RKT-13/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 08.03.2006r. RKT-411-02/06/MI DECYZJA Nr RKT - 13/2006 I. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 30.03.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 23.09.2005r. post ę powania antymonopolowego przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 45-222 Opole, ul. Oleska 64, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar miasta Opole – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci Umów Nr … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów Nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi za zerwanie plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obiegu przeciwpo ż arowym oraz uszkodzenie wodomierza, dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 16.05.2005r., 2. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar miasta Opole – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci Umów Nr … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów Nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi w przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 7, 8, 9 przedmiotowych umów, po up ł ywie 6 miesi ę cy od stwierdzenia niemo ż no ś ci odczytu wodomierza b ą d ź braku warunków do instalacji wodomierza, dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 16.05.2005r., 1 3. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar miasta Opole – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci Umów Nr … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów Nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi Dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody powsta ł e w zwi ą zku z przerwami w dostawie wody i pogorszenie jej jako ś ci oraz z tytu ł u braku ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł ych z nast ę puj ą cych przyczyn: - awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, - przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą , i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 16.05.2005r. II. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 30.03.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 23.09.2005r. post ę powania antymonopolowego przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 45-222 Opole, ul. Oleska 64, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. w Opolu pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar miasta Opole – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci Umów Nr … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów Nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi w przypadku ci ą g ł ej dostawy wody odbiegaj ą cej od norm zawartych w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (Dz.U. Nr 203, poz. 1718), a dopuszczonej warunkowo przez Pa ń stwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, dostawca pobiera op ł at ę za wod ę i ś cieki wed ł ug cen ustalonych w taryfie, przy jednoczesnym braku mo ż liwo ś ci żą dania przez odbiorc ę obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 30.03.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 23.09.2005r. post ę powania antymonopolowego przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 45-222 Opole, ul. Oleska 64, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. w Opolu kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 15 000 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ę tna ś cie tysi ę cy) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji. IV. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do 2 art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 30.03.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 23.09.2005r. post ę powania antymonopolowego przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 45-222 Opole, ul. Oleska 64, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu kosztami przedmiotowego post ę powania i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 96 PLN (s ł ownie z ł otych: dziewi ęć dziesi ą t sze ść ). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu (zwanych dalej „WiK Opole” lub „Spó ł k ą ”) nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadano wykorzystywane przez WiK Opole w obrocie gospodarczym wzory umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody , a tak ż e przyk ł adowe, zawarte na ich podstawie zarówno z konsumentami, jak i podmiotami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą umowy. Poniewa ż analiza ich tre ś ci da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 30.03.2005r. wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków (karty nr 1-2). Przedsi ę biorcy postawione zosta ł y zarzuty naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci Umów Nr … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów Nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi: 1. za zerwanie plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obiegu przeciwpo ż arowym oraz uszkodzenie wodomierza, dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wg ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy, 2. w przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 7, 8, 9 przedmiotowych umów, po up ł ywie 6 miesi ę cy od stwierdzenia niemo ż no ś ci odczytu wodomierza b ą d ź braku warunków do instalacji wodomierza, dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wg ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy, 3. dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody powsta ł e w zwi ą zku z przerwami w dostawie wody i pogorszenie jej jako ś ci oraz z tytu ł u braku ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł ych z nast ę puj ą cych przyczyn: - awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, - przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą . W efekcie dalszej analizy tre ś ci zawieranych przez skar ż onego przedsi ę biorc ę umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, zasz ł a konieczno ść rozszerzenia zakresu przedmiotowego post ę powania antymonopolowego, co nast ą pi ł o w dniu 23.09.2005r. (karty nr 3 250-251). Przedsi ę biorcy postawiony zosta ł dodatkowo zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci Umów Nr … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów Nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi w przypadku ci ą g ł ej dostawy wody odbiegaj ą cej od norm zawartych w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (Dz.U. Nr 203, poz. 1718), a dopuszczonej warunkowo przez Pa ń stwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, dostawca pobiera op ł at ę za wod ę i ś cieki wed ł ug cen ustalonych w taryfie, przy jednoczesnym braku mo ż liwo ś ci żą dania przez odbiorc ę obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu (karta nr 3) i rozszerzeniu (karta nr 252) post ę powania antymonopolowego, a tak ż e w pismach kierowanych do Organu Antymonopolowego w toku post ę powania WiK Opole podnosi ł o, co nast ę puje. Przedsi ę biorca wskaza ł , i ż zapisy umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zakwestionowane w ramach dwóch pierwszych postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów (przewiduj ą ce, ż e w przypadku uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby na wodomierzu, jego instalacji lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym b ą d ź w razie niemo ż no ś ci odczytu wodomierza lub braku warunków do instalacji wodomierza przez okres d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy, dostawca ma prawo obci ąż enia odbiorcy nale ż no ś ci ą za wod ę , jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% zu ż ycia w okresie ostatnich 6 miesi ę cy) s ą zapisami o charakterze „czysto psychologicznym”, które nie by ł y nigdy stosowane w praktyce. Celem zamieszczenia w umowach postanowie ń tej tre ś ci by ł o zobligowanie kontrahenta do nale ż ytego pos ł ugiwania si ę urz ą dzeniami wodoci ą gowymi i nie niszczenie ich. WiK Opole poda ł o równie ż , i ż nie nalicza ł o odbiorcom us ł ug nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug zakwestionowanych przez Organ Antymonopolowy zasad. Przedsi ę biorca podkre ś li ł , ż e w przedmiotowych zapisach umownych przewidziano jedynie prawo do ustalenia nale ż no ś ci za wod ę w opisany powy ż ej sposób, i ż e z prawa tego nigdy nie skorzystano. Natomiast w przypadkach uprawniaj ą cych do zastosowania zakwestionowanych zapisów, WiK Opole rozlicza ł o zu ż ycie wody zgodnie z § 18 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257), tj. na podstawie ś redniego zu ż ycia z okresu 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem zdarzenia, a gdy nie by ł o to mo ż liwe, na podstawie ś redniego zu ż ycia w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza (karta nr 83). Odnosz ą c si ę do trzeciego zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , WiK Opole podnios ł o, ż e zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej jedynie za przerwy w dostawie wody oraz przerwy w odbiorze ś cieków, które s ą wynikiem awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz przerw w zasilaniu tych urz ą dze ń w energi ę elektryczn ą , wywo ł anych przyczyn ą zewn ę trzn ą , niezale ż n ą od pracy Spó ł ki, na któr ą nie mia ł a ona ż adnego wp ł ywu. Przedsi ę biorca poda ł , i ż w okresie ostatnich kilku lat odbiorcy nie żą dali zado ść uczynienia z tytu ł u szkód spowodowanych przerwami w dostawie wody. Poinformowa ł równie ż , ż e w przypadku awarii sieci wodoci ą gowej odbiorcom nieodp ł atnie udost ę pniana jest woda w beczkowozach. Spó ł ka podnios ł a tak ż e, ż e z uwagi na fakt dysponowania agregatami pr ą dotwórczymi, przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym w praktyce nie wyst ę puj ą . Dlatego zapis dotycz ą cy zwolnienia si ę us ł ugodawcy z odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody spowodowane przerwami w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą odnosi si ę wy łą cznie do przerw b ę d ą cych 4 nast ę pstwem zdarze ń atmosferycznych. Natomiast o przerwach planowych WiK Opole zawiadamia odbiorców za po ś rednictwem prasy i lokalnych stacji radiowych zgodnie z postanowieniami Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków . Przedsi ę biorca wskaza ł tak ż e, ż e w latach 2004 – 2005 nie wyst ą pi ł o pogorszenie jako ś ci wody, w zwi ą zku z czym nie zaistnia ł y na tym tle ż adne spory pomi ę dzy spó ł k ą a jej odbiorcami. Z kolei w zakresie odprowadzania ś cieków dosz ł o w 2004 roku do […] awarii; by ł y one usuwane bezpo ś rednio po zg ł oszeniu i nie spowodowa ł y przerw w odbiorze ś cieków na g ł ównych sieciach (karta nr 84). WiK Opole nie zgodzi ł o si ę równie ż z czwartym postawionym w niniejszym post ę powaniu zarzutem dotycz ą cym braku mo ż liwo ś ci dochodzenia przez odbiorców us ł ug obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci w sytuacji, gdy woda zosta ł a warunkowo dopuszczona do spo ż ycia przez ludzi. Zdaniem spó ł ki jest on chybiony z tego wzgl ę du, i ż woda dopuszczona warunkowo nadaje si ę do spo ż ycia przez ludzi. WiK Opole pokre ś li ł o, ż e Pa ń stwowy Inspektor Sanitarny wydaje ocen ę o warunkowej przydatno ś ci wody do spo ż ycia w sytuacji, gdy instalacja techniczna jest niewydolna, a wyst ę puj ą ce przekroczenia norm s ą nieznaczne i nie zagra ż aj ą zdrowiu i ż yciu ludzkiemu . Przedsi ę biorca podniós ł tak ż e, ż e wysoko ść op ł aty za wod ę jest wynikiem sumy dzia ł a ń kosztowych zwi ą zanych z wydobywaniem, uzdatnieniem i dostarczaniem wody do odbiorcy; skoro zatem koszt wydobycia, uzdatnienia i rozprowadzenia wody dopuszczonej warunkowo do spo ż ycia jest taki sam jak wody o pe ł nych parametrach jako ś ciowych, brak jest podstaw do udzielania odbiorcom w omawianym przypadku bonifikaty z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci. WiK Opole podnios ł o te ż , i ż zgodnie z § 5 ust. 2 umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody stosuje bonifikat ę w przypadku okresowego pogorszenia jako ś ci wody; dostawca na wniosek odbiorcy mo ż e wówczas zastosowa ć bonifikat ę za wod ę zu ż yt ą na p ł ukanie w okresowym rozliczeniu z odbiorc ą w wysoko ś ci wyliczonej z proporcji potwierdzonego czasu p ł ukania do czasu trwania okresu rozliczeniowego. Spó ł ka o ś wiadczy ł a równie ż , ż e od ponad 10 lat nie wyst ą pi ł przypadek dostawy wody odbiegaj ą cej od norm, a dopuszczonej warunkowo do spo ż ycia przez ludzi przez Pa ń stwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu (karty nr 254-255). W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Wodoci ą gi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”). Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść w oparciu o Zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na obszarze miasta Opola udzielone moc ą decyzji Zarz ą du Miasta Opole z dnia 05.09.2002r. (karty nr 108-113) oraz na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000042312 (karty nr 7-10), zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody oraz odbiór ś cieków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków. Ustalono, ż e w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania antymonopolowego, przy zawieraniu przedmiotowych umów WiK Opole pos ł ugiwa ł o si ę wzorami Umów Nr … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków (karty nr 22-25 verte, 30-39 verte, 42-43 verte, 70-70 verte, 72-72 verte, 74-74 verte) oraz wzorcami Umów Nr … o dostaw ę wody (26-29 verte, 40-41 verte, 71-71 verte, 73-73 verte). Znajdowa ł y one zastosowanie wzgl ę dem wszystkich grup odbiorców, zarówno konsumentów, jak i podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą . Integraln ą cz ęść zawieranych przez WiK Opole umów stanowi Regulamin dostarczania wody i 5 odprowadzania ś cieków na terenie Miasta Opola wprowadzony przez Rad ę Miasta Opola uchwa łą nr LXII/737/02 z dnia 27 czerwca 2002 r. i przyj ę ty do stosowania Uchwa łą Zarz ą du nr 97/2002 z dnia 28.08.2002r. (karty nr 14-21), który jest przekazywany kontrahentowi wraz z zawieran ą umow ą (karta nr 6). Wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, o których mowa powy ż ej znajdowa ł y si ę w obrocie gospodarczym od dnia 01.01.2003r. W pi ś mie z dnia 06.06.2005r. WiK Opole wskaza ł o, i ż na ich podstawie zawarto umowy z wi ę kszo ś ci ą spo ś ród […] odbiorców Spó ł ki (karta nr 97) . Pozosta ł e umowy – jak wynika z wyja ś nie ń przedsi ę biorcy – zawarte zosta ł y z wykorzystaniem wzorów obowi ą zuj ą cych przed 01.01.2003r.; zawieraj ą one równie ż zapisy zakwestionowane przez Organ Antymonopolowy w ramach przedmiotowego post ę powania antymonopolowego (karta nr 268). W toku post ę powania WiK Opole przed ł o ż y ł o przyk ł adowe umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umowy o dostaw ę wody zawarte w oparciu o stosowane w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania wzorce (karty nr 44-67, 75-81 verte). W ich tre ś ci zawarte s ą nast ę puj ą ce postanowienia umowne: • Stosownie do § 12 umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków i umów o dostaw ę wody , Za zerwanie plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obiegu p.po ż . oraz uszkodzenie wodomierza, dostawcy us ł ug przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wg ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% jak w § 11 p.1. § 11 pkt 1 stanowi, ż e W przypadku awarii wodomierza niezawinionej przez odbiorc ę dostawca ustala pobór wody wg ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy. • § 10 ust. 2 umów o odstaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody przewiduje, i ż W przypadku nie przestrzegania przez odbiorc ę ustale ń § 7, 8, 9 niniejszej umowy, dostawcy przys ł uguje prawo naliczania odbiorcy nast ę puj ą cych nale ż no ś ci: (…) 2. Po 6-ciu miesi ą cach niemo ż no ś ci odczytu b ą d ź braku warunków do instalacji wodomierza odbiorca b ę dzie obci ąż any za dostaw ę wody na zasadach okre ś lonych w § 12 niniejszej umowy. Z kolei § 7, 8 i 9 w/w umów stanowi ą odpowiednio, ż e: − Pomieszczenie, w którym zainstalowany jest wodomierz g ł ówny musi stale odpowiada ć warunkom zabezpieczaj ą cym wodomierz przed zniszczeniem i uszkodzeniem, pozwala ć na jego bie żą ce odczytywanie oraz odpowiada ć wydanym warunkom technicznym pod łą czenia (§ 7) ; − 1. Odbiorca zobowi ą zuje si ę do przechowywania klucza do pomieszczenia wodomierzowego u uzgodnionych osób. Aktualny adres osoby, odbiorca winien wypisa ć na drzwiach wej ś ciowych pomieszczenia. 2. O ka ż dym uszkodzeniu wodomierza, odbiorca zobowi ą zany jest niezw ł ocznie powiadomi ć dostawc ę . Niedotrzymanie powy ż szego zwalnia dostawc ę od rozpatrzenia reklamacji powo ł uj ą cej si ę na stan wodomierza (§ 8) . − 1. Odbiorca pokrywa koszty naprawy urz ą dze ń wodomierza i instalacji przy łą cza, powsta ł ych w wyniku: nie dotrzymania przez odbiorc ę warunków zawartych w § 7, nie zabezpieczenia przed dzia ł aniem niskich temperatur, uszkodzenia mechanicznego lub cofni ę ciem do sieci wodoci ą gowej gor ą cej wody lub pary. 2. W razie sporu lub w ą tpliwo ś ci co do prawid ł owo ś ci dzia ł ania wodomierza dostawca na wniosek odbiorcy kieruje wodomierz do ekspertyzy. Je ż eli ekspertyza nie wyka ż e nieprawid ł owo ś ci dzia ł ania wodomierza koszty ekspertyzy pokrywa odbiorca na podstawie obowi ą zuj ą cego cennika dostawcy (§ 9). • Zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 Umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów o dostaw ę wody, Dostawca us ł ug nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody powsta ł e w zwi ą zku z przerwami w dostawie wody i pogorszeniem jej jako ś ci oraz z tyt. braku ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł ych z nast ę puj ą cych przyczyn: 1. awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, 2. przerw w zasilaniu urz ą dze ń wod.-kan. w energi ę elektryczn ą . 6 • § 5 ust. 1 Umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Umów o dostaw ę wody stanowi, ż e W przypadku ci ą g ł ej dostawy wody odbiegaj ą cej od norm zawartych w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z 19.11.2002r. (Dz.U. Nr 203, poz. 1718), a dopuszczonej warunkowo przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, dostawca pobiera op ł at ę za wod ę i ś cieki wg cen ustalonych w taryfie. Jednocze ś nie § 36 ust. 2 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Miasta Opola, który jest integraln ą cz ęś ci ą zawieranych przez WiK Opole umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stanowi, ż e Dostarczenie wody o nieodpowiedniej jako ś ci jest podstaw ą do wyst ą pienia na pi ś mie przez odbiorc ę do Przedsi ę biorstwa o udzielenie bonifikaty. Ilo ść wody, za zu ż ycie której musi by ć udzielana bonifikata, okre ś la si ę w drodze porozumienia pomi ę dzy Przedsi ę biorstwem a Odbiorc ą us ł ug, przyjmuj ą c czas trwania zak ł ócenia w dobach, a zu ż ycie na podstawie ś redniego zu ż ycia z poprzedniego okresu obrachunkowego (karta nr 19 verte) . W toku przeprowadzonego post ę powania Organ Antymonopolowy zwróci ł si ę do WiK Opole o wyja ś nienie, czy § 5 ust. 1 umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody stanowi przepis szczególny w stosunku do § 36 ust. 2 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Miasta Opola i tym samym wskazanie, czy dostarczanie wody warunkowo dopuszczonej do spo ż ycia przez ludzi upowa ż nia us ł ugobiorc ę do z ł o ż enia wniosku o udzielenie upustu jako ś ciowego (karta nr 102) . W odpowiedzi Spó ł ka poda ł a, ż e okoliczno ś ci opisane w § 5 ust. 1 w/w umów nie s ą podstaw ą do wyst ą pienia przez odbiorc ę us ł ug o udzielenie bonifikaty z tytu ł u dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci, gdy ż woda dopuszczona warunkowo nadaje si ę do spo ż ycia przez ludzi, a koszt jej uzdatnienia i rozprowadzenia jest taki sam jak wody o pe ł nych parametrach jako ś ciowych. Spó ł ka podnios ł a, i ż w § 5 ust. 2 umów przewidzia ł a mo ż liwo ść udzielenia bonifikaty za okresowe pogorszenie jako ś ci wody powsta ł e np. w wyniku prowadzenia prac remontowych b ą d ź konserwacyjnych na sieci wodoci ą gowej (karta nr 103). Pod poj ę ciem „dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci”, o której mowa w § 36 ust. 2 Regulaminu, nale ż y zdaniem Spó ł ki rozumie ć te sytuacje, gdy dostarczana woda sieci ą wodoci ą gow ą spe ł nia wszystkie parametry wody zdatnej do spo ż ycia potwierdzone stosownymi ocenami wody Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego Opolu (…), ale na pewnym odcinku, gdzie nast ę puje remont, dop ł yw wody jest zamykany, a po ponownym w łą czeniu przep ł ywaj ą ca ruroci ą giem woda zbiera osady zalegaj ą ce wewn ę trzn ą cz ęść rury, co powoduje jej zm ę tnienie (karta nr 244). W toku post ę powania WiK Opole poinformowa ł o, ż e po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania antymonopolowego przygotowa ł o i wprowadzi ł o do obrotu wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z których tre ś ci usuni ę to zapisy zakwestionowane w Postanowieniu Nr 1 z dnia 30.03.2005r. (karta nr 97). Przedsi ę biorca przedstawi ł wzorce umowne o zmienionej tre ś ci (karty nr 284-315 verte) oraz poda ł , i ż zosta ł y one zatwierdzone przez Zarz ą d Spó ł ki decyzj ą z dnia 12.05.2005r., a wprowadzone do obrotu w dniu 16.05.2005r. (karty nr 268-270). Na potwierdzenie powy ż szego przedsi ę biorca przedstawi ł przyk ł adowe umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umowy o dostaw ę wody zawarte z odbiorcami indywidualnymi, wspólnotami mieszkaniowymi oraz przedsi ę biorcami (karty 98-100 verte; 316-330 verte). Ustalono, ż e z ich tre ś ci usuni ę te zosta ł y zapisy zawarte § 2 pkt 1 i 2 oraz § 12, natomiast § 10 otrzyma ł brzmienie: W przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 7, 8, 9 niniejszej umowy lub awarii wodomierza, dostawca nalicza odbiorcy nale ż no ś ci wg ś redniego zu ż ycia wody i odebranych ś cieków z ostatnich 6-ciu miesi ę cy odczytu wodomierza przed stwierdzeniem nieprawid ł owo ś ci. WiK Opole w pi ś mie datowanym na dzie ń 20.12.2005r. poda ł o równie ż , i ż na podstawie zmienionych wzorców umownych zawarto pocz ą wszy od dnia 16.05.2005r. […] umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz, ż e dokonano wymiany […] umów zawartych przed t ą dat ą (karta nr 270). 7 W toku post ę powania antymonopolowego WiK Opole podnios ł o równie ż , i ż w uzasadnionych przypadkach, po wcze ś niejszym uzgodnieniu z klientami, dopuszcza si ę mo ż liwo ść zamieszczenia w umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisów odbiegaj ą cych od tre ś ci stosowanych wzorców umownych (karty nr 69, 268-269). Z informacji przedstawionych przez Spó ł k ę wynika, ż e sytuacja taka mia ł a miejsce w odniesieniu do co najmniej […] umów. Na potwierdzenie powy ż szego WiK Opole przedstawi ł o cztery aneksy do umów zawartych ze Wspólnotami Mieszkaniowymi zarz ą dzanymi przez P.H.U. „Zarz ą dca” z siedzib ą w Opolu, gdzie przeredagowaniu uleg ł zapis zawarty w § 21 dotycz ą cy sposobu prowadzenia wzajemnych rozlicze ń . Spó ł ka poinformowa ł a równie ż , i ż dokona ł a zmian w tre ś ci umów zawartych z zarz ą dc ą Wspólnot Mieszkaniowych Pani ą Ann ą D. (karta nr 270). Przed ł o ż ono tak ż e umowy zawarte przez WiK Opole w trybie udzielenia zamówienia publicznego z wolnej r ę ki z Zak ł adem Ubezpiecze ń Spo ł ecznych Odzia ł 45 w Opolu oraz Jednostk ą Wojskow ą Nr 1907 w Opolu wraz z dokumentami potwierdzaj ą cymi przeprowadzone negocjacje (karty nr 271-283 verte). Z dokumentów tych wynika, i ż żą dania kontrahentów odno ś nie przeredagowania zapisów umownych cz ęś ciowo zosta ł y przez dostawc ę us ł ug uwzgl ę dnione (w wi ę kszo ś ci by ł y to zmiany o charakterze redakcyjnym i formalnym, które nie dotyczy ł y praw i obowi ą zków stron umowy), a cz ęś ciowo odrzucone. Analiza korespondencji prowadzonej pomi ę dzy Jednostk ą Wojskow ą Nr 1907 w Opolu a Spó ł k ą wskazuje mi ę dzy innymi na to, ż e WiK Opole odmówi ł o us ł ugobiorcy dokonania zmian w tre ś ci § 2 umowy, który to zapis zosta ł zakwestionowany w ramach trzeciego postawionego w niniejszym post ę powaniu zarzutu (karty nr 280-281). W toku post ę powania antymonopolowego, w pi ś mie z dnia 03.01.2006r., Wodoci ą gi i Kanalizacja Sp. z o.o. w Opolu poinformowa ł y, ż e w 2005 roku osi ą gn ęł y przychód w wysoko ś ci oko ł o 36 000 000 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci sze ść milionów) (karta nr 334). Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, w pierwszej kolejno ś ci zachodzi konieczno ść ustalenia, czy w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji oraz podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa ma zatem charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego; w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Instrumenty przewidziane w ustawie antymonopolowej mog ą by ć stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa naruszony zosta ł interes publiczny. Ma to miejsce w szczególno ś ci wtedy, gdy dzia ł aniami b ę d ą cymi przedmiotem post ę powania dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy wywo ł uj ą one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok S ą du Antymonopolowego z 24 pa ź dziernika 1991 r. sygn. akt XV Amr 8/90). Wymienione w art. 1 cele ustawy antymonopolowej zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. 8 Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e WiK Opole z racji posiadanej si ł y rynkowej ma mo ż liwo ść eksploatowania zajmowanej na rynku pozycji kosztem kontrahentów, w tym podejmowania dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest natomiast dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku. Ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza bowiem interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego istotne jest tak ż e to, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę poprzez stosunki umowne, które w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy maj ą charakter powtarzalny. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu zapisy zamieszczone by ł y we wzorcach umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody powszechnie wykorzystywanych przez przedsi ę biorstwo w obrocie gospodarczym. O naruszeniu interesu publicznoprawnego ś wiadczy zatem równie ż fakt, i ż obj ę te zarzutami dzia ł ania przedsi ę biorcy wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, obejmuj ą cy wszystkich odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy w oparciu o w/w wzorce, a tak ż e w potencjalnych kontrahentów przedsi ę biorcy. Negatywne skutki wynikaj ą ce z zakwestionowanych postanowie ń umownych godz ą w bli ż ej nieokre ś lony kr ą g podmiotów, w ś ród których znacz ą cy udzia ł maj ą konsumenci nale żą cy do najs ł abszych uczestników obrotu gospodarczego. W tym stanie rzeczy stwierdzi ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez WiK Opole interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I.1, I.2. W przedmiotowym post ę powaniu antymonopolowym Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu postawione zosta ł y zarzuty naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wyra ż aj ą cego si ę w nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym polegaj ą cym na narzucaniu uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisów umownych, zgodnie z którymi: − w przypadku zerwania przez odbiorc ę plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obiegu przeciwpo ż arowym oraz w razie uszkodzenia wodomierza, − w razie niemo ż no ś ci dokonania odczytu wodomierza b ą d ź braku warunków do instalacji wodomierza przez okres d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy, dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy. Z uwagi na fakt, ż e dyspozycje przedmiotowych zapisów umownych s ą to ż same, uzasadnione jest rozwa ż enie przes ł anek naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów łą cznie w odniesieniu do obydwu obejmuj ą cych w/w postanowienia zarzutów. Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest zatem wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech kryteriów: − przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, − warunki te maj ą uci ąż liwy charakter, − przynosz ą one przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. 9 Pierwsz ą i podstawow ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zatem, aby przedsi ę biorca stosuj ą cy praktyk ę zajmowa ł na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, stosownie do którego jest to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji . Dzia ł alno ść WiK Opole polega na ś wiadczeniu us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków na obszarze miasta Opole zgodnie z tre ś ci ą zezwolenia udzielonego moc ą decyzji Zarz ą du Miasta Opole (karty nr 108-113). Powy ż szy rodzaj dzia ł alno ś ci oraz jej zasi ę g wyznaczaj ą w niniejszej sprawie wymiar produktowy i zasi ę g terytorialny rynku w ł a ś ciwego, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach przedmiotowego post ę powania towarem oferowanym przez WiK Opole s ą zatem us ł ugi dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) rynek w aspekcie geograficznym wyznaczany jest przez zasi ę g sieci wodno – kanalizacyjnej eksploatowanej przez WiK Opole i obejmuje teren miasta Opole. WiK Opole na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym jest monopolist ą naturalnym, co wynika z faktu sieciowego charakteru urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, przedsi ę biorca w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego, a podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do miejskiej sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej nie maj ą mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków z innych ź róde ł . W zwi ą zku z powy ż szym, nale ż y stwierdzi ć , i ż pierwsza z przes ł anek niezb ę dna do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy antymonopolowej podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Z faktu ustalenia, ż e dany podmiot zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą wynika, ż e podmiot ten podlega ograniczeniom przeciwdzia ł aj ą cym nadu ż ywaniu si ł y rynkowej wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mi ę dzy innymi ograniczony jest w podejmowaniu dzia ł a ń eksploatuj ą cych posiadan ą na rynku pozycj ę kosztem kontrahentów. Istota sprawy b ę d ą cej przedmiotem niniejszej decyzji sprowadza si ę do oceny tre ś ci zapisów umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz oceny zachowania WiK Opole na rynku z punktu widzenia narzucenia odbiorcom us ł ug uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, a wi ę c stosowania zakazanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla wykazania, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę okre ś lon ą w w/w przepisie konieczne jest zatem udowodnienie, ż e kwestionowane warunki umowne zosta ł y przez niego odbiorcom us ł ug narzucone. Do narzucania warunków umów dochodzi wówczas, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e nie liczy ć si ę z wol ą kontrahentów, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom 10 takie warunki umów, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku istnienia konkurencji na rynku i mo ż liwo ś ci wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca zajmuj ą cy na rynku pozycj ę dominuj ą c ą eksploatuj ą c posiadan ą si łę rynkow ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku wymusza na nich okre ś lone zachowania. WiK Opole jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę tzw. monopolisty naturalnego. Prowadzi swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których odizolowane od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą , dysponuje potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Sprzyja temu zw ł aszcza fakt, i ż przy zawieraniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków WiK Opole pos ł uguje si ę przygotowanymi przez siebie wzorcami umownymi, które po podpisaniu przez cz ł onków Zarz ą du Spó ł ki, wysy ł ane s ą do podpisu odbiorcom us ł ug (karta nr 268). Tre ść umowy, do której przychylaj ą si ę us ł ugobiorcy jest wi ę c tutaj z góry ustalana przez dostawc ę us ł ug w formularzu wzorcowym. Odbiorca us ł ug otrzymuje gotow ą , podpisan ą przez profesjonalist ę umow ę , nie za ś jej projekt, który by ł by punktem wyj ś cia do dalszych uzgodnie ń i rokowa ń . Swoboda odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie kszta ł towania tre ś ci umowy jest zatem ograniczona do minimum, a zawarcie umowy nast ę puje przez przyst ą pienie do warunków, które arbitralnie ustala przedsi ę biorca. Stosowanie wzorców umownych przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym (jakimi niew ą tpliwie s ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków) niejako z definicji wymaga aprobaty przez odbiorców warunków umowy z góry jednostronnie okre ś lonych przez profesjonalist ę , co stanowi o adhezyjnej naturze tych umów, a zarazem o istocie narzucania warunków umownych w przedmiotowej sprawie. W toku post ę powania antymonopolowego WiK Opole podnios ł o wprawdzie, i ż odbiorcy us ł ug maj ą mo ż liwo ść negocjowania warunków umów, jednak ż e dotychczas, jak ustalono, przedmiotem uzgodnie ń by ł o zaledwie […] umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na ponad […] zawartych (karty nr 69, 97, 268-269). Bior ą c pod uwag ę tak znikom ą liczb ę negocjacji nale ż y stwierdzi ć , ż e stanowi ą one jedynie wyj ą tek od ogólnie obowi ą zuj ą cej zasady, i ż zawierane przez WiK Opole umowy nie s ą w rzeczywisto ś ci negocjowane i s ą de facto umowami adhezyjnymi; przewa ż aj ą ca wi ę kszo ść spo ś ród nich posiada bowiem tre ść zgodn ą z tre ś ci ą stosowanych przez Spó ł k ę wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Ponadto, analiza przedstawionych przez przedsi ę biorc ę dokumentów potwierdzaj ą cych prowadzone negocjacje wskazuje na to, ż e – pomimo formalnych rokowa ń – decyzj ę o ostatecznym kszta ł cie umowy podejmowa ł o w sposób arbitralny WiK Opole, które b ą d ź to przychyla ł o si ę do propozycji kontrahenta i dokonywa ł o zmian w tre ś ci umowy, b ą d ź te ż odmawia ł o ich uwzgl ę dnienia, co definitywnie ko ń czy ł o negocjacje. Ś wiadczy to o tym, ż e Spó ł ka nie jest w ż aden sposób zwi ą zana propozycjami odbiorców, nie ma te ż obowi ą zku ich przyj ę cia. Co wi ę cej, wprowadzone do umów w wyniku podj ę tych rozmów zmiany, poza dwoma przypadkami (w pierwszym zmieniono zasady prowadzenia rozlicze ń z zarz ą dc ą 4 wspólnot mieszkaniowych, a w drugim uwzgl ę dniono żą dania odbiorcy odno ś nie wyd ł u ż enia terminu p ł atno ś ci) nie dotyczy ł y istotnych warunków umowy (karty nr 271-283). W ich okoliczno ś ciach mo ż na raczej mówi ć o dostosowaniu tre ś ci umów do konkretnych warunków faktycznych i zindywidualizowaniu ich tre ś ci pod k ą tem okre ś lonego kontrahenta, ani ż eli o rzeczywistym negocjowaniu warunków umowy. Analizuj ą c przedmiotow ą spraw ę pod k ą tem spe ł nienia przes ł anki narzucania warunków umownych nale ż y zwróci ć równie ż uwag ę na fakt, i ż Spó ł ka odmówi ł a uwzgl ę dnienia sugestii jednego z kontrahentów odno ś nie wprowadzenia zmian do § 2 umowy przewiduj ą cego mo ż liwo ść zwolnienia si ę us ł ugodawcy z odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody i odbiorze ś cieków, który to zapis jest przedmiotem postawionego w niniejszym post ę powaniu zarzutu (karta nr 280-281). W tym stanie rzeczy nale ż y stwierdzi ć , i ż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z narzucaniem warunków umów kontrahentom, które wi ąż e si ę z posiadan ą przez podmiot 11 dominuj ą cy si łą rynkow ą oraz w istocie adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które s ą zawierane przez przyst ą pienie, i w których co do zasady nie prowadzi si ę indywidualnego negocjowania warunków umownych. W przypadku umów tego typu wystarczaj ą c ą przes ł ank ą do uznania, ż e nast ę puje narzucenie ich warunków, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (por. E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo TWIGGER, Warszawa 2002, s. 118). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, gdy ż sposobem dzia ł ania WiK Opole jest przedstawianie odbiorcom gotowego, opracowanego jednostronnie wzoru umowy, który ci podpisuj ą . Odbiorca aprobuje warunki umowy z góry jednostronnie ustalone przez przedsi ę biorc ę ; innymi s ł owy przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń , czego nie zmienia fakt, i ż znikomy odsetek umów podlega ł wzajemnym uzgodnieniom. Przyj ę t ą przez Spó ł k ę regu łą post ę powania w kontaktach z odbiorcami us ł ug jest bowiem zawieranie umów przez przyst ą pienie, za ś przypadki gdy tre ść umów by ł a indywidualnie uzgadniane s ą incydentalne i dotycz ą du ż ych klientów przedsi ę biorcy, dysponuj ą cych pewn ą si łą przetargow ą (ZUS, Jednostka Wojskowa) (karty nr 276-283). W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy uzna ć zatem nale ż y, i ż kwestionowane warunki umów s ą przez WiK Opole odbiorcom us ł ug narzucane, a zatem druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, jest dowiedzenie, ż e kwestionowane w ramach analizowanych zarzutów zapisy umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków maj ą uci ąż liwy charakter. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. W zakwestionowanych w punkcie 1 i 2 niniejszej decyzji warunkach umownych, przedsi ę biorstwo okre ś li ł o sposób naliczania nale ż no ś ci za pobran ą wod ę wzgl ę dem odbiorców, którzy: − dopu ś cili si ę uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby na wodomierzu, jego instalacji lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym; − uniemo ż liwiali przedsi ę biorstwu odczyt wodomierza lub dost ę p do instalacji wodomierzowej przez okres d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy, przyznaj ą c sobie prawo do ustalenia nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy. W ten sposób przedsi ę biorca arbitralnie uregulowa ł zasady ustalenia ilo ś ci wody b ę d ą cej podstaw ą rozliczenia w wypadku zaistnienia opisanych powy ż ej sytuacji. Okre ś li ł przy tym t ę ilo ść w oderwaniu od faktycznego zu ż ycia i wysoko ś ci rzeczywi ś cie poniesionej szkody, b ę d ą cej nast ę pstwem niedotrzymania warunków umowy przez us ł ugobiorc ę . Zdaniem Organu Antymonopolowego okoliczno ść ta ś wiadczy o uci ąż liwo ś ci rozpatrywanych postanowie ń umownych. Oceniaj ą c, czy zawarty w w/w zapisach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sposób rozliczania odbiorców ma uci ąż liwy charakter zwa ż y ć po pierwsze nale ż y, i ż ani ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ani rozporz ą dzenia wykonawcze do tej ustawy nie reguluj ą sposobu ustalania op ł aty za dostaw ę wody w przypadku uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby na wodomierzu, jego instalacji lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym, uniemo ż liwianiu odczytu wodomierza lub w przypadku braku warunków do instalacji wodomierza. W obliczu stwierdzonych przypadków zawinionych przez us ł ugobiorc ę dzia ł a ń przedsi ę biorstwo powinno dochodzi ć naprawienia poniesionej szkody na zasadach ogólnych 12 wynikaj ą cych z Kodeksu Cywilnego. Ustalaj ą c za ś ilo ść pobranej wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci mo ż e na przyk ł ad wzorowa ć si ę na rozwi ą zaniu przyj ę tym w rozporz ą dzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie wod ę i odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 267), które w § 18 ust. 1 stanowi, i ż w przypadku niesprawno ś ci wodomierza g ł ównego, je ż eli umowa nie stanowi inaczej, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia w okresie 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe – na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza. Sposób rozliczania ilo ś ci pobranej wody w oparciu o u ś rednione wskazania wodomierza powinien zosta ć przyj ę ty w umowie równie ż w odniesieniu do sytuacji, gdy niesprawno ść wodomierza jest wynikiem zawinionego przez odbiorc ę us ł ug uszkodzenia wodomierza, zerwania plomb na wodomierzu, jego instalacji lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym b ą d ź w przypadku, gdy odbiorca us ł ug uniemo ż liwia przedstawicielom przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego dokonanie odczytu wodomierza i dost ę p do instalacji wodomierzowej. Nale ż y równie ż zauwa ż y ć , ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę przewiduje okre ś lone sankcje wzgl ę dem odbiorców, którzy spe ł niaj ą przes ł anki zawarte w hipotezach kwestionowanych warunków umownych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, w razie stwierdzenia nielegalnego poboru wody, tj. mi ę dzy innymi przy celowo uszkodzonych wodomierzach, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne ma prawo odci ąć dostaw ę wody. Z kolei art. 28 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy stanowi, ż e ten, kto uszkadza wodomierz g ł ówny, zrywa lub uszkadza plomby umieszczone na wodomierzach oraz nie dopuszcza przedstawiciela przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego do wykonania czynno ś ci okre ś lonych w art. 7 ustawy, podlega karze grzywny w wysoko ś ci do 5000 z ł . Niezale ż nie od powy ż szego us ł ugodawca mo ż e, jak ju ż podniesiono, dochodzi ć od us ł ugobiorcy, który celowo uszkodzi ł wodomierz, dopu ś ci ł si ę zerwania plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym b ą d ź przez okres d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy uniemo ż liwia ł us ł ugodawcy dokonanie odczytu wodomierza lub dost ę p do instalacji wodomierzowej, naprawienia wyrz ą dzonej szkody na zasadach ogólnych. Wymienione w umowie zachowania, które skutkowa ć mog ą obci ąż eniem us ł ugobiorcy kosztami us ł ugi za dostarczenie wody, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy, powinny by ć rozpatrywane na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego, w oparciu o zasady odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez sprawc ę z w ł asnej winy b ą d ź odpowiedzialno ś ci za szkod ę z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Opisane w kwestionowanych zapisach dzia ł ania odbiorcy us ł ug mog ą by ć kwalifikowane jako czyny bezprawne stanowi ą ce przes ł ank ę do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci deliktowej b ą d ź jako nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania b ę d ą ce podstaw ą do dochodzenia przez dostawc ę roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci kontraktowej. Zastosowanie powinien zatem znale źć tutaj art. 415 lub art. 471 k.c. Zgodnie z art. 415 k.c. Kto z winy swej wyrz ą dzi ł drugiemu szkod ę zobowi ą zany jest do jej naprawienia. Art. 471 k.c. stanowi natomiast, ż e D ł u ż nik obowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Z brzmienia powy ż szych przepisów w zestawieniu z art. 6 k.c. wynika, ż e ci ęż ar dowodu co do wykazania przes ł anek odpowiedzialno ś ci za wyrz ą dzon ą dzia ł aniem us ł ugobiorcy szkod ę , obci ąż a poszkodowanego. Przedsi ę biorstwo powinno zatem wykaza ć , ż e ponios ł o szkod ę , wykaza ć wysoko ść tej szkody oraz wykaza ć istnienie zwi ą zku przyczynowego pomi ę dzy szkod ą a zawinionym dzia ł aniem us ł ugobiorcy. Rozpatrywane postanowienia umowne zwalniaj ą dostawc ę us ł ug z tego obowi ą zku, co stawia go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do kontrahentów – odbiorców us ł ug. 13 Tak wi ę c w przypadku uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym b ą d ź uniemo ż liwiania przez okres 6 miesi ę cy dost ę pu do instalacji wodomierza i dokonania jego odczytu, przedsi ę biorstwo mo ż e dochodzi ć od us ł ugobiorców, na drodze roszczenia cywilnoprawnego, naprawienia poniesionej szkody (je ż eli wyka ż e, ż e zaistnia ł y wszystkie przes ł anki odpowiedzialno ś ci deliktowej b ą d ź kontraktowej). Jej pokrycie mo ż e wi ą za ć si ę na przyk ł ad z zap ł at ą za napraw ę wodomierza lub zabudowanie nowego wodomierza i jego legalizacj ę . W ramach realizacji roszcze ń odszkodowawczych dostawca mo ż e tak ż e dochodzi ć uiszczenia przez odbiorc ę zap ł aty za wod ę pobran ą w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia powsta ł ych z winy odbiorcy nieprawid ł owo ś ci, a maksymalna ilo ść pobranej wody, za któr ą zap ł aty mo ż e żą da ć dostawca w ramach odszkodowania, mo ż e by ć w istocie równa ilo ś ci wody, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. To w gestii przedsi ę biorstwa le ż y jednak udowodnienie, i ż taki by ł faktyczny lub domniemany pobór wody. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby przedsi ę biorstwo wskaza ł o w umowie, i ż w przypadku wyst ą pienia sytuacji okre ś lonych w analizowanych postanowieniach umownych b ę dzie dochodzi ć odszkodowania do maksymalnej wysoko ś ci nale ż no ś ci za pobran ą wod ę odpowiadaj ą cej ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza, jednak ż e taki sposób rozliczania nie mo ż e stanowi ć przyj ę tej w umowie podstawy do naliczania nale ż no ś ci i ogólnie obowi ą zuj ą cej regu ł y. Maj ą c powy ż sze na uwadze, Organ Antymonopolowy uzna ł , ż e postanowienia stosowanych przez WiK Opole umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody zgodnie z którymi: − za zerwanie plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obiegu przeciwpo ż arowym oraz uszkodzenie wodomierza, dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wg ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy, − w przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 7, 8, 9 przedmiotowych umów, po up ł ywie 6 miesi ę cy od stwierdzenia niemo ż no ś ci odczytu wodomierza b ą d ź braku warunków do instalacji wodomierza, dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wg ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy, maj ą uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Nale ż y podkre ś li ć , i ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez WiK Opole nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwych warunków umownych) nie stanowi przeszkody dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla bytu praktyki nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę 14 dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Zgodnie z utrwalonym kierunkiem orzecznictwa antymonopolowego dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97 wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ Antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez WiK Opole w analizowanej sytuacji polegaj ą na mo ż liwo ś ci obci ąż enia odbiorców us ł ug kosztami us ł ugi, która nie zosta ł a na ich rzecz wykonana, co jest bezpo ś redni ą konsekwencj ą narzucenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody zakwestionowanych w punkcie I.1. i I.2 niniejszej decyzji zasad rozlicze ń . Dopuszczenie, na podstawie umowy, mo ż liwo ś ci przyj ę cia przez dostawc ę za ł o ż enia, ż e w przypadku uszkodzenia wodomierza, zerwania plomby na wodomierzu, jego instalacji lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym b ą d ź w przypadku uniemo ż liwiania odczytu wodomierza i braku warunków do instalacji wodomierza przez okres d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy, ka ż dorazowo nast ę puje nieprzerwany, ca ł odobowy pobór wody (do maksymalnej wysoko ś ci pi ę ciokrotno ś ci ś redniego zu ż ycia z ostatniego pó ł rocza), mo ż e prowadzi ć do nieuzasadnionego wzbogacenia przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego z tytu ł u przyznania sobie prawa do naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od dnia ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy. Dzi ę ki spornym postanowieniom umownym przedsi ę biorstwo ma ponadto mo ż liwo ść zwolnienia si ę z obowi ą zku udowodnienia, jaki by ł rzeczywisty lub domniemany pobór wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci. Unikni ę cie kosztów i wysi ł ków zwi ą zanych z wykazaniem wysoko ś ci poniesionej szkody równie ż mo ż e by ć dla WiK Opole ź ród ł em dodatkowych korzy ś ci, których osi ą gni ę cie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanego przez Organ Antymonopolowy zapisu umownego. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy odnosz ą cych si ę do omawianych zarzutów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Maj ą uci ąż liwy charakter i wi ążą si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez dostawc ę us ł ug nieuzasadnionych korzy ś ci narzucone odbiorcom us ł ug warunki umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków i umów o dostaw ę wody przewiduj ą ce, i ż za zerwanie plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obiegu przeciwpo ż arowym oraz uszkodzenie wodomierza, a tak ż e w przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 7, 8, 9 przedmiotowych umów, po up ł ywie 6 miesi ę cy od stwierdzenia niemo ż no ś ci odczytu wodomierza b ą d ź braku warunków do instalacji wodomierza, dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia nale ż no ś ci za wod ę wg ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza w okresie od 15 ostatniego odczytu wodomierza do czasu faktycznego usuni ę cia tych nieprawid ł owo ś ci, nie wi ę cej jednak ni ż 500% ś redniego zu ż ycia z ostatnich 6 miesi ę cy. W toku przedmiotowego post ę powania antymonopolowego ustalono, ż e od dnia 16.05.2005r. WiK Opole zaprzesta ł o pos ł ugiwania si ę w obrocie gospodarczym w/w zapisami umownymi. W tym dniu Spó ł ka wprowadzi ł a bowiem nowe wzory umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody , z których tre ś ci wyeliminowane zosta ł y postanowienia stanowi ą ce przedmiot postawionych jej zarzutów naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej obj ę tych punktem I.1. i I.2. niniejszej decyzji (karty nr 97, 268-270). Ponadto przedsi ę biorca zainicjowa ł proces wymiany umów zawartych przed dat ą wprowadzenia nowych wzorów umownych dokonuj ą c do dnia 20.12.2005r. wymiany […] umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z wykorzystaniem wzorów poprzednio obowi ą zuj ą cych (karta nr 270). W opinii Organu Antymonopolowego okoliczno ść , i ż od dnia 16.05.2005r. WiK Opole w zawieranych z odbiorcami us ł ug umowach nie stosuje zakwestionowanych w ramach rozpatrywanych zarzutów postanowie ń pozwala stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania zarzucanych mu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Jako ż e istot ą narzucania uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych jest w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy pos ł ugiwanie si ę przez WiK Opole w obrocie gospodarczym wzorami umów o niedozwolonej z punktu widzenia ustawy antymonopolowej tre ś ci i zawieranie na ich podstawie umów o charakterze adhezyjnym, fakt wprowadzenia do obrotu wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z których tre ś ci usuni ę to sporne zapisy ś wiadczy o tym, i ż zaistnia ł y podstawy do stwierdzenia zaniechania stosowania przez Spó ł k ę praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę stosownie do art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji. I.3. W ramach trzeciej zarzucanej w niniejszym post ę powaniu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. w Opolu postawiono zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej poprzez stosowanie w tre ś ci zawieranych umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków, umów o dostaw ę wody oraz umów o odbiór ś cieków zapisów stanowi ą cych, ż e dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody powsta ł e w zwi ą zku z przerwami w dostawie wody i pogorszenie jej jako ś ci oraz z tytu ł u braku ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł ych z nast ę puj ą cych przyczyn: - awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, - przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą , Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę d ą cej przedmiotem powy ż szego zarzutu niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez WiK Opole czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezb ę dne jest ustalenie, i ż : - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, - maj ą one uci ąż liwy charakter, - przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jak wykazano powy ż ej WiK Opole zajmuje siln ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym swoim zasi ę giem obszar miasta Opole. Dowiedziono równie ż , i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dosz ł o do narzucenia przez przedsi ę biorc ę odbiorcom us ł ug warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Dla stwierdzenia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej konieczne jest zatem wykazanie, ż e kwestionowany warunek umowny ma uci ąż liwy charakter i przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. 16 Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci przedmiotowego warunku umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków, umów o dostaw ę wody i umów o odbiór ś cieków s ą przepisy normuj ą ce odpowiedzialno ść za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania zawarte w art. 471 Kodeksu Cywilnego. Zgodnie z nimi d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Zgodnie zatem z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest naprawi ć szkod ę wynik łą z przerw w ś wiadczeniu us ł ug lub pogorszenia ich jako ś ci, je ż eli s ą one nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo odpowiada, innymi s ł owy takich, które przedsi ę biorstwo obci ąż aj ą . Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania w ł asne przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy (tzn. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci). Przedsi ę biorstwo w tre ś ci zawieranych umów mo ż e uchyli ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jedynie w zakresie zgodnym z art. 471 K.c. tj. w takich sytuacjach, które nie mog ą by ć skutkiem zawinionych przez nie dzia ł a ń lub zaniecha ń . Przyj ę cie odmiennego rozwi ą zania odbiega ć b ę dzie od kodeksowej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej. WiK Opole w § 2 pkt 1 i 2 umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci za szkody powsta ł e w zwi ą zku z przerwami w dostawie wody i pogorszenie jej jako ś ci oraz z tytu ł u braku ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł ych z awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą . Z tre ś ci przedmiotowych zapisów umownych nie wynika, ż e mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Brzmienie tych postanowie ń stwarza zatem przedsi ę biorstwu mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu przerw w dostawie wody i pogorszenia jej jako ś ci oraz z powodu braku ci ą g ł o ś ci w odbiorze ś cieków b ę d ą cych nast ę pstwem awarii urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych oraz przerw w zasilaniu energetycznym tych urz ą dze ń , bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia tych zak ł óce ń . Tak wi ę c niezale ż nie od tego czy wymienione w zakwestionowanych zapisach sytuacje b ę d ą zawinione przez WiK Opole, czy te ż b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które WiK Opole nie ponosi odpowiedzialno ś ci, mo ż e ono zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wobec odbiorców z tytu ł u szkód spowodowanych wstrzymaniem, ograniczeniem lub pogorszeniem jako ś ci ś wiadczonych us ł ug. Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest bez w ą tpienia korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 K.c. Zakwestionowany zapis jest wi ę c dla odbiorców zdecydowanie uci ąż liwy, gdy ż pozbawia ich mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód w nast ę pstwie zawinionego przez przedsi ę biorc ę niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Zgodnie z analizowanym postanowieniem umownym, Spó ł ka ma mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w przypadku, gdy przerwy w dostawie wody i odbiorze ś cieków b ą d ź obni ż enie jako ś ci ś wiadczonych us ł ug b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci zawinionych przez dostawc ę us ł ug np. awarii sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej powsta ł ej w wyniku zaniedba ń remontowych i konserwacyjnych, zalegania us ł ugodawcy za p ł atno ś ci z tytu ł u dostaw energii wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego, niedope ł nienia przez przedsi ę biorstwo obowi ą zku utrzymania nale żą cej do niego sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej w nale ż ytym stanie technicznym b ą d ź zawinionej przez spó ł k ę awarii pozostaj ą cych w jej dyspozycji agregatów pr ą dotwórczych. Sytuacj ę , w której ca ł e ryzyko niezrealizowania umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na skutek awarii sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej lub przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą obci ąż a odbiorców us ł ug, nale ż y uzna ć za niedopuszczaln ą . Sporne zapisy ograniczaj ą 17 prawo odbiorców do dochodzenia odszkodowania z tytu ł u zaistnia ł ych nieprawid ł owo ś ci w sytuacjach, gdy za te okoliczno ś ci odpowiada WiK Opole, co niew ą tpliwie nosi znamiona uci ąż liwo ś ci. Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, ż e postanowienia umowne, na mocy których WiK Opole zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci za szkody powsta ł e w zwi ą zku z przerwami w dostawie wody i pogorszenie jej jako ś ci oraz z tytu ł u braku ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł ych z awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą , maj ą uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi w relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej WiK Opole w ka ż dym przypadku przerw lub ogranicze ń w dostawie wody i odbiorze ś cieków b ą d ź pogorszenia jako ś ci dostarczanej wody b ę d ą cych efektem awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz przerw w zasilaniu tych urz ą dze ń w energi ę elektryczn ą , jest bez w ą tpienia dla przedsi ę biorstwa korzystne. Przedsi ę biorstwo nie musi bowiem liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł aty odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł oby do tego zobowi ą zane. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez WiK Opole odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania nale ż y uzna ć za nieuzasadnion ą korzy ść . Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, ż e przedsi ę biorstwo w rzeczywisto ś ci mog ł o nie osi ą ga ć korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowego postanowienia umownego. Jak ju ż podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczaj ą ca jest sama mo ż liwo ść osi ą gni ę cia takich korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . W okoliczno ś ciach sprawy zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki, o których mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymagane do uznania postawionego zarzutu za uzasadniony. Postanowienia umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków i umów o dostaw ę wody przewiduj ą ce, ż e dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody powsta ł e w zwi ą zku z przerwami w dostawie wody i pogorszenie jej jako ś ci oraz z tytu ł u braku ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł ych z nast ę puj ą cych przyczyn: - awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, - przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą , maj ą uci ąż liwy charakter i przynosz ą WiK Opole nieuzasadnione korzy ś ci. W tym miejscu podnie ść nale ż y, ż e w toku post ę powania antymonopolowego ustalono, i ż WiK Opole usun ęł o z tre ś ci stosowanych wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisy zakwestionowane w ramach rozpatrywanego zarzutu. W zawieranych od dnia 16.05.2005r. umowach przedsi ę biorca nie pos ł uguje si ę postanowieniem przewiduj ą cym mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej z przerwy w ś wiadczeniu us ł ug lub pogorszenie ich jako ś ci spowodowane awari ą urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych lub przerwami w zasilaniu energetycznym tych urz ą dze ń . Spó ł ka przyst ą pi ł a równie ż do wymiany umów zawartych z odbiorcami przed dniem 16.05.2005r. (karty nr 97, 268-270). Z uwagi na powy ż sze stwierdzi ć nale ż y, ż e z dniem wprowadzenia do obrotu gospodarczego zmienionych wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków WiK Opole zaniecha ł o stosowania zarzucanej mu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , co pozwala na zastosowanie w niniejszej sprawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z tym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.3. sentencji niniejszej decyzji. 18 II. Czwart ą zarzucan ą Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. w Opolu praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków polegaj ą ce na naruszeniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisu przewiduj ą cego, ż e w przypadku ci ą g ł ej dostawy wody odbiegaj ą cej od norm zawartych w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (Dz.U. Nr 203, poz. 1718), a dopuszczonej warunkowo przez Pa ń stwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, dostawca pobiera op ł at ę za wod ę i ś cieki wed ł ug cen ustalonych w taryfie, przy jednoczesnym zastrze ż eniu, i ż brak jest w tym przypadku mo ż liwo ś ci dochodzenia przez odbiorc ę obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci. W celu stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest wykazanie łą cznego spe ł nienia nast ę puj ą cych przes ł anek: - przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, - warunki te maj ą uci ąż liwy charakter, - przynosz ą one przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. We wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji wykazano, ż e WiK Opole zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym, obejmuj ą cym obszar Miasta Opole, rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Dowiedziono równie ż , i ż przedsi ę biorca narzuca kwestionowane w niniejszej decyzji warunki umów swoim odbiorcom. Konieczne jest zatem dowiedzenie, ż e analizowany zapis umowny charakteryzuje si ę uci ąż liwo ś ci ą oraz, ż e przynosi narzucaj ą cemu go przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Analizuj ą c uci ąż liwo ść przedmiotowego zapisu, nale ż y po pierwsze podnie ść , ż e dostarczana przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne woda jest normalnym towarem, który powinien mie ć odpowiedni ą jako ść , tak aby nie zosta ł a naruszona zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zgodnie z któr ą odbiorcy us ł ug powinni wnosi ć op ł aty wy łą cznie za to, co jest przedmiotem umowy. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , przedsi ę biorstwo ma obowi ą zek zapewni ć nale ż yt ą jako ść dostarczanej wody, a art. 5 ust. 1a w/w ustawy nak ł ada na dostawc ę obowi ą zek prowadzenia regularnej wewn ę trznej kontroli jako ś ci wody 1 . Wymagania odnosz ą ce si ę do jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi, w tym wymagania bakteriologiczne, fizykochemiczne i organoleptyczne, a tak ż e sposób informowania konsumentów o jako ś ci wody, reguluj ą przepisy rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi. Przedsi ę biorstwo ma obowi ą zek zapewni ć dostaw ę wody o parametrach zgodnych z ustalonymi w za łą cznikach do w/w rozporz ą dzenia. W przypadku za ś dostarczania wody o jako ś ci nie odpowiadaj ą cej wymogom okre ś lonym w umowie i przepisach prawa, a zarazem za ł o ż eniom kalkulacyjnym stanowi ą cym baz ę dla ustalenia op ł aty za wod ę , nie ma podstaw prawnych dla domagania si ę przez us ł ugodawc ę op ł aty odpowiadaj ą cej dostawom spe ł niaj ą cym wymagane, a nie zachowane kryteria jako ś ciowe. St ą d konieczno ść zawarcia w umowie odpowiednich zapisów przewiduj ą cych mo ż liwo ść obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci. Odbiorca us ł ug zaopatrzenia w wod ę nie powinien by ć bowiem zobligowany do uiszczenia zap ł aty za wod ę nieodpowiedniej jako ś ci w takiej wysoko ś ci, jak ą musia ł by ui ś ci ć w przypadku dostarczenia wody spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe. 1 Wymóg wprowadzony na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729), która wesz ł a w ż ycie w dniu 17 sierpnia 2005 r. 19 Powy ż sza zasada powinna odnosi ć si ę równie ż do wody warunkowo dopuszczonej do spo ż ycia przez ludzi tj. wody, która nie odpowiada parametrom jako ś ciowym okre ś lonym w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia, jednak ż e w takim stopniu, i ż nie zagra ż a zdrowiu i ż yciu ludzkiemu i nadaje si ę do spo ż ycia przez ludzi. Zdaniem WiK Opole to w ł a ś nie fakt, ż e „warunkowo dopuszczona woda” jest zdatna do konsumpcji przemawia za zasadno ś ci ą przyj ę tego przez spó ł k ę stanowiska, i ż w przypadku dostawy takiej wody brak jest podstaw do zastosowania bonifikaty jako ś ciowej i obni ż enia nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę (karta nr 103). W opinii Organu Antymonopolowego argumentacja taka nie zas ł uguje jednak na uwzgl ę dnienie. Nie ulega bowiem w ą tpliwo ś ci, ż e woda dopuszczona warunkowo do spo ż ycia przez ludzi nie spe ł nia wymogów jako ś ciowych zawartych w w/w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia. Dostarczanie wody, której parametry jako ś ciowe nie odpowiadaj ą parametrom okre ś lonym przepisami prawa ś wiadczy o tym, i ż przedsi ę biorca nie wywi ą zuje si ę ze swojego podstawowego obowi ą zku, jakim jest dostarczanie wody o nale ż ytej jako ś ci. Woda warunkowo dopuszczona do spo ż ycia przez ludzi jest wi ę c towarem niezgodnym z umow ą , dlatego odbiorca us ł ug powinien mie ć mo ż liwo ść żą dania od dostawcy obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u jej dostarczania. W przeciwnym wypadku naruszona zostanie zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zgodnie z któr ą zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Udzielenie upustu ma na celu przywrócenie ekwiwalentno ś ci ś wiadczeniu dostawcy, które okaza ł o si ę by ć niezgodne z umow ą , co niew ą tpliwie ma miejsce w przypadku dostarczania wody warunkowo dopuszczonej do spo ż ycia przez ludzi, albowiem w takim przypadku odbiorca otrzymuje towar niepe ł nowarto ś ciowy, odbiegaj ą cy od ustanowionych prawem standardów. Bez znaczenia jest tutaj okoliczno ść , i ż dostarczana woda nie zagra ż a zdrowiu i ż yciu ludzkiemu, za ś odbiorca us ł ug z du ż ym prawdopodobie ń stwem nie dostrze ż e ró ż nicy pomi ę dzy wod ą warunkowo dopuszczon ą do spo ż ycia przez ludzi a wod ą spe ł niaj ą c ą normy jako ś ciowe. Istotne znaczenie ma fakt, ż e odbiorca nie otrzymuje towaru, do dostarczania którego, zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami, zobowi ą zane jest przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne. Kryterium niezdatno ś ci wody do spo ż ycia oraz okoliczno ść , ż e mo ż e ona negatywnie oddzia ł ywa ć na zdrowie cz ł owieka, nie powinny wy łą cznie uprawnia ć do żą dania obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o obni ż onej jako ś ci. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e odbiorcy us ł ug maj ą zapewnion ą mo ż liwo ść wgl ą du w wyniki prowadzonych bada ń wody i zgodnie z rozporz ą dzeniem w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi powinni by ć informowani o jako ś ci rozprowadzanej wody. Wydaje si ę , ż e stworzenie systemu informowania konsumentów o jako ś ci wody ma mi ę dzy innymi stanowi ć gwarancj ę rzeczywistego stosowania opustów cenowych w przypadku stwierdzenia przez odbiorc ę pogorszenia jako ś ci wody w stosunku do jako ś ci deklarowanej w umowie. Wysoko ść upustów jako ś ciowych przyznawanych w przypadku dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci powinna by ć adekwatna do zaistnia ł ych okoliczno ś ci z zachowaniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Warto ść , o jak ą nale ż no ść za wod ę nieodpowiedniej jako ś ci powinna zosta ć obni ż ona winna uwzgl ę dnia ć stopie ń jej zanieczyszczenia, a tak ż e faktyczn ą ilo ść zu ż ytej przez odbiorc ę us ł ug wody z ł ej jako ś ci. Wysoko ść upustu powinna by ć zatem wspó ł mierna do stopnia mo ż liwo ś ci wykorzystania wody z ł ej jako ś ci i proporcjonalna do stopnia odbiegania jako ś ci wody od obowi ą zuj ą cych norm. Bez znaczenia dla samego faktu zasadno ś ci przyznania upustu pozostaje to, w jakim stopniu woda nie odpowiada parametrom jako ś ciowym. Okoliczno ść powy ż sza mo ż e mie ć natomiast wp ł yw na wysoko ść udzielonej bonifikaty. Na poparcie tej tezy mo ż na powo ł a ć wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 1995 r. sygn. akt XVII Amr 8/95. W wyroku tym S ą d orzek ł , ż e w razie niezachowania przez dostawc ę którego ś ze wska ź ników okre ś lonych w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia (…), przy jednoczesnym np. dopuszczeniu wody przez Pa ń stwow ą Inspekcj ę Sanitarn ą do u ż ytkowania, ustalenie poziomu obni ż enia op ł aty (wysoko ść upustu) mo ż e niekiedy stwarza ć trudno ś ci. Niemniej z cytowanego orzeczenia jednoznacznie wynika, ż e dostarczanie wody dopuszczonej warunkowo do u ż ytkowania uprawnia odbiorc ę do żą dania obni ż enia nale ż no ś ci z racji niezgodno ś ci towaru z umow ą . We wspomnianym wyroku 20 S ą d podniós ł równie ż , ż e skala niezachowania wska ź ników jako ś ciowych mo ż e by ć ró ż na w zale ż no ś ci od ró ż nych okoliczno ś ci, za ś upusty powinny by ć wspó ł mierne do tego, w jakim stopniu woda odbiega od obowi ą zuj ą cej normy. Przyj ę cie takiego stanowiska nie wyklucza zastosowania bonifikaty jako ś ciowej w przypadku dostawy wody warunkowo dopuszczonej do spo ż ycia przez ludzi. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e analizowany warunek umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody ma dla odbiorców us ł ug uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentom w relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadniona korzy ść odnoszona przez WiK Opole w przedmiotowym przypadku wynika z mo ż liwo ś ci pobierania op ł at za wod ę nieodpowiedniej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostaw wody spe ł niaj ą cej wymogi jako ś ciowe, a wi ę c z naruszeniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy. W umowach nie uwzgl ę dniono mo ż liwo ś ci obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o nienale ż ytej jako ś ci, jak ą jest woda warunkowo dopuszczona do spo ż ycia przez ludzi. Niemo ż no ść dochodzenia przez odbiorców obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostawy wody niezgodnej z umow ą jest zatem dla przedsi ę biorcy ź ród ł em dodatkowych i nieuzasadnionych korzy ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy uzna ł , ż e zamieszczenie przez WiK Opole w tre ś ci zawieranych z odbiorcami umów zapisu, w my ś l którego w przypadku ci ą g ł ej dostawy wody odbiegaj ą cej od norm zawartych w rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (Dz.U. Nr 203, poz. 1718), a dopuszczonej warunkowo przez Pa ń stwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu, dostawca pobiera op ł at ę za wod ę i ś cieki wed ł ug cen ustalonych w taryfie, przy jednoczesnym braku mo ż liwo ś ci żą dania przez odbiorc ę obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci narusza zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z tym, ż e WiK Opole w dalszym ci ą gu w obrocie gospodarczym pos ł uguje si ę rozpatrywanym zapisem umownym (który stanowi cz ęść stosowanych przez Spó ł k ę wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków), celowe i uzasadnione jest umieszczenie w decyzji nakazu zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę obj ę tej czwartym postawionym w niniejszym post ę powaniu zarzutem. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. III. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Opolu polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na obejmuj ą cym obszar gminy Opole rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków i umów o dostaw ę wody. Organ Antymonopolowy uzna ł zasadno ść wszystkich czterech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. WiK Opole w 2005 roku osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci oko ł o 36 000 000 PLN (karta nr 334). 10% tej kwoty, a wi ę c maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę 21 zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 3 600 000 PLN. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusje za jej naruszenie. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż stosowane przez WiK Opole praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny; polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny. Niedozwolone dzia ł ania stosowane przez przedsi ę biorc ę wymierzone s ą we wszystkich jego kontrahentów, w tym konsumentów, którzy s ą najs ł abszymi ogniwami obrotu gospodarczego. Przy okre ś laniu wymiaru kary wzi ę to równie ż pod uwag ę ponad dwuletni okres stosowania niedozwolonych praktyk. Ustalaj ą c wysoko ść kary Organ Antymonopolowy postanowi ł uwzgl ę dni ć tak ż e wyja ś nienia skar ż onego przedsi ę biorcy wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o z jego strony dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych kosztem s ł abszych kontrahentów. Zwa ż ono ponadto, i ż do Organu Antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez WiK Opole us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów. Uwzgl ę dniono równie ż , ż e WiK Opole dopu ś ci ł o si ę naruszenia przepisów ustawy po raz pierwszy. Na wysoko ść wymierzonej kary pieni ęż nej ma wreszcie wp ł yw okoliczno ść , i ż przedsi ę biorstwo zaniecha ł o stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę obj ę tych trzema z czterech postawionym mu w niniejszym post ę powaniu zarzutów. Niezw ł ocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego tj. w dniu 16.05.2005r., przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu nowe wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z których tre ś ci wyeliminowano sporne postanowienia zakwestionowane w punktach I.1., I.2. i I.3. przedmiotowej decyzji. Uwzgl ę dniono tak ż e, ż e przedsi ę biorca podj ął inicjatyw ę zmierzaj ą c ą do usuni ę cia tych zapisów z umów zawartych przed dat ą wprowadzenia nowych wzorów, w wyniku czego umowy zawarte z odbiorcami w oparciu o poprzednio obowi ą zuj ą ce wzorce s ą w tym zakresie sukcesywnie zmieniane (karty nr 97, 270) W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 15 000 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ę tna ś cie tysi ę cy). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,04% przychodu osi ą gni ę tego przez WiK Opole w 2005 r. i stanowi ą ca oko ł o 0,4% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. 22 IV. Stosownie do art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów tej ż e ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie antymonopolowe przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. w Opolu zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I i II decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej uznaj ą c zasadno ść czterech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego s ą wydatki w wysoko ś ci 96 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć WiK Opole kosztami post ę powania w wysoko ś ci 96 PLN (s ł ownie z ł otych: dziewi ęć dziesi ą t sze ść ). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 23