycz ą c ą przedstawionej im przez GPW kalkulacji stawki 1,47 z ł /m 3 netto (karty nr 117-133). Dla rozstrzygni ę cia postawionego zarzutu istotne by ł o zatem wyja ś nienie kwestii kompetencji Wojewody Ś l ą skiego w zakresie zatwierdzania cen wody wprowadzanych przez GPW. W oparciu o analiz ę obowi ą zuj ą cych aktów prawnych oraz po uzyskaniu stanowiska Wojewody Ś l ą skiego w sprawie stwierdzi ć nale ż y, i ż do dnia 14.01.2002r. Wojewoda na podstawie §3 ust. 1 pkt 2 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1996r. w sprawie urz ą dze ń zaopatrzenia w wod ę i urz ą dze ń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania op ł at za wod ę i wprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 151, poz. 716 z pó źń . zm.) ustala ł op ł at ę za wod ę 11 pobieran ą z urz ą dze ń zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i za ś cieki wprowadzane do zbiorczych urz ą dze ń kanalizacyjnych na wniosek podmiotów eksploatuj ą cych urz ą dzenia stanowi ą ce w ł asno ść Skarbu Pa ń stwa. Podstaw ą do ustalenia op ł aty zgodnie z §3 ust. 2, 2a, 2b, 3 i 4 w/w rozporz ą dzenia by ł y dane przekazywane przez przedsi ę biorstwo we wniosku kierowanym do Wojewody Ś l ą skiego. Z dniem 14.01.2002r. w zwi ą zku w wej ś ciem w ż ycie ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 z pó ź n. zm.) usta ł y kompetencje Wojewody Ś l ą skiego w zakresie ustalania w/w op ł at (karta nr 186). GPW prowadzi hurtow ą sprzeda ż wody, która nie podlega przepisom ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków i jest regulowana poprzez umowy cywilno prawne, cena 1m 3 wody jest cen ą umown ą ustalan ą w drodze negocjacji stron zawieraj ą cych umow ę . Stanowisko takie prezentuje zarówno sam Wojewoda Ś l ą ski, jak i Prezes Urz ę du Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast (karty nr 192-193). W ś wietle powy ż szego stwierdzi ć nale ż y brak podstaw do żą dana przez Wnioskodawców, by stawka op ł aty za 1m 3 wody zosta ł a zatwierdzona przez Wojewod ę Ś l ą skiego. W tym miejscu trzeba zaznaczy ć , i ż GPW w marcu 2002r. zwraca ł o si ę do Wojewody Ś l ą skiego o zatwierdzenie taryfy i jego wniosek z uwagi na wej ś cie w ż ycie przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków zosta ł za ł atwiony odmownie (karta nr 155). Wnioskodawcy w uzupe ł nieniu wniosku przedstawili pismo o nazwie Ekspertyza ekonomiczna dokumentu pod tytu ł em „Kalkulacja do zmiany wysoko ś ci op ł aty za wod ę od 1.01.2003r.” przedstawionego przez Górno ś l ą skie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów w Katowicach (karty nr 117-133). Przedstawione w nim wyliczenia, jak przyznaje sam jego autor, s ą „pochodn ą przyj ę tych za ł o ż e ń i uproszcze ń ”, poniewa ż nie mia ł on dost ę pu do szczegó ł owych materia ł ów ź ród ł owych GPW (karta nr 133). Ponadto pismo to z uwagi na brak podpisu osoby przez któr ą zosta ł o sporz ą dzone nie posiada wszystkich cech dokumentu, a nawet je ś li przyj ąć , i ż jest dokumentem, to nale ż y je zakwalifikowa ć jako dokument prywatny przedsi ę biorcy. Z powy ż szych wzgl ę dów przedmiotowe pismo nie zosta ł o wykorzystane. Tym samym Wnioskodawcy w niniejszym post ę powaniu nie przedstawili dowodów, które pozwoli ł yby na uznanie stawianych GPW zarzutów za uzasadnione. Analizuj ą c pierwszy z postawionych zarzutów zdaniem Organu Antymonopolowego szczególn ą uwag ę nale ż y zwróci ć na fakt, i ż od dnia 01.09.2001r. do dnia 01.04.2003r. GPW nie podwy ż sza ł o ceny za wod ę dla odbiorców hurtowych. Cena wprowadzona przez GPW w dniu 01.09.2001r. w wysoko ś ci 1,25 z ł /m 3 netto zosta ł a zaakceptowana przez Wojewod ę Ś l ą skiego Zarz ą dzeniem nr 287/00 z dnia 20 lipca 2001r. w sprawie op ł at za dostarczan ą wod ę , pobieranych przez GPW w Katowicach (karty nr 205, 271). Na przestrzeni 19 miesi ę cy GPW pomimo pogarszaj ą cej si ę sytuacji finansowej nie wprowadzi ł o ż adnej podwy ż ki tej ceny i stosowa ł o stawk ę zaakceptowan ą przez Wojewod ę Ś l ą skiego w w/w Zarz ą dzeniu. Kolejn ą istotn ą kwesti ą jest wysoko ść podwy ż ki. GPW zmieni ł o stawk ę op ł aty za wod ę z 1,25 z ł /m 3 netto na 1,39 z ł /m 3 netto, co jest równoznaczne ze wzrostem ceny o 11,2%. Fakty wskazuj ą wi ę c, ż e po 19 miesi ą cach stosowania ceny wynosz ą cej 1,25 z ł /m 3 netto, GPW b ę d ą c w bardzo trudnej sytuacji finansowej, podwy ż szy ł o j ą o 11,2 %. Zauwa ż y ć nale ż y, i ż jednym ze sk ł adników kosztów ponoszonych przez GPW na dzia ł alno ś ci wodoci ą gowej jest koszt energii elektrycznej. Dokonuj ą c oceny podwy ż ki ceny za wod ę wprowadzonej przez GPW z dniem 01.04.2003r. Organ Antymonopolowy wzi ął zatem pod uwag ę wska ź niki cen no ś ników energii elektrycznej w latach 2001-2003, w okresie gdy GPW nie zmienia ł o ceny za wod ę . Otó ż ceny energii elektrycznej w 2002r. wzros ł y w stosunku do cen obowi ą zuj ą cych w 2001r. o 7,4%, za ś w 2003r. energii elektrycznej wzros ł y w stosunku do cen stosowanych w 2002r. o 5,1% 1 . Niew ą tpliwe jest zatem, i ż koszt energii elektrycznej ponoszony przez GPW w 2002r. i 2003r. wzrós ł w stosunku do kosztów ponoszonych z tego tytu ł u w latach poprzednich. Cena za 1m 3 wody nie by ł a przez GPW zmieniana od dnia 1 Biuletyn Statystyczny GUS nr 12 ze stycznia 2004r. 12 01.09.2001r. do dnia 01.04.2003r., wzrost kosztów z tytu ł u energii elektrycznej nie znajdowa ł wi ę c prze ł o ż enia na stawk ę op ł aty pobieranej przez GPW przez 19 miesi ę cy. Ponadto kalkulacja ceny 1,25 z ł /m 3 netto obowi ą zuj ą cej do dnia 01.04.2003r. nie uwzgl ę dnia ł a zmian podatku od nieruchomo ś ci, tj. zmiany stawki podatku dla obiektów liniowych – z 1% do 2% w 2002r. b ę d ą cej nast ę pstwem zmiany przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i op ł atach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 z pó ź n. zm.) (karty nr 165, 347). Zdaniem Organu Antymonopolowego sam fakt podwy ż ki ceny za wod ę nie daje podstaw do domniemania, ż e cena jest nieuczciwa. Ponadto uci ąż liwo ść wynikaj ą ca z podwy ż szenia ceny równie ż nie stanowi kryterium dla uznania ceny za nieuczciw ą . Ka ż dy przedsi ę biorca ma bowiem prawo do żą dania ceny, która pokryje uzasadnione koszty i przyniesie uczciwy zysk. Zap ł ata ceny jest, w subiektywnym odczuciu kontrahenta, który j ą p ł aci, z zasady uci ąż liwa, co nie oznacza, ż e nie jest zgodna z zasadami uczciwej i ekwiwalentnej wymiany. Kalkulacja sporz ą dzona przez GPW, z której wynika stawka 1,47 z ł /m 3 netto zak ł ada ł a jedynie (…)% zysku liczonego od kosztów dzia ł alno ś ci wodoci ą gowej, a przecie ż GPW wprowadzi ł o stawk ę ni ż sz ą o 0,08 z ł od tej wynikaj ą c ą z kalkulacji (karta nr 167). Nie bez znaczenia w okoliczno ś ciach sprawy jest równie ż spadkowy trend sprzeda ż y wody ((…) % w 2003r. w stosunku do 2002r.), z którym GPW musi si ę liczy ć planuj ą c swoj ą dzia ł alno ść . Podkre ś lenia wymaga, i ż Wnioskodawcy nie wykazali, i ż wyliczenia przedstawione w kalkulacji ceny za wod ę sporz ą dzonej przez GPW lub w Programie naprawy s ą nieprawid ł owe i nie przedstawili ż adnego dowodu na nieuczciwo ść ceny pobieranej przez GPW od dnia 01.04.2003r. Ustalenia dokonane przez Organ Antymonopolowy dowodz ą , i ż cena pobierana od odbiorców hurtowych w wysoko ś ci 1,25 z ł /m 3 netto nie uwzgl ę dnia ł a wzrostu kosztów wynikaj ą cych ze zmiany stawek op ł at za energi ę elektryczn ą i podatku od nieruchomo ś ci ponoszonych przez GPW w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą wodoci ą gow ą i cho ć by z tego tytu ł u brak podstaw, by kwestionowa ć jej podwy ż szenie przez GPW do 1,39 z ł /m 3 netto. Wysoko ść podwy ż ki - 11,2 % - zwa ż ywszy, i ż by ł a to pierwsza od 19 miesi ę cy zmiana ceny, równie ż nie mo ż e zosta ć oceniona jako nieuzasadniona lub nieuczciwa. Dodatkowo w okoliczno ś ciach sprawy trzeba mie ć na wzgl ę dzie trudn ą sytuacj ę finansowo-ekonomiczn ą GPW i fakt wszcz ę cia w stosunku do tego przedsi ę biorstwa post ę powania naprawczego. Z okoliczno ś ci sprawy wynika, ż e Program naprawy , nad którego realizacj ą sprawuje nadzór Wojewoda, przynosi pozytywne rezultaty (karta nr 363), co równie ż po ś rednio wskazuje, ż e polityka cenowa przyj ę ta przez Zarz ą dc ę Komisarycznego pozwala na realizacj ę za ł o ż e ń Programu . Maj ą c powy ż sze na uwadze brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż GPW bezpo ś rednio lub po ś rednio narzuca swoim odbiorcom hurtowym nieuczciwe ceny wody. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1 sentencji decyzji. I.2 Drug ą zarzucan ą GPW praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umowy o dostaw ę wody przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci zobowi ą zuj ą cych GPW do przekazania kalkulacji stanowi ą cej podstaw ę ustalenia ceny na kolejny okres roczny na trzy miesi ą ce przed wprowadzeniem ceny w ż ycie bez okre ś lenia sankcji na wypadek nie przed ł o ż enia kalkulacji lub nie przed ł o ż enia jej w przepisanym terminie Stosownie do zapisu art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polegaj ą ce na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Praktyka z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy ma miejsce jedynie w razie łą cznego spe ł nienia nast ę puj ą cych przes ł anek: - posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku - narzucanie warunków umowy kontrahentowi, 13 - uci ąż liwy charakter warunków tej umowy, - osi ą ganie nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę stosuj ą cego te praktyki. Pierwszym warunkiem, który musi by ć spe ł niony dla zaistnienia w/w praktyki jest, aby przedsi ę biorca j ą stosuj ą cy posiada ł pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. W uzasadnieniu punktu I.1 decyzji ustalono, ż e GPW zajmuje siln ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku hurtowych dostaw wody obejmuj ą cym powierzchni ę oko ł o 4.300 km 2 na terenie 66 gmin województwa ś l ą skiego i 3 gmin województwa ma ł opolskiego. W tym miejscu nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e fakt nie podpisania aneksów zawieraj ą cych kwestionowane przez Wnioskodawców postanowienia nie stanowi przeszkody dla oceny proponowanych przez GPW warunków umowy w kontek ś cie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nie jest konieczne wyst ą pienie na rynku dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Wed ł ug utrwalonych kierunków orzecznictwa ju ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia takich skutków uzasadnia uruchomienie ustawowych sankcji, a w szczególno ś ci przewidzianej w art. 8 w zakresie nakazania zaniechania praktyk. Takie stanowisko dobitnie wyrazi ł S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 12.05.1997r. I CKN 114/97 wskazuj ą c, ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy wnosz ą cy kasacj ę odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie uzasadnione, czy nieuzasadnione korzy ś ci. Taka sytuacja niew ą tpliwie ma miejsce w okoliczno ś ciach faktycznych sprawy. Narzucanie warunku umowy ma miejsce wówczas, gdy przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą wykorzystuj ą c sytuacj ę przymusow ą kontrahenta, wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nim okre ś lone zachowanie. Dla oceny sytuacji istotne jest natomiast, ż e brak jest wewn ę trznej zgodno ś ci stron dla tre ś ci umowy, która obiektywnie jest umow ą nierównoprawn ą . Do narzucania mo ż e dochodzi ć zarówno w drodze aktywnego dzia ł ania w negocjacjach, jak równie ż zaniechania – odmowy podejmowania negocjacji odno ś nie spornych kwestii. Jako za łą cznik do pisma z dnia 27.12.2003r. (karty nr 5, 18, 31, 44, 80) dor ę czonego Wnioskodawcom w pierwszych dniach stycznia 2004r. GPW przes ł a ł o PWiK Czerwionka- Leszczyny, PWiK Ruda Ś l ą ska, PWiK Rybnik, PWiK Ż ory aneks do umowy o dostaw ę wody z pro ś b ą o podpisanie i zwrot jednego egzemplarza, a JZWiK Jastrz ę bie Zdrój umow ę o dostaw ę wody (karta nr 18). W powo ł anych pismach GPW poinformowa ł o Wnioskodawców, ż e w przypadku nie podpisania aneksu w terminie 14 dni od daty jego otrzymania pisma te nale ż y traktowa ć jako wypowiedzenie łą cz ą cej strony umowy. GPW przedstawiaj ą c nowe warunki umowy nie pozostawi ł o zatem miejsca na jakiekolwiek negocjacje, Wnioskodawcy mogli jedynie podpisa ć przedstawione im aneksy licz ą c si ę z tym, ż e odmowa ich podpisania doprowadzi do rozwi ą zania umów o dostaw ę wody, za ś JZWiK Jastrz ę bie Zdrój móg ł podpisa ć umow ę o dostaw ę wody na warunkach dyktowanych przez GPW albo nadal korzysta ć z jego us ł ug bezumownie. GPW wykorzystuj ą c sw ą siln ą pozycj ę na rynku narzuca ł o zatem Wnioskodawcom warunki hurtowych dostaw wody. Chocia ż aneksy do umów nie zosta ł y podpisane przez obie strony i umowa dostawy wody na nowych warunkach nie dosz ł a do skutku i obecnie Wnioskodawców nie łą czy z GPW ż adna pisemna umowa, to w razie gdyby umowa w brzmieniu proponowanym przez GPW zosta ł a podpisana przez obie strony wywo ł a ł aby skutki w postaci narzucenia warunków umowy. Za uci ąż liwy warunek umowy nale ż y uzna ć ka ż dy warunek oznaczaj ą cy dla jednej ze stron umowy ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Ustalenia te powinny by ć dokonane wed ł ug kryteriów obiektywnych. Nale ż a ł oby tutaj w szczególno ś ci rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji i tym samym swobody kszta ł towania przez obie strony tre ś ci umowy, podmiot narzucaj ą cy takie warunki by ł by je w stanie wynegocjowa ć . 14 Wnioskodawcy uzasadniaj ą c swój zarzut stwierdzili, ż e zapis aneksu do umowy o dostaw ę wody zobowi ą zuj ą cy GPW do przekazania kalkulacji stanowi ą cej podstaw ę ustalenia ceny na kolejny okres roczny na trzy miesi ą ce przed wprowadzeniem ceny w ż ycie ma uci ąż liwy charakter poniewa ż nie przewiduje sankcji, je ż eli taka kalkulacja nie zosta ł aby przed ł o ż ona przez GPW lub te ż nie przed ł o ż ono by jej w przepisanym terminie. Takie uj ę cie tej kwestii prowadzi, zdaniem Wnioskodawców, do niepewno ś ci w zakresie wysoko ś ci kosztów jakie b ę d ą musieli ponie ść w nast ę pnym roku, a co z kolei jest niezwykle istotne z uwagi na obowi ą zek ustalania taryf przez Wnioskodawców zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (karty nr 99, 200). Organ Antymonopolowy nie podziela wy ż ej zaprezentowanego stanowiska Wnioskodawców. Stwierdzi ć bowiem nale ż y, ż e GPW w razie niedotrzymania przedmiotowego warunku umowy nie mia ł oby podstaw domaga ć si ę zap ł aty za dostarczon ą wod ę wed ł ug nowej ceny, a Wnioskodawcy powo ł uj ą c si ę na niewykonanie przez GPW obowi ą zku zawartego w §9 ust. 2 umowy mogliby skutecznie broni ć si ę przed takim żą daniem GPW, równie ż na drodze ewentualnego post ę powania s ą dowego. Doda ć nale ż y, i ż tak ą interpretacj ę przedmiotowego zapisu umowy przyj ęł o równie ż GPW, które stwierdzi ł o, ż e w razie nie przed ł o ż enia kalkulacji lub nie przed ł o ż enia jej w terminie w ś wietle przepisów Kodeksu cywilnego nie mog ł oby domaga ć si ę od Wnioskodawców zap ł aty wed ł ug wy ż szej ceny (karta nr 141). Twierdze ń Wnioskodawców post ę powania odno ś nie uci ąż liwego charakteru kwestionowanego zapisu umowy nie mo ż na zatem uzna ć za uzasadnione. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi w relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Wnioskodawcy uzasadniaj ą c zarzut w zakresie mo ż liwo ś ci osi ą gania przez GPW nieuzasadnionych korzy ś ci w zwi ą zku z kwestionowanym zapisem umowy, powo ł ali te same argumenty, które ich zdaniem mia ł y ś wiadczy ć o uci ąż liwym charakterze tego zapisu. Wskazali mianowicie, ż e GPW mo ż e uzyska ć nieuzasadnione korzy ś ci w chwili nie przekazania im przedmiotowej kalkulacji lub przekazania jej z naruszeniem trzymiesi ę cznego terminu, z uwagi na fakt, i ż Wnioskodawcy zobowi ą zani s ą do ustalania cen wody zgodnie z procedur ą przewidzian ą w ustawie z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (karta nr 200). W istocie rzeczy Wnioskodawcy nie wskazali zatem jakie nieuzasadnione korzy ś ci mog ł oby uzyska ć GPW z racji stosowania przedmiotowego postanowienia umowy. W ocenie Organu Antymonopolowego brak podstaw do przyj ę cia, by GPW mog ł o dzi ę ki postanowieniu zawartemu w §9 ust. 2 umowy o dostaw ę wody osi ą gn ąć wymierne finansowe korzy ś ci lub znale źć si ę w szczególnie korzystnej sytuacji, kosztem swoich kontrahentów. Przyj ę cie przez Wnioskodawców przedmiotowego warunku umowy o dostaw ę nie doprowadzi ł oby do uzyskania przez GPW jakichkolwiek nieuzasadnionych korzy ś ci. W okoliczno ś ciach sprawy dotycz ą cych drugiego z zarzutów postawionych przez Wnioskodawców stwierdzi ć nale ż y, i ż nie zosta ł y spe ł nione dwie z czterech przes ł anek wymaganych do uznania stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Warunek umowy b ę d ą cy przedmiotem tego zarzutu nie ma bowiem uci ąż liwego charakteru dla Wnioskodawców, a przyj ę cie go przez Wnioskodawców nie wi ą za ł oby si ę z uzyskaniem przez GPW nieuzasadnionych korzy ś ci. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono jak w punkcie I.2 sentencji. I.3 W ramach trzeciego z postawionych zarzutów Wnioskodawcy podnie ś li, i ż GPW stosuje praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę polegaj ą c ą na narzucaniu im uci ąż liwych warunków 15 umów, przynosz ą cych GPW nieuzasadnione korzy ś ci uprawniaj ą cych tego przedsi ę biorc ę do zmiany ceny wody w razie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczno ś ci. Jak to ju ż wskazano powy ż ej dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest wykazanie łą cznego spe ł nienia czterech przes ł anek: - posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku przez przedsi ę biorc ę , któremu stawia si ę zarzut, - narzucanie warunków umowy kontrahentowi, - uci ąż liwy charakter warunków tej umowy, - osi ą ganie nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę stosuj ą cego t ą praktyk ę . W uzasadnieniu punktu I.1 decyzji wykazano, i ż w okoliczno ś ciach sprawy spe ł niona jest pierwsza z w/w przes ł anek, tzn. GPW zajmuje siln ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku hurtowych dostaw wody obejmuj ą cym powierzchni ę oko ł o 4.300 km 2 na terenie 66 gmin województwa ś l ą skiego i 3 gmin województwa ma ł opolskiego. Zakwestionowany w ramach omawianego zarzutu warunek umowy zawarty zosta ł przez GPW w tym samym aneksie do umowy o dostaw ę wody, a w przypadku JZWiK Jastrz ę bie Zdrój w tej samej umowie, w których znajdowa ł si ę zapis b ę d ą cy przedmiotem analizy w ramach drugiego z zarzutów. Okoliczno ś ci przedstawienia Wnioskodawcom przez GPW obu zakwestionowanych warunków umowy by ł y zatem te same. W zwi ą zku z powy ż szym analizuj ą c przes ł ank ę narzucania warunków umowy kontrahentowi nale ż y odwo ł a ć si ę do aktualnej równie ż w tym miejscu argumentacji dotycz ą cej spe ł nienia tej przes ł anki przedstawionej w uzasadnieniu punktu I.2 niniejszej decyzji i stwierdzi ć , i ż w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do narzucania Wnioskodawcom przez GPW przedmiotowego warunku umowy. Jak to ju ż podnoszono w uzasadnieniu niniejszej decyzji za uci ąż liwy warunek umowy nale ż y uzna ć ka ż dy warunek oznaczaj ą cy dla jednej ze stron umowy ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Ustalenia te powinny by ć dokonane wed ł ug kryteriów obiektywnych. Nale ż a ł oby tutaj w szczególno ś ci rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia wolnej konkurencji i tym samym swobody kszta ł towania przez obie strony tre ś ci umowy, podmiot narzucaj ą cy takie warunki by ł by je w stanie wynegocjowa ć . Wnioskodawcy przedstawiaj ą c argumenty na poparcie stawianego zarzutu stwierdzili, ż e zapis §9 ust. 4 proponowanego w aneksie do umowy o dostaw ę wody pozwala GPW na dowoln ą ilo ść zmian cen wody w ci ą gu roku, gdy ż w ż aden sposób nie mo ż na okre ś li ć co w praktyce oznacza wyra ż enie „inne nadzwyczajne okoliczno ś ci”. Zdaniem Wnioskodawców jako okoliczno ś ci nadzwyczajne mog ą by ć traktowane przez GPW takie zdarzenia jak np. obni ż enie poziomu p ł ynno ś ci finansowej GPW. Ponadto Wnioskodawcy uwa ż aj ą , ż e przedmiotowy zapis przenosi bez ż adnej podstawy prawnej i faktycznej ryzyko wynikaj ą ce z prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej na Wnioskodawców. Wprowadzenie do umowy o dostaw ę wody zapisu mówi ą cego, ż e dostawca mo ż e zmieni ć cen ę dostawy wody tylko raz w roku, chyba, ż e zaistniej ą okoliczno ś ci niezale ż ne od dostawcy, a wynikaj ą ce z zarz ą dzenia w ł adz pa ń stwowych lub samorz ą dowych, jak te ż inne nadzwyczajne okoliczno ś ci w ocenie Wnioskodawców prowadzi do niepewno ś ci co do przysz ł ych stawek cen wody (karta nr 99). Nieostre brzmienie zapisu prowadzi do mo ż liwo ś ci dokonywania przez GPW nieograniczonej liczby podwy ż ek cen wody w ci ą gu roku. Podwy ż ki te mog ą nie by ć w ogóle uzasadnione sytuacj ą zewn ę trzn ą , lecz mog ą by ć dokonywane tylko w celu zwi ę kszenia zysku b ą d ź zmniejszenia straty mog ą cej wynika ć z nieprawid ł owego zarz ą dzania (karta nr 201). GPW ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu podnios ł o ż e propozycja przedstawiona kontrahentom dotyczy sytuacji, gdy mog ą na rynku zaistnie ć nadzwyczajne okoliczno ś ci takie jak np. podwy ż ka lub obni ż ka podatku VAT, skokowa podwy ż ka cen, skokowa podwy ż ka cen energii elektrycznej, wprowadzenie nowego podatku. S ą to sytuacje nadzwyczajne mog ą ce zmusi ć podmioty gospodarcze do zmiany cen wody (karta nr 141). 16 W ocenie Organu Antymonopolowego interpretacja spornego postanowienia przyj ę ta przez Wnioskodawców umowy jest zbyt daleko id ą ca, jakkolwiek katalog nadzwyczajnych okoliczno ś ci zawarty w §9 ust. 4 w brzmieniu ustalonym w aneksie do umowy o dostaw ę wody jest otwarty, to brak podstaw do przyj ę cia, ż e GPW b ę dzie mog ł o wykorzysta ć ten zapis do dokonywania zmiany ceny wody w ka ż dym przypadku, gdy uzna to za dobry sposób zwi ę kszenia zysku albo zmniejszenia straty. Nadzwyczajne okoliczno ś ci to okoliczno ś ci natury obiektywnej i powszechnej. To taki stan rzeczy, który zdarza si ę rzadko i jest niezwyk ł y. Doda ć nale ż y, ż e nie istnieje ustalony i zamkni ę ty katalog nadzwyczajnych okoliczno ś ci. Dokonuj ą c wyk ł adni tego poj ę cia, pos ł uguj ą c si ę analogi ą , mo ż na odwo ł a ć si ę do art. 357 1 K.c., który mówi o nadzwyczajnej zmianie stosunków i wskazuje na okoliczno ś ci, które nie s ą obj ę te typowym ryzykiem umownym, a ponadto s ą obiektywne i niezale ż ne od woli stron. Przytoczona powy ż ej interpretacja GPW sformu ł owania nadzwyczajne okoliczno ś ci u ż ytego w kwestionowanym postanowieniu umowy wskazuje, i ż obejmuje ono w ł a ś nie takie okoliczno ś ci. Nadzwyczajna zmiana stosunków z istoty swej nie mo ż e mie ć charakteru indywidualnego. Doda ć nale ż y, i ż w ka ż dym przypadku, gdy GPW chcia ł oby na podstawie §9 ust. 4 zmieni ć cen ę wody musia ł oby wykaza ć , ż e zasz ł y nadzwyczajne okoliczno ś ci, a wi ę c nie jakiekolwiek okoliczno ś ci, które co do zasady s ą obj ę te ryzykiem zwi ą zanym z prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej. B łę dne decyzje gospodarcze maj ą ce wp ł yw na wynik finansowy GPW o charakterze wewn ę trznym, których skutków, w postaci kolejnych podwy ż ek cen, obawiaj ą si ę Wnioskodawcy nie mog ą zosta ć zakwalifikowane jako nadzwyczajne okoliczno ś ci i na tej podstawie stanowi ć uzasadnienie do dokonania kolejnej w danym roku podwy ż ki ceny wody. W przypadku wyst ą pienia nadzwyczajnych okoliczno ś ci ka ż demu przedsi ę biorcy przys ł uguje w ł a ś nie, w ś wietle art. 357 1 K.c., prawo wyst ą pienia do s ą du o oznaczenie sposobu wykonania zobowi ą zania, wysoko ś ci ś wiadczenia lub nawet o orzeczenie o rozwi ą zaniu umowy. W ś wietle powy ż szego, twierdzenia Wnioskodawców odno ś nie uci ąż liwego charakteru kwestionowanego zapisu umowy nie znajduj ą uzasadnienia. W niniejszej decyzji wskazano ju ż , ż e osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi w relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy. W ocenie Wnioskodawców zapis umowy mówi ą cy, ż e GPW mo ż e zmieni ć cen ę wody tylko raz w roku, chyba, ż e zaistniej ą okoliczno ś ci niezale ż ne od niego, a wynikaj ą ce z zarz ą dzenia w ł adz pa ń stwowych lub samorz ą dowych, jak te ż inne nadzwyczajne okoliczno ś ci, mo ż e stanowi ć podstaw ę uzyskiwania przez GPW nieuzasadnionych korzy ś ci (karta nr 99). GPW jest przedsi ę biorstwem pa ń stwowym nie dotowanym przez organ za ł o ż ycielski, samo wypracowuje ś rodki na odtworzenie znacznego maj ą tku i nowe inwestycje, dlatego te ż zdecydowa ł o si ę na wprowadzenie do umowy zapisu pozwalaj ą cego na podwy ż szenie ceny w sytuacjach nadzwyczajnych (karta nr 141). Ewentualne podwy ż szenie przez GPW ceny w takich okoliczno ś ciach nie stanowi ł oby dla niego dodatkowych korzy ś ci, by ł oby bowiem uzasadnione wzrostem kosztów, którego wcze ś niej nie mo ż na by ł o przewidzie ć i uwzgl ę dni ć w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej. A zatem twierdzenie, ż e sporny zapis umowy mo ż e stanowi ć podstaw ę do uzyskiwania przez GPW nieuzasadnionych korzy ś ci jest bezpodstawne. W okoliczno ś ciach sprawy nie zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wykazano powy ż ej warunek umowy b ę d ą cy przedmiotem analizowanego zarzutu nie ma uci ąż liwego charakteru dla Wnioskodawców, a przyj ę cie go przez Wnioskodawców nie wi ą za ł oby si ę z uzyskaniem przez GPW nieuzasadnionych korzy ś ci. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.3 sentencji. 17 II. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W niniejszym post ę powaniu obie strony, zarówno Wnioskodawcy, jak i GPW by ł y reprezentowane przez pe ł nomocników. Pe ł nomocnik Wnioskodawców jest adwokatem (karta nr 102), natomiast pe ł nomocnik GPW - radc ą prawnym (karta nr 184). Pismem z dnia 16.12.2003r. (karta nr 382) Organ Antymonopolowy, poinformowa ł strony post ę powania, i ż w ś wietle art. 76 ustawy o ochronie konkurencji roszczenie o zwrot kosztów wygasa, je ż eli w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma, strony nie z ł o żą spisu kosztów albo wniosku o przyznanie kosztów wed ł ug przepisów odr ę bnych. W okre ś lonym powy ż ej terminie pe ł nomocnik Wnioskodawców nie z ł o ż y ł spisu kosztów, a pe ł nomocnik GPW pismem z dnia 24.12.2003r. (karta nr 386) z ł o ż y ł wniosek o przyznanie kosztów, w tym kosztów zast ę pstwa prawnego wed ł ug powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów, co w okoliczno ś ciach sprawy oznacza odwo ł anie si ę do przepisów rozporz ą dzenia Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa ń stwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radc ę prawnego ustanowionego z urz ę du (Dz.U. z 2002r. Nr 163, poz. 1349 z pó ź n. zm.). W punktach I.1, I.2 i I.3 sentencji niniejszej decyzji administracyjnej nie stwierdzono stosowania przez GPW praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W punkcie I.1 decyzji Organ Antymonopolowy nie uzna ł zarzutu Wnioskodawców, opartych na art. 8 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy i nie stwierdzi ł stosowania przez GPW praktyki polegaj ą cej na bezpo ś rednim narzucaniu nieuczciwych cen wody. Natomiast w punkcie I.2 i I.3 decyzji Organ Antymonopolowy nie uzna ł zarzutów Wnioskodawców opartych na art. 8 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy. W punkcie I.2 nie stwierdzi ł stosowania przez GPW praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na narzucaniu uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci zobowi ą zuj ą cych GPW do przekazania kalkulacji stanowi ą cej podstaw ę ustalenia ceny na kolejny okres roczny na trzy miesi ą ce przed wprowadzeniem ceny w ż ycie bez okre ś lenia sankcji na wypadek nie przed ł o ż enia kalkulacji lub nie przed ł o ż enia jej w przepisanym terminie. Za ś w punkcie I.3 nie stwierdzi ł narzucania przez GPW uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cym mu nieuzasadnione korzy ś ci uprawniaj ą cych GPW do zmiany ceny wody w razie zaistnienia nadzwyczajnych okoliczno ś ci. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek - strona przegrywaj ą ca spraw ę obowi ą zana jest zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (...). Stosownie do art. 69 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, do niezb ę dnych kosztów post ę powania strony reprezentowanej przez adwokata lub radc ę prawnego zalicza si ę jego wynagrodzenie, jednak nie wy ż sze ni ż wynikaj ą ce ze stawek op ł at okre ś lonych w odr ę bnych przepisach. Wymienione stawki op ł at zawarte s ą we wspomnianym ju ż powy ż ej rozporz ą dzeniu Ministra Sprawiedliwo ś ci z dnia 28 wrze ś nia 2002r. w sprawie op ł at za czynno ś ci radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pa ń stwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radc ę prawnego ustanowionego z urz ę du, które w post ę powaniu antymonopolowym stosuje si ę posi ł kowo. Zgodnie z § 14 ust. 3 pkt 1 cytowanego rozporz ą dzenia w sprawach z zakresu ochrony konkurencji stawka minimalna wynosi 360 PLN. Natomiast § 2 okre ś la, i ż op ł aty stanowi ą ce podstaw ę zas ą dzenia przez s ą dy kosztów zast ę pstwa prawnego nie mog ą by ć wy ż sze ni ż stawki minimalne okre ś lone w rozdzia ł ach 3 i 4, niezale ż nie od wysoko ś ci tych op ł at ustalonych w umowie mi ę dzy radc ą prawnym a klientem. S ą d mo ż e przyzna ć op ł aty wy ż sze od wskazanych w ust. 1, je ż eli uzasadnia to rodzaj i stopie ń zawi ł o ś ci sprawy oraz niezb ę dny nak ł ad pracy radcy prawnego; nie mog ą by ć one wy ż sze ni ż sze ś ciokrotne stawki minimalne. 18 W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł przyzna ć GPW koszty w kwocie 360 PLN, tj. stawki minimalnej. Decyduj ą c o wysoko ś ci przyznanych kosztów Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę charakter i ilo ść pism z ł o ż onych przez GPW w toku post ę powania oraz fakt, i ż ż adne z nich nie zosta ł o podpisane przez pe ł nomocnika, co wskazuje, i ż reprezentowanie GPW w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym nie wymaga ł o od jego pe ł nomocnika du ż ego nak ł adu pracy. Jakkolwiek zaznaczy ć nale ż y, i ż pe ł nomocnik GPW stawi ł si ę w siedzibie Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w celu zapoznania si ę z aktami sprawy (karta 385). Bior ą c powy ż ej wskazane okoliczno ś ci pod uwag ę Organ Antymonopolowy uzna ł , ż e w niniejszej sprawie zasadnym jest przyznanie GPW kosztów w wysoko ś ci stawki minimalnej. Maj ą c zatem na wzgl ę dzie wynik przeprowadzonego post ę powania, które nie potwierdzi ł o zasadno ś ci podniesionych przez Wnioskodawców zarzutów, jak równie ż wniosek dotycz ą cy zwrotu kosztów, Organ Antymonopolowy postanowi ł , jak w punkcie II sentencji. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral