RKT-15/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 22.03.2006r. RKT-411-04/06/MI DECYZJA Nr RKT – 15/2006 I. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w dniu 24.05.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 25.07.2005r. przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A., 42-200 Cz ę stochowa, ul. Jaskrowska 14/44, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar gmin Cz ę stochowa, Blachownia, K ł obuck, Konopiska, Mied ź no, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, R ę dziny, b ę d ą cych cz ł onkami Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie, poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, umów nr … o dostarczanie wody, umów nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi w przypadku zawinionego przez us ł ugobiorc ę zaboru, przemieszczenia, uszkodzenia wodomierza oraz zerwania jego plomb i os ł on, ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 15 wrze ś nia 2005 r., 2. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar gmin Cz ę stochowa, Blachownia, K ł obuck, Konopiska, Mied ź no, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, R ę dziny, b ę d ą cych cz ł onkami Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie, poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, umów nr … o dostarczanie wody, umów nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi w razie dokonywania przez us ł ugobiorc ę , bez uzgodnienia z us ł ugodawc ą , zmian w instalacji wodoci ą gowej oraz zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy – us ł ugodawca ma prawo do ustalenia wysoko ś ci op ł at za pobran ą wod ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a przep ł yn ąć 1 pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 15 wrze ś nia 2005 r., 3. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar gmin Cz ę stochowa, Blachownia, K ł obuck, Konopiska, Mied ź no, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, R ę dziny, b ę d ą cych cz ł onkami Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie, poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, umów nr… o dostarczanie wody, umów nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 15 wrze ś nia 2005 r., 4. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym obszar gmin Cz ę stochowa, Blachownia, K ł obuck, Konopiska, Mied ź no, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, R ę dziny, b ę d ą cych cz ł onkami Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie, poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów nr … o dostarczanie wody, umów nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów nr … o dostaw ę wody zapisów , zgodnie z którymi us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za ograniczenie lub wstrzymanie dostawy wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 15 wrze ś nia 2005 r., 5. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania obejmuj ą cym obszar gmin Cz ę stochowa, Blachownia, K ł obuck, Konopiska, Mied ź no, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, R ę dziny, b ę d ą cych cz ł onkami Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie, poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, umów nr … o dostarczanie wody, umów nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu ni ż szym od okre ś lonego warunkami technicznymi, us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci, które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 15 wrze ś nia 2005 r. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w dniu 24.05.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 25.07.2005r. przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A., 42-200 Cz ę stochowa, ul. Jaskrowska 14/44, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 2 nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 16 000 PLN (s ł ownie z ł otych: szesna ś cie tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w dniu 24.05.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 25.07.2005r. przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A., 42-200 Cz ę stochowa, ul. Jaskrowska 14/44, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie kosztami niniejszego post ę powania antymonopolowego i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 82 PLN (s ł ownie z ł otych: osiemdziesi ą t dwa). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku dzia ł alno ś ci ą Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. w Cz ę stochowie (zwanego dalej „PWiK Cz ę stochowa” lub „Spó ł k ą ”) nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (sygn. akt sprawy RKT-61- 176/04/MI). W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadano warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez PWiK Cz ę stochowa zarówno z konsumentami, jak i podmiotami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą , w oparciu o wykorzystywane w obrocie gospodarczym wzorce umowne. Poniewa ż analiza ich tre ś ci da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 24.05.2005r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez w/w przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków (karty nr 1-2). Spó ł ce postawione zosta ł y zarzuty naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cego na narzucaniu odbiorcom uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, umów nr … o dostarczanie wody, umów nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów nr … o dostaw ę wody poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: 1) w przypadku zawinionego przez us ł ugobiorc ę zaboru, przemieszczenia, uszkodzenia wodomierza oraz zerwania jego plomb i os ł on, ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza; 2) w razie dokonywania przez us ł ugobiorc ę , bez uzgodnienia z us ł ugodawc ą , zmian w instalacji wodoci ą gowej oraz zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy – us ł ugodawca ma prawo do ustalenia wysoko ś ci op ł at za pobran ą wod ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza; 3) us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych; 3 4) w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu ni ż szym od okre ś lonego warunkami technicznymi, us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci, które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia. W toku post ę powania antymonopolowego, w efekcie dalszej analizy tre ś ci zawieranych przez PWiK Cz ę stochowa umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w zwi ą zku z dokonanymi w trakcie tego post ę powania ustaleniami, zasz ł a konieczno ść rozszerzenia jego zakresu przedmiotowego, co nast ą pi ł o na mocy Postanowienia Nr 3 z dnia 25.07.2005r. (karty nr 74-75). Przedsi ę biorcy dodatkowo postawiono zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym polegaj ą cego na narzucaniu uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych poprzez zamieszczenie w tre ś ci umów nr … o dostarczanie wody, umów nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów nr … o dostaw ę wody zapisów, zgodnie z którymi us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za ograniczenie lub wstrzymanie dostawy wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu (karty nr 3-4) i rozszerzeniu post ę powania antymonopolowego (karta nr 76) PWiK Cz ę stochowa podnios ł o, co nast ę puje. Odnosz ą c si ę do dwóch pierwszych postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e zapis umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przewiduj ą cy, ż e w przypadkach, gdy us ł ugobiorca w sposób – jak podkre ś lono – celowy i z premedytacj ą , dopuszcza si ę uszkodzenia lub zniszczenia wodomierza d ążą c do uniemo ż liwienia odczytu jego wskaza ń , ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, ma spe ł nia ć rol ę g ł ównie odstraszaj ą c ą i zapobiega ć „zamachom na odczyt wodomierza”. PWiK podkre ś li ł o, ż e w celu zastosowania przedmiotowych zapisów umownych Us ł ugodawca w ka ż dej sytuacji obowi ą zany jest udowodni ć win ę odbiorcy, a zakwestionowane postanowienia umowne nie pozostaj ą w sprzeczno ś ci z przepisami kodeksu cywilnego o wykonywaniu zobowi ą za ń i swobodzie kszta ł towania umów jak równie ż z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”), w szczególno ś ci z przepisem art. 6 tej ustawy. PWiK poinformowa ł o, ż e przedmiotowy zapis by ł zamieszczany równie ż w umowach o dostaw ę wody sporz ą dzanych pod rz ą dami ustawy z dnia 24 pa ź dziernika 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) i zosta ł zaakceptowany przez Urz ą d Antymonopolowy, który wspólnie z Izb ą Gospodarcz ą Wodoci ą gi Polskie w roku 1993 opracowa ł ramow ą umow ę o dostaw ę wody i odbiór ś cieków, gdzie znajdowa ł o si ę identyczne postanowienie umowne (karty nr 5-6, 12). Spó ł ka wskaza ł a ponadto, ż e w latach 2004 – 2005, jak równie ż w latach poprzedzaj ą cych ten okres nie zdarzy ł si ę ani jeden przypadek naliczenia us ł ugobiorcom nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza (karta nr 6). PWiK Cz ę stochowa nie zgodzi ł o si ę tak ż e z zarzutami naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej dotycz ą cymi zamieszczenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisów, zgodnie z którymi Us ł ugodawca zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody i odbiorze ś cieków spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz brakiem wody na uj ę ciu. Spó ł ka podnios ł a, ż e przedmiotowe postanowienia umowne znajduj ą uzasadnienie prawne w art. 471 i n. Kodeksu Cywilnego. Na ich gruncie przedsi ę biorca, aby uwolni ć si ę od odpowiedzialno ś ci, musi w ka ż dym przypadku udowodni ć , ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania nast ą pi ł o z przyczyny, za któr ą nie ponosi odpowiedzialno ś ci i musi wskaza ć konkretne zdarzenie stanowi ą ce przyczyn ę niewykonania umowy (karty nr 5, 78). Spó ł ka wyja ś ni ł a ponadto, ż e identyczne postanowienia umowne znajdowa ł y si ę w tre ś ci ramowej umowy o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków opracowanej w 1993 roku przez Urz ą d Antymonopolowy oraz Izb ę Gospodarcz ą Wodoci ą gi Polskie. PWiK podnios ł o, ż e przepisy w tym zakresie nie uleg ł y od tamtej 4 pory zmianie, dlatego stawianie przedmiotowego zarzutu jest dla Spó ł ki niezrozumia ł e. Przedsi ę biorca wskaza ł , i ż zakwestionowany przez Organ Antymonopolowy zapis, zgodnie z którym dostawca us ł ug nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą w praktyce odnosi si ę do sytuacji nag ł ego wy łą czenia przez Zak ł ad Energetyczny zasilania. Jako ż e urz ą dzenia do wydobycia i transportu wody s ą urz ą dzeniami z nap ę dem elektrycznym, w przypadku nag ł ego zaniechania podawania energii Spó ł ka nie jest w stanie zapewni ć innego ź ród ł a zasilania. W takich wypadkach, stosownie do art. 471 i n. k.c., Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci. Dodatkowo Przedsi ę biorca wskaza ł , ż e obiekty strategiczne (podstawowe uj ę cia wody i oczyszczalnie ś cieków) w celu ograniczenia przerw w dostawach wody i odbiorze ś cieków s ą wyposa ż one w agregaty pr ą dotwórcze, które umo ż liwiaj ą prac ę obiektu w trybie awaryjnym, tj. niepe ł nej wydajno ś ci (karta nr 6). Co do zarzutu zwalniania si ę od odpowiedzialno ś ci za niewykonanie umowy wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu PWiK Cz ę stochowa podnios ł o natomiast, i ż wykorzystywanym przez nie ź ród ł em zaopatrzenia w wod ę s ą wy łą cznie wody podziemne eksploatowane za pomoc ą otworów studziennych zgrupowanych w […] podstawowych (wielootworowych) i kilku pomocniczych (jednootworowych) uj ę ciach. Braki wody na uj ę ciach mog ą by ć spowodowane zdaniem Spó ł ki wy łą cznie przez czynniki niezale ż ne od jej dzia ł alno ś ci, którym nawet przy do ł o ż eniu nale ż ytej staranno ś ci nie sposób zapobiec. Przyczyn ą takiego stanu rzeczy mo ż e by ć np. susza hydrogeologiczna spowodowana d ł ugotrwa ł ym brakiem opadów i utrzymuj ą cymi si ę przez d ł u ż szy okres czasu bardzo wysokimi temperaturami, jak równie ż niezale ż ne od Spó ł ki zjawiska kolmatacji filtrów studziennych, kolmatacji przyotworowej, korozja filtrów i zapiaszczenie. Ograniczenie lub wstrzymanie dostaw wody wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu mo ż e by ć zatem spowodowane czynnikami zewn ę trznymi o charakterze si ł y wy ż szej; zwolnienie si ę us ł ugodawcy z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w takich przypadkach jest wi ę c w pe ł ni prawnie dopuszczalne i nie mo ż e by ć przedmiotem zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej (karty nr 77-78). Spó ł ka poda ł a równie ż , ż e w latach 2004 – 2005 nie wyst ą pi ł y przypadki ograniczenia lub wstrzymania dostaw wody z powodu braku wody na uj ę ciu (karta nr 79). Zaistnia ł natomiast jeden przypadek przerw w dostawie wody i odbiorze ś cieków na skutek przerw w zasilaniu energetycznym, który spowodowany by ł nag ł ymi i drastycznymi zmianami pogodowymi. Wyst ą pi ł y wówczas powa ż ne zak ł ócenia w dostawie energii elektrycznej do wi ę kszo ś ci obiektów wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, co w konsekwencji spowodowa ł o obni ż enie ci ś nienia w dwóch obiektach (na uj ę ciu wody oraz w pompowni wody). Na skutek uszkodzenia sieci energetycznych zaistnia ł a równie ż konieczno ść uruchomienia agregatów pr ą dotwórczych. Pomimo kryzysu energetycznego i braku zasilania podstawowego PWiK utrzyma ł o jednak ci ą g ł o ść podawania wody i odprowadzania ś cieków. Nie dosz ł o do sytuacji podtapiania kana ł ów i zalania nieruchomo ś ci (karta nr 6). W odniesieniu do zarzutu dotycz ą cego pos ł ugiwania si ę w umowach zapisem ustalaj ą cym maksymaln ą warto ść upustu jako ś ciowego, jakiego mo ż e domaga ć si ę odbiorca z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci na poziomie 10% nale ż no ś ci za wod ę w okresie trwania zak ł ócenia, PWiK Cz ę stochowa wskaza ł o, i ż uzna ł o taki poziom obni ż enia nale ż no ś ci za w ł a ś ciwy i odpowiedni do konkretnych warunków techniczno – ekonomicznych. Woda w rejonie dzia ł ania przedsi ę biorcy jest bowiem pobierana z uj ęć g łę binowych o dobrej, a nawet bardzo dobrej i stabilnej jako ś ci. Nawet „gorsza” jako ść wody, co zdarza si ę zupe ł nie wyj ą tkowo na skutek awarii, jest smakowo i jako ś ciowo zdecydowanie lepsza od wody wyst ę puj ą cej w innych regionach kraju. St ą d 10% upust nale ż no ś ci, jakiego mo ż e domaga ć si ę odbiorca w przypadku dostarczania wody o nieodpowiedniej jako ś ci jest wspó ł mierny do stopnia mo ż liwo ś ci wykorzystania wody tzw. „gorszej jako ś ci”. Spó ł ka wskaza ł a ponadto, ze w latach 2004 – 2005 nie wyst ą pi ł y przypadki dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci i o ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody (karty nr 6-7). 5 W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. w Cz ę stochowie jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spó ł ka dzia ł a na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000057953, zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody oraz odprowadzanie ś cieków (karty nr 55-58 verte). Stosownie do Decyzji Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie z dnia 13 sierpnia 2002 r. udzielaj ą cej PWiK Cz ę stochowa zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci us ł ugowej Spó ł ka obs ł uguje odbiorców z terenu 9 gmin cz ł onkowskich w/w Zwi ą zku tj.: Cz ę stochowy, Mykanowa, Poczesnej, Konopisk, Blachowni, Olsztyna, K ł obucka, Mied ź na oraz R ę dzin (karty nr 26, 99). Spó ł ka wskaza ł a, i ż realizowane przez ni ą zaopatrzenie w wod ę w […]% pokrywane jest przez w ł asn ą produkcj ę wody; PWiK eksploatuje […] uj ęć wód podziemnych, w tym […] obiektów uj ęć wody, które stanowi ą jego w ł asno ść (karta nr 70). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków. W dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania antymonopolowego PWiK Cz ę stochowa przy zawieraniu przedmiotowych umów pos ł ugiwa ł o si ę nast ę puj ą cymi wzorcami umownymi: − wzorcem umowy nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków (karty nr 42 – 43 verte); − wzorcem umowy nr … o dostarczanie wody (karty nr 45 – 46 verte), a tak ż e − wzorcem umowy nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz wzorcem umowy nr … o dostaw ę wody maj ą cymi zastosowanie przy zawieraniu umów z w ł a ś cicielami lub zarz ą dcami budynków wielolokalowych (karty nr 47 – 48 verte, 51 – 52 verte). Na ich podstawie – jak poinformowa ł o PWiK Cz ę stochowa w pi ś mie z dnia 05.07.2005r. – zawarto umowy z […] spo ś ród […] odbiorców Spó ł ki (karta nr 71). Przedsi ę biorca wskaza ł , i ż umowy z pozosta ł ymi odbiorcami zawarte zosta ł y z wykorzystaniem poprzednio obowi ą zuj ą cych w obrocie gospodarczym wzorców umownych, które równie ż zawiera ł y zapisy b ę d ą ce przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów (karta nr 118). Wskazane powy ż ej wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków by ł y powszechnie wykorzystywane w obrocie gospodarczym i znajdowa ł y zastosowanie zarówno wzgl ę dem konsumentów, jak podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą (karta nr 61). PWiK Cz ę stochowa przedstawi ł o przyk ł adowe, faktycznie zawarte z ich wykorzystaniem umowy: − Umow ę nr 2597/04 o dostarczanie wody z dnia 15.10.2004r. (karty nr 34 – 35 verte); − Umow ę nr 13023/04 o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 30.09.2004r. (karty nr 36- 37 verte); − Umow ę nr 3603/04 o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 15.10.2004r. (karty nr 38 – 39 verte); − Umow ę nr 1199/P/04 o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 18.06.2004r. (karty nr 63 – 64 verte); − Umow ę nr 1221/P/04 o dostarczanie wody z dnia 25.08.2004r. (karty nr 65 – 66 verte); − Umow ę nr 23182/04/A o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 12.03.2004 r. (67 – 68 verte); − Umow ę nr 26596/05 o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 18.05.2005r. (karty nr 14 – 15 verte); − Umow ę nr 32404/05 o dostarczanie wody z dnia 24.05.2005 r. (karty nr 20 – 21 verte). W tre ś ci przedmiotowych umów zawarte s ą mi ę dzy innymi nast ę puj ą ce postanowienia umowne: 6 • § 6 ust. 7 umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, § 6 ust. 6 umów o dostarczanie wody, § 4 ust. 7 umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz § 4 ust. 6 umów o dostaw ę wody stanowi ą , ż e Us ł ugobiorca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia Us ł ugodawcy o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu i zaborze. W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, ż e ww. uszkodzenia zawinione zosta ł y przez Us ł ugobiorc ę , ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza; • Zgodnie z § 9 umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków i umów o dostarczanie wody oraz stosownie do § 8 umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków i umów o dostaw ę wody, w razie dokonywania przez Us ł ugobiorc ę bez uzgodnienia z Us ł ugodawc ą zmian w instalacji wodoci ą gowej i kanalizacyjnej oraz zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń Us ł ugodawcy – Us ł ugodawca ma prawo do ustalania wysoko ś ci op ł at zgodnie z zasad ą , ż e ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu wodomierza; • Stosownie do § 3 ust. 1 pkt f/ umów o dostarczanie wody oraz umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, a tak ż e § 7 ust. 1 pkt f/ umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów o dostaw ę wody, Us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. • § 3 ust. 1 pkt a/ umów o dostarczanie wody oraz § 7 ust. 1 pkt c/ umów o dostaw ę wody i umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków przewiduj ą , i ż Us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu. Jednocze ś nie nale ż y zauwa ż y ć , ż e analogiczny zapis zawarty w umowach o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków stanowi, ż e dostawca nie odpowiada za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu z przyczyn niezale ż nych od us ł ugodawcy (zapis ten nie jest jednak przedmiotem postawionego w niniejszej sprawie zarzutu). • Stosownie do § 7 umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów o dostarczanie wody, a tak ż e zgodnie z § 14 umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków i umów o dostaw ę wody, Us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od Us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu ni ż szym od okre ś lonego warunkami technicznymi. Obni ż enie to stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci. PWiK Cz ę stochowa poinformowa ł o ponadto, ż e w okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie wzorcami umownymi obowi ą zuj ą cymi w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania antymonopolowego, warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie podlega ł y indywidualnym uzgodnieniom z odbiorcami us ł ug i nie zawierano umów, których tre ść odbiega ł aby od tre ś ci stosowanych wzorców. Mia ł y wprawdzie miejsce sporadyczne przypadki, gdy odbiorcy wyst ę powali z wnioskami o zmian ę zapisów umownych reguluj ą cych termin p ł atno ś ci, jednak ż e by ł y one przez PWiK rozpatrywane negatywnie. Postulowane terminy p ł atno ś ci by ł y bowiem d ł u ż sze ni ż stosowany przez Spó ł k ę termin, wynikaj ą cy z przepisów wykonawczych do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (karta nr 118). W trakcie post ę powania antymonopolowego ustalono, ż e PWiK Cz ę stochowa w dniu 15 wrze ś nia 2005 r. wprowadzi ł o do obrotu nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z których tre ś ci usuni ę to zapisy zakwestionowane przez Organ Antymonopolowy w przedmiotowym post ę powaniu b ą d ź zmieniono ich tre ść (karta nr 127). Przedsi ę biorca przedstawi ł wzorce umowne w nowym brzmieniu (karty nr 129 – 147) oraz 7 przyk ł adowe zawarte na ich podstawie umowy (karty nr 109 – 112 verte, 148 – 155 verte). Do ich tre ś ci wprowadzone zosta ł y nast ę puj ą ce zmiany: • z tre ś ci umów wykre ś lone zosta ł y zapisy stanowi ą ce, i ż dostawca us ł ug nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych; • postanowienia przewiduj ą ce, ż e w przypadku zawinionego przez odbiorc ę zaboru, przemieszczenia, uszkodzenia wodomierza, zerwania jego plomb i os ł on, a tak ż e w przypadku dokonania przez odbiorc ę samowolnej przebudowy wewn ę trznej instalacji wodoci ą gowej i kanalizacyjnej oraz zainstalowania na niej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy, ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, zast ą pione zosta ł y zapisami w nast ę puj ą cym brzmieniu: − Us ł ugodawca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia us ł ugodawcy o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu i zaborze. W przypadku zaboru wodomierza lub wykazania, ż e ww. uszkodzenia zawinione zosta ł y przez us ł ugobiorc ę , ponosi on pe ł n ą odpowiedzialno ść za szkod ę powsta łą w wyniku jego dzia ł a ń ; − Us ł ugobiorca nie b ę dzie bez uzgodnienia z us ł ugodawc ą dokonywa ł ż adnych zmian instalacji wodoci ą gowej i kanalizacyjnej oraz instalowa ł na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń . • zapis ustalaj ą cy maksymaln ą wysoko ść upustu, jakiego mo ż e żą da ć odbiorca w przypadku dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci na poziomie 10% ceny za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, zast ą piony zosta ł zapisem przewiduj ą cym, i ż : Us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od Us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu ni ż szym od okre ś lonego warunkami technicznymi. W pi ś mie z dnia 19.12.2005r. PWiK poda ł o, ż e od momentu wprowadzenia w ż ycie nowych wzorów zawarto z ich wykorzystaniem ogó ł em […] umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 118-119). W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego, w pi ś mie z dnia 09.01.2006r., PWiK Cz ę stochowa poinformowa ł o, ż e szacunkowy przychód osi ą gni ę ty przez Spó ł k ę w 2005 roku wyniós ł oko ł o 80 867 749,12 PLN (s ł ownie z ł otych: osiemdziesi ą t milionów osiemset sze ść dziesi ą t siedem tysi ę cy siedemset czterdzie ś ci dziewi ęć 12/100) (karta nr 123). Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, w pierwszej kolejno ś ci niezb ę dne jest ustalenie, czy w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a tak ż e podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa ma zatem charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego; w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mog ą by ć stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa naruszony zosta ł interes publiczny. Ma to miejsce w szczególno ś ci wtedy, gdy okre ś lonymi dzia ł aniami dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy wywo ł uj ą one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok S ą du Antymonopolowego z 24 pa ź dziernika 1991 r. sygn. akt XV Amr 8/90). Wymienione w art. 1 cele ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą 8 w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e PWiK Cz ę stochowa z racji posiadanej si ł y rynkowej ma mo ż liwo ść eksploatowania zajmowanej na rynku pozycji kosztem kontrahentów, w tym podejmowania dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, albowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego istotne jest tak ż e to, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę poprzez stosunki umowne, które w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy maj ą charakter powtarzalny. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu zapisy zawarte by ł y we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powszechnie wykorzystywanych przez przedsi ę biorstwo w obrocie gospodarczym, stosowanych wzgl ę dem odbiorców b ę d ą cych zarówno konsumentami, jak i wzgl ę dem przedsi ę biorców. O naruszeniu interesu publicznoprawnego w przedmiotowej sprawie ś wiadczy zatem równie ż fakt, i ż obj ę te zarzutami dzia ł ania przedsi ę biorcy wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, obejmuj ą cy wszystkich odbiorców us ł ug, z którymi zawarto umowy w oparciu o te wzorce, a tak ż e w potencjalnych kontrahentów przedsi ę biorcy. Negatywne skutki wynikaj ą ce z zakwestionowanych postanowie ń umownych godz ą zatem w szeroki i bli ż ej nieokre ś lony kr ą g podmiotów, w ś ród których znacz ą cy udzia ł maj ą konsumenci b ę d ą cy najs ł abszymi uczestnikami obrotu gospodarczego. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez PWiK Cz ę stochowa interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I.1, I.2. W przedmiotowym post ę powaniu antymonopolowym Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. w Cz ę stochowie postawione zosta ł y zarzuty naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym wyra ż aj ą ce si ę w narzucaniu odbiorcom uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: − w przypadku zawinionego przez us ł ugobiorc ę zaboru, przemieszczenia, uszkodzenia wodomierza, zerwania jego plomb i os ł on oraz − w razie dokonywania przez us ł ugobiorc ę , bez uzgodnienia z us ł ugodawc ą , zmian w instalacji wodoci ą gowej oraz zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy, ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Z uwagi na fakt, i ż dyspozycje w/w zapisów umownych s ą to ż same, uzasadnione jest rozwa ż enie spe ł nienia przes ł anek naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów łą cznie w odniesieniu do dwóch pierwszych postawionych w niniejszym post ę powaniu, obejmuj ą cych w/w postanowienia umowne zarzutów. Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia 9 praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest zatem wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech kryteriów: − przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, − warunki te maj ą uci ąż liwy charakter, − przynosz ą one przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Pierwsz ą i podstawow ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zatem, aby przedsi ę biorca stosuj ą cy praktyk ę zajmowa ł na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, stosownie do którego rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji . Dzia ł alno ść PWiK Cz ę stochowa polega na ś wiadczeniu us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków na podstawie Zezwolenia udzielonego przez Zgromadzenie Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie. Stosownie do niego, obszarem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest obszar gmin cz ł onkowskich w/w Zwi ą zku tj. gmin Cz ę stochowa, Blachownia, K ł obuck, Konopiska, Mied ź no, Mykanów, Olsztyn, Poczesna i R ę dziny. Powy ż szy rodzaj dzia ł alno ś ci oraz jej zasi ę g wyznaczaj ą w niniejszej sprawie wymiar produktowy i zasi ę g terytorialny rynku w ł a ś ciwego, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy towarem oferowanym przez PWiK Cz ę stochowa s ą zatem us ł ugi dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) rynek w aspekcie geograficznym wyznaczany jest przez zasi ę g sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej eksploatowanej przez przedsi ę biorc ę i obejmuje teren w/w gmin uczestnicz ą cych w Zwi ą zku Komunalnym Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji z siedzib ą w Cz ę stochowie. PWiK Cz ę stochowa na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym jest monopolist ą naturalnym, co wynika z faktu sieciowego charakteru urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, przedsi ę biorstwo w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego; podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do miejskiej sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej nie maj ą mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków od innego przedsi ę biorcy. Nale ż y zatem uzna ć , ż e pierwsza z przes ł anek niezb ę dna do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy antymonopolowej podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Z faktu ustalenia, ż e dany podmiot zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą wynika, ż e podmiot ten podlega ograniczeniom przeciwdzia ł aj ą cym nadu ż ywaniu si ł y rynkowej wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mi ę dzy innymi ograniczony jest w podejmowaniu dzia ł a ń eksploatuj ą cych pozycj ę zajmowan ą na rynku kosztem kontrahentów. Istota sprawy b ę d ą cej przedmiotem niniejszej decyzji sprowadza si ę do oceny tre ś ci zapisów umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz oceny zachowania PWiK Cz ę stochowa z punktu widzenia narzucenia odbiorcom us ł ug uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, a wi ę c stosowania zakazanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 Przedmiotem oceny jest nie tylko tre ść zawieranych przez przedsi ę biorc ę umów, ale i okoliczno ś ci zwi ą zane z ich zawieraniem. Dla wykazania, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę okre ś lon ą w w/w przepisie konieczne jest wykazanie, ż e kwestionowane warunki umów zosta ł y przez niego odbiorcom us ł ug narzucone. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wówczas, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e bowiem nie liczy ć si ę z wol ą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istnia ł a konkurencja i mo ż liwo ść wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca eksploatuj ą c zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania. PWiK Cz ę stochowa jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę monopolisty naturalnego. Prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których – odizolowane od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą – dysponuje potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Sprzyja temu zw ł aszcza fakt, i ż przy zawieraniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przedsi ę biorca pos ł uguje si ę wzorcami umownymi i jedynie przedstawia je do podpisu odbiorcom us ł ug. Stosowanie wzorców przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym, jakimi niew ą tpliwie s ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, niejako z definicji wymaga aprobaty przez odbiorców ich warunków z góry jednostronnie okre ś lonych przez profesjonalist ę . Tre ść umowy, do której przychylaj ą si ę us ł ugobiorcy jest wi ę c tutaj arbitralnie ustalana przez dostawc ę us ł ug w formularzu wzorcowym, który – jak poda ł a sama Spó ł ka – nie podlega ł dot ą d negocjacjom. Swoboda odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych jest zatem ograniczona do minimum, a zawarcie umowy nast ę puje poprzez przyst ą pienie do warunków, które autorytatywnie ustala dostawca us ł ug; stanowi to o adhezyjnej naturze tych umów, a jednocze ś nie o istocie narzucania warunków umownych w przedmiotowej sprawie. W przypadku umów o charakterze adhezyjnym, tj. umów zawieranych przez przyst ą pienie, w których nie przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków umownych, wystarczaj ą c ą przes ł ank ą dla uznania, ż e nast ę puje ich narzucenie jest bowiem oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, s. 118). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem sposobem dzia ł ania PWiK Cz ę stochowa jest zawieranie umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z wykorzystaniem wzorców, których postanowienia nie podlegaj ą indywidualnym uzgodnieniom. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy uzna ć zatem nale ż y, i ż warunki umów s ą przez skar ż onego przedsi ę biorc ę odbiorcom us ł ug narzucane, co wi ąż e si ę z posiadan ą przez PWiK si łą rynkow ą i adhezyjnym charakterem zawieranych umów. Zosta ł a zatem spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, jest dowiedzenie, ż e kwestionowane w ramach analizowanych zarzutów zapisy umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków maj ą uci ąż liwy charakter. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. 11 W zakwestionowanych w punkcie I.1 i I.2 niniejszej decyzji warunkach umownych, PWiK Cz ę stochowa okre ś li ł o sposób naliczania nale ż no ś ci za pobran ą wod ę wzgl ę dem odbiorców, którzy: − dopu ś cili si ę zawinionego zaboru, przemieszczenia, uszkodzenia wodomierza, zerwania jego plomb i os ł on, − dokonali, bez uzgodnienia z us ł ugodawc ą , zmian w instalacji wodoci ą gowej oraz zainstalowali na instalacji wewn ę trznej urz ą dzenia maj ą ce negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy, przyznaj ą c sobie prawo do ustalenia nale ż no ś ci za wod ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. W ten sposób przedsi ę biorca arbitralnie uregulowa ł zasady ustalania ilo ś ci wody b ę d ą cej podstaw ą rozliczenia w wypadku zaistnienia opisanych powy ż ej sytuacji. Jednocze ś nie okre ś lono t ę ilo ść na maksymalnym mo ż liwym poziomie – w oderwaniu od faktycznego zu ż ycia wody i wysoko ś ci rzeczywi ś cie poniesionej szkody b ę d ą cej skutkiem niedotrzymania warunków umowy przez us ł ugobiorc ę , co zdaniem Organu Antymonopolowego ś wiadczy o uci ąż liwo ś ci rozpatrywanych postanowie ń umownych. Oceniaj ą c, czy zawarty w w/w zapisach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sposób rozliczania odbiorców ma uci ąż liwy charakter zwa ż y ć po pierwsze nale ż y, i ż ani ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.), ani rozporz ą dzenia wykonawcze do tej ustawy nie reguluj ą sposobu rozlicze ń w przypadku zawinionego przez us ł ugobiorc ę zaboru, uszkodzenia, przemieszczenie wodomierza, zerwania jego plomb i os ł on, dokonania samowolnej przebudowy instalacji wodoci ą gowej b ą d ź zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy. W opinii Organu Antymonopolowego, w obliczu stwierdzonych przypadków zawinionych przez us ł ugobiorc ę dzia ł a ń przedsi ę biorstwo powinno dochodzi ć zado ść uczynienia poniesionej szkody na zasadach ogólnych wynikaj ą cych z Kodeksu Cywilnego. Ustalaj ą c za ś w takich przypadkach ilo ść pobranej wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu wykrycia nieprawid ł owo ś ci mo ż e wzorowa ć si ę przyk ł adowo na rozwi ą zaniu przyj ę tym w rozporz ą dzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie wod ę i odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257 ze zm.), które w § 18 ust. 1 stanowi, i ż w przypadku niesprawno ś ci wodomierza g ł ównego, je ż eli umowa nie stanowi inaczej, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia w okresie 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe – na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza. W przypadku braku mo ż liwo ś ci ustalenia ilo ś ci pobranej wody na tej podstawie, uzasadnione jest równie ż pos ł u ż enie si ę przepisami rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie przeci ę tnych norm zu ż ycia wody (Dz.U. Nr 8, poz. 70). Sposób rozliczania ilo ś ci pobranej wody w oparciu b ą d ź to o ś rednie wskazania wodomierza, b ą d ź przeci ę tne normy zu ż ycia wody, powinien zosta ć przyj ę ty w umowach równie ż w odniesieniu do sytuacji, gdy udowodniono zawinione przez us ł ugobiorc ę dzia ł anie na szkod ę przedsi ę biorstwa, zw ł aszcza za ś w stosunku do osób fizycznych – konsumentów, co do których domniemanie, i ż zagospodarowali wod ę w tak wielkich ilo ś ciach wydaje si ę z racjonalnego punktu widzenia wysoce nieprawdopodobne. Nale ż y równie ż zauwa ż y ć , ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę przewiduje okre ś lone sankcje wzgl ę dem odbiorców, którzy spe ł niaj ą przes ł anki zawarte w hipotezach kwestionowanych warunków umownych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, w razie stwierdzenia nielegalnego poboru wody, tj. mi ę dzy innymi przy celowo uszkodzonych wodomierzach przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne ma prawo odci ąć dostaw ę wody. Z kolei art. 28 ust. 2 pkt 1 tej ustawy stanowi, ż e ten, kto uszkadza wodomierz g ł ówny, zrywa lub uszkadza plomby umieszczone na wodomierzach, a tak ż e wp ł ywa na zmian ę , zatrzymanie lub utrat ę w ł a ś ciwo ś ci lub funkcji metrologicznych wodomierza g ł ównego, podlega karze grzywny w wysoko ś ci do 5000 z ł . 12 Niezale ż nie od powy ż szego us ł ugodawca mo ż e – jak ju ż podniesiono – dochodzi ć od us ł ugobiorcy, który dopu ś ci ł si ę celowego zaboru, uszkodzenia, przemieszczenia wodomierza, dokona ł zmian w instalacji wodoci ą gowej bez uzgodnienia z dostawc ą lub zamontowa ł na instalacji wewn ę trznej urz ą dzenia maj ą ce negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy, naprawienia wyrz ą dzonej szkody na zasadach ogólnych. Wymienione w umowie zachowania odbiorcy us ł ug, które na jej podstawie skutkowa ć mog ą obci ąż eniem go kosztami us ł ugi za dostarczenie wody, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu wodomierza, powinny by ć rozpatrywane na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego, w oparciu o zasady odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez sprawc ę z w ł asnej winy b ą d ź odpowiedzialno ś ci za szkod ę z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Opisane w kwestionowanych zapisach dzia ł ania odbiorcy us ł ug mog ą by ć kwalifikowane jako czyny bezprawne stanowi ą ce przes ł ank ę do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci deliktowej b ą d ź jako nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania b ę d ą ce podstaw ą do dochodzenia przez dostawc ę roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci kontraktowej. Zastosowanie powinien zatem znale źć tutaj art. 415 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym Kto z winy swej wyrz ą dzi ł drugiemu szkod ę zobowi ą zany jest do jej naprawienia lub art. 471 k.c., który stanowi, ż e D ł u ż nik obowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Z brzmienia powy ż szych przepisów w zestawieniu z art. 6 k.c. wynika, ż e ci ęż ar dowodu co do wykazania przes ł anek odpowiedzialno ś ci za wyrz ą dzon ą dzia ł aniem us ł ugobiorcy szkod ę , obci ąż a poszkodowanego. Przedsi ę biorstwo powinno zatem wykaza ć , ż e ponios ł o szkod ę , wykaza ć wysoko ść tej szkody oraz wykaza ć istnienie zwi ą zku przyczynowego pomi ę dzy szkod ą a zawinionym dzia ł aniem us ł ugobiorcy. Rozpatrywane postanowienia umowne zwalniaj ą dostawc ę us ł ug z tego obowi ą zku, co stawia go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do kontrahentów – odbiorców us ł ug. Tak wi ę c w przypadku zawinionego przez odbiorc ę zaboru, uszkodzenia, przemieszczenia wodomierza, zerwania jego plomb i os ł on b ą d ź w przypadku dokonania, bez uzgodnienia z dostawc ą , zmian na instalacji wodoci ą gowej lub zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy, PWiK mo ż e dochodzi ć od us ł ugobiorców, na drodze roszczenia cywilnoprawnego, naprawienia poniesionej szkody (je ż eli wyka ż e, ż e zaistnia ł y wszystkie przes ł anki odpowiedzialno ś ci deliktowej b ą d ź kontraktowej). Jej pokrycie mo ż e wi ą za ć si ę na przyk ł ad z zap ł at ą za napraw ę wodomierza lub zabudowanie nowego wodomierza i jego legalizacj ę . W ramach realizacji roszcze ń odszkodowawczych dostawca mo ż e tak ż e dochodzi ć uiszczenia przez odbiorc ę zap ł aty za wod ę pobran ą w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia powsta ł ych z winy odbiorcy nieprawid ł owo ś ci, a maksymalna ilo ść pobranej wody, za któr ą zap ł aty mo ż e żą da ć dostawca w ramach odszkodowania, mo ż e by ć w istocie równa ilo ś ci wody, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. To w gestii przedsi ę biorstwa le ż y jednak udowodnienie, i ż taki by ł faktyczny lub domniemany pobór wody. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby przedsi ę biorstwo wskaza ł o w umowie, i ż w przypadku wyst ą pienia sytuacji okre ś lonych w analizowanych postanowieniach umownych b ę dzie dochodzi ć odszkodowania do maksymalnej wysoko ś ci nale ż no ś ci za pobran ą wod ę odpowiadaj ą cej ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza, jednak ż e taki sposób rozliczania nie mo ż e stanowi ć przyj ę tej w umowie podstawy do naliczania nale ż no ś ci i ogólnie obowi ą zuj ą cej regu ł y. Maj ą c powy ż sze na uwadze, Organ Antymonopolowy uzna ł , i ż maj ą uci ąż liwy charakter narzucone odbiorcom us ł ug postanowienia umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, zgodnie z którymi: − w przypadku zawinionego przez us ł ugobiorc ę zaboru, przemieszczenia, uszkodzenia wodomierza oraz zerwania jego plomb i os ł on, ilo ść pobranej wody ustala si ę odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza; 13 − w razie dokonywania przez us ł ugobiorc ę , bez uzgodnienia z us ł ugodawc ą , zmian w instalacji wodoci ą gowej oraz zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy – us ł ugodawca ma prawo do ustalenia wysoko ś ci op ł at za pobran ą wod ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do stwierdzenia naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest wykazanie, ż e kwestionowane warunki umowne przynosz ą przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Nale ż y podkre ś li ć , i ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez PWiK Cz ę stochowa nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwych warunków umownych) nie stanowi przeszkody dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla bytu praktyki nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie równie ż w orzecznictwie antymonopolowym, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97 wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ Antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez PWiK Cz ę stochowa w analizowanej sytuacji polegaj ą na mo ż liwo ś ci obci ąż enia odbiorców us ł ug kosztami us ł ugi, która nie zosta ł a na ich rzecz wykonana, co jest bezpo ś redni ą konsekwencj ą narzucenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zakwestionowanych w punkcie I.1. i I.2 niniejszej decyzji zasad rozlicze ń . Dopuszczenie, na podstawie umowy, mo ż liwo ś ci przyj ę cia przez dostawc ę za ł o ż enia, ż e w przypadku zawinionego przez odbiorc ę zaboru, uszkodzenia, przemieszczenia wodomierza, zerwania jego plomb i os ł on oraz w razie dokonania przez odbiorc ę samowolnych zmian w instalacji wodoci ą gowej i zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny 14 wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń wnioskodawcy, ka ż dorazowo nast ę puje nieprzerwany, ca ł odobowy pobór wody mo ż e prowadzi ć do nieuzasadnionego wzbogacenia dostawcy us ł ug z tytu ł u zastrze ż enia zap ł aty za pobran ą wod ę w ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. Dzi ę ki spornym postanowieniom umownym przedsi ę biorstwo ma ponadto mo ż liwo ść zwolnienia si ę z obowi ą zku udowodnienia, jaki by ł rzeczywisty lub domniemany pobór wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci. Unikni ę cie kosztów i wysi ł ków zwi ą zanych z wykazaniem wysoko ś ci poniesionej szkody równie ż mo ż e by ć dla PWiK Cz ę stochowa ź ród ł em dodatkowych korzy ś ci, których osi ą gni ę cie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanych przez Organ Antymonopolowy warunków umownych. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy odnosz ą cych si ę do omawianych zarzutów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Maj ą uci ąż liwy charakter i wi ążą si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez dostawc ę us ł ug nieuzasadnionych korzy ś ci narzucone odbiorcom us ł ug warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przewiduj ą ce, i ż w przypadku zawinionego przez us ł ugobiorc ę zaboru, przemieszczenia, uszkodzenia wodomierza, zerwania jego plomb i os ł on oraz w razie dokonywania przez us ł ugobiorc ę , bez uzgodnienia z us ł ugodawc ą , zmian w instalacji wodoci ą gowej oraz zainstalowania na instalacji wewn ę trznej urz ą dze ń maj ą cych negatywny wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń us ł ugodawcy – us ł ugodawca ma prawo do ustalenia wysoko ś ci op ł at za pobran ą wod ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. W toku przedmiotowego post ę powania antymonopolowego ustalono, ż e od dnia 15.09.2005r. PWiK Cz ę stochowa zaprzesta ł o pos ł ugiwania si ę w obrocie gospodarczym w/w zapisami umownymi. W tym dniu Spó ł ka wprowadzi ł a bowiem nowe wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z których tre ś ci wyeliminowane zosta ł y postanowienia stanowi ą ce przedmiot postawionych jej zarzutów naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej obj ę tych punktem I.1. i I.2. niniejszej decyzji (karty nr 127-147). W opinii Organu Antymonopolowego okoliczno ść , i ż od dnia 15.09.2005r. PWiK Cz ę stochowa w zawieranych z odbiorcami us ł ug umowach nie stosuje zakwestionowanych w ramach rozpatrywanych zarzutów postanowie ń pozwala stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania zarzucanych mu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Jako ż e istot ą narzucania uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych jest w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy pos ł ugiwanie si ę przez PWiK w obrocie gospodarczym wzorami umów o niedozwolonej z punktu widzenia ustawy antymonopolowej tre ś ci i zawieranie na ich podstawie umów o charakterze adhezyjnym, fakt wprowadzenia do obrotu wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z których tre ś ci usuni ę to sporne zapisy ś wiadczy o tym, i ż zaistnia ł y podstawy do stwierdzenia zaniechania stosowania przez Spó ł k ę praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę stosownie do art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1 i I.2. sentencji niniejszej decyzji. I.3, I.4. W ramach dwóch kolejnych postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie zarzucono stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cych na narzucaniu odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisów, zgodnie z którymi us ł ugodawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane: − przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. − brakiem wody na uj ę ciu. 15 Dla stwierdzenia stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę b ę d ą cych przedmiotem powy ż szych zarzutów niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez PWiK Cz ę stochowa czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezb ę dne jest ustalenie, i ż : − przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, − maj ą one uci ąż liwy charakter, − przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jak wykazano powy ż ej PWiK Cz ę stochowa zajmuje siln ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym swoim zasi ę giem obszar gmin zrzeszonych w Zwi ą zku Komunalnym Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie. Dowiedziono równie ż , i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dosz ł o do narzucenia przez przedsi ę biorc ę odbiorcom us ł ug warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Dla stwierdzenia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej konieczne jest zatem wykazanie, ż e kwestionowane warunki umowne maj ą uci ąż liwy charakter i przynosz ą przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Rozpatruj ą c uci ąż liwo ść kwestionowanych warunków umów, nale ż y po pierwsze podnie ść , i ż do umów, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zastosowanie znajduj ą nie tylko przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ale tak ż e przepisy ogólne prawa cywilnego, a wi ę c ustawa Kodeks cywilny. Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci analizowanych postanowie ń umownych, zgodnie z którymi dostawca us ł ug nie ponosi odpowiedzialno ś ci za wstrzymanie lub ograniczenie dostaw wody i odbioru ś cieków spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu w energi ę elektryczn ą urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych s ą w takim razie przepisy zawarte w art. 471 i n. Kodeksu cywilnego reguluj ą ce odpowiedzialno ść za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania. Przepis ten stanowi, ż e d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi . Podstawowym obowi ą zkiem przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, zapewnienie zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i pod odpowiednim ci ś nieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ś cieków w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Zgodnie zatem z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest obowi ą zane naprawi ć szkod ę wynik łą z przerw lub ogranicze ń w ś wiadczeniu us ł ug, je ż eli jest to nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo odpowiada, innymi s ł owy takich, które przedsi ę biorstwo obci ąż aj ą . Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania w ł asne przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy (tzn. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci). Przedsi ę biorca w tre ś ci zawieranych umów mo ż e uchyli ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jedynie w zakresie zgodnym z art. 471 K.c. tj. w takich sytuacjach, które nie s ą skutkiem zawinionych przez niego dzia ł a ń lub zaniecha ń . Przyj ę cie odmiennego rozwi ą zania odbiega ć b ę dzie od kodeksowej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej. PWiK Cz ę stochowa w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy lub ograniczenia w ś wiadczeniu us ł ug spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą . Z tre ś ci przedmiotowych zapisów nie wynika, ż e zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Brzmienie tych postanowie ń stwarza zatem przedsi ę biorstwu mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci 16 ś wiadczonych us ł ug wywo ł anych brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń . Tak wi ę c niezale ż nie od tego czy wymienione w zakwestionowanych zapisach okoliczno ś ci b ę d ą zawinione przez PWiK Cz ę stochowa, czy te ż b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorca nie b ę dzie ponosi ł odpowiedzialno ś ci, mo ż e on zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wobec odbiorców z tytu ł u szkód spowodowanych obni ż eniem jako ś ci ś wiadczonych us ł ug. Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 K.c. Zakwestionowany zapis jest wi ę c dla odbiorców zdecydowanie uci ąż liwy, gdy ż pozbawia ich mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód powsta ł ych w wyniku zawinionego przez dostawc ę niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania tj. wówczas, gdy brak wody na uj ę ciu lub przerwy w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych powoduj ą ce przerwy lub ograniczenia w dostawie wody i odbiorze ś cieków b ę d ą efektem jego dzia ł a ń lub zaniecha ń . Mo ż e to mie ć miejsce np. wtedy, gdy obni ż enie jako ś ci us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków b ę dzie nast ę pstwem zalegania us ł ugodawcy wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego z p ł atno ś ciami z tytu ł u dostaw energii, niedope ł nienia obowi ą zku utrzymania nale żą cej do PWiK sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej w nale ż ytym stanie technicznym b ą d ź zawinionej przez Spó ł k ę awarii pozostaj ą cych w jej dyspozycji agregatów pr ą dotwórczych. Podobnie, mo ż liwe s ą sytuacje, gdy dostawca us ł ug ponosi ć b ę dzie odpowiedzialno ść za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu. Jak ustalono PWiK Cz ę stochowa eksploatuje we w ł asnym zakresie uj ę cia wód podziemnych, które – zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – nale żą do kategorii urz ą dze ń wodoci ą gowych. Stosownie zatem do art. 5 ust. 1 w/w ustawy przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest do nale ż ytej dba ł o ś ci o te urz ą dzenia, tak aby zapewni ć dostaw ę wody w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Uj ę cie wody sk ł ada si ę z wielu elementów, takich jak studnia g łę binowa, stacja wodoci ą gowa, osadnik wód, agregat pr ą dotwórczy. Brak wody na uj ę ciu mo ż e wynika ć wi ę c nie tylko z przyczyn naturalnych np. suszy, lecz tak ż e z uszkodzenia urz ą dze ń wchodz ą cych w sk ł ad uj ę cia wodnego, powsta ł ego np. w skutek ich nieprawid ł owej eksploatacji lub konserwacji. W takim przypadku przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne b ę d ą ce w ł a ś cicielem danego uj ę cia, ponosi odpowiedzialno ść za niew ł a ś ciw ą realizacj ę lub brak realizacji umowy na mocy art. 471 i n. kodeksu cywilnego. Maj ą c powy ż sze na uwadze za niedopuszczaln ą nale ż y uzna ć sytuacj ę , w której ca ł e ryzyko niezrealizowania umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na skutek braku wody na uj ę ciu lub przerw w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, obci ąż a odbiorców us ł ug. Stwierdzi ć zatem nale ż y, i ż postanowienia umowne, na mocy których PWiK Cz ę stochowa zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu i przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych maj ą uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej PWiK Cz ę stochowa w ka ż dym przypadku pogorszenia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug na skutek wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci jest bez w ą tpienia dla przedsi ę biorstwa korzystne. Przedsi ę biorstwo nie musi bowiem liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł oby do tego zobowi ą zane. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez Spó ł k ę odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania uzna ć zatem nale ż y za nieuzasadnion ą korzy ść . Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, ż e przedsi ę biorstwo w rzeczywisto ś ci mog ł o nie osi ą ga ć korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowego postanowienia umownego. Jak ju ż podniesiono 17 we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencje zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczaj ą ca jest ju ż hipotetyczna mo ż liwo ść osi ą gni ę cia takich korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. W okoliczno ś ciach sprawy zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki, o których mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymagane do uznania postawionych PWiK zarzutów za uzasadnione. Postanowienia umowne, zgodnie z którymi przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy lub ograniczenia w dostawie wody spowodowane brakiem wody na uj ę ciu oraz przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych maj ą uci ąż liwy charakter i wi ążą si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez PWiK Cz ę stochowa nieuzasadnionych korzy ś ci. W tym miejscu nale ż y podnie ść , i ż w dniu 15.09.2005r. przedsi ę biorca wprowadzi ł do obrotu nowe wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z tre ś ci których wyeliminowane zosta ł y analizowane warunki umowne. W zawieranych po tej dacie umowach przedsi ę biorca nie pos ł uguje si ę zatem zapisami daj ą cymi mu mo ż liwo ść unikni ę cia odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w ś wiadczeniu us ł ug wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu oraz przerwami w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą . Z uwagi na powy ż sze stwierdzi ć nale ż y, i ż z dniem wprowadzenia do obrotu zmienionych wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków PWiK Cz ę stochowa zaniecha ł o stosowania zarzucanej mu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , co pozwala na zastosowanie w niniejszej sprawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.3 i I.4 sentencji niniejszej decyzji. I.5. Kolejn ą zarzucan ą PWiK Cz ę stochowa praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków polegaj ą ce na naruszeniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisu przewiduj ą cego, ż e w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu ni ż szym od okre ś lonego warunkami technicznymi, us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci, które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia obliczon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę d ą cej przedmiotem powy ż szego zarzutu niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez PWiK Cz ę stochowa czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezb ę dne jest ustalenie, i ż : - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, - maj ą one uci ąż liwy charakter, - przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. We wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji wykazano, ż e PWiK Cz ę stochowa zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym, obejmuj ą cym swoim zasi ę giem obszar gmin cz ł onkowskich Zwi ą zku Komunalnym Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie, rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Dowiedziono równie ż , i ż przedsi ę biorca narzuca kwestionowane w niniejszej decyzji warunki umów swoim kontrahentom. Dla stwierdzenia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej konieczne jest zatem wykazanie, ż e rozpatrywany warunek umowny ma uci ąż liwy charakter i przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. 18 Analizuj ą c uci ąż liwo ść przedmiotowego zapisu, nale ż y po pierwsze podnie ść , ż e dostarczana przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne woda jest normalnym towarem, który powinien mie ć odpowiedni ą jako ść , tak aby nie zosta ł a naruszona zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zgodnie z któr ą odbiorcy us ł ug powinni wnosi ć op ł aty wy łą cznie za to, co jest przedmiotem umowy. Art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nak ł ada na PWiK Cz ę stochowa obowi ą zek dostaw wody w wymaganej ilo ś ci pod odpowiednim ci ś nieniem w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Przedsi ę biorca zobowi ą zany jest zatem zapewni ć dostaw ę wody pod ci ś nieniem okre ś lonym w warunkach przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci i o parametrach zgodnych z rozporz ą dzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (Dz.U. Nr 203, poz. 1718). W przypadku za ś dostarczania wody o jako ś ci nie odpowiadaj ą cej wymogom okre ś lonym w umowie i przepisach prawa oraz za ł o ż eniom kalkulacyjnym stanowi ą cym baz ę dla ustalenia op ł aty za wod ę , nie ma podstaw prawnych dla domagania si ę przez us ł ugodawc ę op ł aty odpowiadaj ą cej dostawom spe ł niaj ą cym wymagane, a nie zachowane kryteria jako ś ciowe. St ą d konieczno ść zawarcia w umowie odpowiednich zapisów przewiduj ą cych mo ż liwo ść obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci i nieodpowiednim ci ś nieniu gwarantuj ą cych udzielenie upustu w wysoko ś ci adekwatnej do zaistnia ł ych okoliczno ś ci z zachowaniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . W przypadku dostaw wody o pogorszonej jako ś ci, nale ż no ść za us ł ug ę powinna zosta ć obni ż ona proporcjonalnie do warto ś ci zu ż ytej wody z uwzgl ę dnieniem ró ż nicy pomi ę dzy jako ś ci ą wody, do dostarczania której przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane a jako ś ci ą wody faktycznie dostarczanej. Odbiorca nie powinien by ć bowiem zobligowany do ponoszenia kosztów us ł ugi, która nie zosta ł a na jego rzecz wykonana; innymi s ł owy nie powinien by ć zobowi ą zany do uiszczenia zap ł aty za wod ę z ł ej jako ś ci w takiej wysoko ś ci, jak ą musia ł by ui ś ci ć w przypadku dostarczenia wody spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe. Warto ść , o jak ą nale ż no ść za wod ę z ł ej jako ś ci powinna zosta ć obni ż ona winna zatem uwzgl ę dnia ć stopie ń jej zanieczyszczenia determinuj ą cy mo ż liwo ść wykorzystania wody na okre ś lone cele, a tak ż e faktyczn ą ilo ść zu ż ytej przez odbiorc ę us ł ug wody z ł ej jako ś ci. W przedmiotowym przypadku maksymalna wielko ść upustu, o jak ą op ł ata wnoszona przez odbiorc ę us ł ug mo ż e zosta ć obni ż ona stanowi równowarto ść 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia. Wysoko ść ta nie zosta ł a uzale ż niona ani od ilo ś ci rzeczywi ś cie zu ż ytej przez odbiorc ę wody pogorszonej jako ś ci, ani od stopnia odbiegania jako ś ci wody od parametrów okre ś lonych w umowie. W zwi ą zku z tym mo ż e doj ść do sytuacji, w której nast ą pi obni ż enie nale ż nych op ł at o 10%, lecz ilo ść i jako ść zu ż ytej przez odbiorc ę wody przemawia ł yby za podwy ż szeniem wielko ś ci upustu. Okoliczno ść , i ż na podstawie zakwestionowanego zapisu umownego przedsi ę biorstwo mo ż e ogranicza ć swoj ą odpowiedzialno ść finansow ą wzgl ę dem odbiorcy w przypadku, gdy ś wiadczy us ł ugi o obni ż onej jako ś ci stanowi o uci ąż liwo ś ci przyj ę tego w umowie sposobu ustalania wielko ś ci bonifikaty. Jak ju ż podniesiono, prawo odbiorcy do domagania si ę upustu jako ś ciowego stanowi o istocie istniej ą cej w prawie cywilnym zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , z której wynika, i ż zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Udzielenie upustu ma zatem na celu przywrócenie ekwiwalentno ś ci ś wiadczeniu, które okaza ł o si ę by ć niezgodne z umow ą . Upust stanowi wi ę c „dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej” (wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 11 marca 2002r. sygn. akt XVII Ama 52/01). To wzgl ą d na zachowanie wymogu ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń przemawia za dopuszczeniem stosownego do okoliczno ś ci obni ż enia op ł at, kwota upustów powinna za ś , jak ju ż podniesiono, uwzgl ę dnia ć istniej ą ce okoliczno ś ci. Powinna by ć adekwatna do stopnia odbiegania jako ś ci wody od obowi ą zuj ą cych norm i wspó ł mierna do stopnia mo ż liwo ś ci jej wykorzystania. Okre ś lenie przez dostawc ę z góry maksymalnego wska ź nika upustów nie czyni powy ż szemu zado ść , a tym samym narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 19 1995r. sygn. akt XVII Amr 8/95). W zwi ą zku z powy ż szym stosowanie w umowach zapisu w sposób arbitralny okre ś laj ą cego górn ą granic ę upustu na poziomie nie przekraczaj ą cym 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia ma w ocenie Organu Antymonopolowego uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentom w relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadniona korzy ść odnoszona przez PWiK Cz ę stochowa w przedmiotowym przypadku wynika z mo ż liwo ś ci pobierania op ł at za wod ę z ł ej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostaw wody spe ł niaj ą cej wymogi jako ś ciowe, a wi ę c z naruszeniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy. Uwzgl ę dniono wprawdzie w umowach mo ż liwo ść obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej b ą d ź nieodpowiedniej jako ś ci, jednak ż e na jednostronnie i beznegocjacyjnie okre ś lonym maksymalnym poziomie 10% ceny wody dostarczonej w okresie trwania zak ł ócenia. W sytuacji, gdy ten akurat poziom nie b ę dzie adekwatny do jako ś ci i ilo ś ci dostarczonej wody, a wi ę c nieekwiwalentny do stopnia mo ż liwo ś ci jej wykorzystania ze wzgl ę du na z łą jako ść b ą d ź brak mo ż liwo ś ci jakiegokolwiek wykorzystania, przedsi ę biorstwo mo ż e uzyska ć dodatkow ą korzy ść . Umowne u ł o ż enie stosunków mi ę dzy stronami w zakresie ustalania upustów jako ś ciowych winno uwzgl ę dnia ć zatem sygnalizowane wcze ś niej okoliczno ś ci, tak ż eby system upustów zapewnia ł bie żą c ą ekwiwalentno ść wzajemnych ś wiadcze ń . Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, ż e narzucanie przez PWiK Cz ę stochowa odbiorcom us ł ug postanowienia umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, w my ś l którego w razie dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu ni ż szym od okre ś lonego warunkami technicznymi, us ł ugobiorca mo ż e domaga ć si ę od us ł ugodawcy obni ż enia nale ż no ś ci, które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci, narusza zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym miejscu nale ż y podnie ść , i ż – jak wskaza ł o Przedsi ę biorstwo – w okresie ostatnich dwóch lat nie zanotowano przypadków dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci i o ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody (karta nr 7), w zwi ą zku z czym odbiorcy us ł ug nie wyst ę powali dotychczas z wnioskami o obni ż enie nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci i nie skorzystali z mo ż liwo ś ci przyznania im upustu jako ś ciowego. Okoliczno ść ta pozostaje jednak bez znaczenia dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wskazano we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę wystarczaj ą ca jest bowiem sama mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę i osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci. Organ Antymonopolowy uzna ł ponadto, i ż w niniejszej sprawie zachodz ą przes ł anki do stwierdzenia zaniechania stosowania przez PWiK Cz ę stochowa przedmiotowej praktyki. Ś wiadczy o tym okoliczno ść , i ż przedsi ę biorstwo dokona ł o przeredagowania tre ś ci kwestionowanego warunku umownego i od 15.09.2005r. pos ł uguje si ę nowym wzorcem umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, którego zapisy upowa ż niaj ą odbiorc ę do żą dania obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o nie odpowiedniej jako ś ci, nie okre ś laj ą c przy tym maksymalnej wysoko ś ci obni ż enia nale ż no ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym uzasadnione jest zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.5. sentencji niniejszej decyzji. 20 II. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. w Cz ę stochowie polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na obejmuj ą cym obszar 9 gmin zrzeszonych w Zwi ą zku z Komunalnym Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Organ Antymonopolowy uzna ł zasadno ść wszystkich pi ę ciu postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. PWiK Cz ę stochowa o ś wiadczy ł o, i ż w 2005 roku osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci 80 867 749,12 PLN. 10% tej kwoty, a wi ę c maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 8 086 774,91 PLN. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć równie ż funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusj ę za jej naruszenie. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż stosowane przez PWiK Cz ę stochowa praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny; polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny. Niedozwolone dzia ł ania stosowane przez przedsi ę biorc ę wymierzone by ł y we wszystkich kontrahentów, z którymi zawarto umowy na podstawie wzorców umownych wykorzystywanych w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania oraz na podstawie wcze ś niej wykorzystywanych wzorców. Nie bez znaczenia pozostaje równie ż okoliczno ść , i ż znacz ą cy udzia ł w ś ród odbiorców Spó ł ki maj ą konsumenci, którzy nale żą do najs ł abszych uczestników obrotu gospodarczego. Miarkuj ą c kar ę Organ Antymonopolowy postanowi ł tak ż e wzi ąć pod uwag ę wyja ś nienia skar ż onego przedsi ę biorcy wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o z jego strony dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych kosztem s ł abszych kontrahentów. Zwa ż ono ponadto, i ż do Organu Antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów. Na wysoko ść wymierzonej kary pieni ęż nej ma wreszcie wp ł yw fakt, i ż przedsi ę biorstwo przejawi ł o inicjatyw ę zmierzaj ą c ą do usuni ę cia z tre ś ci zawieranych umów postanowie ń zakwestionowanych w ramach postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Od 15 wrze ś nia 2005 r. PWiK Cz ę stochowa pos ł uguje si ę nowymi wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z tre ś ci których wyeliminowano sporne zapisy b ą d ź zast ą piono je postanowieniami w ca ł o ś ci uwzgl ę dniaj ą cymi zastrze ż enia Organu Antymonopolowego. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 16 000 PLN (s ł ownie z ł otych: szesna ś cie tysi ę cy). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,02% przychodu osi ą gni ę tego przez PWiK Cz ę stochowa w 2005 r. i stanowi ą ca oko ł o 0,2% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i 21 konsumentów. Organ Antymonopolowy, kieruj ą c si ę potrzeb ą przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. III. Stosownie do art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie antymonopolowe przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. w Cz ę stochowie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej uznaj ą c zasadno ść wszystkich pi ę ciu postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą dla Organu Antymonopolowego wydatki w wysoko ś ci 82 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć PWiK Cz ę stochowa kosztami post ę powania w wysoko ś ci 82 PLN (s ł ownie z ł otych: osiemdziesi ą t dwa). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 22