RKT-27/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW URZ Ą D OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn.22.07.2003r. RKT-561/04/03/MF DECYZJA Nr RKT- 27/2003 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego na wniosek Centrum Projektów Regionalnych – Inwestor S.A. ul. Aleja Ro ź dzie ń skiego nr 188 40-203 Katowice, w sprawie uznania za ograniczaj ą c ą konkurencj ę praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku przez AQUA S.A. z siedzib ą w Bielsku – Bia ł ej poprzez przyjmowanie na w ł asno ść sieci wodno – kanalizacyjnych od inwestorów, którzy we w ł asnym zakresie wykonali te sieci, za zap ł at ą ceny ra żą co niskiej w porównaniu do kosztów wykonania tych sieci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy i nakazania jej zaniechania. Uzasadnienie W dniu 30.06.2003r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Organem Antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek Centrum Projektów Regionalnych – Inwestor S.A. z siedzib ą w Katowicach (zwany dalej Wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko AQUA S.A. z siedzib ą w Bielsku – Bia ł ej pod zarzutem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku, poprzez przyjmowanie na w ł asno ść sieci wodno – kanalizacyjnych od inwestorów, którzy we w ł asnym zakresie wykonali te sieci, za zap ł at ą ceny ra żą co niskiej w porównaniu do kosztów wykonania tych sieci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej ustaw ą antymonopolow ą ; karty nr 1-3). W uzasadnieniu wniosku Wnioskodawca stwierdzi ł , i ż prowadzi dzia ł alno ść developersk ą w sektorze budownictwa jednorodzinnego. W 1999r. naby ł nieruchomo ść w Bielsku – Bia ł ej z rozpocz ę t ą budow ą osiedla domów jednorodzinnych. W chwili nabycia nieruchomo ś ci osiedle nie mia ł o zapewnionej dostawy wody i odbioru ś cieków. Poprzedni w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci wynegocjowa ł ze spó ł k ą AQUA, ż e przejmie ona sie ć wodno – kanalizacyjn ą na osiedlu zwracaj ą c 70 % poniesionych nak ł adów oraz uznaj ą c wierzytelno ś ci, co do pozosta ł ych 30 % i zaspokoi te wierzytelno ś ci w drodze konwersji na kapita ł zak ł adowy AQUA S.A. Po przej ę ciu nieruchomo ś ci przez Wnioskodawc ę spó ł ka AQUA zaproponowa ł a nowe warunki, zgodnie z którymi godzi ł a si ę na przej ę cie sieci za oko ł o 10 % ich warto ś ci, alternatywnie proponuj ą c pozostawienie sieci na maj ą tku Wnioskodawcy. Wnioskodawca prowadz ą c dzia ł alno ść developersk ą nie jest zainteresowany posiadaniem i administrowaniem 1 sieciami wodno - kanalizacyjnymi i uwa ż a, ż e spó ł ka AQUA jako jedyny profesjonalny podmiot na terenie Bielska – Bia ł ej zajmuj ą cy si ę dostaw ą wody i odbiorem ś cieków powinien przej ąć na swój maj ą tek wybudowane sieci. W dniu 23.10.2001r. Wnioskodawca zawar ł ze spó ł k ą AQUA umow ę o ustalenie ekwiwalentu za wybudowane sieci, jego zdaniem na ra żą co niekorzystnych warunkach (karty nr 19-21). Po wej ś ciu w ż ycie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, która przewiduje przenoszenie w ł asno ś ci sieci przez inwestorów na rzecz przedsi ę biorstw wodno – kanalizacyjnych na zasadzie ekwiwalntnosci Wnioskodawca d ąż y ł do zmiany warunków umowy z dnia 23.10.2001r. Spó ł ka AQUA odmówi ł a renegocjacji umowy i stwierdzi ł a, ż e Wnioskodawca, jako alternatyw ę dla niekorzystnej dla niego umowy móg ł wybra ć zatrzymanie sieci na swoim maj ą tku. W ś wietle powy ż szego Wnioskodawca uwa ż a, ż e spó ł ka AQUA dopu ś ci ł a si ę stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Organ Antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł co nast ę puje. W dniu 23.10.2001r. Wnioskodawca zawar ł z AQUA S.A. umow ę nr 8/10/01, której przedmiotem jest ustalenie ekwiwalentu za wybudowan ą przez Wnioskodawc ę kanalizacj ę sanitarn ą , deszczow ą oraz wodoci ą g wraz z przy łą czami dla osiedla mieszkaniowego „Przygórze” w rejonie ulicy Startowej w Bielsku – Bia ł ej na podstawie projektu „Osiedle domków jednorodzinnych w Bielsku – Bia ł ej (...)” i w łą czon ą do urz ą dze ń AQUA S.A (karty nr 19-21). Zgodnie z § 2 umowy sieci wodno – kanalizacyjne wybudowane przez Wnioskodawc ę z chwil ą pod łą czenia do sieci stanowi ą cych w ł asno ść spó ł ki AQUA stan ą si ę jej w ł asno ś ci ą . AQUA S.A. z tytu ł u poniesionych przez Wnioskodawc ę nak ł adów na budow ę sieci wodno – kanalizacyjnych wyp ł aci mu ekwiwalent z tego tytu ł u okre ś lony w dalszej cz ęś ci umowy. Pismem z dnia 10.03.2003r. Wnioskodawca zwróci ł si ę do spó ł ki AQUA o podwy ż szenie kwot okre ś lonych w w/w umowie z 23.10.2001r. dotycz ą cych ekwiwalentu za wybudowane przez Wnioskodawc ę sieci wodno – kanalizacyjne (karty nr 14-16). Propozycja nowego rozliczenia zosta ł a zawarta w sporz ą dzonym przez Wnioskodawc ę Aneksie nr 1 do w/w umowy, który zosta ł przes ł any spó ł ce AQUA wraz z pismem z dnia 10.03.2003r. (karty nr 17-18). AQUA S.A. pismem z dnia 29.05.2003r. odmówi ł a podpisania Aneksu nr 1 (karty nr 12-13). Artyku ł 44 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż post ę powanie antymonopolowe w sprawach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę mo ż e by ć wszcz ę te na wniosek lub z urz ę du. Jednak ż e art. 85 ust. 1 w/w ustawy stanowi, i ż Organ Antymonopolowy mo ż e odmówi ć wszcz ę cia post ę powania je ż eli w sposób oczywisty z informacji zawartych we wniosku oraz posiadanych przez niego informacji wynika, i ż nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy antymonopolowej. Jedn ą z przyczyn odmowy przez Organ Antymonopolowy wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego jest z ł o ż enie wniosku o wszcz ę cie takiego post ę powania, po up ł ywie terminu, o jakim mowa w art. 93 ustawy antymonopolowej, czyli po up ł ywie terminu kiedy post ę powanie mog ł o zosta ć wszcz ę te. Artyku ł 93 ustawy antymonopolowej stanowi, i ż nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania up ł yn ął rok. Przepisy o przedawnieniu zawarte w ustawie antymonopolowej maj ą na celu stabilizacj ę stosunków gospodarczych i s ą instrumentami gwarantuj ą cymi pewno ść obrotu. Brak ich stwarza ł by sytuacj ę niepewno ś ci przez nieograniczony czas zarówno przedsi ę biorcom stosuj ą cym praktyki, podmiotom dotkni ę tymi nimi, a tak ż e innym uczestnikom rynku powi ą zanym z przedsi ę biorcami stosuj ą cymi praktyki zwi ą zkami gospodarczymi 2 (E.Modzelewska-W ą chal „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”. TWIGGER Warszawa 2002r. str.307). Dopuszczenie mo ż liwo ś ci realizowania roszcze ń bez jakiegokolwiek ograniczenia w czasie prowadzi ł oby do sytuacji, w której strony pozostawa ł yby przez dziesi ą tki lat w niepewno ś ci co do swej sytuacji prawnej. Stanowisko takie jest utrwalone w linii orzeczniczej S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (poprzednia nazwa S ą d Antymonopolowy -vide wyroki tego S ą du: z dnia 25.09.2002r. sygn. akt XVII Ama 108/01; z dnia 19.06.2002r. sygn. akt Ama 96/01; z dnia 17.06.2002r. sygn. akt XVII Ama 100/01; z dnia 20.05.2002r. sygn. akt XVII Ama 91/01; z dnia 08.07.2002r. sygn. akt XVII Ama 71/01; z dnia 30.05.2001r. sygn. akt XVII Ama 80/00; z dnia 20.09.2000r. sygn. akt XVII Ama 74/99; z dnia 20.09.2000r. sygn. akt XVII Ama 89/99; z dnia 27.09.2000r. sygn. akt XVII 97/99). Powy ż szy pogl ą d w ca ł ej rozci ą g ł o ś ci podzieli ł S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 19.03.2003r. sygn. akt I CKN 81/01 odnosz ą c si ę co prawda do zapisów ustawy z dnia 24lutego 1990r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów – pogl ą dy S ą du Najwy ż szego pozostaj ą jednak aktualne, poniewa ż zapisy o przedawnieniu zawarte w poprzednio, jak i aktualnie obowi ą zuj ą cej ustawie antymonopolowej s ą identyczne. Zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku polega na bezpo ś rednim lub po ś rednim narzucaniu nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych albo ra żą co niskich, odleg ł ych terminów p ł atno ś ci lub innych warunków zakupu albo sprzeda ż y towarów. Pierwsz ą i podstawow ą przes ł ank ą okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 1 jest wymóg narzucenia kontrahentowi niekorzystnych dla niego rozwi ą za ń . Je ż eli chodzi o narzucanie, to dzia ł anie to cechuje si ę jednostronno ś ci ą i przymusem towarzysz ą cym jego wykonywaniu. Warunki s ą narzucane dzi ę ki zajmowaniu przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku i wykorzystywanie jej w zwi ą zku z posiadan ą si łą rynkow ą . Wnioskodawca zarzuci ł spó ł ce AQUA stosowanie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez przyjmowanie na w ł asno ść sieci wodno – kanalizacyjnych od inwestorów, którzy we w ł asnym zakresie wykonali te sieci, za zap ł at ą ceny ra żą co niskiej w porównaniu do kosztów wykonania tych sieci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Analiza zarzutu Wnioskodawcy, ś wiadczy o tym , ż e uwa ż a on, i ż spó ł ka AQUA narzuci ł a mu ra żą co niskie ceny zakupu sieci wodno – kanalizacyjnych w umowie nr 8/10/01 z dnia 23.10.2001r. Analizuj ą c spraw ę pod w/w zarzutem naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej pocz ą tek biegu terminu przedawnienia do wszcz ę cia post ę powania rozpoczyna si ę najpó ź niej w dacie zawarcia umowy, w której narzucone zosta ł y okre ś lone warunki. Jedynie do czasu zawarcia umowy, mo ż na mówi ć o tym, i ż warunki tej umowy by ł y narzucane czyli, i ż praktyka ta ma miejsce. Po zawarciu umowy nie mo ż na mówi ć ju ż o „narzucaniu”, bowiem w tym czasie warunki sta ł y si ę ju ż tre ś ci ą umowy. W dacie zawarcia umowy wyst ą pi ł y równie ż jej skutki w postaci zobowi ą za ń powsta ł ych w maj ą tku stron, a zw ł aszcza podmiotu, któremu jej warunki zosta ł y narzucone. Tym samym o narzucaniu przez spó ł k ę AQUA warunków umowy dotycz ą cych ra żą co niskich cen zakupu sieci wodno – kanalizacyjnych mo ż na mówi ć najpó ź niej w dniu jej zawarcia, a nie w dniu odmowy podpisania przez AQUA S.A. aneksu zmieniaj ą cego niekorzystne dla Wnioskodawcy warunki tej umowy. Zaproponowana przez Wnioskodawc ę w przed ł o ż onym aneksie nr 1 zmiana tre ś ci umowy, dotyczy ł a postanowie ń ju ż obowi ą zuj ą cych od dnia 23.10.2001r., które jego zdaniem s ą dla niego niekorzystne. Tym samym zaproponowany przez Wnioskodawc ę aneks, mia ł zmieni ć 3 niekorzystne dla niego warunki w/w umowy. Odmowa podpisania przez spó ł k ę AQUA w/w aneksu nie stanowi ł a zatem próby narzucenia niekorzystnych warunków umowy, gdy ż o ewentualnym narzuceniu niekorzystnych warunków umowy mo ż na mówi ć w dacie zawarcia przez AQUA S.A. umowy z Wnioskodawc ą . Bior ą c powy ż sze pod uwag ę nale ż y stwierdzi ć , i ż Wnioskodawca mia ł zatem najpó ź niej w dacie zawarcia umowy, czyli narzucenia przez spó ł k ę AQUA niekorzystnych dla niego tre ś ci (ra żą co niska cena), pe ł n ą ś wiadomo ść co do ewentualnego uci ąż liwego charakteru warunków zawartej umowy i je ś li czu ł si ę pokrzywdzony, mia ł mo ż liwo ść podj ę cia dzia ł a ń chroni ą cych jego prawa do 31.12.2002r. (vide wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 27.09.2000r. sygn. akt XVII Ama 97/99). W niniejszej sprawie umowa nr 8/10/01 z dnia 23.10.2001r. pomi ę dzy Wnioskodawc ą a spó ł k ą AQUA zosta ł a zawarta w dniu 23.10.2001r. Oznacza to, i ż zgodnie z art. 93 ustawy antymonopolowej post ę powanie antymonopolowe w sprawie zarzucanej przez Wnioskodawc ę , AQUA S.A. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł o zosta ć wszcz ę te do dnia 31.12.2002r. W sytuacji, gdy Wnioskodawca uwa ż a ł , i ż tre ść zawartej z AQUA S.A. umowy z dnia 23.10.2001r. jest dla niego niekorzystna, a zapisy w niej zawarte stanowi ą naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej, móg ł z ł o ż y ć wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w powy ż ej opisanej sprawie do dnia 31.12.2002r. Natomiast wniosek Wnioskodawcy o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w niniejszej sprawie przeciwko spó ł ce AQUA, zosta ł z ł o ż ony do organu antymonopolowego w dniu 30.06.2003r. czyli 6 miesi ę cy po up ł ywie terminu, w którym post ę powanie mog ł o zosta ć wszcz ę te. Dlatego te ż przedmiotowy wniosek, który wp ł yn ął do Organu Antymonopolowego w dniu 30.06.2003r. zosta ł z ł o ż ony po up ł ywie terminu okre ś lonego w art. 93 w/w ustawy. Tym samym wniosek Wnioskodawcy dotycz ą cy wszcz ę cia post ę powania przeciwko spó ł ce AQUA, jest bezprzedmiotowy. Wyst ą pienie przez Wnioskodawc ę z żą daniem wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego przeciwko AQUA S.A., które nast ą pi ł o po up ł ywie terminu okre ś lonego w art. 93 ustawy antymonopolowej - co oznacza brak mo ż liwo ś ci wszcz ę cia post ę powania w w/w sprawie, nie przes ą dza o mo ż liwo ś ci wyst ą pienia przez Wnioskodawc ę z roszczeniem cywilnoprawnym do w ł a ś ciwego s ą du powszechnego. Artyku ł 85 ust.1 stanowi, i ż Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z informacji zawartych we wniosku wynika, i ż nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy antymonopolowej. Jak wykazano powy ż ej wniosek Wnioskodawcy dotycz ą cy wszcz ę cia post ę powania przeciwko AQUA S.A. jest bezprzedmiotowy, poniewa ż zosta ł z ł o ż ony po terminie o którym mowa w art. 93 ustawy antymonopolowej. Tym samym z informacji zawartych we wniosku w sposób oczywisty wynika, i ż nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy. Dlatego te ż odmówienie na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy antymonopolowej, wszcz ę cia post ę powania w powy ż ej opisanej sprawie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 4