RKT-2/2015

1 Katowice, 31 marca 2015 r. RKT-411-03/14/MI DECYZJA Nr RKT-02/2015 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 184) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, − w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie antymonopolowe wszczęte z urzędu w dniu 8 maja 2014 r. w związku z podejrzeniem nadużywania przez Gminę Milówka pozycji dominującej na lokalnym rynku organizowania usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Milówka w drodze narzucania mieszkańcom Gminy chcącym przyłączyć się do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej realizowanej w ramach programu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie”: − nieuczciwej ceny wykonania przyłącza wodociągowego w zryczałtowanej wysokości 1200 zł; − nieuczciwej ceny wykonania przyłącza kanalizacyjnego w zryczałtowanej wysokości 1400 zł; poprzez ustalenie tych opłat bez uwzględnienia różnicy kosztów wynikających z długości przyłączy, co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem Urzędu”) zostało przeprowadzone pod sygn. akt RKT-400-20/13/MI postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy w związku z działaniami Gminy Milówka (zwanej dalej również „Gminą”) dotyczącymi realizacji programu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie” nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego. W toku przedmiotowego postępowania Prezes Urzędu przeanalizował warunki umów w sprawie współfinansowania budowy sieci kanalizacyjnej / wodociągowej wraz z przyłączami kanalizacyjnymi / wodociągowymi, realizowanej na terenie gminy Milówka w ramach ww. programu. Zgodnie z treścią powołanych umów mieszkańcy zobowiązują się do wniesienia na rzecz Gminy udziału finansowego tytułem wynagrodzenia za wykonanie przyłącza do sieci. Wysokość tego udziału ustalona została przez Gminę w odniesieniu do zryczałtowanych kosztów budowy przyłącza PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 2 kanalizacyjnego na kwotę 1 400 zł, a w odniesieniu do zryczałtowanych kosztów budowy przyłącza wodociągowego na kwotę 1 200 zł. W ocenie Prezesa Urzędu takie ukształtowanie zasad odpłatności za wykonanie przyłączy dawało podstawy do przyjęcia, że Gmina mogła dopuścić się nadużycia pozycji dominującej na rynku wskutek narzucania nieuczciwych cen. Pobierane opłaty („udziały finansowe”) zostały bowiem ustalone w sposób zryczałtowany i nie zostały oparte na indywidualnej kalkulacji kosztów dla danego odbiorcy. W związku z powyższym Postanowieniem Nr 1 z dnia 8 maja 2014 r. wszczęte zostało w tej sprawie postępowanie antymonopolowe pod zarzutem naruszenia przez Gminę Milówka art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dowód: 1-1 verte). Pismem z dnia 8 maja 2014 r. Gmina Milówka została zawiadomiona o wszczęciu postępowania antymonopolowego. W piśmie tym zwrócono się do Gminy o ustosunkowanie się do postawionego zarzutu. Gmina została również poinformowana o rodzajach rozstrzygnięć merytorycznych kończących postępowanie w sprawie praktyk ograniczających konkurencję (dowód: karty nr 2-3). Postanowieniem Nr 2 z dnia 21 lipca 2014 r. (dowód: karty nr 20-21) zaliczono w poczet materiału dowodowego w postępowaniu antymonopolowym dokumenty uzyskane przez Prezesa Urzędu w toku przeprowadzonego w sprawie Gminy Milówka postępowania wyjaśniającego RKT-400-20/13/MI (dowód: karty nr 23-1063). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania antymonopolowego (dowód: karta nr 12) Gmina Milówka przedstawiła opinię prawną sporządzoną na zlecenie Związku Międzygminnego ds. Ekologii w Żywcu (którego Gmina jest członkiem), oceniającą zasadność wszczęcia przedmiotowego postępowania w zakresie określonym w Postanowieniu Nr 1 z dnia 8 maja 2014 r. (dowód: karty nr 13-18). W opinii tej wskazano, co następuje (pisownia oryginalna). „(…) Wskazywanym wyżej postanowieniem Prezes UOKiK, działający za pośrednictwem swojej delegatury w Katowicach wszczął postępowanie antymonopolowe stawiając Gminie Milówka dwa zarzuty – zarzut nieuczciwej ceny wykonania przyłącza wodociągowego, zryczałtowanej wysokości 1 200 zł, a także zarzut nieuczciwej ceny wykonania przyłącza kanalizacyjnego zryczałtowanej wysokości. Jednocześnie wskazano, że nieuczciwość ceny polega na tym, że nie uwzględniono przy kalkulowaniu tych „opłat” różnicy kosztów wynikających z długości przyłączy. Już na wstępie analizy szczegółowej należy wskazać, że postępowanie antymonopolowe jest postępowaniem represyjnym. Prowadzi bowiem do nałożenia na określone podmioty obowiązków, jak również może prowadzić do nałożenia obowiązku zapłaty stosownej kwoty, mającej postać kary. Te okoliczności przesądzają o kilku istotnych dla sprawy aspektach. Po pierwsze, ciężar udowodnienia wszystkich okoliczności, od zaistnienia których uzależnione jest stosowanie normy sankcjonującej, spoczywa na Prezesie UOKiK. Wprawdzie nie jest to postępowanie karne, którego prowadzenie uprawniałoby do powołania się na zasadę domniemania niewinności, niemniej jest to postępowanie bardziej zbliżone do postępowania karnego, niż cywilnego, a to ze względu na zaakcentowany element represyjny. Dalszą konsekwencją jest konieczność interpretowania i wykładania norm prawnych w sposób ścisły, a nawet ścieśniający. Nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzającą, jak również stosowanie domniemań prawnych na niekorzyść Gminy Milówka. Wskazany jako podstawa materialnoprawna art. 9 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 stanowi, iż: „1. Zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. 3 2. Nadużywanie pozycji dominującej polega w szczególności na: 1) bezpośrednim lub pośrednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo rażąco niskich, odległych terminów płatności lub innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów”. Szczególnego znaczenia nabiera art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Z przepisu tego wynika, że czynem zabronionym jest bezpośrednie lub pośrednie narzucanie nieuczciwych cen. Już tylko wykładnia językowa pozwala na sformułowanie wniosku, iż przesłanką odpowiedzialności Gminy Milówka jest narzucanie nieuczciwych cen. Pojęcie „narzucanie” zawiera w sobie sytuację polegającą na tym, że jeden podmiot naruszający swobodną możliwość składania oświadczeń woli przez drugą stronę, wykorzystuje sytuację, doprowadzając do ograniczenia tej swobody, a nawet całkowicie ją eliminując. Udowodnienia wymaga czasem okoliczność, że każdy z mieszkańców Gminy, który zawarł kwestionowane umowy, miał ograniczoną lub całkowicie wyłączoną swobodę zawarcia umowy bądź odmowy zawarcia umowy z Gminą Milówka. Z przedłożonych przez Związek Międzygminny dokumentów w ogóle nie wynika, aby doszło do narzucania nieuczciwej ceny. Można odnieść wrażenie, że dla Prezesa UOKiK narzucaniem jest już sama sytuacja polegająca na tym, że Gmina Milówka zawarła stosowne umowy z grupą mieszkańców. Utożsamianie ilości zawartych umów z narzucaniem jest niewłaściwe, gdyż narzucanie nie wiąże się z ilością zawieranych umów, a z trybem ich zawarcia. Wszczynając postępowanie antymonopolowe organ administracji publicznej nie rozważył w sposób należyty rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że obowiązek ponoszenia kosztów wybudowania przyłącza kanalizacyjnego, jak i wodociągowego spoczywa nie na przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym, tylko na odbiorcy usług. Obowiązek ten wynika wprost z art. 15 ustawy zaopatrzeniowej. Mamy zatem do czynienia z sytuacją nie tyle wykonywania przez odbiorcę usług uprawnienia, ale na istnieniu po jego stronie obowiązku. W tym też kontekście nie można mówić o jakimkolwiek naruszaniu interesów konsumentów, jeżeli w grę nie wchodzi ograniczanie ich uprawnień. Należałoby zatem powiedzieć, że Prezes UOKiK postawił zarzut narzucania warunków spełnienia przez odbiorcę usług obowiązku pokrycia kosztów budowy przyłącza. Odbiorca usług, jeśli już zdecydował się na wybudowanie przyłącza, zobligowany jest pokryć koszty. Do jego decyzji pozostaje zatem, w jaki sposób wykona to przyłącze, kto je wykona i za jaką kwotę. Zawierając stosowne umowy o wykonanie przyłączy, każdy z mieszkańców gminy, który taką umowę zawarł, wyraził zgodę na to, ażeby Gmina Milówka wybudowała przyłącze i uczyniła to za wskazaną w umowie kwotę. Zgodził się zatem w pełni dobrowolnie na uiszczenie stosownej kwoty. Jego świadomość i swoboda w żadnym wypadku nie były wyłączone, co uniemożliwia uznanie spełniania przesłanki narzucania nieuczciwej ceny za spełnioną. I tak każdy mieszkaniec Gminy byłby zobligowany do tego, aby ponieść koszty wybudowania przyłącza, czy to wodociągowego, czy to kanalizacyjnego. Pokrycie tych kosztów jest bowiem jest obowiązkiem od którego nie ma on możliwości uchylenia się, gdyż podstawą tego obowiązku jest bezwzględnie obowiązująca norma prawna. Ustawodawca w art. 15 nie wskazuje bowiem, że odbiorca usług może ponieść koszty wybudowania przyłącza, a wskazuje, że ponosi koszty. Zasady wykładni językowej z użyciem takiej formy czasownikowej wiążą skutek w postaci obowiązku, a nie uprawnienia. Rozważenia wymaga też druga przesłanka, mianowicie nieuczciwa cena. Ustawodawca w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej określa, kiedy cena jest nieuczciwa. Wskazuje on, że z nieuczciwą ceną mamy do czynienia wtedy, gdy jest to cena nadmiernie wygórowana lub 4 rażąco niska. Takie ujęcie przesłanki wymaga od organu udowodnienia, że ten sam efekt odbiorca usług mógłby osiągnąć zawierając umowę z innym wykonawcą niż Gmina Milówka. Nieuczciwości ceny organ administracji publicznej upatruje w tym, że Gmina Milówka zastosowała stawkę ryczałtową, oderwaną od długości przyłącza. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że z żadnej normy prawa cywilnego nie wynika jakikolwiek obowiązek łączenia wysokości ceny z długością przyłącza. Tego typu rozumowanie oparte jest na błędnym założeniu, jakoby najistotniejszym parametrem kształtującym wysokość ceny jest długość przyłącza. Tymczasem na skalkulowaną cenę składa się wiele innych czynników takich chociażby, jak głębokość wykopów, zastosowany materiał, techniczne aspekty połączenia poszczególnych elementów, konieczność podłączania instalacji wewnętrznej itd. Należy też podnieść, że żadna norma prawna nie zabrania umawiającym się stronom na stosowanie kosztorysu ryczałtowego. Należy więc wskazać, że ustawodawca cywilny w przepisach regulujących umowę o roboty budowlane przewidział dopuszczalność określenia wynagrodzenia ryczałtowego, jak i wynagrodzenia kosztorysowego. Zastosowanie więc stawki ryczałtowej ma swoje pełne umocowanie w normach prawnych, kształtujących ten typ umowy, które strony zawarły. Tymczasem rozumowanie Prezesa UOKiK wyklucza wynagrodzenie ryczałtowe kosztem wynagrodzenia kosztorysowego. W mojej ocenie wykluczenie wynagrodzenia ryczałtowego nie tylko nie chroni konsumenta w przedmiotowym przypadku, ale wręcz działa na jego niekorzyść. Obarcza go bowiem ryzykiem poniesienia wydatków, których strony nie były w stanie przewidzieć w chwili rozpoczęcia inwestycji. Tymczasem wynagrodzenie ryczałtowe pozwalało przewidzieć odbiorcy usług w budżecie domowym określoną kwotę, a przede wszystkim zwolnić go z ryzyka zwiększenia tej kwoty. Wprowadzenie wynagrodzenia ryczałtowego było również spowodowane tym, że według powszechnie przyjętej przez Prezesa UOKiK praktyki i wykładni pojęcia przyłącze kanalizacyjne i przyłącze wodociągowe, przyłącza te kończą się zawsze na granicy nieruchomości. W tej sytuacji długość ewentualnych poszczególnych przyłączy ma charakter jedynie symboliczny, gdyż odległość budynku od granicy nieruchomości określają przepisy prawa budowlanego. Istniały zatem i istnieją obiektywne przesłanki, według których Gmina Milówka miała pełne prawo przypuszczać i zakładać, że wszystkie budowane przyłącza wodociągowe i kanalizacyjne będą miały taką samą lub niewiele różniącą miedzy sobą długość. Przyjmowanie więc długości przyłącza za parametr podstawowy kalkulowania kwoty byłoby niewłaściwym. Wątpliwości należy zgłosić również do zastosowanego przepisu w kontekście użytych w tym przepisie sformułowań ceny i sprzedaż. Wykładnia językowa prowadzi do wniosku, że przepis ten dotyczy wyłącznie umowy sprzedaży. Trzykrotnie ustawodawca używa w tym przepisie pojęć charakterystycznych dla umowy sprzedaży – sprzedaż, zakup, cena. Umowa zawarta pomiędzy Gminą Milówka a poszczególnymi mieszkańcami tej gminy (odbiorcami usług) z całą pewnością umową sprzedaży nie była, a była umową o roboty budowlane. Tej okoliczności również organ nie rozważył stosując w istocie niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą. Wprawdzie pojęcie ceny zostało w ustawie antymonopolowej zdefiniowane szerzej niż tylko w odniesieniu do umowy sprzedaży, niemniej jednak już samo użycie zwrotu sprzedaż i zakup jednoznacznie wskazuje, o jaką umowę ustawodawcy chodzi. (…) Przedstawione wyżej okoliczności prowadzą do wniosku, że wszczęcie postępowania antymonopolowego było nieuzasadnione, a jeżeli zostało ono wszczęte, powinno zmierzać w stronę zakończenia bez nakładania jakichkolwiek obowiązków lub dolegliwości finansowych na 5 Gminę Milówka. Rozumowanie zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia sprowadza się do zanegowania dopuszczalności stosowania wynagrodzenia ryczałtowego i uzależnienia wysokości tego wynagrodzenia od długości przyłącza. Tymczasem wynagrodzenie ryczałtowe jest zgodne z prawem i w pełni dopuszczalne, ponadto przyłącza kanalizacyjne i wodociągowe miały bardzo zbliżoną lub taką samą długość, biorąc oczywiście pod uwagę poglądy Prezesa UOKiK, że przyłącze wodociągowe i kanalizacyjne kończy się zawsze na granicy nieruchomości. Te okoliczności w pełni uprawniały Gminę Milówka do wprowadzenia kwoty ryczałtowego wynagrodzenia. Ponadto wątpliwości natury jurydycznej budzi już samo zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej”. (dowód: karty nr 13-18) Pismem z dnia 28 listopada 2014 r. Gmina została zawiadomiona o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w prowadzonym postępowaniu (dowód: karta nr 1170). W toku postępowania Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny Na terenie gminy Milówka działalność w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków prowadzi Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej w Milówce, który jest jednostką budżetową gminy. Zgodnie ze Statutem przedmiotem działalności Zakładu jest wykonywanie zadań własnych Gminy w zakresie gospodarki komunalnej, w tym m.in. zaopatrzenia ludności Gminy w wodę i odprowadzania ścieków. Statut stanowi, że do zadań Zakładu w zakresie ww. działalności należy w szczególności: 1) prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków; 2) wykonywanie praw i obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego w rozumieniu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków; 3) planowanie i budowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej; 4) utrzymanie w pełnej sprawności technicznej urządzeń sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w tym dokonywanie bieżących remontów i napraw. (dowód: karty nr 24, 26-31) Sieć wodociągowa i kanalizacyjna położona na terenie Gminy jest częściowo własnością Gminy Milówka. W części natomiast Gmina dzierżawi sieć należącą do Związku Międzygminnego ds. Ekologii w Żywcu (którego jest członkiem). Według stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. łączna długość sieci wodociągowej w Gminie Milówka wynosiła 30,258 km. Do sieci przyłączonych było 426 budynków w czterech sołectwach: Milówka, Kamesznica, Szare i Laliki. Właścicielem całości sieci była Gmina. Sieć wodociągowa zasilana jest z ujęcia wody na potoku Bystra w Kamesznicy, gdzie zlokalizowana jest również stacja uzdatniania wody (dowód: karta nr 24). W ww. dacie łączna długość sieci kanalizacji sanitarnej położonej na terenie Gminy Milówka wynosiła 37,023 km. Do sieci przyłączonych było 1086 budynków w trzech sołectwach: Milówka, Kamesznica i Szare. Większość tej sieci stanowiła własność Gminy Milówka. Część sieci (5,24 km w miejscowości Milówka) została wybudowana przez Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu i jest dzierżawiona Gminie Milówka (dowód: karta nr 24). 6 Gmina nie posiada własnej oczyszczalni ścieków. Nieczystości ciekłe z gminnej kanalizacji trafiają do oczyszczalni ścieków w Cięcinie (gmina Węgierska Górka) (dowód: karta nr 24). Siecią wodociągową i kanalizacyjną na terenie Gminy Milówka zarządza Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej w Milówce (dowód: karta nr 24). Gmina Milówka jest członkiem Związku Międzygminnego ds. Ekologii w Żywcu . W skład związku wchodzą również następujące gminy Podbeskidzia: Gilowice, Jeleśnia, Koszarawa, Lipowa, Łodygowice, Rajcza, Radziechowy-Wieprz, Ujsoły, Węgierska Górka, Żywiec. Związek rozpoczął działalność w roku 1991 jako Związek Komunalny ds. Gazyfikacji w Żywcu. Celem powołania Związku w ówczesnym czasie był zamysł wyeliminowania zanieczyszczeń powietrza oraz chęć rozwiązania kwestii gospodarki odpadami i ochrony zasobów wodnych. W styczniu 1994 r. Związek przekształcił się w Związek Komunalny ds. Ekologii. W maju 2000 r. Związek ten ustawowo przekształcił się w Związek Międzygminny ds. Ekologii i funkcjonuje pod tą nazwą do dnia dzisiejszego. Główną osią działania Związku jest prowadzenie zadań własnych z zakresu gospodarki ściekowej gmin członkowskich (dowód: karta nr 50). Zgodnie z § 7 Statutu Związku jego zadaniem jest m.in. przygotowanie dokumentacji technicznej oraz budowa sieci wodociągowo-kanalizacyjnej w ramach programu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie”, a także (od maja 2013 r.) realizacja zadania własnego gmin w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków wymienionego w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym (dowód: karty nr 66, 73). § 8 Statutu stanowi, że źródłami finansowania Związku są m.in. udziały wnoszone przez uczestników na realizację zadań statutowych Związku, w formie pieniężnej i rzeczowej (dowód: karty nr 66-67). Statut stanowi również w § 29, że gminy, które ten Związek tworzą uczestniczą w kosztach jego działalności poprzez obowiązkowe wnoszenie składek na bieżącą działalność Związku oraz udziałów wyliczonych proporcjonalnie do wartości wykonywanych dla danej gminy zadań (dowód: karta nr 70). Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu realizuje projekt „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie” współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (dowód: karta nr 51). Głównym celem projektu jest uregulowanie problemu gospodarki wodno-ściekowej na terenie gmin objętych inwestycją i dopasowanie jej do standardów ujętych w dyrektywach Unii Europejskiej. Inwestycja ta jest jednym z największych przedsięwzięć dotyczących poprawy stanu środowiska naturalnego w Polsce, na które otrzymano unijne wsparcie. Projekt dotyczy budowy nowoczesnej infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej w 11 gminach powiatu żywieckiego będących członkami Związku Międzygminnego (dowód: karty nr 24-24 verte). Projekt „Oczyszczanie Ścieków na Żywiecczyźnie” realizowany jest w dwóch nierozerwalnych fazach.
Faza I, która zakończona została 31 grudnia 2010 r., obejmowała rozbudowanie i zmodernizowanie trzech oczyszczalni ścieków: w Żywcu, Cięcinie oraz Zwardoniu, a także przygotowanie niezbędnej dokumentacji projektowej potrzebnej do realizacji Fazy II. Koszt Fazy I wyniósł netto 23 417 647,57 euro, natomiast dofinansowanie z Funduszu Spójności oszacowano na kwotę netto 11 877 060 euro (dowód: karta nr 24 verte).
Faza II Projektu jest współfinansowana z Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko”. Całkowity koszt wynosi netto 703 526 510 zł, a dofinansowanie oszacowano na poziomie 584 841 587,76 zł. W ramach Fazy II projektu powstaje sieć kanalizacji sanitarnej o całkowitej długości 7 około 1177 km, 249 przepompowni wraz z przyłączami, sieć wodociągowa o łącznej długości około 178 km wraz z budową i modernizacją obiektów wodociągowych: pompowni, zbiorników, hydroforni, stacji uzdatniania wody. Konieczna jest także instalacja suszenia osadów ściekowych na terenie oczyszczalni ścieków w Żywcu, uszczelnienie około 20 km sieci kanalizacyjnej i około 10 km sieci wodociągowej na terenie Żywca. Dodatkowo są prowadzone prace badawcze i projektowe dla uszczelnień sieci poza Żywcem (dowód: karta nr 24 verte). W ramach ww. projektu realizowane było m.in. zadanie inwestycyjne pn. „Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w gminie Milówka – kontrakt 12b”. Zadanie to obejmowało budowę sieci kanalizacji grawitacyjnej i tłocznej wraz z przepompowniami i przyłączami kanalizacyjnymi o łącznej długości ok. 103 km, sieci wodociągowej wraz z przyłączami wodociągowymi o łącznej długości ok. 38,54 km oraz roboty odtworzeniowe nawierzchni po robotach montażowych (dowód: karta nr 168). W oparciu o dane zawarte w projektach wykonawczych zadanie to jest realizowane w następujących miejscowościach Gminy Milówka: 1) Milówka – w zakresie budowy sieci kanalizacyjnej oraz przyłączy kanalizacyjnych; 2) Nieledwia – w zakresie budowy sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej oraz przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych; 3) Szare-Suche – w zakresie budowy sieci wodociągowej oraz przyłączy wodociągowych; 4) Szare – w zakresie budowy sieci kanalizacji sanitarnej i przyłączy kanalizacyjnych; 5) Kamesznica – w zakresie budowy sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej oraz przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych; 6) Laliki-Pochodzita – w zakresie budowy sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej oraz przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych; (dowód: karty nr 623-981) W wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przeprowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego przez Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu zawarta została w dniu 18 września 2012 r. umowa w sprawie realizacji ww. zadania pomiędzy Związkiem a Krzysztofem M. Przedsiębiorstwo Budownictwa Inżynieryjnego „M.” z Mochnaczki Wyżnej. Jest to tzw. „kontrakt 12b” o wartości 59 337 847,50 zł netto z terminem realizacji robót wynoszących 24 miesiące oraz 12-miesięcznym okresem gwarancyjnym (dowód: karty nr 24 verte, 51, 589-622). Ww. kontrakt współfinansowany jest ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2013, wpłat udziałów Gminy Milówka oraz pożyczki udzielonej przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dowód: karta nr 52). Kwestie związane z finansowaniem kontraktu uregulowane zostały w:
Umowie o dofinansowanie nr POIS.01.01.00-00-069/08-00 zawartej w dniu 20 lipca 2009 r. pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (jako Instytucją Wdrażającą) a Związkiem Międzygminnym ds. Ekologii w Żywcu (dowód: karty nr 78-119);
Umowie pożyczki Nr 133/2008/Wn12/OW-ok-IS/P zawartej w dniu 27 sierpnia 2008 r. Pomiędzy NFOŚiGW a Związkiem (dowód: karty nr 120-140);
Porozumieniu w sprawie określenia zasad płatności na realizację Projektu pn. „Oczyszczanie Ścieków na Żywiecczyźnie” zawartym w dniu 6 listopada 2006 r. 8 pomiędzy Związkiem Międzygminnym ds. Ekologii w Żywcu a Gminą Milówka (dowód: karty nr 141-146).
Porozumieniu w sprawie określenia zasad dodatkowych płatności na realizację Projektu pn. „Oczyszczanie Ścieków na Żywiecczyźnie – Faza II” zawartym w dniu 6 września 2011 r. pomiędzy Związkiem Międzygminnym ds. Ekologii w Żywcu a Gminą Milówka (dowód: karty nr 147-152). Zgodnie z postanowieniami ww. porozumień Gmina Milówka zobowiązana jest do zabezpieczenia stosownych kwot w budżecie oraz do przekazywania udziałów finansowych w wysokości i terminach określonych w porozumieniach. Kwoty te są ustalone ogółem, bez wyszczególnienia indywidualnych wartości przeznaczonych na wykonanie odcinków sieci wodno-kanalizacyjnych, jak również przyłączy. Wynika to z faktu, że koszt wykonania przyłączy nie był możliwy do oszacowania na dzień podpisania porozumień. Ustalenie kwot przekazanych na budowę tychże przyłączy będzie możliwe dopiero po otrzymaniu decyzji Komisji Europejskiej zatwierdzającej przyznany procent dofinansowania oraz zakończeniu wszystkich prac związanych z realizacją kontraktu (dowód: karty nr 52, 54). Jak już podniesiono, w ramach projektu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie” realizowane jest zadanie inwestycyjne „Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej wraz z przyłączami na terenie Gminy Milówka”. Ponieważ zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) (zwanej dalej „ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę”) koszty budowy przyłączy obciążają odbiorców Gmina Milówka zawiera z mieszkańcami odpowiednie umowy cywilnoprawne wyrażające wolę powierzenia Związkowi będącemu „Inwestorem zastępczym” wykonanie przyłącza. Umowy określają zasady wykonania przyłączy oraz opłaty z tego tytułu. Wpłaty za budowę przyłączy uiszczane są przez mieszkańców bezpośrednio do Gminy Milówka (dowód: karty nr 53-54). Ustalono, że w ww. zakresie Gmina Milówka zawiera z mieszkańcami:
Umowy Nr … w sprawie współfinansowania budowy sieci kanalizacyjnej wraz z przyłączami kanalizacyjnymi, realizowanej w ramach Programu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie” ,
Umowy Nr … w sprawie współfinansowania budowy sieci wodociągowej wraz z przyłączami wodociągowymi, realizowanej w ramach Programu „Oczyszczanie Ścieków na Żywiecczyźnie”, których wzorce zostały przez Gminę przedstawione w toku postępowania (dowód: karty nr 36- 37 verte). Umowy, o jakich mowa powyżej zawierane są od lutego 2013 r. Pierwsza umowa została zawarta 8 lutego 2013 r. (dowód: karta nr 25). W toku postępowania Gmina przedstawiła przykładowe umowy, o jakich mowa powyżej (dowód: karty nr 38-47, 1012-1021). Umowy zawierają następujące postanowienia: § 1 Przedmiotem niniejszej umowy jest określenie zasad współfinansowania zadania inwestycyjnego pn. „Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w gminie Milówka”, realizowanego przez Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu przy udziale finansowym Gminy , w części obejmującej wykonanie przyłącza kanalizacyjnego / wodociągowego do nieruchomości będącej w posiadaniu Współfinansującego położonej w …, nr ewid. działki … . 9 § 2 1. Gmina oświadcza, że Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu zleci Wykonawcy realizującemu zadanie inwestycyjne wykonanie w ramach tego zadania przyłącza kanalizacyjnego / wodociągowego do nieruchomości będącej w posiadaniu Współfinansującego, określonej w § 1. 2. W wyniku realizacji niniejszej umowy przyłącze kanalizacyjne / wodociągowe określone w ust. 1 zostanie wykonane kompleksowo przez Wykonawcę, o którym mowa w ust. 1. § 3 Planowany termin wykonania inwestycji określa się na 31.12.2015r. § 4 1. Mając na uwadze postanowienia § 2 niniejszej umowy Współfinansujący zobowiązuje się do wniesienia na rzecz Gminy udziału finansowego , którego wysokość ustalona została w odniesieniu do części zryczałtowanych kosztów budowy przyłącza kanalizacyjnego na kwotę 1 400 zł (słownie złotych: tysiąc czterysta 00/100) / wodociągowego na kwotę 1200,00 zł (słownie złotych: tysiąc dwieście 00/100). Udział finansowy ma charakter jednostronnego świadczenia bezzwrotnego i nie stanowi wynagrodzenia za wykonane prace. 2. Współfinansujący zobowiązany jest dokonać zapłaty kwoty określonej w ust. 1 jednorazowo w terminie do trzech miesięcy od daty podpisania niniejszej umowy lub w trzech ratach kwartalnych: a) I rata – do końca trzeciego miesiąca od podpisania Umowy (…) b) II rata – do końca szóstego miesiąca od podpisania Umowy (…) c) III rata – do końca dziewiątego miesiąca od podpisania Umowy (…) Zapłata nastąpi przelewem na rachunek Gminy nr 96 8131 0005 0000 0244 2000 0020 w Banku Spółdzielczym Węgierska Górka lub gotówką w kasie w siedzibie Urzędu Gminy Milówka przy ul. Jana Kazimierza 123, W tytule wpłaty bezwzględnie należy wpisać nr ww. Umowy. 3. Strony zgodnie oświadczają, że niedokonanie przez Współfinansującego zapłaty kwoty określonej w ust. 1 w całości lub ustalonych ratach we wskazanym w ust. 2 terminie powoduje, iż Gmina dochodzić będzie zapłaty tej należności wraz z ustawowymi odsetkami. 4. Dopuszcza się możliwość spłaty w ratach miesięcznych z zastrzeżeniem, że suma wpłat częściowych nie będzie mniejsza od rat określonych w ust. 2 z zachowaniem ich terminu. 5. Warunkiem wykonania przyłącza kanalizacyjnego / wodociągowego określonego w § 1 jest uiszczenie całości kwoty określonej w ust. 1. § 5 1. Po zakończeniu budowy sieci kanalizacyjnej tj. od dnia protokolarnego odbioru końcowego zadania inwestycyjnego wraz z przyłączami, wykonane przyłącze kanalizacyjne / wodociągowe , o którym mowa w § 2 niniejszej umowy będzie stanowiło własność Gminy. 2. W związku z tym, że inwestorem całości zadania inwestycyjnego jest Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu, zaś Gmina oraz Współfinansujący uczestniczą finansowo w zakresie realizacji tego zadania, Współfinansujący na potwierdzenie dokonania wpłaty otrzyma wyłącznie pokwitowanie, wystawione przez Urząd Gminy Milówka. 10 § 6 W związku z realizacją niniejszej umowy Współfinansujący oświadcza, iż wyraża zgodę na wejście na jego nieruchomość w celu realizacji inwestycji określonej w § 1 ust. 1, bez odszkodowania, pod warunkiem przywrócenia terenu do stanu pierwotnego. § 7 Niniejsza umowa ulega rozwiązaniu, jeżeli z przyczyn niezależnych od stron nie będzie możliwe zrealizowanie budowy sieci kanalizacyjnej, o której mowa w § 1 i w zakresie tam wskazanym. § 8 Wszelkie zmiany niniejszej umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. § 9 W sprawach nieuregulowanych w niniejszej umowie zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. § 10 Umowa została sporządzona w trzech jednobrzmiących egzemplarzach, z których dwa otrzymuje Gmina a jeden Współfinansujący. Według stanu na dzień 24 listopada 2014 r. zawartych zostało łącznie 921 umów dotyczących współfinansowania sieci kanalizacyjnej wraz z przyłączami kanalizacyjnymi i 291 umów dotyczących współfinansowania sieci wodociągowej wraz z przyłączami wodociągowymi. Wpływy uzyskane przez Gminę z tytułu wnoszonych przez mieszkańców na podstawie ww. umów udziałów finansowych wynoszą:
956 029,28 zł (przyłącza kanalizacyjne);
251 486,35 zł (przyłącza wodociągowe). (dowód: karta nr 1167) Odnośnie zakresu robót, jaki wykonywany jest na rzecz odbiorcy na podstawie umowy w sprawie współfinansowania (…) ustalono, że w przypadku przyłącza kanalizacyjnego jest to budowa odcinka przewodu od budynku do pierwszej studzienki rewizyjnej na posesji bądź odcinka przewodu od budynku do granicy działki, jeżeli na posesji podmiotu przyłączanego brak jest studzienki rewizyjnej. Przyłącze wodociągowe obejmuje natomiast odcinek przewodu od sieci rozdzielczej do budynku znajdujący się na nieruchomości przyłączanej. Przyłącze zostaje doprowadzone do pomieszczenia wewnątrz budynku, gdzie zamontowany jest kompletny zestaw wodomierzowy z zaworami. W ramach prac wykonywane są roboty ziemne, odwodnienie, montaż, próba szczelności, dezynfekcja, płukanie, oznakowanie taśmą. Wykonywane jest również uporządkowanie terenu łącznie z ewentualnym odtworzeniem zniszczonych nawierzchni, nowymi nasadzeniami itp. (dowód: karty nr 25 verte, 1037). Koszty wykonania przyłączy są wydatkami niekwalifikowanymi i nie są dofinansowane ze środków zewnętrznych (dowód: karta nr 25). Kwalifikacja wydatków rozpatrywana jest m.in. na podstawie regulacji przyjętych w dokumencie pn. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – Priorytet I: Gospodarka wodno-ściekowa. W ramach tego dokumentu za wydatki kwalifikowane mogą być uznane wydatki poniesione w opisanym poniżej zakresie: 11 1) budowa kanalizacji sanitarnej:
w przypadku braku studzienki w granicach przyłączanej nieruchomości, za kwalifikowane mogą być uznane wydatki poniesione na budowę przewodów kanalizacyjnych zlokalizowanych poza granicami nieruchomości, natomiast w granicach nieruchomości przyłączanej tylko te odcinki, które służą do przyłączenia więcej niż jednego podmiotu;
w przypadku, gdy w granicach nieruchomości przyłączanej do sieci zlokalizowana jest studzienka (lub przewidziano jej wybudowanie), za kwalifikowane mogą być uznane wydatki poniesione na budowę przewodów zlokalizowanych zarówno poza granicami tej nieruchomości, jak również w jej granicach, jednak nie dalej niż do pierwszej studzienki (wraz ze studzienką) od strony granicy tej nieruchomości. 2) budowa sieci wodociągowej:
w tym przypadku za wydatki kwalifikowane mogą być uznane wydatki poniesione na budowę przewodów zlokalizowanych poza granicami nieruchomości przyłączanej, a w granicach nieruchomości przyłączanej tylko te odcinki, które służą do przyłączenia więcej niż jednego podmiotu. (dowód: karta nr 54) Całość wydatków niekwalifikowanych pokrywana jest z budżetu Gminy Milówka. Wpływy z tego tytułu zapewniają m.in. wpłaty odbiorców usług wynikające z umów w sprawie współfinansowania (…), albowiem realizację budowy przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie (art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę). Koszt wykonania przyłączy przewidziany w ww. umowach został zryczałtowany i wynika on z kosztorysu ofertowego Wykonawcy: Miejscowość Ilość przyłączy Cena za przyłącza (netto) – z kosztorysu ofertowego Wykonawcy w zł Średni koszt budowy przyłącza netto w zł kan. wod. kan. wod. kan. wod. Milówka 90 - 190 000 - 2 111 - Nieledwia 273 247 495 125 377 600 1 814 1 529 Szare 202 - 349 900 - 1 732 - Kamesznica 721 84 1 229 800 172 540 1 706 2 054 Laliki 213 154 437 900 208 190 2 056 1 352 Szare Suche - 65 - 110 600 - 1 702 (dowód: karta nr 25). W toku przeprowadzonego postępowania Gmina Milówka przedstawiła kosztorys wykonawczy stanowiący załącznik do oferty złożonej w przetargu na wykonanie zadania inwestycyjnego pn. „Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w gminie Milówka” przez wykonawcę, który wygrał ww. przetarg tj. Krzysztofa M. – Przedsiębiorstwo Budownictwa Inżynieryjnego z Mochnaczki Wyżnej (dowód: karty nr 1085-1144). Kosztorys ten, na 12 podstawie którego skalkulowana została wartość „Kontraktu 12b” zawiera szczegółowy wykaz elementów rozliczeniowych z uwzględnieniem kosztów kwalifikowanych i niekwalifikowanych w poszczególnych miejscowościach gminy Milówka. Koszty budowy przyłączy ujęte są w pozycjach dotyczących zakresu niekwalifikowanego. W zakresie dotyczącym budowy przyłączy kanalizacyjnych koszty obejmują roboty montażowe z podziałem na:
budowę przyłączy kanalizacyjnych z rur i kształtek kanalizacyjnych kielichowych PVC o średnicy Dz 160 mm, łączonych na wcisk, wraz z niezbędnymi robotami ziemnymi, montażem i osprzętem, próbami szczelności, inspekcją, kamerą (w cenie 185 zł netto za 1 mb);
budowę przyłączy kanalizacyjnych z rur kamionkowych o średnicy 150 mm z niezbędnymi robotami towarzyszącymi w tym z robotami ziemnymi, odwodnieniem, montażem i osprzętem, próbą szczelności, inspekcją sanitarną (w cenie 270 zł netto za 1 mb). Łączne koszty budowy przyłączy kanalizacyjnych zostały w kosztorysie wykonawczym ustalone jako iloczyn ceny jednostkowej wykonania 1 m przyłącza i długości wszystkich przyłączy (wyrażonej w m) z uwzględnieniem powyższej klasyfikacji. Koszty te wynoszą ogółem 2 702 725 PLN. (dowód: karty nr 1089, 1104, 1118, 1129, 1142) Jeżeli chodzi o koszty budowy przyłączy kanalizacyjnych obejmują one przede wszystkim roboty montażowe w zakresie:
budowy przewodów wodociągowych z rur polietylenowych PEHD o średnicy DN od 40 do 125 mm z niezbędnymi robotami towarzyszącymi w tym robotami ziemnymi, odwodnieniem, montażem i osprzętem, próbą szczelności, dezynfekcją, płukaniem i oznakowaniem taśmą (w cenie od 80 do 135 zł netto za 1 mb w zależności od przekroju rury); a także dostawę i montaż studzienek wodomierzowych, zasuw, zaworów napowietrzająco- odpowietrzających, zaworów płucząco-opróżniających i innych elementów. W odniesieniu do tych elementów w kosztorysie podane są ceny jednostkowe za komplet oraz liczba kompletów poszczególnych elementów. Łączne koszty budowy przyłączy wodociągowych stanowią sumę iloczynu ceny jednostkowej wykonania 1 m przyłącza oraz długości przyłączy w m (w podziale na przyłącza o różnych średnicach) oraz kosztu montażu pozostałych elementów (stanowiącego sumę iloczynów cen jednostkowych i ilości kompletów). Koszty te wynoszą 868 930 PLN . Koszt montażu przewodów wodociągowych wynikający z kosztorysu wykonawczego stanowi 82,4% kosztu wykonania przyłączy wodociągowych ogółem. (dowód: karty nr 1104, 1109, 1118, 1130, 1142-1143) Wskazać też należy, że przewidywane wpływy od mieszkańców (przy założeniu zawarcia umów w sprawie współfinansowania sieci … w odniesieniu do wszystkich projektowanych przyłączy tj. 1499 przyłączy kanalizacyjnych i 550 przyłączy wodociągowych) wynosiłyby odpowiednio: − 2 098 600 PLN w przypadku przyłączy kanalizacyjnych (co stanowi 77,6% łącznych kosztów budowy przyłączy kanalizacyjnych ustalonych zgodnie z kosztorysem robót); − 660 000 PLN w przypadku przyłączy wodociągowych (co stanowi 76% łącznych kosztów budowy przyłączy wodociągowych ustalonych na podstawie kosztorysu robót). 13 W toku postępowania Gmina Milówka przedstawiła informacje odnośnie kosztu wykonania 1 mb przyłącza w poszczególnych miejscowościach objętych zadaniem inwestycyjnym pn. „Budowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w Gminie Milówka”. Wyliczenia kosztów jednostkowych budowy przyłączy Gmina oparła na danych zawartych w kosztorysie wykonawczym robót. Miejscowość Średnio za 1 mb przyłącza (w zł brutto) kanalizacyjnego wodociągowego Milówka 266 - Nieledwie 265 140 Szare 256 - Kamesznica 262 129 Laliki 263 160 Szare Suche - 139 (dowód karta nr 1040-1040 verte) Ilość przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych objętych zadaniem inwestycyjnym „Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w gminie Milówka” została ustalona na podstawie dokumentacji przetargowej (w tym dokumentacji projektowej). Opis przedmiotu zamówienia dla ww. zadania zawierał tabelę przedstawiającą poglądowy zakres inwestycji z podziałem na miejscowości, sieć kanalizacyjną i wodociągową wraz z szacunkowymi długościami sieci i ilościami przyłączy oraz przepompowni / hydroforni i innych urządzeń na sieci. Dane te miały charakter poglądowy i nie były wiążące dla projektanta, a jego obowiązkiem w fazie projektowania była weryfikacja ilości mieszkańców wyrażających chęć podłączenia się do projektowanej sieci kanalizacyjnej oraz wodociągowej. W związku z powyższym opracowana dokumentacja projektowa obejmuje również budowę przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych. Równocześnie w trakcie tworzenia dokumentacji przetargowej z uwagi na bardzo duże zainteresowanie mieszkańców możliwością podłączenia się do sieci Urząd Gminy w Milówce podał ilość sztuk tzw. „przyłączy dodatkowych”, która została uwzględniona w dokumentacji przetargowej (dowód: karty nr 59-60). Prace projektowe wykonywała firma Scott Wilson Sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie (dowód: karta nr 1040 verte). W trakcie prac projektowych, których jednym z elementów było zaprojektowanie przyłączy do sieci kanalizacyjnej i wodociągowej organizowane były spotkania projektanta z mieszkańcami celem uzgodnienia z nimi trasy sieci oraz przyłączy. Trasa przyłączy ustalana była przez projektanta indywidualnie z każdym mieszkańcem / posiadaczem budynku. W trakcie tych spotkań, jak również przede wszystkim w trakcie wielokrotnych prac projektowych w terenie, z mieszkańcami zawierane były w imieniu Inwestora (Związku Międzygminnego ds. Ekologii w Żywcu) porozumienia w sprawie przebiegu sieci i umieszczenia na działce urządzeń z nią związanych. Dokumenty te stanowiły podstawę do wystąpienia Inwestora z wnioskiem o pozwolenie na budowę (dowód: karty nr 985, 1040 verte). Porozumienia, o jakich mowa powyżej zostały zawarte ze wszystkimi właścicielami nieruchomości, na których zaprojektowano sieć oraz przyłącza (dowód: karta nr 1066 verte). 14 Porozumienia, o jakich mowa powyżej zawierają następujące postanowienia: § 2 Inwestor [tj. Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu] oświadcza, że zamierza przystąpić do realizacji robót polegających na budowie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej wraz z przyłączami do budynków mieszkalnych. Inwestor stwierdza, że w celu umieszczenia rurociągu zachodzi konieczność wejścia na teren nieruchomości określonej w § 1 i prowadzenia robót budowlano-montażowych. § 3 Właściciel oświadcza, że po zapoznaniu się z projektem budowy wyraża zgodę na przebieg sieci i umieszczenie urządzeń wg szkicu na załączniku 1 oraz zgadza się na wejście na teren nieruchomości. § 4 Inwestor zapewnia, iż Wykonawca Robót Budowlanych najpóźniej na 14 dni przed rozpoczęciem robót budowlanych na terenie działki, na której zaprojektowano sieci powiadomi jej Właściciela o wejściu z robotami budowlanymi. § 5 Wykonawca doprowadzi teren do stanu pierwotnego oraz odbuduje uszkodzone, zdemontowane urządzenia terenowe (płoty, wjazdy, nawierzchnie utwardzone). § 6 Za ewentualne szkody w płodach rolnych powstałe przy robotach ziemnych w pasie montażowym głównych sieci właściciel ma prawo żądać odszkodowania od Wykonawcy Robót Budowlanych. (…) § 8 Właściciel oświadcza, że w przypadku wystąpienia awarii sieci wod-kan udostępni teren do przeprowadzenia niezbędnego remontu sieci i urządzeń. (dowód: karty nr 1043-1061) W trakcie przeprowadzonego postępowania antymonopolowego Prezes Urzędu zgromadził dokumentację projektową wykonawczą dotyczącą zadania pn. „Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w gminie Milówka” (dowód: karty nr 659-981). Dokumentacja ta obejmuje m.in. zestawienia projektowanych przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych w poszczególnych miejscowościach Gminy Milówka (dowód: karty nr 655-658, 731-745, 778- 779; 823-829, 892-905, 969-981). Zestawienia zawierają informację o lokalizacji wszystkich budynków objętych dokumentacją projektową (miejscowość, ulica, nr domu, nr działki) oraz informacje o długości projektowanych przyłączy (czyli niekwalifikowanych odcinków przewodów pomiędzy przyłączanym budynkiem a siecią rozdzielczą) w przypadku poszczególnych budynków. Gmina Milówka przedstawiła w toku postępowania informacje dotyczące długości przyłączy kanalizacyjnych i wodociągowych opracowane na podstawie projektów wykonawczych. Z informacji tych wynika, że długość najdłuższego projektowanego przyłącza kanalizacyjnego wynosi 56,5 m, a długość najkrótszego projektowanego przyłącza wynosi 0,0 m (dotyczy to sytuacji kiedy wewnętrzna instalacja kanalizacyjna doprowadzona jest bezpośrednio do studzienki rewizyjnej) (dowód: karta nr 4). Zbiorcze zestawienie liczby 15 przyłączy kanalizacyjnych w podziale na różne długości mieszczące się w przedziale od 0 do 56,5 m przedstawia się następująco: Długość przyłączy Liczba przyłączy kanalizacyjnych 0,00 mb 312 od 0,01 mb do 5,00 mb 576 od 5,01 mb do 6,00 mb 109 od 6,01 mb do 25,00 mb 465 od 25,01 mb do 56,5 mb 37 (dowód: karta nr 1066) Jeżeli chodzi o przyłącza wodociągowe długość najdłuższego przyłącza według projektów wykonawczych wynosi 56,1 m, natomiast długość najkrótszego przyłącza – 0,0 m (dowód: karta nr 4 verte). Tabelaryczne zestawienie przyłączy wodociągowych o różnych długościach zgodnie z dokumentacją projektową przedstawia się następująco: Długość przyłączy Liczba przyłączy wodociągowych 0,00 mb 5 od 0,01 mb do 7,00 mb 213 od 7,01 mb do 9,00 mb 42 od 9,01 mb do 25,00 mb 225 od 25,01 mb do 56,1 mb 65 (dowód: karta nr 1066) W toku postępowania ustalono również, iż umowa o dofinansowanie projektu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie” nakłada obowiązek uzyskania tzw. efektu ekologicznego. Efekt ekologiczny rozumiany jest jako wskaźnik, który określa w sposób mierzalny pozytywny wpływ projektu na środowisko. By efekt ten został osiągnięty w wyznaczonym terminie niezbędne jest nie tylko wybudowanie sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, ale również podłączenie się mieszkańców do powstającej sieci. Dlatego realizacja kontraktu „Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w gminie Milówka” przeprowadzana jest w sposób kompleksowy i oprócz budowy sieci obejmuje również budowę przyłączy (dowód: karty nr 55-56). W kontekście rozpatrywanej sprawy należy również powołać wyjaśnienia przedstawione przez Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu wskazujące, iż Polska przystępując do Unii Europejskiej zobowiązała się do wypełnienia wymogów Dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych zgodnie z określonymi terminami i okresami przejściowymi. W rozmowach przedakcesyjnych wynegocjowane zostały dostosowawcze okresy przejściowe na wprowadzenie przepisów ww. dyrektywy do 16 końca 2015 r. Dlatego też, aby zidentyfikować faktyczne potrzeby w zakresie uporządkowania gospodarki ściekowej oraz uszeregować ich realizację w taki sposób, aby wywiązać się ze zobowiązań traktatowych, utworzono Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK), a program „Gospodarka wodno-ściekowa” w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko jest jednym z narzędzi jego realizacji. Ujęcie danej aglomeracji w KPOŚK stanowi jedno z kryteriów do ubiegania się gmin o dofinansowanie i jest podstawą do opracowania wniosków o dofinansowanie w ramach odpowiednich programów pomocowych i funduszy ekologicznych w celu realizacji wymogów dyrektywy 91/271/EWG. Należy tak planować granice aglomeracji, aby w jak największym stopniu cały produkowany ładunek ścieków był zbierany siecią kanalizacyjną i odprowadzany na oczyszczalnię ścieków. W aglomeracjach ujętych w KPOŚK w terminie do końca 2015 r. powinien zostać osiągnięty blisko 100% poziom obsługi zbiorczymi systemami kanalizacyjnymi. Pozostała ludność aglomeracji nieobsługiwana przez zbiorcze systemy kanalizacyjne będzie natomiast korzystać z innych systemów oczyszczania ścieków (dowód: karty nr 56-57). Zgodnie z Dyrektywą 91/271/EWG aglomeracja spełni efekt ekologiczny, jeżeli:
wyposażenie aglomeracji w oczyszczalnię ścieków komunalnych spełnia wymagania określone w Dyrektywie;
wydajność oczyszczalni ścieków odpowiada ładunkowi generowanemu przez całą aglomerację;
sieć kanalizacyjna pokrywa prawie 100% obszaru aglomeracji, a tylko w wyjątkowych, szczegółowo uzasadnionych przypadkach ma zastosowanie indywidualnych systemów oczyszczania ścieków zapewniających taki sam poziom ochrony środowiska, jaki przewiduje się dla ścieków komunalnych odprowadzanych do systemu zbierania. (dowód: karta nr 58) W przypadku nieprzedstawienia dokumentów (o których mowa w umowie o dofinansowanie) potwierdzających uzyskanie efektu ekologicznego lub jeżeli na podstawie przedstawionych dokumentów nie można ustalić osiągnięcia zakładanego efektu ekologicznego wysokość dofinansowania ulega pomniejszeniu proporcjonalnie do osiągniętego efektu ekologicznego. W sytuacji, w której nie został osiągnięty efekt ekologiczny beneficjent jest zobowiązany do zwrotu całości lub części przekazanego dotychczas dofinansowania (dowód: karta nr 59). Zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie, Beneficjent, czyli Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu zobowiązany jest do wykazania efektu ekologicznego rozumianego jako wzrost liczby użytkowników korzystających z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i wodociągowej rok po zakończeniu realizacji Projektu. Mając powyższe na uwadze w zawieranych umowach na roboty budowlane, w celu potwierdzenia efektu ekologicznego, Związek zamieszcza zapisy, zgodnie z którymi wykonawcy robót dokonują wpięcia instalacji wewnętrznej do systemu kanalizacyjnego / wodociągowego. Rozwiązanie to gwarantuje odbiór ścieków lub korzystanie z sieci wodociągowej równocześnie z zakończeniem robót budowlanych i osiągnięcie planowanego efektu ekologicznego w postaci ilości podłączonych budynków. W przypadku gminy Milówka potwierdzeniem uzyskania zakładanego efektu ekologicznego dla kanalizacji i wodociągu będą umowy, jakie Gmina zawiera z mieszkańcami w sprawie wykonania przyłączy (dowód: karta nr 59). W toku postępowania ustalono również, że mieszkańcy Gminy Milówka chcący przyłączyć się do sieci wybudowanej w ramach programu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie” na własną rękę (bez konieczności podpisywania umowy w sprawie dofinansowania … ) mają taką możliwość po zakończeniu realizacji projektu. Warunkiem jest złożenie wniosku o wydanie 17 warunków technicznych przyłączenia do sieci wodno-kanalizacyjnej do Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w Milówce. Na dalszym etapie należy zlecić wykonanie dokumentacji projektowej przez osobę posiadającą uprawnienia branży sanitarnej. Po uzgodnieniu projektu w Zespole Uzgadniania Dokumentacji w Żywcu można zgłosić rozpoczęcie robót w Starostwie Powiatowym w Żywcu. Po zakończeniu tego etapu mieszkaniec może zlecić wykonanie przyłącza dowolnemu wykonawcy, odbiór prac w stanie odkrytym dokonywany jest przez pracowników GZGK w Milówce. Po zakończeniu prac zlecić należy wykonanie inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej przyłącza (dowód: karta nr 25). Mieszkańcy gminy, których budynki przewidziano do wykonania przyłączy nie mogą samodzielnie wybrać wykonawcy robót do budowy przyłącza w trakcie realizacji zadania „Budowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w gminie Milówka”. Powodem tego jest to, że wykonanie przyłączy było elementem wykazania efektu ekologicznego rozumianego jako wzrost liczby użytkowników korzystających z podłączenia do sieci na etapie aplikowania o dofinansowanie. Beneficjent, czyli Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu zobowiązał się w umowie o dofinansowanie przekazać wraz z wnioskiem o płatność m.in. dokumenty potwierdzające uzyskanie zakładanego efektu ekologicznego. W celu osiągnięcia tego efektu Beneficjent zlecił Wykonawcy robót budowlanych wykonanie wszystkich przyłączy objętych dokumentacją projektową. Rozwiązanie to gwarantuje osiągnięcie zakładanego efektu ekologicznego w momencie zakończenia robót budowlanych (dowód: karta nr 984 verte). W toku przeprowadzonego postępowania antymonopolowego ustalono, iż umowy w sprawie współfinansowania sieci kanalizacyjnej wraz z przyłączami kanalizacyjnymi (…) podpisane zostały w odniesieniu do 61% przyłączy objętych dokumentacją projektową (zawarto 921 umów na 1499 projektowanych przyłączy). Jeżeli chodzi o przyłącza wodociągowe umowy w sprawie współfinansowania sieci wodociągowej (…) podpisane zostały dla 53% przyłączy ujętych w dokumentacji projektowej (291 umów na 550 projektowanych przyłączy). Prezes Urzędu zważył, co następuje W niniejszej sprawie Gminie Milówka postawiony został zarzut nadużywania pozycji dominującej na rynku właściwym w drodze narzucania nieuczciwych opłat za wykonanie przyłączy do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej wskutek ich ustalenia w sposób zryczałtowany, co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z powołanym przepisem Zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Nadużywanie pozycji dominującej polega w szczególności na bezpośrednim lub pośrednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych lub rażąco niskich, odległych terminów płatności lub innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów. Rozpatrując postawiony w niniejszej sprawie zarzut należy wykazać zatem, że Gmina Milówka narzuca nieuczciwe ceny zakupu lub sprzedaży towarów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęć „narzucanie” i „nieuczciwe”. Jeżeli chodzi o narzucanie, to w orzecznictwie przyjmuje się, iż ma ono miejsce wówczas, gdy dominant zmusza swojego kontrahenta do określonego zachowania wykorzystując przymusową sytuację, w jakiej ten się znajduje, przy czym sytuacja ta jest wynikiem braku rzeczywistej alternatywy na rynku 1 . Co się natomiast tyczy cen nieuczciwych to ustawodawca wyróżnił jedynie przykładowo, iż za cenę nieuczciwą można uznać cenę 1 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz pod red. C. Banasińskiego i E. Piontka, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 243-244. 18 nadmiernie wygórowaną lub rażąco niską, przy czym nie jest to katalog wyczerpujący. Analiza cen pod kątem „nieuczciwości” dokonywana jest każdorazowo w okolicznościach indywidualnych spraw, przy uwzględnieniu interesów stron umowy, ekwiwalentności świadczeń i celów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Cena nieuczciwa może być przykładowo odniesiona do przypadku, w którym przedsiębiorca kalkulując cenę uwzględnia koszt, który nie został przez niego poniesiony w związku ze świadczeniem usług. Ceną nieuczciwą będzie także cena ustalona w całkowitym oderwaniu od kosztów świadczenia, w oparciu o przesłanki, które w zwykłych (konkurencyjnych) warunkach obrotu nie mają znaczenia dla ustalenia jej poziomu. Wskazuje się również, że cena nieuczciwa to cena umożliwiająca przedsiębiorcy osiągnięcie korzyści o wiele większych niżby udało mu się uzyskać w warunkach rynku konkurencyjnego. Taka cena to cena pozostająca bez uzasadnionego związku z ekonomiczną wartością świadczenia. Ceną nieuczciwą jest również cena, która ma pokryć niegospodarność dominanta. Do cen nieuczciwych zalicza się również ceny ustalone w sposób sprzeczny z przepisami prawa, ceny pobierane bez podstawy prawnej, wreszcie ceny sprzeczne z dobrymi obyczajami kupieckimi rozumianymi jako normy postępowania zakazujące nadużywania w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi kontraktowej. W wyroku z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt. III SK 50/04 Sąd Najwyższy uznał, iż „nieuczciwa cena” może być odniesiona do przypadku, w którym przedsiębiorca, kalkulując cenę uwzględnia koszt, który nie został przez niego poniesiony w związku ze sprzedażą towaru lub świadczeniem usług na rzecz konkretnego kontrahenta, przy czym nie ma znaczenia, czy w taki sposób skalkulowana cena jest „nadmiernie wygórowana”. Zdaniem Sądu Najwyższego pojęcie ceny nieuczciwej obejmuje nie tylko cenę nadmiernie wygórowaną, ale również cenę bezzasadną, nieposiadającą ekwiwalentu w postaci świadczonych usług. W ocenie Prezesa Urzędu całokształt okoliczności, jakie zaistniały w niniejszej sprawie nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż Gmina Milówka dopuściła się nadużycia pozycji dominującej na rynku wskutek narzucania nieuczciwych opłat za wykonanie przyłączy do sieci. Po pierwsze nie sposób stwierdzić, iż kwestionowane opłaty mają przymusowy charakter. Wprawdzie opłaty te są nienegocjowalne, jednakże brak zawarcia umowy w sprawie współfinansowania (…) nie oznacza braku możliwości uzyskania dostępu do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej realizowanej w Gminie Milówka w ramach programu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie”. Zawarcie przedmiotowej umowy nie jest zatem warunkiem uzyskania dostępu do usług dostawy wody i odbioru ścieków. Jak ustalono na podstawie wyjaśnień przedstawionych przez Gminę, po zakończeniu inwestycji będzie istniała możliwość przyłączenia się do sieci na zasadach ogólnych określonych w obowiązującym regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Odroczenie decyzji o przyłączeniu się do sieci celem uzyskania bardziej korzystnych warunków budowy przyłącza może wprawdzie wiązać się z pewnymi uciążliwościami, niemniej jednak należy pamiętać, że osobami ubiegającymi się o przyłączenie do sieci są co do zasady użytkownicy zamieszkałych nieruchomości istniejących w rejonie budowanej sieci, a nie użytkownicy nowych inwestycji. Nieruchomości takie mają obecnie dostęp do własnych źródeł wody (studnie) i niesieciowych metod zagospodarowania ścieków (zbiorniki bezodpływowe i mikrooczyszczalnie). Tym samym wspomniane podmioty dysponują alternatywą dla podpisywania umowy z Gminą, pozwalającą na odsunięcie w czasie decyzji o przyłączeniu się do sieci. Pozwala to stwierdzić, iż nie znajdują się one w sytuacji ekonomicznego przymusu, w której podpisanie umowy z Gminą jest jedyną drogą do uzyskania usług dostawy wody i odbioru ścieków. Stwierdzić zatem należy, że istnienie możliwości alternatywnego sposobu wykonania przyłącza (w systemie indywidualnym, po zakończeniu inwestycji) oraz brak niezbędności uzyskania szybkiego przyłączenia do sieci wyłączają element „narzucania” kwestionowanych opłat. 19 Analizując nieuczciwy charakter ustalonych przez Gminę Milówka zryczałtowanych opłat za wykonanie przyłączy podnieść należy, iż nie ulega wątpliwości i pozostaje poza przedmiotem rozpatrywanego zarzutu, iż to na przyszłym odbiorcy usług wodociągowo- kanalizacyjnych ciąży obowiązek poniesienia kosztów budowy przyłączy do sieci. Wynika to z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który stanowi, że realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Kwestią sporną jest to, czy ustalone przez Gminę opłaty za wykonanie przyłączy do sieci (w wysokości 1400 zł za przyłącze kanalizacyjne i 1200 zł za przyłącze wodociągowe) mają nieuczciwy charakter biorąc pod uwagę, iż ich wysokość ustalona została w sposób zryczałtowany, w związku z czym poszczególni mieszkańcy, którzy podpisali umowy w sprawie współfinansowania (…) uiszczają opłaty w takie samej wysokości niezależnie od zakresu realizowanych na ich rzecz robót, w tym niezależnie od długości przyłącza. W powyższym kontekście wskazać należy, iż ustalanie opłat ryczałtowych jest dozwolone w świetle obowiązujących przepisów prawa. W wielu przypadkach ceny jednolite, nieodzwierciedlające wszystkich różnic między klientami, mogą być efektywne, albowiem ustalenie stawki dokładnie odzwierciedlającej koszty określonych działań może być zbyt kosztowne. Ryczałtowa stawka może być również mechanizmem mającym zachęcić do skorzystania z usługi te osoby, w związku z obsługą których ponosi się wyższe koszty, których jednak udział w danym przedsięwzięciu może być z różnych względów pożądany. W analizowanej sprawie ustalanie ryczałtowych opłat za wykonanie przyłączy do sieci może mieć na celu dofinansowanie odbiorców, których nieruchomości – nierzadko z przyczyn obiektywnych i niezależnych od tych odbiorców – położone są dalej od sieci, co wiąże się z koniecznością wybudowania dłuższych przyłączy. Mieszkańcy ci w braku możliwości ukształtowania opłat w sposób inny niż ryczałt nie byliby skłonni przyłączyć się do sieci. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy ma to istotne znaczenie, albowiem liczba osób, które przyłączyły się do sieci budowanej w ramach realizowanego projektu jest miarą osiągnięcia tzw. „efektu ekologicznego”, od spełnienia którego uzależnione jest uzyskanie unijnego wsparcia dla inwestycji. W interesie całej społeczności lokalnej powinno leżeć zatem doprowadzenie do sytuacji, w której jak największa liczba nieruchomości zostanie przyłączona do sieci tak, aby zapewnić osiągnięcie ww. efektu. Brak przyłączenia się do sieci przez grupę osób mógł zablokować budowę sieci ze szkodą dla całej społeczności, dlatego zastosowanie ryczałtu należy uznać za uzasadnione z punktu widzenia interesu publicznego. W ocenie Prezesa Urzędu uzasadnione jest przyjęcie w okolicznościach niniejszej sprawy tezy, iż system rozliczeń ryczałtowych wykazywał dużo większą efektywność niż miałoby to miejsce w przypadku rozliczeń indywidualnych. Zważyć w tym kontekście należy, iż niektóre działania monopolistów nie stanowią nadużycia siły rynkowej, jeśli można dla nich znaleźć obiektywne uzasadnienie innymi przyczynami niż zamiar eksploatacji kontrahentów, czy zakłócenia konkurencji. W niniejszej sprawie taką obiektywną okoliczność uzasadniającą wprowadzenie ryczałtowego systemu odpłatności za wykonanie przyłącza jest właśnie konieczność osiągnięcia wspomnianego „efektu ekologicznego” mierzonego ilością zrealizowanych przyłączy do sieci. Jest to okoliczność niezależna od Gminy Milówka, wynikająca z umowy o dofinansowanie zawartej przez Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu. Od tego, czy ww. efekt zostanie osiągnięty zależy powodzenie całej inwestycji związanej z budową sieci, która ma charakter inwestycji celu publicznego i realizowana jest w interesie ogólnospołecznym. W okolicznościach przedmiotowej sprawy ewentualne naruszenie interesów ekonomicznych części mieszkańców wynikające z konieczności uiszczenia nieekwiwalentnych 20 opłat za wykonanie przyłączy do sieci na skutek zawarcia umowy w sprawie współfinansowania (…) jest równoważone przez pozytywne skutki ekonomiczne, ekologiczne i społeczne, których beneficjentem jest cała społeczność lokalna. Ustalanie zryczałtowanych opłat za wykonanie przyłączy służy minimalizacji ryzyka utraty dofinansowania projektu ze środków Unii Europejskiej. Charakter realizowanej inwestycji, która wiąże się z uporządkowaniem spraw gospodarki wodno-ściekowej bez wątpienia służy bezpośrednio wszystkim mieszkańcom gminy Milówka. Korzyści, jakie uzyskują mieszkańcy z tytułu sprawnej realizacji zadania z pewnością przewyższają nad ewentualnym naruszeniem indywidualnych interesów części mieszkańców. W niniejszej sprawie interes publiczny, w jakim realizowana jest budowa sieci i wynikające z tego korzyści o charakterze ogólnym uzasadniają wprowadzenie przez Gminę ryczałtowego sposobu rozliczeń za budowę przyłączy. Podkreślić należy, iż usługi dostarczania wody i odprowadzania ścieków mają szczególny charakter i powinny być powszechnie dostępne, dlatego przy ocenie działań Gminy Milówka uwzględnić należy szeroko rozumianą zasadę solidarności społecznej, w świetle której uzasadnione jest podporządkowanie interesów indywidualnych interesowi ogólnemu. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustalenie ryczałtowych opłat za budowę przyłączy nie odnosi żadnego skutku eksploatacyjnego tzn. nie wiąże się z uzyskaniem przez Gminę dodatkowych korzyści finansowych. Zakładana w kosztorysie wykonawczym robót kwota wykonania przyłączy jest wyższa niż przewidywane wpływy od mieszkańców. Ponadto nie sposób wskazać, iż w niniejszej sprawie występują sumaryczne negatywne efekty dla podmiotów uiszczających zryczałtowane opłaty. Jedyne skutki analizowanych praktyk mają charakter dystrybucyjny i sprowadzają się do tego, że jedni odbiorcy płacą mniej kosztem innych (przy czym pamiętać należy, iż zróżnicowanie odbiorców pod względem długości realizowanych przyłączy wynikające z usytuowania przyłączanych nieruchomości względem sieci co do zasady jest niezależne od przyczyn leżących po stronie właścicieli nieruchomości). Sumaryczny wpływ zachowania Gminy na dobrobyt mieszkańców jest zatem zerowy, gdyż „straty” jednych mieszkańców odpowiadają „zyskom” drugich. Jednocześnie cały czas należy mieć na uwadze długofalowy, nadrzędny cel realizowanej inwestycji, jakim jest uporządkowanie spraw gospodarki wodno-ściekowej w gminie, który w ocenie Prezesa Urzędu przewyższa w niniejszej sprawie nad interesami jednostkowymi. Zważyć zatem należy, iż na skutek powyższych działań Gmina nie przysporzyła sobie żadnych korzyści finansowych, a jedynie miała na celu minimalizację ryzyka związanego z ewentualną utratą środków unijnych z uwagi na niewykazanie „efektu ekologicznego”. Kierowała się zatem nie zamiarem eksploatacji swoich kontrahentów, ale koniecznością zachowania daleko idącej ostrożności przy realizacji celu publicznego o dużej doniosłości związanego z uporządkowaniem gospodarki wodno-ściekowej. Realizacja tego zadania z pewnością przyczyni się do podniesienia standardu życia wszystkich mieszkańców Gminy. Nie ma również wątpliwości co do ekologicznych korzyści wynikających z tego przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie należy mieć także na uwadze pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt III SK 50/12. W wyroku tym Sąd stwierdził, że przesłanka interesu publicznego może i powinna pełnić funkcję korygującą, która pozwalałaby na uelastycznienie wszelkiego rodzaju „sztywnych” zakazów przewidzianych w ustawie oraz umożliwiałaby racjonalną sądową weryfikację, czy interwencja Prezesa Urzędu rzeczywiście podyktowana jest potrzebą ochrony interesu publicznego. Płynące z powyższego wyroku wnioski w kontekście rozpatrywanej sprawy związanej z ustalaniem ryczałtowych opłat za budowę przyłączy pozwalają przyjąć, że jakkolwiek kwestionowane zachowanie może godzić w interesy części mieszkańców, ale jednocześnie w sposób niebudzący wątpliwości wychodzi naprzeciw interesom ogółu społeczności lokalnej poprzez zapewnienie sprawnej realizacji 21 inwestycji, która jest ze wszech miar korzystna dla całej gminy i służy ochronie środowiska, interwencja Prezesa Urzędu nie może być podjęta w interesie publicznym. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że analizowana sprawa nie ma wymiaru publicznoprawnego, a zatem, że nie został spełniony podstawowy warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do podjęcia interwencji antymonopolowej. W świetle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji przyjętej w tym akcie prawnym jest bowiem zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a także podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Instrumenty przewidziane w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów mogą być zatem stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań przedsiębiorców naruszony jest interes publicznoprawny. Wskazać przy tym należy, iż pojęcie interesu publicznego nie jest pojęciem o charakterze jednolitym i stałym. W każdej sprawie winien on być ustalony i skonkretyzowany, a Prezes Urzędu w toku postępowania i przy wydawaniu decyzji winien być rzecznikiem tego interesu. Publiczny znaczy odnoszący się do ogółu, a nie do jednostki czy też określonej grupy 2 . W świetle powyższego stwierdzić należy, iż ustalenie przez Gminę zryczałtowanych opłat za budowę przyłącza nie stanowi zagrożenia dla interesu publicznoprawnego, co powoduje, iż interwencja Prezesa Urzędu nie jest w niniejszej sprawie uzasadniona. Podsumowując powyższe rozważania należy wskazać, iż doniosłość realizowanej w Gminie Milówka inwestycji, jej aspekt społeczny i ekologiczny powodują, iż postawiony w niniejszej sprawie zarzut powinien być rozpatrywany w całym kontekście ekonomiczno- prawnym sprawy, w tym przy uwzględnieniu długofalowych korzyści mających znaczenie dla całej społeczności lokalnej. Korzyści te przewyższają w ocenie Prezesa Urzędu nad ewentualnymi niedogodnościami, jakie dla części mieszkańców (posiadających krótsze przyłącza) wynikają z przyjęcia zryczałtowanej stawki, przy czym niedogodności te w ujęciu sumarycznym nie mają nadmiernie uciążliwego charakteru, zaś akceptacja propozycji Gminy odbywa się na zasadzie dobrowolności 3 . Fakt, iż realizowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego, na której korzystają nie tylko indywidualne podmioty w związku z uzyskaniem dostępu do usług dostawy wody i odbioru ścieków, ale również cała gmina jako społeczność lokalna, uzasadniają ustalenie przez Gminę w zawieranych z mieszkańcami umowach ryczałtowego systemu rozliczeń za budowę przyłączy. Jest to podyktowane względami sprawiedliwości społecznej i uzasadnione etycznie, aby w tej konkretnej sytuacji partykularne interesy poszczególnych mieszkańców zostały podporządkowane celowi publicznemu. Cel realizowanej inwestycji powinien być rozpatrywany w wymiarze szerszym, aniżeli zaspokojenie jednostkowych interesów poszczególnych mieszkańców związanych z uzyskaniem dostępu do wody i kanalizacji sieciowej. Cel ten należy każdorazowo rozpatrywać w kontekście interesów całej Gminy i całej społeczności lokalnej jako zapewnienie przyłączenia do sieci jak największej liczby nieruchomości skutkującego poprawą jakości życia w całej Gminie w szczególności biorąc pod uwagę aspekt ochrony środowiska. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie został naruszony zakaz, o jakim mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu uznał, że prowadzone postępowanie antymonopolowe powinno zostać umorzone. 2 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt XVII AmA 47/01. 3 Umów w sprawie współfinansowania (…) nie podpisano w odniesieniu do ok. 39% przyłączy kanalizacyjnych objętych dokumentacją projektową i 47% przyłączy wodociągowych. 22 Stosownie do art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 84 tej ustawy, w sprawach w niej nieuregulowanych, do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się – z wyłączeniem spraw dotyczących dowodów – przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Art. 105 K.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a wiec w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym (tak B. Adamiak i J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, C.H. BECK, Warszawa 1996, str. 462). W niniejszej sprawie przesłanką umorzenia postępowania antymonopolowego, przemawiającą za jego bezprzedmiotowością jest – jak wskazano powyżej – brak podstaw do przyjęcia, iż Gmina Milówka dopuściła się nadużywania zajmowanej na rynku pozycji dominującej wskutek narzucania mieszkańcom nieuczciwych opłat za wykonanie przyłączy do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej realizowanej w ramach projektu „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie”. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że zakwestionowane opłaty nie mają charakteru przymusowego, zaś ich ustalenie w sposób zryczałtowany uzasadnione jest ze względów ogólnospołecznych i nie przynosi Gminie żadnych nieuzasadnionych korzyści. Pozwala to uznać, iż w sprawie nie doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn