RKT-24/2000

1 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powstańców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 2000-06-30 RKT-501-s-01/00/HS Decyzja Nr RKT 24/2000 Na podstawie art. 105 § 2 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 12.06.2000 r. „BOZ- 2” S.K. Centrum Ceramiki – T. Palmowski i S-ka Kraków ul. Klimeckiego 14 o wycofanie Ŝądania wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania zaniechania stosowania praktyk monopolistycznych polegających na: I/ zawarciu porozumienia pomiędzy Pracowniczą Spółkę Akcyjną „Walcownia” z siedzibą w Czechowicach ul. Hutnicza 9 i dwoma przedsiębiorcami: 1/ "Metal-Best" Import- Eksport Dariusz N. Białystok, 2/ Firma P.U.H. Ś. Zygmunt Częstochowa, polegającego na podziale rynku odbiorców kształtowników mosięŜnych o nr SWW 0561-33 produkowanych ze stopu MA-56 według kryteriów podmiotowych, poprzez sprzedaŜ towaru wybranym przedsiębiorcom, co mogłoby stanowić naruszenie art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów ( Dz. U. z 1999 r. Nr 52, poz.547), II/ zawarciu porozumienia pomiędzy Pracowniczą Spółką Akcyjną „Walcownia” S.A. z siedzibą w Czechowicach-Dziedzicach ul. Hutnicza 9 i Walcownią Metali „Dziedzice” S.A. z siedzibą w Czechowicach-Dziedzicach ul. Hutnicza 13 polegającego na ustaleniu i ograniczeniu wielkości produkcji i sprzedaŜy kształtowników mosięŜnych o nr SWW 0561- 33 produkowanych ze stopu MA-56, poprzez sprzedaŜ towaru wybranym przedsiębiorcom, co mogłoby stanowić naruszenie art. 4 pkt 3 powołanej powyŜej ustawy o przeciwdziałaniu (...) umarza się postępowanie administracyjne . Uzasadnienie. Do Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach wpłynęło Ŝądanie firmy „Boz 2” s.k. Centrum Ceramiki T. Palmowski i spółka z siedzibą w Krakowie ul. Klimeckiego 14 (dalej zwane „Boz 2”) przeprowadzenia postępowania kontrolnego w Pracowniczej Spółce Akcyjnej „Walcownia” ul. Hutnicza 9 w Czechowicach Dziedzicach (zwanej dalej PSA) oraz w Walcowni Metali „Dziedzice” S.A. (zwanej dalej Walcownia), odmawiających Boz-2 sprzedaŜy kształtowników mosięŜnych przy braku moŜliwości alternatywnego zaopatrzenia się w ten towar. śądanie przeprowadzenia postępowania kontrolnego uzasadniono tym, Ŝe „Boz 2” kupowało w PSA towary handlowe (profile metalowe) od kilku lat. PSA odmówiła firmie „Boz 2” sprzedaŜy towarów nie podając uzasadnionej przyczyny. Towar produkowany jest w Walcowni Metali „Dziedzice” S.A., która równieŜ odmawiała firmie „Boz 2” sprzedaŜy, tłumacząc, Ŝe całość produkcji odsprzedawana jest PSA. Zdaniem „Boz 2” PSA zajmuje na rynku pozycję dominującą, jeŜeli nie monopolistyczną, sprzedawca kształtowników PSA ograniczyła rynek swoich odbiorców zawierając porozumienia jedynie z wybranymi przedsiębiorcami, towary te dostarczane są dwóm odbiorom mającym siedziby w Częstochowie i w Białymstoku, skutkiem czego Boz 2 nie ma moŜliwości alternatywnego zaopatrzenia się w kształtowniki, nie moŜna gdzie indziej nabyć profili metalowych. Boz 2 Ŝądał przeprowadzenia postępowania kontrolnego w zakresie czy odmowa sprzedaŜy 2 mogłaby stanowi naruszenie art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 1999 r. Nr 52 poz.547) - dalej zwanej ustawą antymonopolową. Do Ŝądania przeprowadzenia postępowania kontrolnego załączono wydruk pt.„lista księgowań wszystkich za 1997 i 1998 rok” oraz informację PSA z dnia 23.04.99 r. , iŜ do końca 1999 roku nie ma moŜliwości zrealizowania zamówienia Boz 2 na kształtowniki, albowiem cała planowana produkcja została rozdysponowana do stałych odbiorców, którzy sukcesywnie kupowali znaczne ilości tego asortymentu. Delegatura na podstawie art. 19 a ustawy antymonopolowej przeprowadziła postępowanie kontrolne w zakresie określonym w Ŝądaniu. W celu zbadania sprawy przeprowadzono takŜe ogólnopolskie badanie rynku w celu ustalenia wielkości produkcji, zdolności produkcyjnej i stopnia wykorzystania zdolności produkcyjnej, określenia rynku podaŜowego i popytowego, wielkości sprzedaŜy, ustalenia zasad sprzedaŜy kształtowników mosięŜnych. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego ustalił co następuje. Pracownicza Spółka Akcyjna „Walcownia” sprzedaje kształtowniki mosięŜne na podstawie wcześniej złoŜonych zamówień, a odbiorcy w sposób sukcesywny zapewniają nabycie kształtowników w ilości ok. (…) ton miesięcznie to jest w zakresie pełnej zdolności produkcyjnej Walcowni Metali „Dziedzice” S.A. Zdaniem PSA sprzedaŜ kształtowników moŜliwa jest w ilości ok. (…) ton miesięcznie odbiorcom zapewniającym odbiór i zapewniającym na tle dotychczasowych doświadczeń handlowych terminową zapłatę za zakupiony towar. PSA wskazała, iŜ kształtowniki produkuje poza Walcownią Metali „Dziedzice” S.A. - „Hutmen” S.A. we Wrocławiu oraz Huta „Będzin”. Substytuty kształtowników mosięŜnych są wyprodukowane na bazie tworzyw sztucznych. PSA wyjaśniła, iŜ nie zrealizowano zamówień tym odbiorcom, którzy kupowali kształtowniki sporadycznie, a zamówienia stałych odbiorców pokrywają pełną zdolność produkcyjną producenta, a w sytuacji, gdy odmawiano realizacji zamówienia, wskazywano moŜliwość nabycia tego towaru u innych producentów. PSA odmówiła w 1999 r. sprzedaŜy kształtowników trzem przedsiębiorcom, co zdaniem sprzedawcy spowodowane było sporadycznością odbioru jak równieŜ problemami z płatnościami. Porozumienie pomiędzy Walcownią Metali „Dziedzice S.A. a Pracowniczą Spółką Akcyjną „Walcownia” zawarte w dniu 01.10.1996 r. na czas nieokreślony zgodnie z zapisem § 1 - dotyczy dostaw produkowanych przez Walcownię Metali „Dziedzice” S.A. wyrobów, a sprzedawanych przez Pracowniczą Spółkę Akcyjną „Walcownia”. Zgodnie z zapisem § 2 – szczegółowe warunki wykonania dostaw i ich realizacji określają sporządzone na podstawie zamówień PSA odrębne umowy dostawy. Tak więc PSA sporządza zamówienia na wykonanie dostaw, reguluje naleŜności w terminie 30 dni od daty wykonania umowy i korzysta z (…) % upustu wg cennika obowiązującego w Walcowni Metali „Dziedzice” S.A. Drugie porozumienie zawarte w dniu 23.03.99 r. pomiędzy producentem a sprzedawcą stanowi, Ŝe w celu zapewnienia płynnej sprzedaŜy miesięcznej kształtowników producent realizuje zamówienia w przedmiocie kształtowników mosięŜnych wyłącznie na rzecz jednego sprzedawcy PSA, który zakupi co najmniej (…) ton na m-c. W przypadku zwiększenia zapotrzebowania PSA zobowiązuje się do zwiększenia zamówień. Porozumienie obowiązywało w okresie od 01.04.99 do 31.12.99. PSA nie jest producentem kształtowników lecz stosownie do uzgodnień z WM „Dziedzice” dystrybutorem towarów z metali nieŜelaznych. Zdaniem PSA poprzedni odbiorcy kształtowników nie gwarantowali naleŜytej wysokości odbioru kształtowników. Boz 2 zalegał z płatnościami na rzecz PSA. PSA poinformowała organ antymonopolowy, Ŝe odbiorcą w/w kształtowników w okresie do listopada 1998 r. była takŜe firma Boz 2, jednak od grudnia 1998 do kwietnia 1999 firma ta nie składała, a wręcz odmawiała zakupu przedmiotowych 3 kształtowników, co jak określił sprzedawca, zmusiło PSA do wynegocjowania z pozostałymi partnerami handlowymi zwiększenia przez nich zamówienia. Na wezwanie Delegatury „Boz 2”, które zajmuje się sprzedaŜą wykończeniowych artykułów budowlanych, określił, iŜ nigdy nie zalegano z płatnościami w stosunku do PSA. Delegatura analizując „listę księgowań wszystkich” stwierdziła, iŜ dwukrotnie firma „Boz 2” zalegała z płatnościami na rzecz PSA. Następnie „Boz 2” wyjaśnił, iŜ faktycznie dwukrotnie byli w zwłoce w zapłacie faktur na rzecz PSA. Wysokość naliczonych odsetek zwłoki wynosiła (…) zł. a zdaniem Boz 2, nawet kilkudniowa zwłoka w zapłacie faktury opiewającej na kilkadziesiąt tysięcy złotych, moŜe spowodować powstanie odsetek o tej wartości. Zdaniem Boz 2 mając na uwadze wysokość obrotów handlowych, fakt zwłoki w zapłacie nie moŜe stanowić podstawy do odmowy sprzedaŜy towaru. W badaniu rynku kształtowników mosięŜnych ustalono wielkość produkcji kształtowników mosięŜnych w roku 1997, 1998 i planowanej na 1999 r. w celu określenia udziału w rynku i ustalono, Ŝe w 1999 r. Ŝaden z producentów nie posiada pozycji dominującej na rynku producentów kształtowników mosięŜnych. Ustalono takŜe wielkość sprzedaŜy kształtowników mosięŜnych w roku 1997, 1998 i planowanej na 1999 r. w celu określenia udziału w rynku podaŜowym oraz roczną zdolność produkcyjną i stopień wykorzystania zdolności produkcyjnej. Ustalono, Ŝe sprzedawca PSA jako jedyny zajmujący się dystrybucją wyrobów z metali nieŜelaznych wyprodukowanych przez WM „Dziedzice” mógł zwiększyć u producenta zamówienie na kształtowniki i nie odmawiać sprzedaŜy „Boz 2”. WM „Dziedzice” wskazała, iŜ nie wykorzysta w 1999 r. (…) % zdolności produkcyjnej kształtowników. Porównano takŜe sprzedaŜ kształtowników mosięŜnych realizowaną przez WM „Dziedzice” S.A. ze sprzedaŜą realizowaną przez PSA. Ustalono, iŜ WM „Dziedzice” dokonywała takŜe bezpośredniej sprzedaŜy tego towaru bez udziału powołanej w tym celu PSA. W badaniu rynku zgromadzono takŜe informacje o głównych odbiorcach kształtowników mosięŜnych wskazanych przez producentów. Walcownia Metali „ Dziedzice” Czechowice wyjaśniła, iŜ kształtowniki mosięŜne sprzedaje wyłącznie na zamówienie PSA, która składa zamówienie miesięczne z odpowiednim wyprzedzeniem. Delegatura ustaliła, iŜ WM „Dziedzice” sprzedawała kształtowniki: w 1997 r. (…) odbiorcom w tym PSA (…) %, w 1998 r. (…) odbiorcom w tym PSA (….) %, w 1999 r. (za 9 m-cy) (…) odbiorcom w tym PSA (…) %, a ponadto bezpośrednio u producenta kształtowniki mosięŜne kupowała takŜe firma Metal-Best z Białegostoku. Producent podkreśla, iŜ popyt na kształtowniki mosięŜne jest sezonowy, a najsłabszy w I kwartale roku. PSA zapewnia producentowi wykorzystanie pełnej zdolności produkcyjnej niezaleŜnie od zmian popytu, zabezpiecza utrzymanie płynnej sprzedaŜy i regularny wpływ środków finansowych. Producent wyjaśniał, iŜ nie kaŜdy przedsiębiorca moŜe złoŜyć zamówienie podlegające realizacji, albowiem obecnie realizuje zamówienia PSA. Walcownia odmówiła sprzedaŜy kształtowników trzem firmom, co było wyłącznie podyktowana zawartym porozumieniem z PSA i przepisem art. 550 K.c., przy odmowie wskazywani byli inni producenci lub dostawcy. Producent kształtowników WM wyjaśnił organowi antymonopolowemu, iŜ do ewidencji zamówień nie wpłynęło bezpośrednie zamówienie złoŜone przez firmę Boz 2, tak więc nie mogli odmówić sprzedaŜy przedmiotowych kształtowników firmie Boz 2, skoro nie zostało ono złoŜone. W ramach porozumienia zawartego pomiędzy firmami Boz 2 i PPU BAB zamówienia u producenta składał PPU BAB, natomiast płatnikiem i odbiorcą był Boz 2. Zdaniem producentów kształtowników mosięŜnych, towar ten jest produktem specjalistycznym, a jego substytutami są kształtowniki z aluminium, produkowane przez 2 producentów, a takŜe kształtowniki z tworzyw sztucznych. Organ antymonopolowy informował Wnioskodawcę, iŜ naruszenie art. 4 ustawy antymonopolowej ma miejsce wówczas, gdy celem i skutkiem zakazanego porozumienia jest 4 ograniczenie konkurencji, tak więc nie chodzi tu o jakiekolwiek porozumienia zawierane pomiędzy uczestnikami rynku, lecz takie które stanowią naruszenie ustawy antymonopolowej. Artykuł 2 pkt 3 ustawy antymonopolowej stanowi, iŜ przez porozumienie monopolistyczne naleŜy rozumieć sprzeczne z ustawą podjęte w jakiejkolwiek formie uzgodnienie dwóch lub więcej przedsiębiorców lub ich związków. Przepis ten reguluje kwestie związane nie tyle z treścią zakazanych porozumień ile z ich formą przejawiania się na rynku to jest porozumieniem ukierunkowanym na ograniczenie konkurencji. Zgodnie z zapisem art. 4 ust. 2 ustawy – praktykami monopolistycznymi są porozumienia polegające na podziale rynku według kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych, a takŜe stosownie do zapisu ust. 3 - ustaleniu lub ograniczeniu wielkości produkcji, sprzedaŜy lub skupu towarów. Istotnym jest, Ŝe przy orzekaniu o stosowaniu praktyk monopolistycznych określonych w art. 4 ustawy antymonopolowej nie jest koniecznym wykazanie pozycji dominującej przedsiębiorcy. Firma Boz-2 zaŜądała wszczęcia postępowania administracyjnego i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach zgodnie z art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 52, poz. 547) zawiadomił, Ŝe na wniosek „Boz 2” zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie nakazania zaniechania stosowania praktyk monopolistycznych polegających na: I/ zawarciu porozumienia pomiędzy Pracowniczą Spółkę Akcyjną „Walcownia” z siedzibą w Czechowicach ul. Hutnicza 9 i dwoma przedsiębiorcami: 1/ "Metal-Best" Import- Eksport Dariusz N. Białystok, 2/ Firma P.U.H. Ś. Zygmunt Częstochowa, polegającego na podziale rynku odbiorców kształtowników mosięŜnych o nr SWW 0561-33 produkowanych ze stopu MA-56 według kryteriów podmiotowych, poprzez sprzedaŜ towaru wybranym przedsiębiorcom, co moŜe stanowić naruszenie art. 4 pkt 2 powołanej powyŜej ustawy o przeciwdziałaniu (...) II/ zawarciu porozumienia pomiędzy Pracowniczą Spółką Akcyjną „Walcownia” S.A. z siedzibą w Czechowicach-Dziedzicach ul. Hutnicza 9 i Walcownią Metali „Dziedzice” S.A. z siedzibą w Czechowicach-Dziedzicach ul. Hutnicza 13 polegającego na ustaleniu i ograniczeniu wielkości produkcji i sprzedaŜy kształtowników mosięŜnych o nr SWW 0561- 33 produkowanych ze stopu MA-56, poprzez sprzedaŜ towaru wybranym przedsiębiorcom, co moŜe stanowić naruszenie art. 4 pkt 3 powołanej powyŜej ustawy o przeciwdziałaniu (...) Po przesłaniu stronom postępowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego organ antymonopolowy został powiadomiony o śmierci Pana Zygmunta S. właściciela firmy P.U.H. z Częstochowy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach powiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o moŜliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w niniejszym postępowaniu i moŜliwości składania wniosków. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie w związku z zawarciem porozumienia handlowego pomiędzy Firmą „BOZ-2”, a Pracowniczą Spółką Akcyjną „Walcownia” – Wnioskodawca wycofał wniosek w sprawie i wniósł do organu antymonopolowego o umorzenie postępowania administracyjnego. Organ antymonopolowy zwaŜył co następuje. Zgodnie z art. 105 § 2 K.p.a. organ administracji państwowej moŜe umorzyć postępowanie administracyjne, jeŜeli wystąpi o to strona, na której Ŝądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Strony postępowania to jest Pracownicza Spółka Akcyjna , „Walcownia” i Walcownia Metali 5 „Dziedzice” oraz „Metal-Best” z Białegostoku nie sprzeciwiły się i wnosiły o umorzenie postępowania. Mając powyŜsze na uwadze oraz ze względu na brak naruszenia interesu publicznoprawnego umorzenie niniejszego postępowania na wniosek Firmy „BOZ-2” jest uzasadnione i nie jest sprzeczne z interesem społecznym. W związku z tym naleŜało orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Katowicach w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Dyrektor Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral