RKT-16/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 30. 03. 2006r. RKT- 411 - 30 /06/AD Decyzja Nr RKT- 16 /2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania antymonopolowego przeciwko Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach, ul. Obro ń ców Westerplatte 89, 40 – 335 Katowice, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyki polegaj ą ce na nadu ż ywaniu przez Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar Miast: Katowice, Mys ł owice, Imielin, Siemianowice Ś l ą skie i gminy Che ł m Ś l ą ski – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych poprzez stosowanie w umowach z odbiorcami us ł ug z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków zapisów o nast ę puj ą cym brzmieniu: 1. „ Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (...) f). przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych”, 2. „ Odbiorca us ł ug mo ż e domaga ć si ę od Przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci do 10% w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci oraz ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody. Obni ż enie to obliczane b ę dzie proporcjonalnie do okresu trwania zak ł ócenia” , 3. „Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (…) c). przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych”, i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania . II. Na podstawie art. 10 ust. 1 i ust. 2 wymienionej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar Miast: Katowice, Mys ł owice, Imielin, Siemianowice Ś l ą skie i gminy Che ł m Ś l ą ski – rynku 1 zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych poprzez stosowanie w umowach z odbiorcami us ł ug z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków zapisu o nast ę puj ą cym brzmieniu: „ Odbiorca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia przedsi ę biorstwa o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza g ł ównego, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu lub zaborze jak równie ż zaworów przed i za wodomierzem. W przypadku zaboru wodomierza zawinionego przez Odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie wodomierza, jego os ł on nast ą pi ł o z jego winy niezale ż nie od poniesionych przez Odbiorc ę sankcji karnych przewidzianych w ustawie, przedsi ę biorstwo nalicza ilo ść pobranej wody - odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu zainstalowania nowego wodomierza” i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 01. 06. 2004r. III. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie stwierdza si ę stosowania przez Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar Miast: Katowice, Mys ł owice, Imielin, Siemianowice Ś l ą skie i gminy Che ł m Ś l ą ski – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych poprzez stosowanie w umowach z odbiorcami us ł ug z zakresu zbiorowego odprowadzania ś cieków o tre ś ci: „ Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (...) c). brakiem wody na uj ę ciu”. IV. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 40 000 (s ł ownie: czterdzie ś ci tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji. V. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia si ę obci ąż y ć Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach kosztami niniejszego post ę powania antymonopolowego w wysoko ś ci 128 z ł (s ł ownie: sto dwadzie ś cia osiem z ł otych) tytu ł em zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów przedmiotowego post ę powania. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce o sygnaturze RKT-400-23/04/AD, w sprawie dzia ł alno ś ci Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach (zwanego dalej tak ż e RPWiK lub przedsi ę biorc ą ), maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. W toku powy ż szego post ę powania wyja ś niaj ą cego przedsi ę biorca przekaza ł odpis z rejestru przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego oraz dokumenty, w oparciu o które ś wiadczone s ą us ł ugi z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków. Analiza przedstawionych wzorców i umów faktycznie zawartych 2 wykaza ł a, ż e w niniejszej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą ). Z uwagi na to, dnia 10. 01. 2005r., postanowieniem nr 1 wszcz ę to niniejsze post ę powanie antymonopolowe (karty nr 1-2), w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , naruszaj ą cych art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w wyniku stosowania w umowach z odbiorcami ś wiadczonych przez RPWiK us ł ug zapisów, na mocy których: - w przypadku stwierdzenia zerwania uszkodzenia wodomierza albo jego os ł on lub zaboru wodomierza, RPWiK mog ł o nalicza ć ilo ść pobranej wody odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu zainstalowania nowego wodomierza, - RPWiK wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść za ograniczenie lub wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane brakiem wody na uj ę ciu lub przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, - odbiorca us ł ug mo ż e domaga ć si ę od RPWiK obni ż enia nale ż no ś ci o maksymalnie 10% w razie udowodnienia, ż e dosz ł o do zawinionego dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci oraz ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody, przy zastrze ż eniu, ż e wysoko ść upustu zale ż y od okresu trwania nieprawid ł owo ś ci. Postanowienie o wszcz ę ciu niniejszego post ę powania zosta ł o zmienione i rozszerzone postanowieniem nr 3 z dnia 11. 07. 2005r. (karty nr 138 – 139) w ten sposób, ż e zarzuty stawiane przedsi ę biorcy sformu ł owano w nast ę puj ą cy sposób: 1. zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, do czego mog ł o doj ść w wyniku narzucania przez RPWiK uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci poprzez stosowanie w § 11 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach zapisu o nast ę puj ą cym brzmieniu: „Odbiorca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia przedsi ę biorstwa o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza g ł ównego, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu lub zaborze jak równie ż zaworów przed i za wodomierzem. W przypadku zaboru wodomierza zawinionego przez Odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie wodomierza, jego os ł on nast ą pi ł o z jego winy niezale ż nie od poniesionych przez Odbiorc ę sankcji karnych przewidzianych w ustawie, przedsi ę biorstwo nalicza ilo ść pobranej wody - odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu zainstalowania nowego wodomierza”, 2. zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, do czego mog ł o doj ść poprzez narzucanie przez RPWiK uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci w wyniku stosowania w § 6 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w § 6 umów nr ER/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisów o tre ś ci: „1. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (...), f). przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych”, 3. zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, do czego mog ł o doj ść poprzez narzucanie przez RPWiK uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci w wyniku stosowania poprzez stosowanie w § 16 umów ER/... o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w § 13 umów o zaopatrzenie w wod ę 3 i odprowadzanie ś cieków nast ę puj ą cego postanowienia: „Odbiorca us ł ug mo ż e domaga ć si ę od Przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci do 10% w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci oraz ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody. Obni ż enie to obliczane b ę dzie proporcjonalnie do okresu trwania zak ł ócenia, 4. zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, do czego mog ł o doj ść poprzez narzucanie przez RPWiK uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci w wyniku stosowania w § 6 umów nr ER/… o odprowadzanie ś cieków nast ę puj ą cego zapisu: „1. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (…) c). przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych”, 5. zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej poprzez narzucanie przez RPWiK uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, do czego mog ł o doj ść poprzez stosowanie w § 6 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w § 6 umów nr ER/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisów o tre ś ci: „1. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczanie albo wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (...). c). brakiem wody na uj ę ciu. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu niniejszego post ę powania (karty nr 62 - 65) oraz w pismach kierowanych do organu antymonopolowego (karty nr 68, 142 – 143) Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach podnosi ł o, co nast ę puje. Odnosz ą c si ę do pierwszego zarzutu przedsi ę biorca wskaza ł , ż e nie korzysta ł z mo ż liwo ś ci obci ąż enia us ł ugobiorców kosztami dostarczenia wody, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza w przypadku, gdy stwierdzono zawinione przez us ł ugobiorc ę uszkodzenie lub zabór wodomierza. RPWiK podnios ł o równie ż , ż e zapis mówi ą cy o sposobie naliczania ilo ś ci wody w przypadku stwierdzenia niesprawno ś ci urz ą dze ń lub ich zaboru zmieniono w czerwcu 2004r. Na dowód tego przes ł ano umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków faktycznie zawarte, które zawieraj ą zmieniony zapis normuj ą cy kwesti ę naliczania wody w przypadku, gdy urz ą dzenia pomiarowe uleg ł y uszkodzeniu lub zaborowi (karty nr 21 – 22, 39 – 44). W umowach nowozawieranych nie stosuje si ę kwestionowanego zapisu, a umowy zawarte w terminie wcze ś niejszym podlegaj ą zmianie (karty nr 52 i 62). Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e intencj ą wprowadzenia zakwestionowanego postanowienia by ł o zobligowanie odbiorców do sprawowania pieczy nad wodomierzem oraz do niezw ł ocznego informowania us ł ugodawcy o zaobserwowanych nieprawid ł owo ś ciach. RPWiK wskaza ł o tak ż e, ż e zapis wymieniony w pkt. I1 niniejszej decyzji zosta ł zaproponowany przez Izb ę Gospodarcz ą „Wodoci ą gi Polskie” w stworzonym przez ni ą wzorcu umownym (karta nr 63). W toku post ę powania RPWiK wskaza ł o, ż e postanowienia umowne dotycz ą ce zwolnienia si ę us ł ugodawcy z odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostaw wody i odbioru ś cieków spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, czego dotyczy drugi ze stawianych zarzutów, nie przynosz ą przedsi ę biorstwu nieuzasadnionych korzy ś ci. Przerwa w zasilaniu energetycznym nie musi by ć spowodowana nieprawid ł owym dzia ł aniem lub zaniechaniem przedsi ę biorcy. Analogiczna sytuacja wyst ę puje w przypadku zwolnienia si ę przedsi ę biorcy z odpowiedzialno ś ci za brak wody na uj ę ciu. Niedobór wody mo ż e by ć spowodowany dzia ł aniem si ł przyrody, ska ż eniem wody na uj ę ciu albo brakiem mo ż liwo ś ci jej poboru z powodu braku zasilania energetycznego. Wszystkie w/w okoliczno ś ci mog ą zaistnie ć bez wzgl ę du na dzia ł ania lub zaniechania przedsi ę biorcy i stanowi ą wy łą cznie uszczegó ł owienie 4 zapisu mówi ą cego o tym, ż e RPWiK nie odpowiada w przypadku, gdy wstrzymanie dostawy wody albo odbioru ś cieków wynika z dzia ł ania si ł y wy ż szej albo z wy łą cznej winy odbiorcy lub osoby trzeciej, za któr ą RPWiK nie ponosi odpowiedzialno ś ci (karta nr 63). Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł w pi ś mie z 13. 01. 2005r., ż e do tego dnia sporne zapisy nie by ł y wykorzystywane do uchylania si ę przedsi ę biorstwa od odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie dostaw wody, a w latach 2004 – 2005 nie mia ł y miejsca sytuacje ograniczenia lub wstrzymania ś wiadczenia us ł ug z w/w przyczyn (karta nr 64). RPWiK wskaza ł o, ż e w przypadku zaistnienia przerw w dostawie wody, niezw ł ocznie s ą podejmowane wszelkie czynno ś ci maj ą ce na celu usuni ę cie skutków zdarze ń , uruchamiane s ą zast ę pcze punkty poboru wody, o czym odbiorcy s ą niezw ł ocznie informowani. W takich sytuacjach przedsi ę biorstwo jest zmuszone ponosi ć dodatkowe koszty na usuni ę cie awarii. Przedsi ę biorca poinformowa ł w pi ś mie z 13. 01. 2005r., ż e zakupu wody dokonuje od Górno ś l ą skiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów w Katowicach, a zakupu energii elektrycznej od Górno ś l ą skiego Zak ł adu Elektroenergetycznego S.A. w Gliwicach (karta nr 63, obecnie spó ł ka wchodz ą ca w sk ł ad Grupy Vattenfall). RPWiK wskaza ł o, ż e jest zwi ą zane analogicznymi zapisami dotycz ą cymi wy łą czenia odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug na mocy umowy łą cz ą cej je z Górno ś l ą skim Przedsi ę biorstwem Wodoci ą gów w Katowicach. W odniesieniu do zarzutu dotycz ą cego pos ł ugiwania si ę w umowach zapisem ustalaj ą cym maksymaln ą warto ść upustu, jakiego mo ż e domaga ć si ę odbiorca z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci, na poziomie 10% nale ż no ś ci za wod ę w okresie trwania zak ł ócenia, RPWiK w Katowicach podnios ł o, ż e nie osi ą ga z tego tytu ł u korzy ś ci. Ustalenie górnej granicy upustu na poziomie 10% wynika z analizy ekonomicznej. Woda o pogorszonej jako ś ci nie nadaj ą ca si ę do celów spo ż ywczych lub farmaceutycznych mo ż e by ć jednak ż e zdatna do celów przemys ł owych, higieny osobistej albo sprz ą tania. Wysoko ść bonifikaty musi by ć uzale ż niona nie tylko od jako ś ci wody, ale tak ż e od jej przydatno ś ci do u ż ycia (karta nr 64). W 2004r. wystawiono (…) faktur koryguj ą cych odbiorcom, u których stwierdzono dostaw ę wody o nieodpowiednich parametrach (karty nr 64 – 65). W pismem z dnia 06. 01. 2006r. (karta nr 155) przedsi ę biorca wskaza ł , ż e oprócz standardowych umów zawieranych z wykorzystaniem wzorców, zawiera on tak ż e umowy, do których wprowadza si ę zapisy odbiegaj ą ce od standardowych lub z których cz ęść zapisów zostaje wykre ś lona. Modyfikacje s ą wprowadzane ze wzgl ę du na szczególne okoliczno ś ci dotycz ą ce konkretnych nieruchomo ś ci. RPWiK wskaza ł o, ż e zmiany tre ś ci umów w stosunku do umów standardowych polega ł y na: a/ wprowadzeniu dodatkowego zapisu dotycz ą cego podliczników, w przypadku umów z odbiorcami, którzy zainstalowali takie podliczniki w celu obliczania ilo ś ci wody pobranej do podlewania ogrodów, b/ wykre ś leniu zapisów dotycz ą cych obowi ą zku naprawy i konserwacji przez RPWiK przy łą cza kanalizacyjnego w umowach z odbiorcami, którzy sami byli zobowi ą zani do podejmowania tych czynno ś ci, w przypadkach, gdy przy łą cza nie nale żą do RPWiK, a jednocze ś nie dodaniu do tych umów zapisów reguluj ą cych w sposób szczególny kwestii rozwi ą zania umowy. Ponadto RPWiK zawar ł o w drodze negocjacji umowy, których tre ść odbiega od tre ś ci wi ę kszo ś ci umów, w zakresie: a/ ustalonego okresu obrachunkowego, b/ okresów obrachunkowych dotycz ą cych rozlicze ń z wodomierzy g ł ównych i podliczników, c/ terminu usuni ę cia niesprawno ś ci wodomierza (karty nr 155 – 156). 5 Z pisma przedsi ę biorcy wynika, ż e modyfikacje w zapisach umownych s ą dokonywane na podstawie: a/ pisemnego wniosku odbiorcy zawieraj ą cego konkretn ą propozycj ę , b/ informacji z oddzia ł u eksploatacji sieci na terenie którego mie ś ci si ę dana nieruchomo ść , ż e sie ć wodoci ą gowa lub wodoci ą gowo – kanalizacyjna nie jest w ł asno ś ci ą przedsi ę biorstwa, a przy łą cze pozostaje na stanie i w eksploatacji odbiorcy, c/ informacji wynikaj ą cej z dokumentacji pod łą czenia do sieci wodoci ą gowej i / lub sieci kanalizacyjnej, ż e przy łą cze wodoci ą gowe lub wodoci ą gowo – kanalizacyjne nale ż y do odbiorcy, d/ informacji wynikaj ą cej z dokumentacji pod łą czenia do sieci wodoci ą gowej i / lub kanalizacji, ż e przy łą cze znajduje si ę na stanie i w eksploatacji inwestora, e/ pisemnego wniosku odbiorcy z propozycj ą zorganizowania spotkania, na którym szczegó ł owo mog ą zosta ć omówione niejasno ś ci dotycz ą ce umowy, jak i w formie notatki spisane propozycje zmian zapisów (karta nr 157). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach ś wiadczy us ł ugi z zakresu zbiorowego dostarczania wody i zbiorowego odprowadzania ś cieków (karta nr 9) na terenie Miasta Katowice (karty nr 102 – 106), Miasta Mys ł owice (karty nr 113), gminy Che ł m Ś l ą ski (karty nr 114 – 120), Miasta Imielin (karty 121 – 126) i Miasta Siemianowice Ś l ą skie (karty nr 127 – 130). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. z 2001r. Nr 72, poz. 747 ze zm.) przedsi ę biorstwo zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody oraz odprowadzanie ś cieków. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przy zawieraniu umów nast ę puj ą cymi wzorcami: wzorem umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , wzorem umowy nr ER/ … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , wzorem umowy nr ER / … o odprowadzanie ś cieków (karty nr 11 – 18). RPWiK stosuje wzorce przy zawieraniu umów zarówno z konsumentami, jak i z innymi przedsi ę biorcami. Przedsi ę biorstwo przedstawi ł o przyk ł adowe umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz o odprowadzanie ś cieków (karty nr 19 – 20, 23 – 36, 39 – 50, 57 – 61). Analiza zgromadzonych dokumentów wykaza ł a, ż e umowy o ś wiadczenie przez RPWiK us ł ug z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków zawieraj ą m. in. nast ę puj ą ce postanowienie umowne: - § 11 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków : „Odbiorca zobowi ą zany jest do natychmiastowego powiadomienia przedsi ę biorstwa o stwierdzeniu zerwania plomby wodomierza g ł ównego, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczeniu lub zaborze jak równie ż zaworów przed i za wodomierzem. W przypadku zaboru wodomierza zawinionego przez Odbiorc ę lub wykazania, ż e uszkodzenie wodomierza, jego os ł on nast ą pi ł o z jego winy niezale ż nie od poniesionych przez Odbiorc ę sankcji karnych przewidzianych w ustawie, przedsi ę biorstwo nalicza ilo ść pobranej wody - odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu zainstalowania nowego wodomierza ”, - § 6 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz § 6 umów nr ER/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków : „1. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (...) 6 f). przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych ”, - § 16 umów ER/... o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w § 13 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków : „Odbiorca us ł ug mo ż e domaga ć si ę od Przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci do 10% w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci oraz ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody. Obni ż enie to obliczane b ę dzie proporcjonalnie do okresu trwania zak ł ócenia”, - § 6 umów nr ER/… o odprowadzanie ś cieków : „1. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (…) c). przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych”, - § 6 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz § 6 umów nr ER/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków: a). „1. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (...) c). brakiem wody na uj ę ciu”. W ż adnej z umów zawartych przez RPWiK nie dokonano modyfikacji zapisów umownych, spo ś ród wy ż ej wymienionych klauzul, w wyniku wyst ą pienia przez odbiorc ę z wnioskiem lub propozycj ą o przyj ę cie odmiennej regulacji. W toku przedmiotowego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł , ż e zapis, na mocy którego ilo ść pobranej wody w przypadku uszkodzenia lub zaboru urz ą dze ń pomiarowych by ł a naliczana wed ł ug ilo ś ci jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu zainstalowania nowego wodomierza, by ł zamieszczony w umowach zawartych do 31. 05. 2004r. W umowach podpisanych w terminie od 01. 06. 2004r. zamieszczono odmienn ą regulacj ę przedmiotowej kwestii (karta nr 62), zgodnie z któr ą w przypadku, gdy dosz ł o do zerwania plomby wodomierza g ł ównego, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczenia lub zaboru, jak równie ż zaworów przed i za wodomierzem, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem nieprawid ł owo ś ci, a gdy jest to niemo ż liwe, na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy, w których wyst ę powa ł a nieprawid ł owo ść . Przedsi ę biorca okre ś li ł równie ż , ż e podpisywanie aneksów do umów w zakresie obejmuj ą cym powy ż sz ą regulacj ę , zako ń czy si ę najprawdopodobniej do 30. 06. 2006r. (karta nr 157). W trakcie post ę powania antymonopolowego RPWiK w Katowicach przedstawi ł o F-01/I-01 Sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nak ł adach na ś rodki trwa ł e za okres od pocz ą tku roku do ko ń ca IV kwarta ł u 2005r. (karty nr 185 – 188), z którego wynika, ż e w roku 2005r. osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci 156 299 000 z ł (s ł ownie: sto pi ęć dziesi ą t sze ść milionów dwie ś cie dziewi ęć dziesi ą t dziewi ęć tysi ę cy z ł otych, karty nr 185 – 186). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Podstawowym kryterium niezb ę dnym dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy jest ustalenie, ż e w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Znajduje ona zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. 7 Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów pozosta ł ych uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. Podejmowanie dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów umo ż liwia RPWiK w Katowicach posiadana si ł a rynkowa. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest natomiast dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego istotne jest tak ż e, ż e praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę g ł ównie poprzez stosunki umowne, które w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy maj ą charakter powtarzalny. RPWiK w Katowicach, jako przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, ma mo ż liwo ść wywierania presji rynkowej i narzucania warunków umów swoim kontrahentom. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu warunki umowne zawarte s ą we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, umów nr ER/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów nr ER/ … o odprowadzanie ś cieków powszechnie wykorzystywanych przez przedsi ę biorstwo w obrocie gospodarczym. O naruszeniu interesu publicznoprawnego ś wiadczy zatem równie ż fakt, i ż dzia ł ania przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem postawionych mu zarzutów naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymierzone by ł y w szeroki kr ą g uczestników rynku obejmuj ą cy wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców ś wiadczonych przez RPWiK us ł ug dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Negatywne skutki wynikaj ą ce z przedmiotowych postanowie ń umownych godz ą we wszystkich kontrahentów przedsi ę biorstwa, w tym w du ż ej cz ęś ci konsumentów, którzy s ą najs ł abszymi uczestnikami obrotu gospodarczego. W ś wietle powy ż szych wywodów, uzna ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie wykazano naruszenie interesu publicznoprawnego przez RPWiK w Katowicach, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I. 1). Organ antymonopolowy postawi ł RPWiK zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej poprzez stosowanie w § 6 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w § 6 umów nr ER/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisów o nast ę puj ą cej tre ś ci: „1. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (...) f). przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych”. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę d ą cej przedmiotem powy ż szego zarzutu niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez RPWiK czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezb ę dne jest zatem ustalenie, ż e: - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, 8 - warunki umów maj ą uci ąż liwy charakter, - uci ąż liwe warunki umowne przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Aby mo ż na by ł o uzna ć , ż e dosz ł o do naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej nale ż y przede wszystkim wykaza ć , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej przez pozycj ę dominuj ą c ą przedsi ę biorcy rozumie si ę tak ą pozycj ę tego przedsi ę biorcy, która „umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%”. Art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej stanowi, ż e „ rynek w ł a ś ciwy, to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji ”. RPWiK prowadzi dzia ł alno ść z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków (karta nr 9) na terenie: - Katowic - na podstawie Zezwolenia wydanego Decyzj ą Prezydenta Miasta Katowice Nr 1/2002 z dnia 18. 12. 2002r. (karty nr 102 – 106), - Mys ł owic - na podstawie Zezwolenia wydanego Decyzj ą Prezydenta Miasta Mys ł owice Nr 1/2002 z dnia 17. 12. 2002r. (karty nr 107 – 113), - Imielina - na podstawie Zezwolenia wydanego Decyzj ą Zarz ą du Miasta Imielin Nr 1/2002 z dnia 09. 08. 2002r. (karty nr 121 – 126), - Siemianowic Ś l ą skich - na podstawie Zezwolenia wydanego Decyzj ą Zarz ą du Miasta Siemianowice Ś l ą skie Nr 3/2002 z dnia 21. 10. 2002r. (karty nr 127 – 130), - Che ł mu Ś l ą skiego – na podstawie Zezwolenia wydanego Decyzj ą Wójta Gminy Che ł m Ś l ą ski Nr 31/7033/03 z dnia 07. 05. 2003r. (karty nr 114 – 120). Wy ż ej przedstawiony rodzaj dzia ł alno ś ci i zasi ę g terytorialny wyznaczaj ą w niniejszej sprawie wymiar produktowy i zasi ę g terytorialny rynku w ł a ś ciwego, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej. W ś wietle zgromadzonego materia ł u dowodowego nale ż y stwierdzi ć , ż e RPWiK ś wiadczy us ł ugi z zakresu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Z uwagi na charakter niniejszej dzia ł alno ś ci, rynek w aspekcie geograficznym wyznaczany jest przez zasi ę g sieci wodno – kanalizacyjnej, za pomoc ą której przedsi ę biorca ś wiadczy us ł ugi i obejmuje on obszar miast Katowice, Mys ł owice, Imielin, Siemianowice Ś l ą skie i gminy Che ł m Ś l ą ski. Na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym RPWiK dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego, co wynika ze specyfiki ś wiadczonych przez niego us ł ug. Ze wzgl ę du na fakt, ż e us ł ugi wodno – kanalizacyjne s ą ś wiadczone za pomoc ą sieci, kontrahenci przedsi ę biorcy nie maj ą mo ż liwo ś ci swobodnego wyboru us ł ugodawcy, a tym samym mo ż no ś ci skorzystania z us ł ug innego przedsi ę biorcy. Z uwagi na powy ż sze nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka. By wykaza ć , ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę wymienion ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest udowodnienie, ż e warunki umowy zosta ł y drugiej stronie narzucone. Do narzucenia warunków umów dochodzi wtedy, gdy ze wzgl ę du na swoj ą si łę rynkow ą przedsi ę biorca mo ż e nie liczy ć si ę z wol ą kontrahentów, którzy zmuszeni b ę d ą zaakceptowa ć proponowane przez niego warunki umów, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . 9 Narzucenie okre ś lonego warunku ma miejsce wówczas, gdy podmiot posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, wykorzystuj ą c sytuacj ę przymusow ą drugiej strony umowy, wymusza na nim okre ś lone zachowanie. W przypadku przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym samo oferowanie okre ś lonych warunków umów jest uznawane za ich narzucanie kontrahentom. Odbiorca, który chce zawrze ć umow ę dotycz ą c ą zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków w takich okoliczno ś ciach mo ż e jedynie wyrazi ć zgod ę na zaoferowane warunki lub nie podpisa ć umowy. W niniejszym przypadku RPWiK zajmuje pozycj ę monopolisty, a przy zawieraniu umów pos ł uguje si ę wzorcami umów. Przedsi ę biorca wskaza ł , ż e dopuszcza mo ż liwo ść zmiany tre ś ci umów w stosunku do tre ś ci wzorców umownych, je ś li taka konieczno ść wynika ze szczególnych warunków dotycz ą cych danej nieruchomo ś ci. W takim przypadku odst ę pstwa od stosowania zapisów zawartych we wzorcach wynikaj ą nie ze swobody kontraktowej obu stron, lecz z istniej ą cych faktycznych np. technicznych warunków. RPWiK wskaza ł o, ż e zachodzi równie ż mo ż liwo ść przeprowadzenia negocjacji, w toku których ustalana jest tre ść umowy. Z informacji przekazanej przez przedsi ę biorc ę wynika, ż e w takim trybie dokonano zmiany warunków umownych w (…) przypadkach. Uwzgl ę dniaj ą c fakt, ż e przedsi ę biorca ś wiadczy us ł ugi w oparciu o (…) umów, nale ż y stwierdzi ć , ż e jest to ilo ść znikoma. Dodatkowo nale ż y podkre ś li ć , ż e zmiany te dotyczy ł y terminów rozlicze ń oraz terminu usuwania usterek (karta nr 156), a wi ę c warunków umownych o mniejszej wadze, nie dotycz ą cych istoty umowy. Przedsi ę biorca nie jest zwi ą zany propozycj ą odbiorcy, nie ma te ż obowi ą zku jej przyj ę cia. Powy ż sze okoliczno ś ci wskazuj ą na fakt, ż e umowy z RPWiK nie s ą rzeczywi ś cie negocjowane, a prawie wszystkie odpowiada swoj ą tre ś ci ą wzorcom umownym. W tym stanie rzeczy nale ż y stwierdzi ć , ż e umowy zawierane przez RPWiK s ą umowami adhezyjnymi, a wi ę c takimi, w których odbiorcy albo w ca ł o ś ci akceptuj ą zaproponowane warunki, albo nie dochodzi do ich zawarcia. Z uwagi na powy ż sze nale ż a ł o uzna ć , ż e w niniejszym przypadku dochodzi do narzucania warunków umów odbiorcom us ł ug ś wiadczonych przez RPWiK, a wi ę c zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka. Uci ąż liwy jest taki warunek umowny, który nak ł ada na jedn ą ze stron tej umowy ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Przy ocenie, czy dany warunek jest uci ąż liwy nale ż y uwzgl ę dni ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, przedsi ę biorca by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. W postanowieniu wymienionym w pkt. I 1 niniejszej decyzji zakwestionowano praktyk ę polegaj ą c ą na narzucaniu odbiorcom us ł ug ś wiadczonych przez RPWiK postanowienia umownego, na mocy którego przedsi ę biorca mo ż e wy łą czy ć swoj ą odpowiedzialno ść za ograniczenie albo wstrzymanie dostawy wody lub wstrzymanie odbioru ś cieków, gdy jest to wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, urz ą dzeniami kanalizacyjnymi s ą sieci kanalizacyjne, wyloty urz ą dze ń kanalizacyjnych s ł u żą cych do wprowadzania ś cieków do wód lub do ziemi oraz urz ą dzenia podczyszczaj ą ce i oczyszczaj ą ce ś cieki oraz przepompownie ś cieków. Urz ą dzeniami wodoci ą gowymi s ą na mocy art. 2 pkt 16 w/w ustawy uj ę cia wód powierzchniowych i podziemnych, studnie publiczne, urz ą dzenia s ł u żą ce do magazynowania i uzdatniania wód, sieci wodoci ą gowe oraz urz ą dzenia reguluj ą ce ci ś nienie wody. Art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zobowi ą zuje przedsi ę biorstwo wodno – kanalizacyjne do zapewnienia zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilo ś ci i jako ś ci w sposób ci ą g ł y i niezawodny oraz do zapewnienia odprowadzania ś cieków w taki sam sposób. Do umów z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków zastosowanie 10 maj ą nie tylko przepisy w/w ustawy, ale tak ż e przepisy ogólne prawa cywilnego normuj ą ce kwestie odpowiedzialno ś ci kontraktowej, a wi ę c ustawy Kodeks cywilny. Art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., zwanej dalej k.c.) stanowi, ż e „D ł u ż nik jest obowi ą zany do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi ”. Na mocy powo ł anego przepisu d ł u ż nik mo ż e zwolni ć si ę od odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania wy łą cznie w przypadku je ś li takie niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania wynika z okoliczno ś ci niezale ż nych od niego, za które nie ponosi on odpowiedzialno ś ci. W § 6 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w § 6 umów nr ER/… o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawarto katalogi okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych wy łą czenie odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie ś wiadczonych przez niego umów. § 6 pkt 1 lit. a umów zawieraj ą klauzul ę , zgodnie z któr ą przedsi ę biorca nie odpowiada za ograniczenie albo wstrzymanie dostawy wody b ą d ź wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane dzia ł aniem si ł y wy ż szej, z wy łą cznej winy odbiorcy lub osoby trzeciej, za któr ą przedsi ę biorca nie odpowiada (karty nr 11, 13, 19, 21, 23, 25, 31, 39, 43, 57, 59, 158, 160, 162, 164, 167 i 171), co jest zgodne ze wskazan ą wy ż ej regulacj ą kodeksow ą . W dalszej cz ęś ci § 6 wymienione zosta ł y kolejne przes ł anki zwalniaj ą ce RPWiK od odpowiedzialno ś ci za brak realizacji umowy. Redakcja analizowanego postanowienia nie pozwala na przyj ę cie, ż e okoliczno ś ci wymienione w punktach b – h stanowi ą konkretyzacj ę zapisu zawartego w § 6 ust. 1 lit. a umów. Umowa zosta ł a sformu ł owana w ten sposób, ż e zakresy poszczególnych zapisów nie pokrywaj ą si ę i ka ż da z wymienionych okoliczno ś ci stanowi odr ę bn ą przes ł ank ę egzoneracyjn ą . W zwi ą zku z tym nale ż y przyj ąć , ż e okoliczno ś ci wskazane w § 6 ust. 1 lit. f umów s ą okoliczno ś ciami innymi od okoliczno ś ci wskazanych w § 6 ust. 1 lit. a umów. W przypadku, gdyby zaistnia ł y warunki powoduj ą ce przerwy w dostawie wody lub powoduj ą ce nieprawid ł owo ś ci w odprowadzaniu ś cieków, które by ł yby wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym wynikaj ą cym np. z dzia ł ania si ł y wy ż szej, przedsi ę biorca móg ł by zwolni ć si ę od odpowiedzialno ś ci na mocy § 6 ust. 1 lit. a umów. W niniejszym przypadku przedsi ę biorca zastrzeg ł jednak, ż e nie odpowiada za wszelkie sytuacje, w których dosz ł o do niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy spowodowanego przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń . Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 k.c. Zakwestionowany zapis jest wi ę c uci ąż liwy dla odbiorców, gdy ż pozbawia ich mo ż liwo ś ci dochodzenia od dostawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód spowodowanych zak ł óceniami dostarczania us ł ug wówczas, gdy awarie sieci lub przerwy w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych wywo ł uj ą ce zak ł ócenia b ę d ą zawinione przez RPWiK w nast ę pstwie jego dzia ł a ń lub zaniecha ń . Za okoliczno ś ci takie mo ż na uzna ć np. zaleganie z op ł atami z tytu ł u dostaw energii energetycznej wobec przedsi ę biorcy dostarczaj ą cego RPWiK energi ę lub nienale ż yt ą dba ł o ść o posiadane urz ą dzenia. Sytuacja, w której ryzyko nienale ż ytego wykonania lub niewykonania umowy, przenosi si ę na odbiorców us ł ug, jest w opinii organu antymonopolowego naganna i niedopuszczalna. Powy ż sze stanowi o uci ąż liwo ś ci spornego zapisu. Odpowiednikiem nadmiernie uci ąż liwego charakteru postanowie ń po stronie kontrahentów przedsi ę biorcy s ą nieuzasadnione korzy ś ci, jakie RPWiK mo ż e uzyskiwa ć . Dla stwierdzenia, ż e stosowano praktyk ę wskazan ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej nie jest konieczne wykazanie, ż e przedsi ę biorca faktycznie uzyska ł okre ś lone korzy ś ci, lecz wystarczy fakt, ż e pos ł ugiwanie si ę danym zapisem mo ż e spowodowa ć w przysz ł o ś ci uzyskanie przez przedsi ę biorc ę korzy ś ci. W niniejszym przypadku RPWiK zastrzeg ł o dla 11 siebie mo ż liwo ść zwolnienia si ę od odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy w ka ż dym przypadku, gdy dochodzi do przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodnych i kanalizacyjnych, pomimo, i ż zgodnie z regulacj ą kodeksow ą zwolnienie takie nie by ł oby mo ż liwe RPWiK nie poniesie wobec odbiorców us ł ug odpowiedzialno ś ci za niezrealizowanie umowy. Kwota ewentualnego odszkodowania, jaka zostanie przez przedsi ę biorc ę w takiej sytuacji zaoszcz ę dzona, b ę dzie stanowi ć nieuzasadnion ą korzy ść . Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, ż e przedsi ę biorca w rzeczywisto ś ci nie osi ą gn ął nieuzasadnionych korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowego postanowienia umownego. Z uwagi na powy ż sze nale ż a ł o orzec, ż e Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach dopu ś ci ł o si ę naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w wyniku stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z odbiorcami ś wiadczonych przez nie us ł ug zapisami, na mocy których wy łą czono odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodno – kanalizacyjnych. 2). Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach stosuje w § 16 umów ER/... o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w § 13 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nast ę puj ą ce postanowienie: „Odbiorca us ł ug mo ż e domaga ć si ę od Przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci do 10% w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci oraz ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody. Obni ż enie to obliczane b ę dzie proporcjonalnie do okresu trwania zak ł ócenia” (karty nr 12, 14, 20, 22, 24, 29, 32, 40, 42, 58, 60). Dla wykazania, ż e w wyniku pos ł ugiwania si ę powy ż szym postanowieniem dosz ł o do naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest dowiedzenie, ż e kumulatywnie zosta ł y spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, - warunki umów maj ą uci ąż liwy charakter, - uci ąż liwe warunki umowne przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. W punkcie I 1 uzasadnienia niniejszej decyzji wykazano, ż e w tej sprawie zosta ł a spe ł niona przes ł anka pierwsza i druga. Przedsi ę biorca zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków, gdy ż dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego. Jednocze ś nie stosowane przez niego warunki umowne s ą kontrahentom narzucane. W zwi ą zku z tym konieczne jest wykazanie, ż e warunek, zgodnie z którym w przypadku udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej jako ś ci oraz ci ś nieniu, odbiorca us ł ug b ę dzie uprawniony do uzyskania upustu cenowego o maksymalnej wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść 10% nale ż no ś ci, jest nadmiernie uci ąż liwy dla kontrahentów przedsi ę biorcy. Na mocy spornego postanowienia RPWiK ogranicza swoj ą odpowiedzialno ść finansow ą wzgl ę dem kontrahentów w sytuacji, gdy dostarcza wod ę o pogorszonej jako ś ci od tej, któr ą ustalono w umowie i w obowi ą zuj ą cych przepisach prawa lub wod ę o nieodpowiednim ci ś nieniu. Nale ż no ść , do zap ł aty jakiej zobowi ą zany jest kontrahent przedsi ę biorcy mo ż e zosta ć obni ż ona maksymalnie o 10 %. Wysoko ść obni ż ki nie zosta ł a uzale ż niona od ró ż nicy pomi ę dzy jako ś ci ą wody dostarczonej, a wymagan ą jako ś ci ą wody, lecz jedynie od okresu, w jakim us ł ugi nie odpowiada ł y wymaganej jako ś ci. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego wyra ż onym w wyroku z dnia 11 marca 2002r. (sygn. akt XVII Ama 52/01) „ Upust stanowi dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia 12 pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej ”. Obni ż enie wysoko ś ci nale ż no ś ci powinno wi ę c przywraca ć naruszon ą równowag ę pomi ę dzy ś wiadczeniami obu stron umowy. Obni ż enie nale ż no ś ci powinno by ć dokonywane przy uwzgl ę dnieniu jako ś ci wody, faktycznej mo ż liwo ś ci jej wykorzystania oraz okresu, w jakim wyst ą pi ł y nieprawid ł owo ś ci. S ą d Antymonopolowy w wyroku z dnia 14. 06. 1995r. (sygn. akt XVII Amr 8/95), wskaza ł , ż e „(…) kwota upustów winna uwzgl ę dniaj ą c istniej ą ce okoliczno ś ci, tj. by ć w szczególno ś ci wspó ł mierna do stopnia mo ż liwo ś ci wykorzystania wody z ł ej jako ś ci. Okre ś lenie przez dostawc ę z góry maksymalnego wska ź nika opustów nie czyni powy ż szemu zado ść , a tym samym narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (…)”. Kwestionowany zapis stosowany przez RPWiK jest niezgodny z zasad ą ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Odbiorcy nie powinni by ć zobowi ą zani do ponoszenia kosztów us ł ug nienale ż ytej jako ś ci w wysoko ś ci takiej, jaka by ł aby nale ż na w sytuacji, gdyby jako ść us ł ug by ł a wy ż sza. Postanowienie zawarte w § 16 umów ER/... o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w § 13 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jest uci ąż liwym warunkiem umownym ze wzgl ę du na to, ż e ogranicza mo ż liwo ść przyznania odbiorcom us ł ug obni ż ki przekraczaj ą cej 10% wysoko ś ci nale ż no ś ci, w sytuacji, gdy jako ść doprowadzanej wody przemawia za dalszym obni ż eniem ceny. W niniejszym przypadku zasady udzielania upustów cenowych w zwi ą zku ze spe ł nieniem ś wiadcze ń o pogorszonej jako ś ci nie pozwalaj ą na uwzgl ę dnienie specyfiki poszczególnych okoliczno ś ci, które mog ą zaistnie ć w przysz ł o ś ci. Kwestionowany zapis ogranicza równie ż zakres uprawnie ń przedsi ę biorców wynikaj ą cych z regulacji Kodeksu cywilnego, tj. z art. 471 tej ustawy. Tym samym zosta ł a spe ł niona trzecia przes ł anka, tj. sporne postanowienie ma uci ąż liwy charakter. Dla wykazania, ż e spe ł niona zosta ł a tak ż e przes ł anka czwarta, tj., ż e uci ąż liwe warunki umów przynosz ą przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci, nie jest konieczne dowiedzenie, ż e przedsi ę biorca faktycznie korzy ś ci takie odniós ł . Wystarczaj ą ce jest wyst ą pienie hipotetycznej mo ż liwo ś ci uzyskania w przysz ł o ś ci nieuzasadnionego przysporzenia w zwi ą zku ze stosowaniem okre ś lonej praktyki. W niniejszej sprawie nieuzasadnione korzy ś ci wynikaj ą ce ze stosowania przedmiotowej praktyki b ę d ą odpowiada ł y warto ś ci, jaka zostanie zaoszcz ę dzona przez RPWiK w przypadku, gdy dostarcza ono wod ę o takiej jako ś ci, ż e zasadne by ł oby przyznanie odbiorcy tej wody upustu przekraczaj ą cego 10% nale ż no ś ci, lecz zgodnie z wi ążą c ą strony umow ą zastosowana b ę dzie jedynie w/w obni ż ka. Organ antymonopolowy uzna ł , ż e zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki okre ś lone w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, co oznacza, ż e Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Katowicach stosuje praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . 3). Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach pos ł uguje si ę w § 6 umów nr ER/… o odprowadzanie ś cieków nast ę puj ą cym zapisem: „1. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane: (…) c). przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych” (karty nr 16 i 34). Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę d ą cej przedmiotem powy ż szego zarzutu niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez RPWiK czterech przes ł anek wynikaj ą cych z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezb ę dne jest zatem ustalenie, ż e: - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, - warunki umów maj ą uci ąż liwy charakter, - uci ąż liwe warunki umowne przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jak wykazano w punktach I 1 - 2 niniejszej decyzji RPWiK zajmuje na lokalnym rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków pozycj ę dominuj ą c ą . 13 Warunki umów zawieranych przez przedsi ę biorc ę z odbiorcami us ł ug, o jakich mowa powy ż ej, s ą im narzucane. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o uzna ć , ż e dosz ł o do spe ł nienia dwóch pierwszych przes ł anek. Na mocy zapisu zawartego w § 6 umów nr ER/… o odprowadzanie ś cieków RPWiK wy łą czy ł o swoj ą odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy polegaj ą ce na ograniczeniu lub wstrzymaniu odbioru ś cieków wywo ł anym przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. Z art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków i z § 4 umów o ś wiadczenie us ł ug z zakresu zbiorowego odprowadzanie ś cieków wynika dla przedsi ę biorcy obowi ą zek zapewnienia zdolno ś ci posiadanych urz ą dze ń do wykonania zada ń z zakresu odprowadzania ś cieków oraz obowi ą zek ś wiadczenia tych us ł ug w sposób ci ą g ł y i niezawodny. Zgodnie z regulacj ą art. 471 k.c. d ł u ż nik jest obowi ą zany do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane okoliczno ś ciami, za które d ł u ż nik nie ponosi odpowiedzialno ś ci. W niniejszym przypadku przedsi ę biorca wy łą czy ł swoj ą odpowiedzialno ść w sposób generalny. § 6 ust. 1 umów nr ER/… o odprowadzanie ś cieków w punkcie „a” zawiera postanowienie, na mocy którego dochodzi do zwolnienia si ę przedsi ę biorcy od odpowiedzialno ś ci za ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane dzia ł aniem si ł y wy ż szej albo zaistnia ł e wy łą cznie z winy odbiorcy lub osoby trzeciej, za któr ą przedsi ę biorca nie ponosi odpowiedzialno ś ci. Redakcja ca ł ego § 6 wskazuje na to, ż e okoliczno ś ci wymienione w poszczególnych punktach tego paragrafu stanowi ą odr ę bne przes ł anki egzoneracyjne. Zapis § 6 ust. 1 lit. c nie jest wi ę c rozwini ę ciem postanowienia zawartego w § 6 ust. 1 lit. a. W przypadku, gdyby zasz ł y okoliczno ś ci, które mo ż na zakwalifikowa ć jako si łę wy ż sz ą , RPWiK mog ł oby zwolni ć si ę od odpowiedzialno ś ci za brak realizacji umowy, na podstawie § 6 ust. 1 lit. a umowy. W niniejszym przypadku przedsi ę biorca zastrzeg ł jednak dodatkowo, ż e nie odpowiada za wszelkie sytuacje, w których dosz ł o do niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy spowodowanego przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych, niezale ż nie od tego, czy zgodnie z wy ż ej przywo ł an ą regulacj ą Kodeksu cywilnego zwolnienie takie by ł oby mo ż liwe. Przyj ę cie przez RPWiK powy ż szej konstrukcji powoduje, ż e odbiorcy us ł ug nie mog ą dochodzi ć odszkodowania za nienale ż yte wykonywanie zobowi ą zania przez przedsi ę biorc ę , nawet w przypadku, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci zale ż ne od RPWiK, powodowane jego dzia ł aniami lub zaniechaniami, maj ą ce wp ł yw na funkcjonowanie urz ą dze ń kanalizacyjnych. Za okoliczno ś ci takie mo ż na uzna ć np. zaleganie z op ł atami z tytu ł u dostaw energii energetycznej wobec przedsi ę biorcy dostarczaj ą cego RPWiK energi ę , czy brak dba ł o ś ci o posiadane urz ą dzenia kanalizacyjne. Za niedopuszczaln ą nale ż y uzna ć sytuacj ę , w której wy łą cznie odbiorcy zostaj ą obci ąż eni ryzykiem niew ł a ś ciwego lub ca ł kowitego niewykonania umowy. Sporny zapis ogranicza prawo odbiorców do dochodzenia odszkodowania z tytu ł u zaistnia ł ych nieprawid ł owo ś ci w sytuacjach, gdy za te okoliczno ś ci odpowiada RPWiK. Warunek taki niew ą tpliwie jest uci ąż liwy. W zwi ą zku z wy łą czeniem przez RPWiK odpowiedzialno ś ci za ograniczenie albo wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych mog ą powsta ć po stronie przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Na korzy ś ci te b ę d ą si ę sk ł ada ć kwoty zaoszcz ę dzonych przez RPWiK ś rodków, które w przypadku przyj ę cia regulacji zgodnej z Kodeksem cywilnym przeznaczone by ł yby na zap ł at ę odszkodowa ń za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug. Przysporzenie na rzecz przedsi ę biorcy b ę dzie wi ę c wi ą za ł o si ę z posiadaniem przez niego sytuacji korzystniejszej ni ż ta, któr ą mia ł by w powszechnie przyj ę tych stosunkach danego rodzaju. Dla uznania, ż e dosz ł o do spe ł nienia czwartej z w/w przes ł anek wynikaj ą cych z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej nie jest konieczne wykazanie, ż e przedsi ę biorca rzeczywi ś cie stosowa ł 14 okre ś lon ą praktyk ę i faktycznie odnosi ł wynikaj ą ce z tego tytu ł u nieuzasadnione korzy ś ci. W ś wietle art. 1 ust. 2 ustawy antymonopolowej znajduje ona zastosowanie w przypadku wyst ą pienia praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, jak równie ż w przypadku praktyk, które chocia ż by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Niedozwolone jest ju ż zatem samo stosowanie postanowienia, które w przysz ł o ś ci mo ż e spowodowa ć uzyskanie przez przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci. W zwi ą zku z powy ż szych nale ż a ł o orzec, ż e Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach dopu ś ci ł o si ę naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w wyniku stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z odbiorcami ś wiadczonych przez us ł ug zapisami, na mocy których wy łą czono odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. II. W ś wietle art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej mo ż e polega ć na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest wykazanie jednoczesnego spe ł nienia czterech przes ł anek: − przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut, posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, − warunki te maj ą uci ąż liwy charakter oraz − przynosz ą one przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jak udowodniono w pkt. I 1 niniejszej decyzji przedsi ę biorca zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. W zwi ą zku z tym zosta ł a spe ł niona pierwsza z przes ł anek. Jak wykazano powy ż ej RPWiK narzuca swoim kontrahentom warunki umów, co przes ą dzi ł o o tym, ż e zosta ł a spe ł niona druga z przes ł anek. Za uci ąż liwy uznaje si ę taki warunek umowny, który nak ł ada na jedn ą ze stron tej umowy ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Przy ocenie, czy dany warunek jest uci ąż liwy nale ż y uwzgl ę dni ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, przedsi ę biorca by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. W niniejszym przypadku organ antymonopolowy zarzuca ł RPWiK stosowanie praktyki polegaj ą cej na narzucaniu odbiorcom ś wiadczonych przez RPWiK us ł ug postanowienia umownego, na mocy którego przedsi ę biorca móg ł naliczy ć ilo ść pobranej wody, w przypadku, gdy dosz ł o do uszkodzenia urz ą dze ń pomiarowych albo do ich zaboru, odpowiednio do ilo ś ci wody, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu zainstalowania nowego wodomierza. Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, ani rozporz ą dzenia wykonawcze do tej ustawy nie reguluj ą sposobu rozliczania odbiorców w sytuacjach, gdy z ich winy nast ą pi ł zabór b ą d ź uszkodzenie wodomierza. W obliczu stwierdzonych przypadków zawinionego przez us ł ugobiorc ę zaboru lub uszkodzenia wodomierza przedsi ę biorstwo powinno dochodzi ć zado ść uczynienia poniesionej szkody na zasadach ogólnych wynikaj ą cych z Kodeksu cywilnego. Ustalenie ilo ś ci pobranej wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu wykrycia nieprawid ł owo ś ci mo ż e nast ą pi ć zgodnie z regulacj ą przyj ę t ą w rozporz ą dzeniu Ministra 15 Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie wod ę i odprowadzanie ś cieków (Dz. U. Nr 26, poz. 267), które w § 18 ust. 1 stanowi, i ż w przypadku niesprawno ś ci wodomierza g ł ównego, je ż eli umowa nie stanowi inaczej, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia w okresie 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe – na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza. W przypadku braku mo ż liwo ś ci ustalenia ilo ś ci pobranej wody na tej podstawie, uzasadnione jest równie ż pos ł u ż enie si ę przepisami rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002r. w sprawie przeci ę tnych norm zu ż ycia wody (Dz. U. Nr 8, poz. 70). Sposób rozliczania ilo ś ci pobranej wody w oparciu b ą d ź to o ś rednie wskazania wodomierza, b ą d ź przeci ę tne normy zu ż ycia wody, powinien zosta ć przyj ę ty w umowie równie ż w odniesieniu do sytuacji, gdy udowodniono zawinione przez us ł ugobiorc ę dzia ł anie na szkod ę przedsi ę biorstwa, co do których domniemanie, i ż zagospodarowali wod ę w tak wielkich ilo ś ciach wydaje si ę z racjonalnego punktu widzenia wysoce nieprawdopodobne. Us ł ugodawca mo ż e dochodzi ć poza zap ł at ą na jego rzecz nale ż no ś ci za spe ł nione ś wiadczenia tak ż e odszkodowania za wyrz ą dzon ą szkod ę albo za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy. Opisane w niniejszym punkcie decyzji dzia ł ania odbiorców mog ą by ć kwalifikowane jako czyny bezprawne stanowi ą ce przes ł ank ę do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci deliktowej albo jako nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania b ę d ą ce podstaw ą do dochodzenia przez dostawc ę roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci kontraktowej. Rozliczanie powinno odbywa ć si ę zatem na podstawie art. 415 k.c. lub art. 471 k.c. Zgodnie z art. 415 k.c. „ Kto z winy swej wyrz ą dzi ł drugiemu szkod ę zobowi ą zany jest do jej naprawienia”. Art. 471 k.c. stanowi natomiast, ż e „ D ł u ż nik obowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi”. Z powy ż szych przepisów, rozpatrywanych w zwi ą zku z art. 6 k.c. wynika, ż e ci ęż ar dowodu co do wszystkich przes ł anek odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą dzia ł aniem us ł ugobiorcy, obci ąż a poszkodowanego. Zakwestionowane postanowienie umowne zwalnia w niniejszym przypadku dostawc ę us ł ug z tego obowi ą zku, co stawia go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do kontrahentów – odbiorców us ł ug. Z uwagi na powy ż sze, w przypadku, gdy dojdzie do zawinionego przez us ł ugobiorc ę zaboru lub uszkodzenia wodomierza albo jego os ł on, przedsi ę biorstwo powinno by ć uprawnione do dochodzenia nale ż no ś ci i odszkodowania, zgodnie z ogólnymi zasadami prawa cywilnego. Przedsi ę biorca powinien jednak wykaza ć , jaka ilo ść wody zosta ł a pobrana lub naliczy ć j ą zgodnie z zasadami okre ś lonymi przez ustawodawc ę w w/w rozporz ą dzeniach. Wyra ż ony w zakwestionowanym zapisie umownym sposób rozliczania odbiorców mia ł pe ł ni ć rol ę kary umownej, jak ą dostawca us ł ug mo ż e zastrzec w umowie na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy przez odbiorc ę . Zastrze ż enie nadmiernie wygórowanej kary umownej mo ż e powodowa ć sytuacj ę , w której przedsi ę biorca b ę dzie uprawniony do uzyskania nieuzasadnionych korzy ś ci. Z uwagi na powy ż sze organ antymonopolowy uzna ł , ż e postanowienie stosowane przez RPWiK, zgodnie z którym w przypadku zawinionego przez odbiorc ę zaboru lub uszkodzenia wodomierza albo jego os ł on b ę dzie on obci ąż any nale ż no ś ci ą za wod ę , której ilo ść zostanie naliczona wed ł ug wielko ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza, mia ł o uci ąż liwy charakter. Odpowiednikiem nadmiernej uci ąż liwo ś ci warunku umownego po stronie odbiorcy, s ą nieuzasadnione korzy ś ci uzyskiwane przez przedsi ę biorc ę . Nieuzasadnione korzy ś ci wynikaj ą z tego, ż e przedsi ę biorca posiada sytuacj ę korzystniejsz ą ni ż ta, któr ą mia ł by w powszechnie 16 przyj ę tych stosunkach danego rodzaju. Korzy ś ci mog ą powsta ć w chwili zawarcia umowy lub w terminie pó ź niejszym, gdy zostan ą spe ł nione przes ł anki okre ś lone w umowie. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest samo narzucanie niekorzystnego postanowienia w chwili zawierania umowy i dla jej istnienia nie jest konieczne faktyczne uzyskanie przez przedsi ę biorc ę nieuzasadnionych korzy ś ci. Ponadto, dzi ę ki kwestionowanemu postanowieniu umownemu przedsi ę biorca móg ł by zwolni ć si ę z obowi ą zku udowodnienia, jaki by ł rzeczywisty lub domniemany pobór wody w okresie za jaki oblicza si ę ilo ść pobranej wody. Unikni ę cie kosztów i wysi ł ków zwi ą zanych z wykazaniem wysoko ś ci poniesionej szkody równie ż mo ż e by ć dla RPWiK ź ród ł em dodatkowej korzy ś ci, której osi ą gni ę cie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanego przez organ antymonopolowy zapisu umownego. W niniejszym przypadku Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach dopu ś ci ł o si ę naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w wyniku stosowania w/w praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Zapis, na mocy którego ilo ść pobranej wody w przypadku uszkodzenia lub zaboru urz ą dze ń pomiarowych by ł a naliczana wed ł ug ilo ś ci jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu zainstalowania nowego wodomierza, by ł stosowany przez RPWiK przy zawieraniu umów do dnia 31. 05. 2004r. W umowach zawartych po tym terminie pos ł u ż ono si ę postanowieniem, na mocy którego w przypadku, gdy dosz ł o do zerwania plomby wodomierza g ł ównego, jego os ł on, uszkodzenia wodomierza, jego przemieszczenia lub zaboru, jak równie ż zaworów przed i za wodomierzem, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem nieprawid ł owo ś ci, a gdy jest to niemo ż liwe, na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy, w których wyst ę powa ł a nieprawid ł owo ść (karty nr 62, 161, 163, 165). Przedsi ę biorca zainicjowa ł tak ż e zmian ę umów zawartych przed 01. 06. 2004r., a przewidywany termin zako ń czenia zmiany przedmiotowego zapisu w pozosta ł ych umowach okre ś lono na 30. 06. 2006r. W zwi ą zku z tym, ż e od dnia 01. 06. 2004r. RPWiK nie stosuje wskazanego w tym punkcie decyzji postanowienia przy zawieraniu umów z odbiorcami us ł ug wodno – kanalizacyjnych nale ż a ł o uzna ć , ż e w tym terminie przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zarzucanej mu praktyki. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci nale ż a ł o orzec, jak w pkt. II niniejszej decyzji. III. Art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków stanowi, ż e przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne ma obowi ą zek zapewni ć zdolno ść posiadanych urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Uj ę cie wody sk ł ada si ę z wielu elementów, takich jak studnie g łę binowe, stacja wodoci ą gowa, osadnik wód, agregat pr ą dotwórczy. Przedsi ę biorca, w posiadaniu którego znajduje si ę okre ś lone uj ę cie, jest na mocy art. 5 ust. 1 w/w ustawy zobowi ą zany do nale ż ytej dba ł o ś ci o nie, tak by poszczególne urz ą dzenia by ł y zdatne do wykorzystania przy ś wiadczeniu us ł ug z zakresu dostarczania wody. Brak wody na uj ę ciu mo ż e wynika ć nie tylko z przyczyn naturalnych np. suszy, lecz tak ż e z uszkodzenia urz ą dze ń wodoci ą gowych, powsta ł ego w skutek ich nieprawid ł owej eksploatacji lub konserwacji. W przypadku przerw w dostawie wody spowodowanych brakiem wody na uj ę ciu wynikaj ą cym z przyczyn innych ni ż naturalne (czyli takich, które mo ż na zaklasyfikowa ć jako dzia ł anie si ł y wy ż szej), przedsi ę biorstwo wodno – kanalizacyjne b ę d ą ce w ł a ś cicielem danego uj ę cia, ponosi odpowiedzialno ść za niew ł a ś ciw ą lub brak realizacji umowy na mocy art. 471 i n. k.c. W niniejszym przypadku Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji nie jest w ł a ś cicielem uj ę cia, z którego pochodzi rozprowadzana przez nie woda. Przedsi ę biorca zakupuje wod ę od Górno ś l ą skiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów w Katowicach (karty nr 63 i 142). W zwi ą zku z powy ż szym 17 na Górno ś l ą skim Przedsi ę biorstwie Wodoci ą gów w Katowicach, a nie na RPWiK, spoczywa obowi ą zek zapewnienia nale ż ytego funkcjonowania urz ą dze ń sk ł adaj ą cych si ę na uj ę cie wody. Przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , a warunki umów, którym nale ż y przypisa ć cech ę uci ąż liwo ś ci, s ą jego kontrahentom narzucane. W niniejszym przypadku nie zosta ł a jednak spe ł niona ostatnia z przes ł anek odnosz ą ca si ę do nieuzasadnionych korzy ś ci, które przedsi ę biorca uzyskuje lub mo ż e odnie ść w wyniku stosowania okre ś lonej praktyki. Przedsi ę biorca nie ma te ż wp ł ywu na dzia ł alnie uj ę cia wody. W zwi ą zku z tym nie mo ż na przypisa ć RPWiK odpowiedzialno ś ci za utrzymanie i dzia ł anie urz ą dze ń sk ł adaj ą cych si ę na to uj ę cie. Z uwagi na powy ż sze nale ż a ł o orzec, jak w punkcie III niniejszej decyzji. IV. Na mocy art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, w sytuacji, gdy przedsi ę biorca ten dopu ś ci ł si ę , cho ć by nieumy ś lnie, naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z art. 104 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów tej ustawy. W punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki RPWiK polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na obejmuj ą cym obszar Miast: Katowice, Mys ł owice, Imielin, Siemianowice Ś l ą skie i gminy Che ł m Ś l ą ski rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych poprzez stosowanie w tre ś ci zawieranych umów postanowie ń , na mocy których: - w przypadku stwierdzenia zerwania uszkodzenia wodomierza albo jego os ł on lub zaboru wodomierza RPWiK mo ż e nalicza ć ilo ść pobranej wody odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu zainstalowania nowego wodomierza, - RPWiK wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść za ograniczenie lub wstrzymanie dostawy wody b ą d ź ograniczenie lub wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, - odbiorca us ł ug mo ż e domaga ć si ę od RPWiK obni ż enia nale ż no ś ci o maksymalnie 10% w razie udowodnienia, ż e dosz ł o do zawinionego dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci oraz ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody, przy zastrze ż eniu, ż e wysoko ść upustu zale ż y od okresu trwania nieprawid ł owo ś ci, - RPWiK wy łą cza swoja odpowiedzialno ść za wstrzymanie odbioru ś cieków wywo ł ane spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń kanalizacyjnych. Przychód osi ą gni ę ty przez RPWiK w Katowicach w 2005r., to 156 299 000 PLN (s ł ownie: sto pi ęć dziesi ą t sze ść milionów dwie ś cie dziewi ęć dziesi ą t dziewi ęć tysi ę cy z ł otych, karty nr 185 – 186). 10% tej kwoty, a wi ę c maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 15 629 900 PLN. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż stosowane przez RPWiK praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny, polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny. Niedozwolone dzia ł ania stosowane przez RPWiK wymierzone s ą we wszystkich kontrahentów przedsi ę biorcy, w tym tak ż e 18 konsumentów, którzy s ą najs ł abszymi ogniwami obrotu gospodarczego. Miarkuj ą c kar ę , wzi ę to ponadto pod uwag ę d ł ugotrwa ł o ść stosowania stwierdzonych praktyk. Jednocze ś nie organ antymonopolowy przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej uwzgl ę dni ł fakt, ż e naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o ze strony RPWiK dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych kosztem s ł abszych kontrahentów. Praktyki wymienione w punktach I 1-3 i II niniejszej decyzji charakteryzuj ą si ę ograniczonym zasi ę giem terytorialnym, gdy ż wyst ą pi ł y wy łą cznie na obszarze dzia ł ania przedsi ę biorcy, czyli na terenie Katowic, Mys ł owic, Siemianowic Ś l ą skich, Imielina i Che ł mu Ś l ą skiego. Uwzgl ę dniono równie ż zachowanie RPWiK, a w szczególno ś ci fakt, ż e przedsi ę biorca nie stosowa ł kwestionowanych zapisów w praktyce i w zwi ą zku z tym nie uzyska ł korzy ś ci w wyniku pos ł ugiwania si ę tymi postanowieniami. Na wysoko ść wymierzonej kary pieni ęż nej ma tak ż e wp ł yw okoliczno ść , ż e od dnia 01. 06. 2004r. RPWiK nie stosuje w umowach nowozawieranych zapisu, na mocy którego ilo ść pobranej wody nalicza si ę wg ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury w okresie, w którym wyst ą pi ł y nieprawid ł owo ś ci, czyli m. in. wodomierz by ł uszkodzony. Uwzgl ę dniono tak ż e fakt, ż e przedsi ę biorca podj ął inicjatyw ę zmierzaj ą c ą do usuni ę cia z tre ś ci umów zawartych przed czerwcem 2004r. postanowienia wymienionego w pkt. II niniejszej decyzji, w wyniku czego umowy z odbiorcami us ł ug s ą w w/w zakresie sukcesywnie zmieniane. Nale ż y tak ż e zauwa ż y ć , ż e RPWiK nie dopu ś ci ł o si ę wcze ś niej stosowania praktyk, jakich dotyczy niniejsze post ę powanie. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 40 000 PLN (czterdzie ś ci tysi ę cy z ł otych). W ocenie organu antymonopolowego wymierzona w wysoko ś ci ok. 0,25% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ antymonopolowy, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna w szczególno ś ci spe ł ni ć funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt IV sentencji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. V. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty tego post ę powania. Niniejsze post ę powanie wszcz ę to z urz ę du, a w punkcie I 1 - 3 i II niniejszej decyzji stwierdzono naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Katowicach kosztami niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 128 z ł (sto dwadzie ś cia osiem z ł otych). 19 Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie –S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszego decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 20