RPZ-5/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 29.05.2003 r. RPZ – 500-W/1/03/JK DECYZJA Nr RPZ - 5/2003 Na podstawie art. 85 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie interesów konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122 z 2000 r. poz. 1319 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 z 2002 r., poz. 172 z pó ź n. zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego , na wniosek Wojciecha Bagie ń skiego – prowadz ą cego Kancelari ę Prawn ą „Bi” w Poznaniu w sprawie nadu ż ywania przez Grup ę Energetyczn ą ENEA S.A. w Poznaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dystrybucji energii elektrycznej, poprzez nieuzasadnion ą odmow ę przy łą czenia do sieci elektroenergetycznej kompleksu dzia ł ek budowlanych po ł o ż onych w miejscowo ś ci Czmoniec. Uzasadnienie W dniu 13.01.2003 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu (za po ś rednictwem Departamentu Przemys ł u i Infrastruktury UOKiK w Warszawie) wp ł yn ął wniosek pana Wojciecha Bagie ń skiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako „Bi” Kancelaria Prawna w Poznaniu (zwanego dalej W. Bagie ń ski) skierowany przeciwko Energetyce Pozna ń skiej S.A. (obecnie Grupa Energetyczna ENEA S.A.) w Poznaniu (zwanej dalej Spó ł k ą ENEA). Wnioskodawca – w ł a ś ciciel terenu usytuowanego w miejscowo ś ci Czmoniec, podzielonego na dzia ł ki budowlane zarzuci ł Spó ł ce ENEA torpedowanie jego dzia ł a ń zmierzaj ą cych do przy łą czenia ca ł ego kompleksu do sieci elektroenergetycznej. Pomimo bowiem z ł o ż enia w pa ź dzierniku 2001 r. wniosków o okre ś lenie warunków przy łą czenia oraz o zawarcie umowy o przy łą czenie do chwili obecnej, wskutek szeregu zaniecha ń przedsi ę biorstwa energetycznego, nie okre ś lono nawet wst ę pnych warunków przy łą czenia. Na poparcie swoich twierdze ń W. Bagie ń ski do łą czy ł do wniosku licz ą c ą 34 pozycje korespondencj ę ze Spó ł k ą ENEA. 2 Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Przed wydaniem postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, o którym mowa w art. 43, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego (art. 85 ust. 2). W zwi ą zku z tym, ż e wniosek W. Bagie ń skiego nie zawiera ł wszystkich istotnych informacji niezb ę dnych do oceny zasadno ś ci wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, Urz ą d postanowi ł wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce. W oparciu o zebrany w powy ż szym trybie materia ł dowodowy ustalono, i ż pierwszy wniosek o okre ś lenie warunków przy łą czenia, który dotyczy ł 43 dzia ł ek o nr ewid. 488/6 – 49, z ł o ż ony zosta ł w Zak ł adzie Obrotu Energi ą we Wrze ś ni w dniu 11.10.2001 r.. Wniosek ten jednak zwrócony zosta ł 26.10.2001 r. celem uzupe ł nienia o mapk ę sytuacyjn ą (plan zabudowy lub szkic sytuacyjny okre ś laj ą cy usytuowanie przy łą czanego obiektu wzgl ę dem istniej ą cych sieci oraz s ą siednich obiektów. Wspomnie ć nale ż y, i ż obowi ą zek za łą czenia takiego dokumentu do wniosku o okre ś lenie warunków przy łą czenia wynika z § 6 ust. 4 pkt 2 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 25.09.2000 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, obrotu energi ą elektryczn ą , ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz. U. Nr 85 z 2000 r., poz. 957). Uzupe ł niony wniosek zosta ł przekazany w dniu 12.11.2001 r., za ś w dniu 29.11.2001 r. W. Bagie ń ski przes ł a ł dodatkowo sze ść wniosków o okre ś lenie warunków przy łą czenia odbiorców z miejscowo ś ci Czmoniec, Mieczewo i Trzykolne M ł yny wraz z pro ś b ą tych odbiorców o rozwi ą zanie problemu prawid ł owego zasilania. Ostatni wniosek (pismem z 10.12.2001 r.) zosta ł zwrócony W. Bagie ń skiemu do uzupe ł nienia w zwi ą zku z brakiem dokumentów potwierdzaj ą cych tytu ł y prawne oraz mapek sytuacyjnych. Krótko potem W. Bagie ń ski (w dniu 12.12.2001 r.) przekaza ł Spó ł ce ENEA wypis z rejestru gruntów (jedna dzia ł ka zosta ł a podzielona) oraz pe ł nomocnictwa notarialne osób, które ju ż zakupi ł y niektóre dzia ł ki. Zapowiedzia ł tak ż e, i ż ka ż da kolejna sprzeda ż dzia ł ek b ę dzie wi ą za ł a si ę z udzieleniem mu pe ł nomocnictwa do zawarcia umów o przy łą czenie. W. Bagie ń ski wskaza ł ponadto, i ż przedsi ę biorstwo ROLMECH z Trzykolnych M ł ynów zadeklarowa ł o wydzielenie w ł asnego terenu pod niezb ę dn ą stacj ę transformatorow ą . Ww. pismo W. Bagie ń skiego spowodowa ł o, i ż Zak ł ad Dystrybucji Energii we Wrze ś ni powzi ął w ą tpliwo ść co do tego, czy forma pe ł nomocnictw mo ż e by ć podstaw ą do zawarcia z nim umowy przy łą czeniowej. Z takim uzasadnieniem wi ę c Zak ł ad zwróci ł si ę (pismo ma dat ę 28.12.2001 r.) o opini ę do centrali Spó ł ki ENEA w Poznaniu z pro ś b ą o zaj ę cie stanowiska. Po uzyskaniu opinii, pismem z 26.02.2002 r. Zak ł ad we Wrze ś ni zawiadomi ł W. Bagie ń skiego, ż e przed ł o ż one przez niego dokumenty s ą niewystarczaj ą ce do przekazania warunków przy łą czenia. Przekazane winny by ć bowiem tytu ł y w ł asno ś ci gruntów, tj. akty notarialne (wedle stanowiska Spó ł ki ENEA z 18.02.2003 r., s ą to bardziej wiarygodne i jednoznaczne dokumenty, ponadto zachodzi ł a rozbie ż no ść co do w ł asno ś ci 5 dzia ł ek). Zak ł ad, powo ł uj ą c si ę na wymogi prawa energetycznego, zaproponowa ł ponadto, aby o przy łą czenie wyst ę powali w ł a ś ciciele poszczególnych dzia ł ek. Z tych wzgl ę dów pismo z 26.02.2002 r. przes ł ane zosta ł o do wiadomo ś ci równie ż kontrahentom W. Bagie ń skiego. 3 W odpowiedzi z dnia 25.03.2002 r. W. Bagie ń ski poprosi ł o wyja ś nienie, czy zamiast aktu notarialnego mo ż e by ć przedstawiony skrócony wypis z ksi ę gi wieczystej, prosi ł równie ż o przekazanie druków wniosku o wydanie warunków przy łą czenia i mapy sytuacyjnej, za ś w dniu 15.04.2002 r. z ł o ż y ł ponownie wniosek o okre ś lenie warunków przy łą czenia dzia ł ek nr 488/6 – 49. Zgodnie z za łą czonym wypisem z ksi ę gi wieczystej wszystkie dzia ł ki nale ż a ł y do niego. W z ł o ż onym wniosku przedsi ę biorstwo energetyczne dostrzeg ł o rozbie ż no ś ci co do w ł asno ś ci dzia ł ki nr 488/45, która zgodnie z dokumentami nale ż a ł a albo do pana Józefa Kochmana albo W. Bagie ń skiego. Obaj zainteresowani zostali o tym powiadomieni pismem z 26.04.2002 r. W dniu 7.05.2002 r. do Zak ł adu we Wrze ś ni zwróci ł si ę pan Kochman, który wskaza ł , i ż to on jest w ł a ś cicielem tej dzia ł ki, co w pi ś mie z 10.05.2002 r. potwierdzi ł W. Bagie ń ski prosz ą c jednocze ś nie o informacj ę ile jeszcze czasu Zak ł ad potrzebuje aby podpisa ć umow ę o przy łą czenie. Kolejne pismo skierowane do W. Bagie ń skiego ma dat ę dopiero 5.07.2002 r. (prawdopodobnie w do tego czasu centrala Spó ł ki ENEA w Poznaniu przygotowywa ł a stanowisko w sprawie na pro ś b ę Zak ł adu we Wrze ś ni z 20.05.2002 r.). Powo ł uj ą c si ę na rozbie ż no ś ci co do w ł asno ś ci gruntów w sk ł adanych wnioskach o przy łą czenie, przedsi ę biorstwo ponownie przes ł a ł o druki wniosków o przy łą czenie celem ich wype ł nienia zgodnie z obecnym stanem formalno – prawnym. W. Bagie ń ski zareagowa ł pismem z 10.07.2002 r., w którym zarzuci ł Zak ł adowi we Wrze ś ni pozbawianie go mo ż liwo ś ci prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, zapytuj ą c jednocze ś nie o wskazanie warunków na jakich przedsi ę biorstwo energetyczne chce wspó ł pracowa ć . Nie zmieni ł o to stanowiska Zak ł adu albowiem w pi ś mie z 5.08.2002 r. ponownie wskaza ł na rozbie ż no ś ci co do w ł asno ś ci gruntów i wezwa ł do ponownego z ł o ż enia wymaganych druków. W. Bagie ń ski zosta ł nadto poproszony o do łą czenie aktualnych wypisów z ksi ę gi wieczystej dla dzia ł ek, których na dzie ń sk ł adania wniosku jest w ł a ś cicielem oraz planu zagospodarowania przestrzennego kompleksu dzia ł ek ze wskazaniem lokalizacji stacji transformatorowej. Kolejny wniosek o okre ś lenie warunków przy łą czenia zosta ł z ł o ż ony w dniu 8.08.2002 r. Na podstawie tre ś ci pisma Spó ł ki ENEA z 20.08.2002 r. mo ż na domniemywa ć , ż e ten trzeci ju ż wniosek nie nasuwa ł w ą tpliwo ś ci albowiem w pi ś mie tym Spó ł ka poinformowa ł a, i ż w terminie 1 miesi ą ca dokona szczegó ł owych analiz technicznych i ekonomicznych, które umo ż liwi ą okre ś lenie zakresu rzeczowego inwestycji oraz uzyskanie ś rodków finansowych niezb ę dnych dla jej realizacji. Zapewni ł a jednocze ś nie, i ż niezw ł ocznie po uzyskaniu zapewnienia o mo ż liwo ś ciach pozyskania ś rodków finansowych przedstawi warunki przy łą czenia wraz z propozycj ą umowy o przy łą czenie do sieci. W pi ś mie za ś z 15.10.2002 r. Spó ł ka ENEA zwracaj ą c uwag ę na kwesti ę dzia ł ki pod stacj ę transformatorow ą (dzia ł ka taka by ł a przewidziana w planie zagospodarowania przestrzennego, natomiast pó ź niej w projekcie podzia ł u terenu dzia ł ki takiej nie by ł o) poinformowa ł a, i ż wyst ą pi ł a do firmy ROLMECH o potwierdzenie udost ę pnienia terenu pod tak ą stacj ę i przedstawienie propozycji ceny sprzeda ż y gruntu (ROLMECH odpowiedzia ł w dniu 18.11.2002 r). Warunki przy łą czenia do sieci wraz z projektem umowy o przy łą czenie zosta ł y W. Bagie ń skiemu dor ę czone wraz z pismem z dnia 23.12.2002 r. Zanim to nast ą pi ł o W. Bagie ń ski przes ł a ł do Spó ł ki ENEA (zarówno do Zak ł adu we Wrze ś ni, jak i centrali w Poznaniu) szereg pism, w których zarzuca ł opiesza ł o ść i bojkotowanie jego dzia ł alno ś ci (pisma z 11.10, 24.10., 18.11, 27.11 i 17.12.2002 r.). Wraz z pismem z dnia 14.01.2003 r. W. Bagie ń ski odes ł a ł 2 egzemplarze podpisanej przez siebie umowy o przy łą czenie, zwracaj ą c przy tym uwag ę , i ż co do dwóch dzia ł ek wkrad ł si ę b łą d, bowiem wnioskodawca nie by ł ich w ł a ś cicielem. Jednocze ś nie W. Bagie ń ski, z uwagi na fakt, i ż w trakcie trwania umowy b ę dzie sprzedawa ł kolejne dzia ł ki, zaproponowa ł , aby po zg ł oszeniu sprzeda ż y kupiec sk ł ada ł wniosek o zawarcie umowy o 4 przy łą czenie, a przedsi ę biorstwo energetyczne po jej podpisaniu i wp ł acie op ł aty przy łą czeniowej zwraca ł o W. Bagie ń skiemu wp ł acon ą przez niego cz ęść op ł aty. Propozycje swoje W. Bagie ń ski anulowa ł jednak w pismach z 6 i 10.02.2003 r. i przypominaj ą c o tym, ż e ui ś ci ł ju ż op ł at ę za przy łą czenie poprosi ł o odwrotne podpisanie umowy przez Spó ł k ę ENEA. Sta ł o si ę to przyczyn ą wyst ą pienia (pismo z 13.02.2003 r.) Spó ł ki ENEA z pro ś b ą o jednoznaczne przedstawienie propozycji post ę powania po sprzeda ż y dzia ł ek obj ę tych umow ą o przy łą czenie, a to celem ich uwzgl ę dnienia w nowym projekcie umowy. Przedsi ę biorstwo poinformowa ł o ponadto, i ż nie by ł o podstaw do dokonania wp ł aty op ł aty za przy łą czenie wobec faktu, i ż umowy jeszcze nie zawarto, w zwi ą zku z czym zostanie ona zwrócona. W odpowiedzi na przedstawienie dalszego przebiegu sprawy, w pi ś mie z 7.04.2003 r. W. Bagie ń ski poinformowa ł Urz ą d, i ż ingerencja Urz ę du „poskutkowa ł a” i w ci ą gu 14 dni przeka ż e informacje o sposobie za ł atwienia sprawy. Niezale ż nie od wniosku W. Bagie ń skiego do Spó ł ki ENEA w ró ż nym czasie wp ł yn ęł o 7 wniosków o okre ś lenie warunków przy łą czenia od w ł a ś cicieli dzia ł ek w Czmo ń cu. Wedle Spó ł ki (stan na 2.04.2003 r.), zawarte zosta ł y 4 umowy o przy łą czenie i trwaj ą prace przygotowawcze do realizacji tych inwestycji. Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Niew ą tpliwie analiza przebiegu sprawy W. Bagie ń skiego daje podstawy do wniosku, i ż Spó ł ka ENEA dzia ł a ł a w sposób wyj ą tkowo opiesza ł y, z naruszeniem zasady starannego dzia ł ania profesjonalisty (art. 355 § 2 k.c.). Warto wspomnie ć , i ż zgodnie z § 8 pkt 1 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z 25.09.2000 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, pokrywania kosztów przy łą czenia, obrotu energi ą elektryczn ą , ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz. U. Nr 85 z 2000 r., poz. 957), warunki przy łą czenia winny by ć okre ś lone w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia kompletnego wniosku przez wnioskodawc ę zaliczonego do IV, V lub VI grupy przy łą czeniowej. Tymczasem licz ą c nawet od chwili z ł o ż enia przez W. Bagie ń skiego trzeciego wniosku, do wydania warunków up ł yn ęł o prawie pi ęć miesi ę cy. Wprawdzie Spó ł ka ENEA ma w du ż ej mierze racj ę , podnosz ą c i ż we wnioskach by ł y rozbie ż no ś ci, które nale ż a ł o wyja ś ni ć . Nie wykaza ł a jednak, co dowodzi zebrana korespondencja, woli szybkiego znalezienia rozwi ą zania tych problemów w sposób satysfakcjonuj ą cy obie strony. Wniosek o przy łą czenie z ł o ż ony przez W. Bagie ń skiego nie by ł przecie ż typowym wnioskiem, dotyczy ł wszak ż e ca ł ego kompleksu dzia ł ek budowlanych, z których ka ż da z osobna by ł a i jest przedmiotem obrotu. Trudno spodziewa ć si ę od przedsi ę biorcy, dla którego stanowi to ź ród ł o utrzymania, i ż na czas realizacji przy łą czenia wstrzyma swoj ą dzia ł alno ść . Pomimo tego ewidentnego braku woli wspó ł dzia ł ania po stronie Spó ł ki ENEA, które mo ż na by ł o kwalifikowa ć jako faktyczn ą , nieuzasadnion ą odmow ę okre ś lenia warunków przy łą czenia, post ę powanie antymonopolowe nie mo ż e by ć wszcz ę te. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jej celem jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk monopolistycznych i ochrona interesów konsumentów. Ma ona zatem charakter publiczno – prawny i znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. W odniesieniu do przedsi ę biorców ustawa chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, 5 zbiorowym, a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumieniu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Dzia ł aniami antykonkurencyjnymi, b ą d ź antykonsumenckimi s ą wi ę c jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku. Nie dotycz ą sytuacji pojedynczego przedsi ę biorcy czy konsumenta, lecz zaburze ń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzuj ą cych jego funkcjonowanie. Ingerencja Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniona by ł aby tylko wówczas, gdyby s ł u ż y ł a ochronie tak poj ę tej konkurencji lub interesów konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest wi ę c ochrona prywatno – prawnego interesu przedsi ę biorcy b ą d ź konsumenta ( por. wyrok S ą du Najwy ż szego z 29 maja 2001 roku sygn. akt I CKN 1217/98 ). Nie ma w ą tpliwo ś ci, i ż niniejsza sprawa ma indywidualny charakter albowiem skutki dzia ł a ń i zaniecha ń Spó ł ki ENEA dotykaj ą prywatnego interesu W. Bagie ń skiego. Interes ten mo ż e by ć przyk ł adowo chroniony w post ę powaniu przed s ą dem powszechnym, o ile W. Bagie ń ski poniós ł szkod ę i potrafi wykaza ć jej wysoko ść . Wspomnie ć tutaj równie ż nale ż y o kompetencjach Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki, który móg ł by by ć organem uprawnionym do rozstrzygni ę cia sprawy. W ś wietle bowiem art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54 z 1997 r., poz. 348 z pó ź n.zm.), Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki rozstrzyga w sprawach spornych dotycz ą cych m.in. odmowy przy łą czenia do sieci, odmowy sprzeda ż y energii elektrycznej albo nieuzasadnionego wstrzymania jej dostaw. Nie dostrzegaj ą c zatem naruszenia interesu publicznego, orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : Pan Wojciech Bagie ń ski „Bi” Kancelaria Prawna os. Rzeczypospolitej 21/3 61-396 Pozna ń