RKT-16/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn.10.06.2003r. RKT-560-s-12/02/MF DECYZJA Nr RKT-16/2003 Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Rybniku ul. Jankowicka 7 44-200 Rybnik, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. nie stwierdza si ę stosowania przez Gmin ę Ż ory praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 w. w. ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych Gminie Ż ory nieuzasadnione korzy ś ci w ten sposób, ż e pobiera ona op ł aty za korzystanie z przystanków stanowi ą cych w ł asno ść Gminy, b ą d ź pozostaj ą cych w jej zarz ą dzie. 2. nie stwierdza si ę stosowania przez Gmin ę Ż ory praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 w. w. ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen za korzystanie z przystanków stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory, b ą d ź pozostaj ą cych w jej zarz ą dzie. 3. nie stwierdza si ę stosowania przez Gmin ę Ż ory praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 w. w. ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez stwarzanie warunków ograniczaj ą cych mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw na drodze post ę powania administracyjnego. Uzasadnienie Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Organem Antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Rybniku (zwanego dalej PPKS) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Gminie Ż ory (karty nr 1-2). W uzasadnieniu wniosku PPKS stwierdzi ł o, ż e jego podstawowa dzia ł alno ść polega na wykonywaniu przewozów regularnych w transporcie krajowym, co powoduje, ż e do wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie w/w dzia ł alno ś ci ma obowi ą zek do łą czy ć zasady korzystania z obiektów dworcowych i przystanków ustalone z ich w ł a ś cicielami lub zarz ą dzaj ą cymi. 1 W zwi ą zku z tym, i ż w granicach miast na prawach powiatu zarz ą dc ą wszystkich dróg publicznych z wyj ą tkiem autostrad i dróg ekspresowych jest zarz ą d miasta, w Gminie Ż ory monopolist ą w zakresie zarz ą dzania przystankami jest zarz ą d tej Gminy. W oparciu o w/w regulacje Gmina Ż ory nie maj ą c do tego ż adnej ustawowej podstawy prawnej na ł o ż y ł a na przewo ź ników obowi ą zek ponoszenia op ł at za korzystanie z przystanków. Dzia ł anie takie jest bezprawne, gdy ż ż adna z ustaw nie pozwala na ustalanie op ł at za korzystanie z przystanków. Op ł aty za korzystanie z przystanków Gmina Ż ory ustanowi ł a w drodze umowy, która w § 1 reguluje zasady korzystania przez Przewo ź nika ze stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory przystanków i dworca autobusowego okre ś lonych w aktualnym rozk ł adzie jazdy. Warunki umowy nie podlega ł y negocjacjom i zosta ł y narzucone przez Gmin ę . PPKS odmawia ł o podpisania w/w umowy, zosta ł o do tego jednak zmuszone poniewa ż Gmina Ż ory zwróci ł a si ę do Urz ę du Marsza ł kowskiego Województwa Ś l ą skiego o cofni ę cie zezwolenia na przewóz osób dlatego, ż e PPKS nie posiada ł o umowy okre ś laj ą cej zasady korzystania z dworca autobusowego oraz przystanków pozostaj ą cych w zarz ą dzie Gminy. W zwi ą zku z tym, ż e nie zawarcie umowy grozi ł o cofni ę ciem zezwolenia na przewóz osób, PPKS podpisa ł o w dniu 8.08.2002r. umow ę z Gmin ą Ż ory, która reguluje kwestie korzystania z przystanków i dworca autobusowego na terenie Ż or. W zwi ą zku z tym, ż e na ustanowienie op ł at za korzystanie z przystanków i dworca autobusowego nie przys ł uguje skarga do s ą du, poniewa ż nie zosta ł y one ustalone w drodze uchwa ł y, ani te ż decyzji administracyjnej uniemo ż liwia to PPKS dochodzenie swoich praw w post ę powaniu administracyjnym. W zwi ą zku z wnioskiem PPKS Organ Antymonopolowy wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w sprawie nakazania zaniechania przez Gmin ę Ż ory stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez: - narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych Gminie Ż ory nieuzasadnione korzy ś ci w ten sposób, ż e pobiera ona op ł aty za korzystanie z przystanków oraz dworca autobusowego stanowi ą cych w ł asno ść Gminy, b ą d ź pozostaj ą cych w jej zarz ą dzie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej ustaw ą antymonopolow ą ), - bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen za korzystanie z przystanków oraz dworca autobusowego stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory, b ą d ź pozostaj ą cych w jej zarz ą dzie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, - stwarzanie warunków ograniczaj ą cych mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw na drodze post ę powania administracyjnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 w/w ustawy. W odpowiedzi Gmina Ż ory stwierdzi ł a, ż e zarzuty PPKS s ą nieuzasadnione. Zgodnie z art. 22 ustawy o transporcie drogowym przewo ź nik ubiegaj ą cy si ę o zezwolenie na wykonywanie dzia ł alno ś ci zobowi ą zany jest przed ł o ż y ć zasady korzystania z przystanków ustalone z ich w ł a ś cicielem. Zgodnie z § 1 umowy zawartej przez PPKS z Gmin ą okre ś la ona zasady korzystania z dworca autobusowego i przystanków stanowi ą cych w ł asno ść Gminy. Oznacza to, ż e umowa zosta ł a zawarta z w ł a ś cicielem obiektów, a nie z zarz ą dc ą drogi. W ł a ś cicielem obiektów jest Gmina Ż ory w imieniu której dzia ł a Prezydent Miasta (poprzednio Zarz ą d Miasta ). Zarz ą dc ą drogi jest Prezydent Miasta (poprzednio Zarz ą d Miasta) dzia ł aj ą cy jednak jako organ administracji, a nie jako organ wykonawczy Gminy jako osoby prawnej. Ustawa o drogach publicznych nie przewiduje szczególnych op ł at za korzystanie z przystanków i dworców. Poniewa ż jednak generalnie przepisy ustawy o drogach publicznych okre ś laj ą rol ę i zadania zarz ą dców dróg to fakt, i ż nie przewiduj ą one szczególnych op ł at za korzystanie z przystanków odnosi si ę i ma znaczenie dla zarz ą dców dróg. Nie wp ł ywaj ą one natomiast na zakres uprawnie ń w ł a ś cicieli obiektów, a tym samym nie ograniczaj ą mo ż liwo ś ci pobierania przez nich op ł at. Uprawnienie do żą dania zap ł aty za korzystanie z mienia przez osoby trzecie jest jednym z podstawowych zagwarantowanych prawem cywilnym uprawnie ń w ł a ś ciciela mienia. St ą d te ż pobieranie przez w ł a ś cicieli obiektów 2 takich jak przystanki i dworce op ł at za korzystanie z nich jest dopuszczalne. Poniewa ż Gmina udost ę pniaj ą c na okre ś lonych zasadach dworzec i przystanki realizuje swe uprawnienia w ł a ś cicielskie o charakterze cywilnoprawnym nie mo ż na mówi ć o ograniczaniu praw kontrahentów do obrony interesów w trybie post ę powania administracyjnego. Tryb ten bowiem nie ma tutaj zastosowania. Stawki op ł at za korzystanie z przystanków i dworca zosta ł y zatwierdzone w drodze uchwa ł y Zarz ą du Miasta Ż ory z dnia 28.08.2002r., która zgodnie z przepisami ustawy o samorz ą dzie gminnym mog ł a zosta ć zaskar ż ona, w ten sposób, ż e dopuszczalne by ł o wyst ą pienie z wezwaniem o zmian ę lub uchylenie uchwa ł y, a w razie braku reakcji zaskar ż enie jej do Naczelnego S ą du Administracyjnego. PPKS nigdy nie kwestionowa ł o zasad naliczania op ł at, ani te ż nie żą da ł o przedstawienia kalkulacji w oparciu o któr ą wyliczenia wysoko ś ci tej op ł aty dokonano. Gmina stwierdzi ł a równie ż , ż e PPKS jako w ł a ś ciciel dworców autobusowych pobiera od innych przewo ź ników op ł aty za korzystanie z tych dworców. W toku post ę powania PPKS stwierdzi ł o, ż e ż aden z przepisów prawnych nie pozwala na obci ąż anie przewo ź ników op ł atami za korzystanie z przystanków. Zgodnie z ustaw ą o samorz ą dzie gminnym podejmowanie uchwa ł w sprawach podatków i op ł at nale ż y do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci rady gminy w granicach okre ś lonych w odr ę bnych ustawach. St ą d te ż ustawa ta wyklucza mo ż liwo ść uchwalania przez zarz ą d miasta op ł at w w/w zakresie. W pi ś mie z dnia 25.02.2003r. PPKS stwierdzi ł o, ż e jego wniosek w sprawie nakazania zaniechania przez Gmin ę Ż ory praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę dotyczy wy łą cznie dzia ł a ń polegaj ą cych na wymuszaniu op ł at za korzystanie z przystanków zlokalizowanych na drogach publicznych, a nie za korzystanie z dworca autobusowego zlokalizowanego poza tymi drogami (karta nr 48). Pismem z dnia 21.03.2003r. PPKS wycofa ł o wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w zakresie, który dotyczy ł pobierania przez Gmin ę Ż ory op ł at za korzystanie z dworca autobusowego stanowi ą cego jej w ł asno ść (karta nr 55). Dlatego te ż , post ę powanie w w/w zakresie wniosku PPKS na podstawie art. 67 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł o umorzone. Na podstawie zgromadzonego w post ę powaniu antymonopolowym materia ł u dowodowego Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Na terenie Gminy Ż ory zlokalizowanych jest 125 przystanków komunikacji samochodowej. W szczególno ś ci na drogach gminnych i powiatowych po ł o ż onych na gruntach komunalnych znajduje si ę 77 przystanków, za ś na drogach wojewódzkich i krajowych b ę d ą cych w zarz ą dzie Prezydenta Miasta –48 przystanków (karta nr 57). Zgodnie z art. 19 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838 z pó ź n. zm.) organ administracji rz ą dowej lub jednostki samorz ą du terytorialnego, do w ł a ś ciwo ś ci którego nale żą sprawy z zakresu planowania, budowy, modernizacji, utrzymania i ochrony dróg jest zarz ą dc ą drogi. W granicach miast na prawach powiatu zarz ą dc ą wszystkich dróg publicznych, z wyj ą tkiem autostrad i dróg ekspresowych jest zarz ą d miasta. Korzystaj ą c z w/w uprawnie ń wy łą cznie Gmina jest uprawniona do tworzenia przystanków komunikacji miejskiej na swoim terenie, a tak ż e do wyra ż ania zgody na korzystanie z przystanków przez inne podmioty. Gmina w ś wietle art. 4 ustawy antymonopolowej jest przedsi ę biorc ą . Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym (Dz. U. 2001r. Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.) do zada ń w ł asnych gminy nale ż y zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, a w szczególno ś ci w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Uchwa łą Nr 310/XXVI/97 z dnia 19.04.1997r. Rada Miejska w Ż orach powierzy ł a Zarz ą dowi Miasta podejmowanie uchwa ł w sprawach okre ś lania wysoko ś ci cen i op ł at albo o sposobie 3 ustalania cen i op ł at za us ł ugi komunalne o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej oraz za korzystanie z gminnych obiektów i urz ą dze ń u ż yteczno ś ci publicznej. Na podstawie w/w uchwa ł y Rady Miejskiej w Ż orach oraz na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorz ą dzie gminnym, Zarz ą d Miasta uchwa łą nr 1194/XXXVI/02 z dnia 28.08.2002r. (karta nr 28) okre ś li ł stawki za korzystanie z przystanków i dworca autobusowego w Ż orach. Zgodnie z t ą uchwa łą ustalono stawki za jednokrotne zatrzymanie w wysoko ś ci: - dla przewo ź ników wykonuj ą cych przewozów osób w komunikacji lokalnej na przystanku – 0,05 PLN + VAT i na dworcu autobusowym – 0,15 PLN + VAT, - dla przewo ź ników wykonuj ą cych przewozów osób w przewozach dalekobie ż nych na dworcu autobusowym – 5 PLN + VAT. W dniu 08.08.2002r. pomi ę dzy Gmin ą Ż ory i PPKS zosta ł a podpisana umowa Nr 18/PR/2001 (datowana na 27.06.2001r.), której przedmiotem jest uregulowanie zasad korzystania przez PPKS ze stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory przystanków i dworca autobusowego okre ś lonych w aktualnym rozk ł adzie jazdy. Zgodnie z § 2 umowy Gmina zezwala PPKS na korzystanie z przystanków i dworca autobusowego stanowi ą cych jej w ł asno ść w zakresie niezb ę dnym do wykonywania krajowego drogowego przewozu osób. § 3 ust. 3 zobowi ą zuje PPKS do partycypowania w kosztach oczyszczania i utrzymania przystanków i dworca autobusowego b ę d ą cych w ł asno ś ci ą Gminy Ż ory proporcjonalnie do stopnia ich wykorzystania. Strony ustali ł y w § 6 umowy, ż e PPKS b ę dzie uiszcza ł za jedno zatrzymanie na dworcu autobusowym op ł at ę w wysoko ś ci 0,15 PLN + VAT, a za zatrzymanie na przystanku autobusowym – 0,05 PLN +VAT. Kolejn ą umow ę nr 38/PR/2002 której przedmiotem jest uregulowanie zasad korzystania przez PPKS ze stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory przystanków i dworca autobusowego okre ś lonych w aktualnym rozk ł adzie jazdy strony podpisa ł y w dniu 28.08.2002r. (karty nr 78- 79). Umowa ta zosta ł a zawarta na okres od 01.07.2002r. do 31.10.2002r. i zawiera ł a identyczne postanowienia jak w umowie z dnia 08.08.2002r. Gmina Ż ory przes ł a ł a PPKS projekt kolejnej umowy Nr 1/PR/2003 datowanej na 28.01.2003r. i maj ą cej regulowa ć zasady korzystania z przystanków, który nie zosta ł zaakceptowany przez PPKS. Tak wi ę c, pocz ą wszy od 01.11.2002r. strony nie s ą zwi ą zane ż adn ą umow ą , która regulowa ł aby zasady korzystania z przystanków na terenie Ż or. Strony przedstawi ł y wykaz przystanków z których korzysta PPKS, które s ą zlokalizowane na drogach krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Op ł ata za korzystanie z przystanków obejmuje wszystkie przystanki na terenie Ż or z których PPKS korzysta. Przystanki te zlokalizowane s ą zarówno na drogach krajowych i wojewódzkich pozostaj ą cych w zarz ą dzie Prezydenta Miasta, jak i na drogach gminnych i powiatowych po ł o ż onych na gruntach komunalnych. W oparciu o ustalony stan faktyczny Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Dla uznania, ż e sprawa ma charakter antymonopolowy niezb ę dne jest ustalenie czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to przyj ąć , ż e ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Znajduje wi ę c zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. 4 Ustawa zatem w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Dzia ł aniami antykonkurencyjnymi, b ą d ź antykonsumenckimi, w tym rozumieniu s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c gdy dotycz ą nie sytuacji pojedynczego przedsi ę biorcy czy konsumenta, lecz zaburze ń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzuj ą cych jego funkcjonowanie. Ingerencja Prezesa UOKiK uzasadniona by ł aby tylko wówczas, gdyby s ł u ż y ł a ochronie tak poj ę tej konkurencji lub interesu konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest wi ę c ochrona prywatnoprawnego interesu przedsi ę biorcy b ą d ź konsumenta. Podstaw ą do zastosowania przepisów w/w ustawy winno by ć zatem stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes wy łą cznie grupy lub jednostki. (Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 3.04.2002r. sygn. akt XVII Ama 88/01). W rozpatrywanej sprawie skutkami ewentualnych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę mogli zosta ć dotkni ę ci przedsi ę biorcy prowadz ą cy lub zamierzaj ą cy prowadzi ć dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na krajowym transporcie drogowym osób wnosz ą cy op ł aty za korzystanie z przystanków komunikacyjnych na terenie Ż or. Gmina pobiera op ł aty od wszystkich przewo ź ników na swoim terenie i w identycznej wysoko ś ci (0,05 PLN + 22% VAT za jedno zatrzymanie). W zwi ą zku z tym, i ż kr ą g podmiotów, którzy mogli zosta ć dotkni ę ci praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nieograniczony w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wyst ę powaniem interesu publicznoprawnego. Warunkiem koniecznym dla zarzucenia przedsi ę biorcy, zakazanego w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku, niezb ę dnym jest stwierdzenie, i ż przedsi ę biorca takow ą pozycj ę posiada. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej – przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Z kolei, wed ł ug pkt 8 tego artyku ł u – pod poj ę ciem rynku w ł a ś ciwego rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Rynek w uj ę ciu przedmiotowym odnosi si ę do wszystkich towarów jednego rodzaju, które poprzez szczególne w ł a ś ciwo ś ci, w szczególno ś ci za ś przeznaczenie, u ż ytkowo ść i cen ę odró ż niaj ą si ę od innych towarów w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zmiany. Rynek pod wzgl ę dem przedmiotowym (asortymentowym) tworz ą wi ę c towary, które z punktu widzenia nabywcy charakteryzuj ą si ę substytutywno ś ci ą . Jak ustalono w toku post ę powania administracyjnego Gmina jest jedynym w ł a ś cicielem i zarz ą dc ą przystanków komunikacyjnych na terenie Ż or. W granicach miast na prawach powiatu zarz ą dc ą wszystkich dróg publicznych, z wyj ą tkiem autostrad i dróg ekspresowych jest Prezydent Miasta. Korzystaj ą c z w/w uprawnie ń wy łą cznie Gmina jest uprawniona do tworzenia przystanków komunikacyjnych na swoim terenie, a tak ż e do wyra ż ania zgody na korzystanie z przystanków przez inne podmioty. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , ż e Gmina, jako zarz ą dca wszystkich dróg na swoim obszarze zajmuje dominuj ą c ą pozycj ę na rynku udost ę pniania cz ęś ci pasa drogowego – wydzielonego jako przystanek komunikacyjny - w celu zatrzymywania si ę na nim pojazdów przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie przewozu osób. 5 Pierwsz ą zarzucan ą przez PPKS praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie przez Gmin ę pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez narzucanie uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych Gminie Ż ory nieuzasadnione korzy ś ci w ten sposób, ż e pobiera ona op ł aty za korzystanie z przystanków stanowi ą cych w ł asno ść Gminy, b ą d ź pozostaj ą cych w jej zarz ą dzie. Dla uznania praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej za ograniczaj ą c ą konkurencj ę , zachowanie przedsi ę biorcy musi spe ł nia ć łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1) posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, 2) narzucanie warunków umowy, 3) uci ąż liwo ść tych warunków, 4) osi ą ganie nieuzasadnionych korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę kosztem kontrahenta, wynikaj ą ce z poprzednich przes ł anek. Jak wykazano powy ż ej Gmina, jako zarz ą dca wszystkich dróg na swoim obszarze zajmuje dominuj ą c ą pozycj ę na rynku udost ę pniania cz ęś ci pasa drogowego – wydzielonego jako przystanek komunikacyjny - w celu zatrzymywania si ę na nim pojazdów przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie przewozu osób. Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej ale jej nadu ż ywanie. Je ś li postanowienia umowy naruszaj ą prawo lub s ą w inny sposób uci ąż liwe dla kontrahenta, zgodnie z orzecznictwem antymonopolowym przyjmuje si ę , ż e przedsi ę biorca posiadaj ą cy siln ą pozycj ę na rynku narzuci ł warunki tej umowy. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę monopolistyczn ą lub dominuj ą c ą ma mo ż liwo ść narzucania uci ąż liwych warunków umowy innym podmiotom. Gmina Ż ory, jak wskazano powy ż ej dysponuje si łą rynkow ą pozwalaj ą c ą jednostronnie dyktowa ć warunki swoim kontrahentom. Zgodnie z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów narzucanie uci ąż liwych warunków umowy musi mie ć tak ż e charakter przymusowy, to znaczy b ę d ą cy wynikiem si ł y rynkowej przedsi ę biorcy narzucaj ą cego te warunki. Warunki umowy s ą narzucane dzi ę ki zajmowaniu przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku. W zwi ą zku z tym, ż e Gmina Ż ory, jak ju ż wy ż ej wskazano zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą , to posiada niezb ę dny potencja ł do narzucania swoim kontrahentom warunków umów. Jednocze ś nie o tym, czy w konkretnej sytuacji tre ść umowy zosta ł a kontrahentowi narzucona, czy te ż umowa by ł a rezultatem negocjacji w ramach przys ł uguj ą cej stronom swobody kontraktowania decyduje ostatecznie tre ść umowy oraz okoliczno ś ci jej zawarcia. Nale ż y zaznaczy ć , ż e kontrahenci bior ą cy udzia ł w grze rynkowej zachowuj ą si ę racjonalnie. Zgodnie z tym za ł o ż eniem, je ż eli podmiot dominuj ą cy na rynku nie by ł by w stanie wynegocjowa ć tre ś ci umowy, do zawarcia której dosz ł o w warunkach dominacji rynkowej, umow ę nale ż y uzna ć jako ograniczaj ą c ą samodzielno ść kontrahenta podmiotu dominuj ą cego i umowa ta jest mu jednocze ś nie narzucona. Narzucanie warunku umowy ma miejsce wówczas, gdy przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą wykorzystuj ą c sytuacj ę przymusow ą kontrahenta, wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nim okre ś lone zachowanie. Dla oceny sytuacji istotne jest natomiast, ż e brak jest wewn ę trznej zgodno ś ci stron dla tre ś ci umowy, która obiektywnie jest umow ą nierównoprawn ą . Do narzucania mo ż e dochodzi ć zarówno w drodze aktywnego dzia ł ania w negocjacjach, jak równie ż zaniechania – odmowy podejmowania negocjacji odno ś nie spornych kwestii. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy nale ż y stwierdzi ć , ze Gmina narzuci ł a PPKS zawarcie umów z dnia 08.08.2002r. (datowana na 27.06.2001r. - Nr 18/PR/2001) oraz z dnia 28.08.2002r., (nr 38/PR/2002), których przedmiotem jest uregulowanie zasad korzystania 6 przez PPKS ze stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory przystanków i dworca autobusowego okre ś lonych w aktualnym rozk ł adzie jazdy. Z materia ł u dowodowego zgromadzonego w toku post ę powania wynika, ż e nie podpisanie w/w umów przez PPKS mog ł o spowodowa ć cofni ę cie temu przedsi ę biorcy zezwolenia na wykonywanie krajowego drogowego przewozu osób. Gmina zwróci ł a si ę do Marsza ł ka Województwa Ś l ą skiego o cofni ę cie PPKS zezwolenia na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób poniewa ż przedsi ę biorca ten odmawia ł podpisania umowy okre ś laj ą cej zasady korzystania z dworca autobusowego oraz przystanków pozostaj ą cych w zarz ą dzie Gminy. W zwi ą zku z tym Marsza ł ek Województwa Ś l ą skiego wyznaczy ł PPKS termin na podpisanie tej umowy z zastrze ż eniem, ż e niedostarczenie jej w okre ś lonym terminie uzasadnia ć b ę dzie podjecie decyzji o cofni ę ciu PPKS zezwole ń na prowadzenie regularnych przewozów osób na trasach obejmuj ą cych przystanki pozostaj ą cych w zarz ą dzie Gminy. Z powy ż szego wynika, ż e Gmina narzuci ł a PPKS warunki umów w oparciu o postanowienia których przedsi ę biorca ten by ł uprawniony do korzystania z przystanków na terenie Ż or. Za uci ąż liwy warunek umowy nale ż y uzna ć ka ż dy warunek oznaczaj ą cy dla jednej ze stron umowy ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Ustalenia te powinny by ć dokonywane wed ł ug kryteriów obiektywnych. W okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy nale ż a ł oby zatem ustali ć , czy w warunkach istnienia wolnej konkurencji na rynku Gmina Ż ory by ł by w stanie wynegocjowa ć takie warunki umów ze swoimi odbiorcami. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi. Nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Zarz ą d Miasta Ż ory uchwa łą nr 1194/XXXVI/02 z dnia 28.08.2002r. (karta nr 28) m.in. na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorz ą dzie gminnym, okre ś li ł stawki za korzystanie z przystanków i dworca autobusowego w Ż orach. Zgodnie z t ą uchwa ł a ustalono stawki za jednokrotne zatrzymanie w wysoko ś ci: - dla przewo ź ników wykonuj ą cych przewozów osób w komunikacji lokalnej na przystanku – 0,05 PLN + VAT i na dworcu autobusowym – 0,15 PLN + VAT, - dla przewo ź ników wykonuj ą cych przewozów osób w przewozach dalekobie ż nych na dworcu autobusowym – 5 PLN + VAT. Art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych stanowi, ż e do zarz ą dcy drogi nale ż y w szczególno ś ci utrzymanie nawierzchni, chodników, obiektów in ż ynierskich, urz ą dze ń zabezpieczaj ą cych ruch i innych urz ą dze ń zwi ą zanych z drog ą . Zgodnie z art. 19 w/w ustawy zarz ą dc ą dróg (za wyj ą tkiem autostrad i dróg ekspresowych) w miastach na prawach powiatu jest Prezydent Miasta. Z kolei art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorz ą dzie gminnym stanowi, i ż do zada ń wójta (prezydenta) nale ż y w szczególno ś ci gospodarowanie mieniem komunalnym. „Pozostaj ą c przy za ł o ż eniu, ż e ustawa antymonopolowa skierowana jest przeciw ograniczaniu konkurencji przez podmioty gospodarcze, a wi ę c nie przez organy publiczne (pa ń stwowe i samorz ą dowe), trzeba b ę dzie precyzyjnie okre ś li ć granice mi ę dzy ograniczaj ą cymi konkurencj ę dzia ł aniami organów pa ń stwa lub gmin z tytu ł u imperium lub dominium (w imieniu Skarbu Pa ń stwa lub gmin jako osób prawnych)” (C. Kosikowski, T. Ł awi ń ski „Ochrona prawna konkurencji i zwalczanie praktyk monopolistycznych” Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1994 str. 74). Gmina zarz ą dzaj ą c przystankami komunikacyjnymi zlokalizowanymi przy drogach gminnych 7 i powiatowych, jak i oddanych jej w zarz ą d przystankach umiejscowionych przy drogach wojewódzkich i krajowych dzia ł a z tytu ł u dominium, a nie imperium. Uzasadnia to wi ę c ocen ę dzia ł a ń Gminy w ś wietle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 140 k.c. w granicach okre ś lonych przez ustawy i zasady wspó łż ycia spo ł ecznego w ł a ś ciciel mo ż e, z wy łą czeniem innych osób korzysta ć z rzeczy zgodnie ze spo ł eczno – gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, a w szczególno ś ci mo ż e pobiera ć po ż ytki i inne dochody z rzeczy. Powo ł any przepis nie mo ż e by ć usprawiedliwieniem dla stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Ustawa antymonopolowa uchwalona w interesie publiczno – prawnym zawiera regulacje bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce. Zatem w ł a ś ciciel, wykonuj ą c swe prawa podmiotowe w dzia ł alno ś ci gospodarczej, musi to czyni ć w zgodno ś ci z t ą ustaw ą . Mo ż e wi ę c, jak ka ż dy w ł a ś ciciel pobiera ć po ż ytki i inne dochody z rzeczy. Natomiast nie mo ż e si ę to odbywa ć kosztem ograniczenia konkurencji. W ś wietle orzecznictwa, je ż eli w ł a ś ciciel rzeczy jest przedsi ę biorc ą , ustawa antymonopolowa jest jedn ą z tych ustaw do których odsy ł a art. 140 K.c. dla okre ś lenia granic wykonywania przez w ł a ś ciciela swego prawa. Dlatego te ż zdaniem Organu Antymonopolowego Gmina jako w ł a ś ciciel i zarz ą dca przystanków ma prawo pobierania op ł at od przedsi ę biorców korzystaj ą cych z nich, mo ż e to jednak czyni ć tylko w granicach okre ś lonych przez ustaw ę antymonopolow ą . Z informacji przedstawionych przez Gmin ę wynika, ż e w 2002r. w zwi ą zku z administracj ą przystankami i dworcem autobusowym ponios ł a ona koszty w łą cznej wysoko ś ci 375 185,33 PLN. Sk ł ada ł y si ę na nie nast ę puj ą ce elementy: koszt wykonania zatok autobusowych – 218 807,90 PLN; koszt utrzymania dworca i zatok autobusowych – 39 012,63 PLN; remonty i zakup wiat przystankowych – 23 147,80 PLN oraz koszt utrzymania przystanków komunikacji miejskiej w czysto ś ci – 94 217 PLN. Gmina wystawi ł a faktury za korzystanie z przystanków na łą czn ą kwot ę – 202 488,07 PLN, z czego faktyczny wp ł yw wyniós ł – 143 557,48 PLN. Z powy ż szego wynika, ż e wydatki Gminy zwi ą zane z administracj ą przystankami prawie dwukrotnie przewy ż szaj ą wp ł ywy z tytu ł u op ł at za korzystanie z nich. PPKS w toku post ę powania nie kwestionowa ł wysoko ś ci op ł at pobieranych przez Gmin ę , tylko stale sta ł na stanowisku, ż e pobieranie tych op ł at co do zasady jest bezprawne. Nale ż y zwróci ć uwag ę na fakt, ż e PPKS jako w ł a ś ciciel dworców autobusowych w Rybniku i Wodzis ł awiu Ś l ą skim pobiera od innych przewo ź ników op ł aty za korzystanie z tych dworców. Równocze ś nie PPKS wnosi op ł aty na rzecz innych w ł a ś cicieli dworców autobusowych na terenie kraju nie kwestionuj ą c tego faktu. (karty nr 34-36). Gmina, tak jak ka ż dy inny w ł a ś ciciel lub zarz ą dca przystanków komunikacyjnych ma prawo pobierania op ł at od podmiotów, które korzystaj ą z nich w prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, poniewa ż ponosi okre ś lone koszty zwi ą zane z ich utrzymaniem. S ą d Najwy ż szy w Uchwale Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpiecze ń Spo ł ecznych z dnia 26.09.1995r. (sygn. akt IIIAZP 22/95) stwierdzi ł , ż e Gmina z tytu ł u gospodarowania mieniem komunalnym ma prawo pobierania stosownych op ł at (Wokanda 1996/1 str. 27). W ś wietle powy ż ej przedstawionych okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , ż e fakt pobierania przez Gmin ę op ł at za korzystanie z przystanków nie jest uci ąż liwy dla PPKS i nie przynosi Gminie nieuzasadnionych korzy ś ci. Ka ż dy podmiot, który korzysta z mienia stanowi ą cego w ł asno ść lub b ę d ą cego w zarz ą dzie osoby trzeciej musi uwzgl ę dni ć fakt, ż e w ł a ś ciciel lub zarz ą dca b ę dzie z tytu ł u udost ę pnienia tego mienia pobiera ł op ł aty. Oczywi ś cie, w szczególno ś ci podmiot, który zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku nie mo ż e ustala ć tych op ł at w dowolny i arbitralny sposób, ale op ł aty te powinny stanowi ć rewindykacj ę kosztów, które poniós ł . Op ł aty pobierane przez Gmin ę Ż ory pokrywaj ą cz ęść kosztów, które ponosi ona z tytu ł u administrowania przystankami komunikacyjnymi na swoim terenie, brak jest wiec przes ł anek 8 do stwierdzenia, ż e osi ą ga ona z tytu ł u ich pobierania nieuzasadnione korzy ś ci. Ponadto PPKS w toku post ę powania nie kwestionowa ł faktu ponoszenia przez Gmin ę kosztów zwi ą zanych z administrowaniem przystankami, ani te ż nie kwestionowa ł ich wysoko ś ci. St ą d te ż nale ż y stwierdzi ć , ż e nie zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 poniewa ż pobieranie przez Gmin ę Ż ory op ł at za korzystanie z przystanków stanowi ą cych jej w ł asno ść , b ą d ź pozostaj ą cych w jej zarz ą dzie nie jest uci ąż liwe dla PPKS i nie przynosi Gminie nieuzasadnionych korzy ś ci. St ą d nale ż a ł o orzec jak w pkt I sentencji. Drugim zarzutem, który PPKS zawar ł we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego jest nadu ż ywanie przez Gmin ę pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpo ś rednie narzucanie nieuczciwych cen za korzystanie z przystanków stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory, b ą d ź pozostaj ą cych w jej zarz ą dzie. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów. Jak wykazano to we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji Gmina jako zarz ą dca wszystkich dróg na swoim obszarze zajmuje dominuj ą c ą pozycj ę na rynku udost ę pniania cz ęś ci pasa drogowego – wydzielonego jako przystanek komunikacyjny - w celu zatrzymywania si ę na nim pojazdów przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie przewozu osób. Ponadto w uzasadnieniu do pkt I sentencji decyzji wykazano, ż e Gmina narzuci ł a PPKS obowi ą zek wnoszenia op ł at za korzystanie z przystanków komunikacyjnych na terenie Ż or. W uzasadnieniu wniosku oraz w tre ś ci korespondencji przesy ł anej w toku post ę powania PPKS stale stoi na stanowisku, ż e Gmina Ż ory co do zasady nie ma prawa pobiera ć op ł at za korzystanie z przystanków komunikacyjnych stanowi ą cych jej w ł asno ść , b ą d ź pozostaj ą cych w jej zarz ą dzie. St ą d te ż PPKS kwestionuje prawo pobierania op ł aty za jednokrotne zatrzymanie na przystanku w wysoko ś ci 0,05 PLN + VAT. PPKS nie domaga si ę , aby w/w op ł ata zosta ł a obni ż ona, nie twierdzi te ż , ż e kalkulacja op ł aty zosta ł a niew ł a ś ciwe sporz ą dzona, tylko neguje prawo pobierania przez Gmin ę op ł aty za korzystanie z przystanków w ogóle. Jak wskazano wcze ś niej Gmina w 2002r. w zwi ą zku z administracj ą przystankami i dworcem autobusowym ponios ł a koszty w łą cznej wysoko ś ci 375 185,33 PLN. Sk ł ada ł y si ę na nie koszty wykonania zatok autobusowych, koszty utrzymania dworca i zatok autobusowych, remonty i zakup wiat przystankowych oraz koszt utrzymania przystanków komunikacji miejskiej w czysto ś ci. Gmina wystawi ł a faktury za korzystanie z przystanków na łą czn ą kwot ę – 202 488,07 PLN, z czego faktyczny wp ł yw wyniós ł – 143 557, 48 PLN. St ą d te ż wydatki Gminy zwi ą zane z administracj ą przystankami prawie dwukrotnie przewy ż szy ł y wp ł ywy z tytu ł u op ł at za korzystanie z nich. W ś wietle powy ż szego brak jest podstaw do twierdzenia, ż e Gmina narzuci ł a PPKS oraz innym przewo ź nikom nieuczciwe ceny, poniewa ż wp ł ywy z op ł at za korzystanie z przystanków nie pokrywaj ą kosztów zwi ą zanych z ich utrzymaniem. Ponadto Gmina pobiera op ł aty od wszystkich przewo ź ników na identycznych zasadach. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w pkt II sentencji. Trzeci ą zarzucan ą Gminie praktyk ą jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez stwarzanie warunków ograniczaj ą cych mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw na drodze post ę powania administracyjnego. 9 W my ś l art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę uznane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku. Ustawa nie wymienia w sposób wyczerpuj ą cy przejawów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku, a jedynie ogranicza si ę w art. 8 ust. 2 do wyliczenia typowych przyk ł adów zachowa ń przedsi ę biorców maj ą cych charakter praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Z uwagi na otwarty katalog praktyk nie ma formalnych przeszkód, aby zosta ł on rozszerzony tak ż e o dzia ł ania przedsi ę biorców, nosz ą ce znamiona bezprawnego zachowania ograniczaj ą cego konkurencj ę lub eksploatuj ą ce pozycj ę zajmowan ą na rynku, czy te ż godz ą ce w interesy konsumentów. W uzasadnieniu wniosku o wszcz ę cie post ę powania PPKS stwierdzi ł o, ż e na ustanowione op ł aty za korzystanie z przystanków na terenie Ż or nie przys ł uguje skarga do s ą du, gdy ż nie zosta ł y one wprowadzone uchwa łą Rady Gminy, ani te ż decyzj ą administracyjn ą , lecz „dobrowolnie” zosta ł y zaakceptowane przez przewo ź nika. Uniemo ż liwia to dochodzenie przez PPKS swoich praw w post ę powaniu administracyjnym. PPKS uwa ż a, ż e Gmina Ż ory ograniczaj ą c przedsi ę biorcy mo ż liwo ść odwo ł ania od bezprawnych dzia ł a ń , ograniczaj ą cych przewo ź nikom i organizatorom komunikacji dost ę pno ść do przystanków komunikacji publicznej poprzez nak ł adanie na nich obowi ą zków i op ł at, które nie wynikaj ą z ustaw stosuje niedozwolon ą praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Jak wskazano to we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji m.in. na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych oraz art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorz ą dzie gminnym, Zarz ą d Miasta uchwa łą nr 1194/XXXVI/02 z dnia 28.08.2002r. (karta nr 28) okre ś li ł stawki za korzystanie z przystanków i dworca autobusowego w Ż orach. Zgodnie z t ą uchwa łą ustalono stawki za jednokrotne zatrzymanie w wysoko ś ci: - dla przewo ź ników wykonuj ą cych przewóz osób w komunikacji lokalnej na przystanku – 0,05 PLN + VAT i na dworcu autobusowym – 0,15 PLN + VAT, - dla przewo ź ników wykonuj ą cych przewozów osób w przewozach dalekobie ż nych na dworcu autobusowym – 5 PLN + VAT. Z powy ż szego wynika, ż e wysoko ść op ł at za korzystanie z przystanków na terenie Ż or zosta ł a wprowadzona uchwa łą Zarz ą du Miasta Ż ory. W sytuacji, gdy PPKS uwa ż a ł o, ż e w/w uchwa ł a zosta ł a podj ę ta z naruszeniem prawa, poniewa ż Gmina nie jest uprawniona do pobierania op ł at za korzystanie z przystanków komunikacyjnych mia ł o ono prawo zaskar ż enia jej w odpowiednim trybie. Szczegó ł owe przepisy w tej materii zawarte s ą w rozdziale 10 ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorz ą dzie gminnym pod tytu ł em „Nadzór nad dzia ł alno ś ci ą gminn ą ”. W sytuacji zaskar ż enia uchwa ł y Zarz ą du Miasta Ż ory w trybie administracyjnym okre ś lonym w ustawie o samorz ą dzie gminnym, PPKS mog ł o doprowadzi ć do sytuacji, ż e w ł a ś ciwy organ uzna ł by, i ż w/w uchwa ł a zosta ł a podj ę ta z naruszeniem prawa i zosta ł aby ona wyeliminowana z obrotu prawnego. Brak jest dowodów na to, aby Gmina Ż ory w jakikolwiek sposób uniemo ż liwia ł a b ą d ź te ż utrudnia ł a PPKS skorzystanie z mo ż liwo ś ci zaskar ż enia w/w uchwa ł y Zarz ą du Miasta Ż ory z dnia 28.08.2002r. Nale ż y równie ż zwróci ć uwag ę na stanowisko Gminy prezentowane w toku post ę powania zgodnie z którym „(...) stawki odp ł atno ś ci odnosz ą ce si ę do wszystkich przewo ź ników w mie ś cie zosta ł y zatwierdzone uchwa łą Zarz ą du Miasta Ż ory Nr 1194/XXXVI/02 z 28.08.2002r., która zgodnie z przepisami ustawy o samorz ą dzie gminnym mog ł a zosta ć przez ka ż dego z nich, tak ż e przez PPKS zausterkowana, w ten sposób, ż e dopuszczalne by ł o wyst ą pienie z wezwaniem o zmian ę lub uchylenie uchwa ł y a w razie braku reakcji zaskar ż enie jej do NSA” (karta nr 25). W zwi ą zku z powy ż szym zarzut postawiony Gminie Ż ory stwarzania warunków ograniczaj ą cych mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw przez PPKS na drodze post ę powania administracyjnego nie jest uzasadniony, poniewa ż PPKS by ł o uprawnione do skorzystania z uprawnie ń okre ś lonych w ustawie o samorz ą dzie gminnym. 10 Oprócz powy ż szego nale ż y wskaza ć , ż e w dniu 08.08.2002r. pomi ę dzy Gmin ą Ż ory i PPKS zosta ł a podpisana umowa Nr 18/PR/2001 (datowana na 27.06.2001r.), której przedmiotem jest uregulowanie zasad korzystania przez PPKS ze stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory przystanków i dworca autobusowego okre ś lonych w aktualnym rozk ł adzie jazdy. W § 11 umowy zawarty zosta ł zapis zgodnie z którym wszelkie spory wynik ł e z umowy rozstrzyga ć b ę dzie S ą d w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na siedzib ę Miasta. Kolejn ą umow ę nr 38/PR/2002, której przedmiotem jest uregulowanie zasad korzystania przez PPKS ze stanowi ą cych w ł asno ść Gminy Ż ory przystanków i dworca autobusowego okre ś lonych w aktualnym rozk ł adzie jazdy strony podpisa ł y w dniu 28.08.2002r. (karty nr 78- 79). Umowa ta zosta ł a zawarta na okres od 01.07.2002r. do 31.10.2002r. i zawiera ł a identyczne postanowienia jak w umowie z dnia 08.08.2002r. W § 11 umowy zawarty zosta ł zapis zgodnie z którym wszelkie spory wynik ł e z umowy rozstrzyga ć b ę dzie S ą d w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na siedzib ę Miasta. Z powy ż szych faktów wynika, ż e PPKS wi ą za ł y z Gmin ą umowy cywilnoprawne, które okre ś la ł y zasady korzystania przez przewo ź nika z przystanków komunikacyjnych, w tym równie ż odp ł atno ść za nie. Zgodnie z art. 2 § 1 Kodeksu post ę powania cywilnego do rozpoznawania spraw cywilnych powo ł ane s ą s ą dy powszechne, o ile sprawy te nie nale żą do w ł a ś ciwo ś ci s ą dów szczególnych, oraz S ą d Najwy ż szy. W zwi ą zku z tym przys ł ugiwa ł o i przys ł uguje PPKS prawo do dochodzenia swoich praw przed s ą dem powszechnym, poniewa ż pomi ę dzy stronami umowy dosz ł o do nawi ą zania stosunku cywilnoprawnego. Przepisy prawa reguluj ą tryby rozstrzygania spraw, wskazuj ą c b ą d ź to drog ę post ę powania cywilnego, b ą d ź te ż drog ę post ę powania administracyjnego. W niniejszej sprawie Gmina Ż ory nie wy łą czy ł a PPKS mo ż liwo ś ci dochodzenia swoich praw, poniewa ż przedsi ę biorca ten mo ż e skorzysta ć równie ż z drogi post ę powania cywilnego. W zwi ą zku z tym zarzut stwarzania przez Gmin ę warunków ograniczaj ą cych mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw przez PPKS na drodze post ę powania administracyjnego nie znajduje uzasadnienia, poniewa ż przedsi ę biorca ten móg ł skorzysta ć z tej drogi post ę powania, co wykazano powy ż ej, a tak ż e z dogi post ę powania cywilnego poniewa ż spory wynikaj ą ce z umów cywilnoprawnych rozstrzygane s ą w tym trybie. St ą d te ż nale ż a ł o orzec jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 11