RKT-3/2009

1 Katowice, dnia 04.03.2009r. RKT-411-05/08/MI DECYZJA Nr RKT – 03/2009 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660; Dz.U. Nr 171, poz. 1206 i Dz.U. z 2008r. Nr 157, poz. 976) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania antymonopolowego przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 1. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie odbiorcom us ł ug posiadaj ą cym dodatkowy wodomierz do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej wykorzystywanej na cele podlewania ogrodu uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze pos ł ugiwania si ę w ich tre ś ci postanowieniami umownymi przewiduj ą cymi, ż e ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele podlewania ogrodu jedynie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia, za ś w pozosta ł ym okresie – jako równ ą ilo ś ci pobranej wody i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; 2. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem uzale ż niaj ą cym wznowienie ś wiadczenia us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków – po dokonaniu ich odci ę cia na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – od zwrotu przez odbiorc ę us ł ug kosztów poniesionych przez dostawc ę w zwi ą zku z ponownym uruchomieniem dostawy wody lub odbioru ś cieków i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 31 581 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci jeden tysi ę cy pi ęć set osiemdziesi ą t jeden), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji. DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH 2 III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 11 510 PLN (s ł ownie z ł otych: jedena ś cie tysi ę cy pi ęć set dziesi ęć ), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej kosztami przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego i zobowi ą za ć ww. przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 64 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t cztery). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „organem antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej (zwanego dalej „PWiK Ruda Ś l ą ska” lub „Spó ł k ą ”) nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”) uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadano pod k ą tem naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez PWiK Ruda Ś l ą ska z odbiorcami us ł ug w oparciu o wykorzystywane w obrocie gospodarczym wzorce umowne. Poniewa ż analiza tre ś ci ww. dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Postanowieniem Nr 1 z dnia 18.03.2008r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du w tej sprawie post ę powanie antymonopolowe (karty nr 1-1 verte). Spó ł ce zarzucono nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym polegaj ą ce na: 1. naruszeniu art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez narzucanie odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze pos ł ugiwania si ę w ich tre ś ci postanowieniami przewiduj ą cymi, ż e ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele podlewania ogrodu jedynie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia, za ś w pozosta ł ym okresie – jako równ ą ilo ś ci pobranej wody, 2. naruszeniu art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem uzale ż niaj ą cym wznowienie ś wiadczenia us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków – po dokonaniu ich odci ę cia na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – od zwrotu przez odbiorc ę us ł ug kosztów poniesionych przez dostawc ę us ł ug w zwi ą zku z ponownym uruchomieniem dostawy wody lub odbioru ś cieków. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego PWiK Ruda Ś l ą ska podnios ł o, co nast ę puje. W odniesieniu do pierwszego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu Spó ł ka wskaza ł a, i ż podtrzymuje w tym zakresie swoje stanowisko przedstawione na etapie przeprowadzonego w jej sprawie post ę powania wyja ś niaj ą cego (dowód: karta nr 173). Spó ł ka wyja ś ni ł a wówczas, i ż wprowadzi ł a do umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawieranych z odbiorcami posiadaj ą cymi wodomierz dodatkowy do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej do celów podlewania ogrodu klauzul ę okre ś laj ą c ą okres wegetacyjny i sposób rozliczania w tym okresie ilo ś ci ś cieków, zgodnie z zasad ą swobody umów okre ś lon ą w art. 353 1 Kodeksu cywilnego oraz zgodnie z art. 6 3 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.). Wskaza ł a ponadto, i ż zgodnie z rozporz ą dzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie okre ś lenia przeci ę tnych norm zu ż ycia wody, podlewanie upraw (dla ogródków przydomowych i upraw rolniczych) odbywa si ę 15 dni/miesi ą c w okresie 15.04-15.09. (dowód: karta nr 148 verte). PWiK Ruda Ś l ą ska wyja ś ni ł o, i ż w zwi ą zku z powy ż szym na podstawie w ł asnych obserwacji oraz przeprowadzonych rozmów z osobami wnioskuj ą cymi o zabudow ę wodomierza, zastosowano – w przedk ł adanych odbiorcom us ł ug projektach umów – klauzul ę wskazuj ą c ą czasokres wegetacji ro ś lin (wg rozmówców – sprawiedliwy) obejmuj ą cy ca ł y okres od 15.04. do 15.09. Ta tre ść klauzuli jest ponadto uzasadniona okoliczno ś ci ą , ż e wskazany w umowach interwa ł czasowy obejmuje okres intensywnej wegetacji ro ś linnej (dowód: karta nr 148 verte). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego Spó ł ka wyja ś ni ł a ponadto, i ż zastosowa ł a klauzul ę o zakwestionowanej przez organ antymonopolowy tre ś ci chc ą c tak ż e zmniejszy ć w ł asne straty zwi ą zane z zaobserwowanym faktem, ż e odbiorcy us ł ug poza poborem wody na cele podlewania ogrodu – co jest zgodne z zawart ą umow ą – wykorzystuj ą t ę wod ę na cele bytowe, w tym w domu do konsumpcji lub np. do mycia samochodu. Nie mo ż e zdaniem Spó ł ki ulega ć w ą tpliwo ś ci, i ż w dwóch ostatnich przypadkach odbiorca odprowadza ś cieki w ro ż nej formie, lecz wykorzystuj ą c us ł ug ę PWiK, bez ponoszenia z tego tytu ł u op ł at. Spó ł ka doda ł a równie ż , i ż umowy zawierane z odbiorcami, mimo i ż zawieraj ą obligatoryjne tre ś ci wynikaj ą ce z samej ustawy, generalnie bior ą c nie s ą wy łą czone spod dzia ł ania zasady autonomii woli stron wyra ż onej w art. 353 1 Kodeksu cywilnego (dowód: karta nr 148 verte). Odno ś nie drugiego postawionego przez organ antymonopolowy w przedmiotowym post ę powaniu zarzutu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej PWiK Ruda Ś l ą ska wyja ś ni ł o, i ż zakwestionowane w ramach tego zarzutu postanowienie jest zgodne z prawem miejscowym tj. § 27 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na terenie miasta Ruda Ś l ą ska zatwierdzonego Uchwa łą Rady Miejskiej w Rudzie Ś l ą skiej Nr 943/LI/2005 z dnia 22 grudnia 2005r. (dowód: karta nr 173). Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż zakwestionowane postanowienie koresponduje z przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Przede wszystkim jednak – jak wyja ś ni ł o PWiK Ruda Ś l ą ska – podstawy prawnej spornego postanowienia nale ż y upatrywa ć w art. 471 K.c. Spó ł ka wskaza ł a, i ż skoro umowa o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków jest umow ą cywilnoprawn ą o charakterze mieszanym (sprzeda ż i us ł uga), cho ć zawiera elementy administracyjnoprawne, to odbiorca – d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wyrz ą dzonej przedsi ę biorstwu skutkiem niewykonania zobowi ą zania. Zwi ą zek przyczynowy pomi ę dzy niewykonaniem zobowi ą zania i zaistnieniem szkody w postaci kosztów ponownego pod łą czenia jest oczywisty. Bez w ą tpienia w ocenie Spó ł ki w zakres poniesionej szkody wchodz ą koszty ponownego pod łą czenia. Rozwi ą zanie alternatywne, to jest przej ę cie kosztów ponownego pod łą czenia przez przedsi ę biorstwo jest nie do przyj ę cia, bowiem skutkowa ł oby obci ąż eniem kosztami pozosta ł ych odbiorców i stanowi ł oby nienale ż ne ś wiadczenie w rozumieniu art. 410 k.c. z punktu widzenia ich interesu. PWiK Ruda Ś l ą ska podnios ł o te ż , i ż na pro ś b ę odbiorców zalegaj ą cych z p ł atno ś ciami – praktykuje dogodn ą form ę p ł atno ś ci, rozk ł adaj ą c nale ż no ść na raty. Ponadto, przedsi ę biorstwo nie odnotowa ł o przypadku oprotestowania przez odbiorc ę obowi ą zku ponoszenia kosztów ponownego pod łą czenia, co dowodzi, ż e w ś wiadomo ś ci konsumenta wydatek ten jest akceptowany jako prosta funkcja zawinionego niewykonania zobowi ą zania (dowód: karty nr 174-175). Nale ż y tak ż e wskaza ć , i ż jeszcze na etapie przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego Spó ł ka podnios ł a, i ż przy zawieraniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie stosuje wzorców umów w rozumieniu art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego. Spó ł ka zawiera natomiast z odbiorcami (konsumentami oraz w obrocie pozakonsumenckim) indywidualne umowy na podstawie stosowanych w obrocie wzorów (dowód: karta nr 8 verte). W uzupe ł nieniu powy ż szego stanowiska, PWiK Ruda Ś l ą ska wyja ś ni ł o, i ż umowy sporz ą dzane z odbiorcami, mimo i ż posiadaj ą cechy typowo ś ci, nie mieszcz ą si ę w definicji wzorca umowy w rozumieniu art. 384 § 1 Kodeksu 4 cywilnego. Ka ż da umowa o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, mimo ż e posiada standardow ą tre ść , jest zawierana indywidualnie i dotyczy konkretnego stosunku prawnego o charakterze cywilnym, lecz uwzgl ę dniaj ą cym wymogi ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Standardowe postanowienia umowy zostaj ą w niej zamieszczone w szczególno ś ci z uwzgl ę dnieniem przepisów ww. ustawy. Przedstawione przez Spó ł k ę wzory umów okre ś laj ą prawa i obowi ą zki konkretnych stron. W konsekwencji kreuj ą one konkretne stosunki obligacyjne dotycz ą ce konkretnych stron. Natomiast wzorce umów w rozumieniu art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego maj ą – zdaniem Spó ł ki – byt prawny samodzielny i s ą oderwane od konkretnego stosunku prawnego, który mo ż e powsta ć w przysz ł o ś ci. Z tej przyczyny na ogó ł funkcjonuj ą przy zawieraniu umów adhezyjnych. Strony takiej umowy, tj. pos ł uguj ą cy si ę wzorcami, zawieraj ą umow ę , do której inkorporuj ą wzorce w postaci ogólnych warunków, regulaminów itp. jako ich integraln ą cz ęść . W przypadku umów zawieranych przez PWiK Ruda Ś l ą ska ka ż da umowa o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków ma samodzielny byt prawny i w swojej tre ś ci – w sposób kompletny (wyczerpuj ą cy) – reguluje prawa i obowi ą zki stron. Spó ł ka wskaza ł a ponadto, i ż o indywidualnym charakterze tych umów ś wiadczy fakt, i ż projekty umów dor ę czane s ą odbiorcy celem zaakceptowania ich tre ś ci i niejednokrotnie projekty umów zostaj ą przez odbiorc ę zwracane z korektami, które s ą przez PWiK w miar ę mo ż liwo ś ci uwzgl ę dniane b ą d ź nieuwzgl ę dniane. W tym drugim przypadku wszczynane s ą pisemne lub bezpo ś rednie negocjacje mi ę dzy stronami zmierzaj ą ce do ostatecznego uzgodnienia tre ś ci spornych postanowie ń umowy. Spó ł ka podnios ł a, i ż sama procedura zawierania umów dowodzi ich indywidualnego charakteru, pomimo i ż umowy zawieraj ą postanowienia standardowe o tre ś ci adekwatnej do warunków ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Nie bez znaczenia jest równie ż zdaniem PWiK fakt, i ż zawierane umowy dotycz ą stosunków prawnych o charakterze ci ą g ł ym, kreowanych umowami sprzed wej ś cia w ż ycie przepisów ww. ustawy i w istocie rzeczy stanowi ą umowy odnawiaj ą ce, zgodnie z wymogami nowej ustawy. W podsumowaniu swojego stanowiska PWiK Ruda Ś l ą ska stwierdzi ł o, i ż zawierane przez nie umowy nie maj ą nic wspólnego z typem umów o charakterze adhezyjnym zawieranych przez zaaprobowanie typowego projektu umowy i tym samym przyst ą pienie do stosunku obligacyjnego jednostronnie kszta ł towanego przez PWiK (dowód: karty nr 147 -147 verte). W toku post ę powania organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spó ł ka zosta ł a wpisana do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem KRS: 0000048747. Zgodnie z wpisem, przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 387-390 verte). Us ł ugi w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków Spó ł ka ś wiadczy na terenie gminy Ruda Ś l ą ska; podstaw ę prawn ą jej dzia ł ania na ww. obszarze stanowi Uchwa ł a Nr 639/02 Zarz ą du Miasta w Rudzie Ś l ą skiej z dnia 17.09.2002r. w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowe odprowadzania ś cieków (dowód: karty nr 8, 16-18 verte). Ponadto obszarem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest pi ęć obiektów wyszczególnionych w za łą czniku do Uchwa ł y Nr 04/2007 Zarz ą du Samorz ą dowego Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 13.02.2007r. w sprawie udzielenia PWiK Ruda Ś l ą ska zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę do tych obiektów (dowód: karty nr 8, 19-22). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , PWiK Ruda Ś l ą ska zawiera z odbiorcami us ł ug pisemne umowy, na podstawie których odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków. Ustalono, ż e Spó ł ka pos ł uguje si ę w obrocie nast ę puj ą cymi wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków (dowód: kart 8 verte – 9): 1. wzorcem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wprowadzonym do obrotu w dniu 26.01.2006r. (dowód: karty nr 31-32 verte); 5 2. wzorcem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków stosowanym wzgl ę dem Wspólnot Mieszkaniowych, gdzie zarz ą dc ą jest Miejskie Przedsi ę biorstwo Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej, wprowadzonym do obrotu w dniu 02.03.2006r. (dowód: karty nr 33-34 verte); 3. wzorcem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków dotycz ą cym Rudzkiej Spó ł dzielni Mieszkaniowej w Rudzie Ś l ą skiej, wprowadzonym do obrotu w dniu 02.03.2006r. (dowód: karty nr 35-36 verte); 4. wzorcem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków dotycz ą cym Mi ę dzyzak ł adowej Górniczej Spó ł dzielni Mieszkaniowej „Perspektywa” w Rudzie Ś l ą skiej, wprowadzonym do obrotu w dniu 02.03.2006r. (dowód: karty nr 37-38 verte); 5. wzorcem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków stosowanym w przypadku budowy, remontu budynku/obiektu, wprowadzonym do obrotu w dniu 02.03.2006r. (dowód: karty nr 39-40 verte); 6. wzorem umowy o dostarczanie wody, wprowadzonym do obrotu w dniu 02.03.2006r. (dowód: karty nr 41-42 verte); 7. wzorem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków dotycz ą cym zu ż ycia wody na cele podlewania ogrodu, wprowadzonym do obrotu w dniu 01.04.2006r. (dowód: karty nr 43- 44 verte); 8. wzorcem umowy o dostarczanie wody stosowanym w przypadku budowy, remontu budynku/obiektu, wprowadzonym do obrotu w dniu 01.04.2006r. (dowód: karty nr 45-46 verte); 9. wzorcem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków dotycz ą cym budynku/obiektu wraz z sieci ą przeciwpo ż arow ą , wprowadzonym do obrotu w dniu 04.05.2006r. (dowód: karty nr 47-48 verte); 10. wzorcem umowy o dostarczanie wody dotycz ą cym sieci hydrantowej na terenie Miasta Ruda Ś l ą ska, wprowadzonym do obrotu w dniu 04.05.2006r. (dowód: karty nr 49-50); 11. wzorcem umowy o dostarczanie wody dotycz ą cym zrzeszonych ogródków dzia ł kowych, wprowadzonym do obrotu w dniu 12.05.2006r. (dowód: karty nr 51-52 verte); 12. wzorcem umowy o dostarczanie wody do indywidualnych ogródków dzia ł kowych, wprowadzonym do obrotu w dniu 12.05.2006r. (dowód: karty nr 53-54 verte); 13. wzorcem umowy o dostarczanie wody i/lub odprowadzanie ś cieków stosowanym wzgl ę dem w ł a ś cicieli budynków wielolokalowych, wprowadzonym do obrotu w dniu 17.08.2006r. (dowód: karty nr 55-56 verte); 14. wzorcem umowy o dostarczanie wody i/lub odprowadzanie ś cieków stosowanym wzgl ę dem osób korzystaj ą cych z lokali w budynkach wielolokalowych wprowadzonym do obrotu w dniu 17.08.2006r. (dowód: karty nr 57-58 verte); 15. wzorcem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków dotycz ą cym obiektów Miejskiego Przedsi ę biorstwa Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej, wprowadzonym do obrotu w dniu 01.01.2007r. (dowód: karty nr 59-60 verte); 16. wzorcem umowy o dostarczanie wody do obiektów zaopatrywanych przez Górno ś l ą skie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów S.A. w Katowicach, które od dnia 01.04.2007r. b ę d ą rozliczane przez PWiK Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej, wprowadzonym do obrotu w dniu 01.04.2007r. (dowód: karty nr 61-62 verte); 17. wzorcem umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków stosowanym wzgl ę dem wspólnot mieszkaniowych, których zarz ą dc ą jest Zak ł ad Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Bytomiu, wprowadzonym do obrotu w dniu 29.03.2007r. (dowód: karty nr 222-225); 18. wzorcem umowy o dostarczanie wody dla „Carbo-Energia” Sp. z o.o. w Zabrzu, wprowadzonym do obrotu w dniu 29.03.2007r. (dowód: karty nr 235-238); 19. wzorcem umowy o wprowadzanie ś cieków do urz ą dze ń kanalizacyjnych wprowadzonym do obrotu w dniu 14.06.2007r. (dowód: karta nr 242-247). Na potwierdzenie, i ż ww. wzorce faktycznie stosowane s ą przy zawieraniu umów zgromadzone zosta ł y przyk ł adowe umowy zawarte w 2007 i 2008 roku z ich wykorzystaniem zarówno z konsumentami, jak w obrocie pozakonsumenckim (dowód: karty nr 63-115, 176-221, 226-227, 233- 6 234 verte, 239-242, 278-286). W trakcie post ę powania ustalono równie ż , i ż za łą cznik do zawieranych przez PWiK Ruda Ś l ą ska umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków stanowi obowi ą zuj ą cy na terenie gminy Ruda Ś l ą ska Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony Uchwa łą Nr 943/LI/2005 Rady Miejskiej w Rudzie Ś l ą skiej z dnia 22 grudnia 2005r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 10, poz. 377 z dnia 6 lutego 2006r. (dowód: karty nr 9 – 9 verte, 23-30). Regulamin jest przesy ł any lub wr ę czany odbiorcom wraz z umow ą i stanowi jej integraln ą cz ęść (karty nr 9 – 9 verte). Ustalono, ż e w tre ś ci zawieranych przez PWiK Ruda Ś l ą ska umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków zawarte s ą nast ę puj ą ce postanowienia umowne: • § 8 ust. 7 umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawieranych z osobami posiadaj ą cymi dodatkowy wodomierz do pomiaru wody zu ż ytej bezpowrotnie na cele podlewania ogrodu stanowi, ż e: Odbiorca us ł ug zobowi ą zuje si ę do korzystania z instalacji wodoci ą gowej „na cele podlewania ogrodu” zgodnie z przeznaczeniem tj. tylko do celów podlewania upraw w okresie wegetacyjnym od dnia 15 kwietnia do dnia 15 wrze ś nia. (dowód: karty nr 87 verte, 90 verte, 193 verte, 278 verte, 281 verte, 284 verte) • § 14 ww. umów przewiduje ponadto, i ż : Ilo ść ś cieków wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej przez Odbiorc ę us ł ug ustalana jest: 1. W okresie od 16 wrze ś nia do 14 kwietnia jako równa ilo ś ci zu ż ytej wody 2. W okresie wegetacyjnym – od dnia 15 kwietnia do dnia 15 wrze ś nia – ilo ść ś cieków b ę dzie pomniejszana o wskazania zabudowanego podlicznika „na cele podlewania ogrodu” (dowód: karty nr 88, 91, 194, 279, 282, 285) • W tre ś ci wszystkich rodzajów zawieranych przez Spó ł k ę umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków zamieszczone s ą ponadto postanowienia, zgodnie z którymi: Przedsi ę biorstwo przyst ą pi do odci ę cia dostawy wody lub przy łą cza kanalizacyjnego w przypadku: 1. Wykonania przy łą cza niezgodnie z wydanymi warunkami technicznymi lub uzgodnionym projektem technicznym. 2. Stwierdzenia nielegalnego poboru wody lub nielegalnego odprowadzania ś cieków. 3. Nieuiszczenia nale ż no ś ci za dwa pe ł ne okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty. 4. Wprowadzania ś cieków innych ni ż bytowe o jako ś ci nieodpowiadaj ą cej wymogom okre ś lonym w wydanych warunkach technicznych. 5. Celowego uszkodzenia albo pomini ę cia urz ą dzenia pomiarowego. Umowy przewiduj ą , ż e Wznowienie dostawy wody oraz odbioru ś cieków nast ę puje na wniosek Odbiorcy us ł ug oraz po udokumentowaniu przez Odbiorc ę us ł ug uiszczenia nale ż no ś ci wraz z odsetkami ustawowymi oraz zwrotu udokumentowanych kosztów poniesionych przez Przedsi ę biorstwo w zwi ą zku z ponownym przy łą czeniem do sieci. W trakcie post ę powania antymonopolowego ustalono, i ż w okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie aktualnie wykorzystywanymi wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków PWiK Ruda Ś l ą ska dokona ł o – do marca 2008 r. – […] odci ęć dostawy wody w oparciu o art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Przyczyn ą wszystkich odci ęć by ł o nieuiszczenie przez odbiorców us ł ug nale ż no ś ci za dwa okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ) (dowód: karty nr 174 verte, 248- 249). W toku post ę powania PWiK Ruda Ś l ą ska przedstawi ł o ponadto dokumentacj ę zwi ą zan ą z trzema przyk ł adowymi, dokonanymi na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w 7 wod ę , odci ę ciami dostawy wody lub zamkni ę ciami przy łą czy kanalizacyjnych (od momentu powiadomienia odbiorcy o planowanym wstrzymaniu ś wiadczenia us ł ug do momentu ponownego ich uruchomienia) (dowód: karty nr 250-270). Z przedstawionych dokumentów wynika, ż e procedura post ę powania w takich przypadkach wygl ą da nast ę puj ą co: ƒ W pierwszej kolejno ś ci do odbiorcy wysy ł ane jest wezwanie do uregulowania zaleg ł ej nale ż no ś ci wraz z odsetkami za zw ł ok ę (dowód: karty nr 250, 257, 265). ƒ Nast ę pnie do odbiorcy przesy ł ane jest zawiadomienie informuj ą ce, i ż w zwi ą zku z nieuregulowaniem nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę , zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków PWiK Ruda Ś l ą ska wszczyna procedur ę odci ę cia dop ł ywu wody do nieruchomo ś ci. Do zawiadomienia do łą czany jest wykaz zast ę pczych punktów poboru wody. W tre ś ci zawiadomienia znajduje si ę równie ż informacja, i ż ponownego pod łą czenia do sieci wodoci ą gowej dokonuje PWiK na koszt odbiorcy (dowód: karty nr 251-252, 258-259, 266-267). ƒ Informacja o planowanym odci ę ciu dostawy wody do nieruchomo ś ci przesy ł ana jest równie ż do Prezydenta Miasta oraz Pa ń stwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dowód: karty nr 253, 260, 268); ƒ Po uregulowaniu zaleg ł ych kwot, odbiorca us ł ug sk ł ada zlecenie wznowienia us ł ug (na druku opracowanym przez PWiK). Sk ł adaj ą c zlecenie odbiorca podpisuje jednocze ś nie o ś wiadczenie o nast ę puj ą cej tre ś ci: Przyjmuj ę do wiadomo ś ci, i ż wznowienie us ł ug nast ą pi po op ł aceniu kosztów poniesionych przez PWiK Spó ł ka z o.o. – koszt ponownego pod łą czenia wed ł ug obowi ą zuj ą cej kalkulacji taryf i op ł at (dowód: karty nr 255, 263, 269). ƒ W dalszej kolejno ś ci dokonywane jest wznowienie ś wiadczenia us ł ug. Z przedstawionych dokumentów wynika, i ż wykonanie czynno ś ci zwi ą zanych z przywróceniem dop ł ywu wody do budynku nast ę puje nie wcze ś niej ni ż w dniu uiszczenia przez odbiorc ę nale ż no ś ci za wznowienie dostawy wody w kwocie 61 z ł brutto (dowód: karty nr 255 verte-256, 263 verte- 264, 269 verte-270). Z powy ż szego wynika, ż e wznowienie dostawy wody do budynku uzale ż nione jest od uiszczenia przez odbiorc ę op ł aty z tytu ł u pokrycia kosztów zwi ą zanych z ponownym uruchomieniem dostawy wody w wysoko ś ci 61 z ł brutto, a nie tylko od faktu ustania okoliczno ś ci, które stanowi ł y przyczyn ę odci ę cia dostawy wody. W trakcie post ę powania Spó ł ka wskaza ł a, i ż kwota 61 z ł brutto (50 z ł netto) jest kwot ą zrycza ł towan ą , jak ą obci ąż ani s ą odbiorcy us ł ug z tytu ł u wznowienia dostawy wody do nieruchomo ś ci. Op ł ata powy ż sza zosta ł a wprowadzona Uchwa łą Nr PS/023/11/2007 Zarz ą du PWiK Ruda Ś l ą ska z dnia 01.02.2007r. w sprawie zatwierdzenia wysoko ś ci stawek roboczogodzin dla robót wodoci ą gowo – kanalizacyjnych oraz stawek rycza ł towych pozosta ł ych us ł ug na rok 2007 (dowód: karty nr 272, 287). Uchwa łą Nr PS/023/4/2008 z dnia 24.01.2008r. obowi ą zywanie ww. stawki op ł aty przed ł u ż ono na 2008 rok (dowód: karta nr 288). Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż stawka rycza ł towa, o jakiej mowa powy ż ej obejmuje wszystkich odbiorców wody (dowód: karta nr 273). W toku post ę powania PWiK Ruda Ś l ą ska wskaza ł o, i ż ogólna liczba umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jakie Spó ł ka posiada zawarte z odbiorcami us ł ug wynosi ł a wed ł ug stanu na dzie ń 09.04.2008r. […] (dowód: karta nr 175), z czego oko ł o […]% to umowy zawarte w obrocie z konsumentami (dowód: karta nr 10). Wed ł ug stanu na kwiecie ń 2008 r. z wykorzystaniem aktualnie stosowanych wzorców umów zawarte zosta ł y […] umowy (dowód: karta nr 175). Spó ł ka wskaza ł a te ż , i ż na dzie ń 09.04.2008r. ilo ść odbiorców us ł ug posiadaj ą cych zamontowany podlicznik do podlewania ogrodu wynosi […], w tym zosta ł o zawartych […] umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawieraj ą cych postanowienia przewiduj ą ce, ż e ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia w ci ą gu roku, a w pozosta ł ym okresie – jako równ ą ilo ś ci pobranej wody (dowód: karta nr 174). 8 W toku post ę powania PWiK Ruda Ś l ą ska przedstawi ł o tak ż e wyja ś nienia odno ś nie trybu zawierania umów z odbiorcami us ł ug. W powy ż szym zakresie Spó ł ka poinformowa ł a mi ę dzy innymi, i ż przed zawarciem umowy dostarcza jej projekt odbiorcy celem zaakceptowania i niejednokrotnie projekty umów zostaj ą przez odbiorc ę zwracane z korektami, które s ą przez PWiK w miar ę mo ż liwo ś ci uwzgl ę dniane b ą d ź nieuwzgl ę dniane. W tym drugim przypadku wszczynane s ą pisemne b ą d ź bezpo ś rednie negocjacje mi ę dzy stronami zmierzaj ą ce do ostatecznego uzgodnienia tre ś ci spornych postanowie ń umownych (dowód: karta nr 147 verte). Spó ł ka wskaza ł a, i ż w ka ż dym przypadku zg ł oszenia zastrze ż e ń do tre ś ci umowy przez Odbiorc ę us ł ug (najcz ęś ciej osob ę prawn ą ) wszczyna negocjacje dotycz ą ce zakwestionowanych postanowie ń umowy. Dodatkowo Przedsi ę biorstwo z w ł asnej inicjatywy, opieraj ą c si ę na zapisach poprzedniej umowy, proponuje odbiorcom us ł ug zawarcie umowy z uwzgl ę dnionymi, poprzednio wynegocjowanymi, zapisami (dowód: karta nr 273). PWiK podnios ł o tak ż e, ż e w okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie aktualnie wykorzystywanymi wzorcami umownymi zawiera ł o umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których warunki podlega ł y indywidualnym uzgodnieniom i których tre ść odbiega od tre ś ci stosowanych wzorców. Do sytuacji takich dochodzi ł o na wniosek odbiorcy us ł ug, który zg ł asza ł uwagi do tre ś ci umowy. Zmianie ulega ł y m.in. zapisy dotycz ą ce: wyznaczonej granicy eksploatacji przy łą cza, terminów p ł atno ś ci, sposobów powiadamiania o przerwie w dostawie wody, specyfikacji przyczyn wy łą cze ń odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorstwa, op ł aty abonamentowej (dowód: karty nr 148, 273). W przypadku zawierania umów z wi ę kszymi odbiorcami np. spó ł dzielniami mieszkaniowymi, w pierwszej kolejno ś ci odbywa ł y si ę negocjacje mi ę dzy stronami w sprawie tre ś ci umowy, nast ę pnie przedsi ę biorstwo uchwa łą zarz ą du stwierdza ł o wynegocjowan ą tre ść umowy (dowód: karta nr 148). PWiK Ruda Ś l ą ska wyja ś ni ł o tak ż e, ż e mia ł y równie ż miejsce przypadki, w których ze wzgl ę du na niezgodne z prawem wnioski odbiorców nie uwzgl ę dnia ł o cz ęś ci uwag i zastrze ż e ń do tre ś ci umów zg ł aszanych przez odbiorców (dowód: karta nr 273). Z przedstawionych dokumentów wynika, ż e sytuacje takie dotyczy ł y przede wszystkim kwestii zwi ą zanych ze sposobem okre ś lenia w umowie granic eksploatacji przy łą cza (dowód: karty nr 322-341). Spó ł ka przedstawi ł a równie ż 8 przyk ł adowych umów, których warunki podlega ł y uzgodnieniom: • Umow ę Nr 160/AM/2006 zawart ą ze […] (w wyniku negocjacji zmieniono wyznaczon ą przez przedsi ę biorstwo granic ę eksploatacji urz ą dze ń kanalizacyjnych) (dowód: karty nr 148, 154- 155); • Umow ę Nr 27A/AM/2006 zawart ą z […] (wprowadzono zapis okre ś laj ą cy obowi ą zek odbiorcy odno ś nie utrzymania w ł a ś ciwego stanu technicznego nale żą cych do niego instalacji i urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych; wprowadzono zastrze ż enie, i ż koszty zainstalowania i utrzymania urz ą dzenia pomiarowego pokrywa odbiorca us ł ug, o ile zajdzie konieczno ść zainstalowania takiego urz ą dzenia; wyspecyfikowano przyk ł adowe przyczyny wy łą czenia odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorstwa za wstrzymanie lub ograniczenie dostaw wody b ą d ź odbioru ś cieków z przyczyn niezale ż nych od Spó ł ki albo z wy łą cznej winy odbiorcy us ł ug lub osoby trzeciej, za któr ą przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci) (dowód: karty nr 148, 158-160); • Umow ę Nr 417/AM/2006 (zmieniono tre ść zapisu okre ś laj ą cego tytu ł prawny odbiorcy us ł ug do zajmowanej nieruchomo ś ci, zmieniono zapis odnosz ą cy si ę do sposobu powiadamiania o przerwach w dostawie wody, wykre ś lono zapisy odnosz ą ce si ę do nieuzasadnionych reklamacji jako ś ci wody lub funkcjonowania wodomierza) (dowód: karty nr 148, 161-162 verte); • Umow ę Nr 3311/AM/2007 zawart ą z […] (wprowadzono zapisy okre ś laj ą ce wysoko ść stawek op ł at za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki; wskazano, ż e zmiana taryfy stanowi ć b ę dzie podstaw ę do sporz ą dzenia aneksu do umowy; zmieniono zapisy dotycz ą ce terminu i warunków 9 p ł atno ś ci; wprowadzono postanowienie o zakazie cesji wierzytelno ś ci wynikaj ą cych z zawartej umowy) (dowód: karty nr 293-301); • Umow ę Nr 5A/AM/2007 o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawart ą w […] (zmodyfikowano zapisy dotycz ą ce sposobu powiadamiania odbiorcy us ł ug o przerwach w dostawie wody) (dowód: karty nr 302-309); • Umow ę Nr 3217/AM/2007 zawart ą z […] (zmieniono postanowienia dotycz ą ce wzajemnych rozlicze ń – wprowadzone zosta ł y zapisy ustalaj ą ce w sposób rycza ł towy ilo ść doprowadzanej wody i odprowadzonych ś cieków b ę d ą cych podstaw ą rozliczenia; zmieniona zosta ł a równie ż klauzula dotycz ą terminu p ł atno ś ci) (dowód: karty nr 310-314); • Umow ę Nr 4614/AM/2008 (wprowadzono postanowienie przewiduj ą ce, i ż nale ż no ść za spe ł nione ś wiadczenie obejmuje równie ż sta łą op ł at ę abonamentow ą za wodomierz g ł ówny) (dowód: karty nr 315-316); • Umow ę Nr 26A-AM-2007 zawart ą z […] (wprowadzono postanowienia okre ś laj ą ce zasady korzystania z zast ę pczego punktu poboru wody oraz odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorstwa za jako ść wody w punkcie zast ę pczym; wprowadzono zapisy okre ś laj ą ce obowi ą zek wymiany wodomierza przez przedsi ę biorstwo w przypadku, gdy wodomierz nie wykazuje wskaza ń w terminie dwóch tygodni od czasu stwierdzenia niesprawno ś ci, zmieniono tre ść postanowie ń dotycz ą cych sposobu og ł aszania taryfy) (dowód: karty nr 320-321). Ponadto Spó ł ka przedstawi ł a dokumenty dotycz ą ce negocjacji warunków umowy prowadzonych z podmiotami, z którymi nie podpisano jeszcze umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Z przedstawionych dokumentów wynika, ż e Spó ł ka wyrazi ł a zgod ę na zmodyfikowanie tre ś ci umów w stosunku do stosowanych wzorców w zakresie dotycz ą cym: okre ś lenia adresu odbiorcy oraz miejsc, do których ma by ć dostarczana woda, wprowadzenia zapisu o rozwi ą zaniu umowy dotychczas obowi ą zuj ą cej, wykre ś lenia postanowienia o zobowi ą zaniu odbiorcy do wybudowania studni wodomierzowej przeznaczonej do zainstalowania wodomierza g ł ównego, wprowadzenia zapisu okre ś laj ą cego adres odbiorcy do korespondencji, wprowadzenia zapisów dotycz ą cych zasad rozliczania nale ż no ś ci za odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 349-358). W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego PWiK Ruda Ś l ą ska o ś wiadczy ł o, i ż w 2008 roku osi ą gn ęł o przychód w szacunkowej wysoko ś ci 58 000 000 PLN. Ponadto Spó ł ka wskaza ł a, ż e wysoko ść osi ą gni ę tego przez ni ą w 2008 roku przychodu z tytu ł u dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków wynios ł a […] PLN (dowód: karta nr 392). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, w pierwszej kolejno ś ci niezb ę dne jest ustalenie, czy w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, a tak ż e podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa ma zatem charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego; w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Instrumenty w niej przewidziane mog ą by ć stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa naruszony zosta ł interes publiczny. Ma to miejsce w szczególno ś ci wtedy, gdy okre ś lonymi dzia ł aniami dotkni ę ty jest 10 szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy wywo ł uj ą one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 pa ź dziernika 1991 r., sygn. akt XV Amr 8/90). Wymienione w art. 1 cele ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e PWiK Ruda Ś l ą ska z racji posiadanej si ł y rynkowej ma mo ż liwo ść eksploatowania zajmowanej na rynku pozycji kosztem kontrahentów, w tym podejmowania dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest natomiast dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, albowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny 1 . Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego istotne jest tak ż e to, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę poprzez stosunki umowne, które w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy maj ą charakter powtarzalny i powszechny. O naruszeniu interesu publicznoprawnego w przedmiotowej sprawie ś wiadczy zatem równie ż fakt, i ż obj ę te zarzutami dzia ł ania przedsi ę biorcy wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku. S ą one skierowane do cz ł onków pewnej zbiorowo ś ci tj. wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania oraz w jej potencjalnych klientów. Negatywne skutki wynikaj ą ce z zakwestionowanych postanowie ń umownych godz ą zatem w szeroki i bli ż ej nieokre ś lony kr ą g podmiotów. Zachowania PWiK Ruda Ś l ą ska skutkuj ą zatem znacznym stopniem zagro ż enia interesu publicznoprawnego, co wynika z powszechnego charakteru stosowanych przez Spó ł k ę praktyk. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez PWiK Ruda Ś l ą ska interesu publicznoprawnego, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I.1. W przedmiotowym post ę powaniu antymonopolowym Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej postawiony zosta ł zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym w drodze narzucania odbiorcom us ł ug posiadaj ą cym dodatkowy wodomierz do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej wykorzystywanej na cele podlewania ogrodu uci ąż liwych i przynosz ą cych ww. przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez pos ł ugiwanie si ę w ich tre ś ci postanowieniami przewiduj ą cymi, ż e ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele podlewania ogrodu jedynie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia, za ś w pozosta ł ym okresie – jako równ ą ilo ś ci pobranej wody, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia 1 E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo TWIGGER, Warszawa 2002, s. 15. 11 praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech przes ł anek: − przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, − warunki te maj ą uci ąż liwy charakter, − warunki te przynosz ą przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Pierwsz ą i podstawow ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zatem, aby przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut zajmowa ł na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9) tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8) ustawy antymonopolowej, stosownie do którego rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji . Pod poj ę ciem towarów, zgodnie z art. 4 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, rozumie ć nale ż y natomiast rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. Poj ę cie rynku w ł a ś ciwego odnosi si ę zatem przedmiotowo do wszystkich wyrobów (us ł ug) jednego rodzaju, które ze wzgl ę du na swoje szczególne w ł a ś ciwo ś ci odró ż niaj ą si ę od innych wyrobów (us ł ug) w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. Rynek w ł a ś ciwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które s ł u żą zaspokajaniu tych samych potrzeb nabywców, maj ą zbli ż one w ł a ś ciwo ś ci, podobne ceny i reprezentuj ą podobny poziom jako ś ci 2 . Niezb ę dnym elementem rynku w ł a ś ciwego jest tak ż e jego wymiar geograficzny, oznaczaj ą cy konieczno ść wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów, s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Dzia ł alno ść PWiK Ruda Ś l ą ska polega na ś wiadczeniu us ł ug z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie gminy Ruda Ś l ą ska. Obszarem dzia ł alno ś ci Spó ł ki w zakresie zaopatrzenia w wod ę jest równie ż pi ęć obiektów wyszczególnionych w za łą czniku do Uchwa ł y Nr 04/2007 Zarz ą du Samorz ą dowego Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 13.02.2007r. w sprawie udzielenia PWiK Ruda Ś l ą ska zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę do tych obiektów. Wyznaczaj ą c rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie nale ż y na wst ę pie podnie ść , i ż us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków nie posiadaj ą substytutów, a PWiK Ruda Ś l ą ska ś wiadcz ą c ww. us ł ugi na wskazanym powy ż ej obszarze nie spotyka si ę z ż adn ą konkurencj ą . Nie sposób wskaza ć na terenie obj ę tym dzia ł alno ś ci ą Spó ł ki przedsi ę biorców oferuj ą cych towary s ł u żą ce zaspokajaniu zbiorowych potrzeb ludno ś ci w zakresie wodoci ą gów i kanalizacji zamienne wzgl ę dem us ł ug ś wiadczonych w tym zakresie przez Spó ł k ę . Wynika to z uwarunkowa ń zarówno o charakterze prawnym (prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków na danym obszarze wymaga uzyskania zezwolenia, o jakim mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ), jak i technologicznym i organizacyjnym ( ś wiadczenie us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych wymaga dysponowania odpowiedni ą infrastruktur ą techniczn ą , co stwarza istotn ą barier ę kosztow ą dla podj ę cia dzia ł alno ś ci w tej dziedzinie). Z powy ż szych wzgl ę dów uzna ć nale ż y, i ż rodzaj dzia ł alno ś ci prowadzonej przez PWiK Ruda Ś l ą ska oraz jej zasi ę g geograficzny wyznaczaj ą w niniejszej sprawie wymiar produktowy i terytorialny rynku w ł a ś ciwego, o którym mowa w art. 4 pkt 8) 2 Ibidem, s. 49. 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu produktowym jest wobec powy ż szego rynek us ł ug polegaj ą cych na dostarczaniu wody i odprowadzaniu ś cieków. Natomiast pod wzgl ę dem geograficznym – z uwagi na technologi ę dostarczania wody i odprowadzania ś cieków – zakres rynku w ł a ś ciwego wyznacza zasi ę g istniej ą cej sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej eksploatowanej przez Spó ł k ę , za pomoc ą której ś wiadczy ona swoje us ł ugi. Podsumowuj ą c nale ż y wskaza ć , i ż w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy rynkiem w ł a ś ciwym jest rynek zbiorowego zaopatrzenia w wod ę obejmuj ą cy obszar gminy Ruda Ś l ą ska, a tak ż e obiekty znajduj ą ce si ę poza obszarem tej gminy (na terenie gminy Ś wi ę toch ł owice) wyszczególnione w Za łą czniku Uchwa ł y Nr 04/2007 Zarz ą du Samorz ą dowego Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 13.02.2007r. oraz rynek zbiorowego odprowadzania ś cieków obejmuj ą cy obszar gminy Ruda Ś l ą ska. PWiK Ruda Ś l ą ska na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym jest monopolist ą naturalnym, co wynika z sieciowego charakteru urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, przedsi ę biorca w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego, co oznacza, ż e podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do miejskiej sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej nie maj ą mo ż liwo ś ci dokonania w tym zakresie wyboru innego przedsi ę biorcy, który ś wiadczy ł by us ł ugi substytucyjne wzgl ę dem us ł ug oferowanych przez Spó ł k ę . Barier ą wej ś cia na taki rynek jest m.in. brak racjonalno ś ci w budowie drugiej sieci wodoci ą gowo- kanalizacyjnej, która umo ż liwia ł aby innemu podmiotowi ś wiadczenie takich samych us ł ug. Z ekonomicznego punktu widzenia dublowanie istniej ą cej ju ż sieci wodoci ą gowo-kanalizacyjnej nie znajduje uzasadnienia. Dla odbiorców, w tym odbiorców potencjalnych funkcjonuj ą cych na obszarze obj ę tym terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci PWiK Ruda Ś l ą ska, nie ma zatem rzeczywistej alternatywy dla ś wiadczonych przez tego przedsi ę biorc ę us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków. Z tych wzgl ę dów przedsi ę biorstwa tego rodzaju funkcjonuj ą w ramach monopolu naturalnego. Przes ą dza to o posiadaniu przez nie pozycji dominuj ą cej 3 . Nale ż y przy tym zaznaczy ć , ż e poj ę cie alternatywnego ź ród ł a zaopatrzenia nie obejmuje mo ż liwo ś ci zaspokojenia potrzeb zaopatrzeniowych we w ł asnym zakresie. Aby nowe ź ród ł o zaopatrzenia mog ł o by ć uznane za alternatywne w stosunku do istniej ą cych musi ono spe ł nia ć wymóg natychmiastowej dost ę pno ś ci bez ponoszenia nak ł adów inwestycyjnych 4 . Na terenie obj ę tym terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci Spó ł ki takie alternatywne ź ród ł o zaopatrzenia w odniesieniu do ś wiadczonych przez ni ą us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków nie wyst ę puje. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, i ż PWiK Ruda Ś l ą ska posiada pozycj ę dominuj ą c ą (pozycj ę monopolistyczn ą ) na rynku w ł a ś ciwym. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza z przes ł anek niezb ę dnych do wykazania naruszenia art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 9 ustawy antymonopolowej podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Z faktu ustalenia, ż e dany podmiot zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą wynika, ż e podmiot ten podlega ograniczeniom przeciwdzia ł aj ą cym nadu ż ywaniu si ł y rynkowej wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mi ę dzy innymi ograniczony jest w podejmowaniu dzia ł a ń eksploatuj ą cych pozycj ę zajmowan ą na rynku kosztem kontrahentów. Istota rozpatrywanego zarzutu sprowadza si ę do oceny tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz oceny zachowania PWiK Ruda Ś l ą ska z punktu widzenia narzucenia odbiorcom us ł ug uci ąż liwych przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci warunków tych umów, a wi ę c stosowania zakazanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotem oceny jest nie tylko tre ść 3 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 7 pa ź dziernika 1998 r. (sygn. akt XVII Ama 44/98). 4 Wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31 maja 2000 r., sygn. akt XVII Ama 44/00 13 zawieranych przez przedsi ę biorc ę umów, ale i okoliczno ś ci zwi ą zane z ich zawieraniem. Dla wykazania, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę okre ś lon ą w ww. przepisie konieczne jest wykazanie, ż e zakwestionowane warunki umów zosta ł y przez niego odbiorcom us ł ug narzucone. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wówczas, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e bowiem nie liczy ć si ę z wol ą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom takie warunki umów, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istnia ł a konkurencja i mo ż liwo ść wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca eksploatuj ą c zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania. Nale ż y wskaza ć przy tym, ż e narzucenia warunków umowy nie mo ż na uto ż samia ć ze stosowaniem przymusu psychicznego w znaczeniu bezprawnej gro ź by. „Narzucenie” w rozumieniu art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy antymonopolowej mo ż e bowiem wynika ć z braku mo ż liwo ś ci wyboru, a dla oceny, czy dosz ł o do narzucenia uci ąż liwych warunków umów konieczne jest rozwa ż enie, czy rozs ą dny odbiorca zawar ł by umow ę obejmuj ą c ą niekorzystne dla niego warunki w sytuacji, gdyby jego kontrahent dzia ł a ł w warunkach konkurencji, a on sam mia ł mo ż liwo ść wyboru b ą d ź mo ż liwo ść negocjacji warunków umowy z dominantem. PWiK Ruda Ś l ą ska jako dostawca us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków zajmuje na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę monopolisty naturalnego, a zatem prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których – odizolowane od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą – dysponuje w relacji do swoich odbiorców potencja ł em i przewag ą kontraktow ą , które pozwalaj ą mu na ca ł kowite dyktowanie warunków w stosunkach umownych. Ś wiadczy o tym ocena potencja ł ów i mo ż liwo ś ci, jakimi dysponuj ą strony umowy, która wyklucza prowadzenie negocjacji na równoprawnych i partnerskich warunkach. Sprzyja temu równie ż fakt, i ż przy zawieraniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przedsi ę biorca pos ł uguje si ę jednostronnie opracowanymi wzorcami umownymi, w oparciu o które umowy zawierane s ą w sposób adhezyjny. Zdaniem organu antymonopolowego nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż wobec monopolistycznej pozycji PWiK Ruda Ś l ą ska na rynku w ł a ś ciwym zawieranie umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków nast ę puje w wyniku zaakceptowania przez kontrahenta warunków proponowanej umowy przedstawionych przez Spó ł k ę , które co do zasady nie podlegaj ą indywidualnym negocjacjom. PWiK – wbrew jego twierdzeniom przedstawionym na etapie post ę powania wyja ś niaj ą cego ( vide wyja ś nienia przedstawione na stronie 3 i 4 niniejszej decyzji) – wykorzystuje w obrocie gospodarczym typowe wzorce umowne, które s ą arbitralnie ustalane przez Spó ł k ę , a nast ę pnie przedstawiane do podpisu odbiorcom us ł ug. Oczywistym jest, i ż wzorce te nie maj ą – jak podnosi Spó ł ka – „bytu prawnego samodzielnego”, i ż e z ich wykorzystaniem zawierane s ą indywidualne umowy i nawi ą zywane konkretne stosunki prawne z konkretnymi osobami. Le ż y to jednak w naturze wszystkich wzorców umownych (którym kodeksowa regulacja tej materii odbiera normatywny charakter opieraj ą c instytucj ę wzorców umów na zasadzie swobody umów) i nie mo ż e wp ł yn ąć na ocen ę adhezyjnego charakteru zawieranych przez Spó ł k ę umów. Stosowanie wzorców przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym, jakimi niew ą tpliwie s ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z uwagi na powszechno ść tego rodzaju us ł ug, z definicji wymaga aprobaty przez odbiorców ich warunków, które s ą z góry jednostronnie ustalane przez profesjonalist ę . Tre ść umów, do których przychylaj ą si ę us ł ugobiorcy jest wi ę c tutaj arbitralnie ustalana przez dostawc ę us ł ug w formularzach wzorcowych, a odbiorca otrzymuje do podpisu gotow ą umow ę , nie za ś jej projekt, który by ł by 14 punktem wyj ś cia do dalszych uzgodnie ń i rokowa ń . Swoboda odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie kszta ł towania warunków umownych jest wi ę c ograniczona do minimum, a zawarcie umowy nast ę puje poprzez przyst ą pienie do warunków, które autorytatywnie ustala dostawca us ł ug w formularzu wzorcowym. Stanowi to o adhezyjnej naturze tych umów, a jednocze ś nie o istocie narzucania warunków umownych w przedmiotowej sprawie. Okoliczno ść , i ż warunki umów nie s ą z kontrahentami indywidualnie uzgadniane w toku negocjacji czy porozumienia ś wiadczy bowiem o ich narzucaniu 5 . Potwierdzenie w orzecznictwie znajduje równie ż stanowisko, i ż przes ł ank ą do uznania, ż e przedsi ę biorca narzuca umow ę adhezyjn ą , jest oferowanie jej przez dominanta w stosunkach danego rodzaju 6 . W orzecznictwie stwierdzono, ż e sposób zawierania umów polegaj ą cy w przewa ż aj ą cej cz ęś ci na zawarciu umowy przez przyst ą pienie i niefunkcjonowanie systemu informowania klientów o mo ż liwo ś ci indywidualnego negocjowania warunków umów niew ą tpliwe wskazuje na narzucanie przez dominanta rynkowego okre ś lonych warunków umów 7 . Wskaza ć równie ż nale ż y, i ż je ż eli przedsi ę biorca dopuszcza pewn ą modyfikacj ę umowy wzgl ę dem tre ś ci wzorca umownego, to okoliczno ść ta nie mo ż e wa ż y ć na ocenie sprawy, je ż eli modyfikacje dotycz ą warunków nieistotnych z punktu widzenia danej sprawy 8 . Bez znaczenia dla stwierdzenia, i ż w niniejszej sprawie warunki umów s ą kontrahentom narzucane pozostaje zatem okoliczno ść , ż e PWiK Ruda Ś l ą ska zawiera ł o umowy, których warunki podlega ł y pewnym uzgodnieniom z odbiorcami us ł ug i których tre ść odbiega od tre ś ci stosowanych przez Spó ł k ę wzorców. W powy ż szym kontek ś cie wskaza ć po pierwsze nale ż y, i ż s ą to sytuacje incydentalne. W toku post ę powania zgromadzono dokumenty potwierdzaj ą ce jedynie kilka przypadków, gdy tre ść umów by ł a przedmiotem negocjacji prowadzonych pomi ę dzy Spó ł k ą a odbiorcami us ł ug. Bior ą c pod uwag ę znikom ą liczb ę umów zindywidualizowanych oraz fakt, i ż prowadzone uzgodnienia zawsze podejmowane by ł y z inicjatywy odbiorców nale ż y stwierdzi ć , ż e stanowi ą one jedynie wyj ą tek od ogólnie obowi ą zuj ą cej zasady, i ż zawierane przez PWiK umowy maj ą charakter adhezyjny, a ich zawarcie nast ę puje poprzez zaakceptowanie przez odbiorców warunków ustalonych przez monopolist ę we wzorcu umownym; przewa ż aj ą ca wi ę kszo ść spo ś ród zawartych przez Spó ł k ę umów posiada bowiem tre ść to ż sam ą z tre ś ci ą stosowanych w obrocie wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Jak wskaza ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 18 pa ź dziernika 2007 r. sygn. akt XVII AmA 28/07, w sytuacji, gdy zasad ą jest zawieranie umów przez przyst ą pienie bez indywidualnego negocjowania ich postanowie ń , okoliczno ść , i ż niewielka liczba umów zawarta zosta ł a po przeprowadzeniu indywidualnych uzgodnie ń nie mo ż e zmieni ć oceny o adhezyjnej naturze umów zawieranych powszechnie przez dominanta z odbiorcami ś wiadczonych przez niego us ł ug. Po drugie podkre ś lenia wymaga, ż e wprowadzone do tre ś ci umów modyfikacje wynika ł y w du ż ej cz ęś ci z indywidualnych uwarunkowa ń odbiorców i nie dotyczy ł y istotnych warunków umowy. W ich przypadku mo ż na raczej mówi ć o dostosowaniu tre ś ci umów do istniej ą cych warunków technicznych i organizacyjnych oraz zindywidualizowaniu ich tre ś ci pod k ą tem konkretnego kontrahenta, ani ż eli o rzeczywistym i równorz ę dnym negocjowaniu ich warunków w zakresie praw i obowi ą zków. Odst ę pstwa od standardowej tre ś ci umowy wynika ł y tutaj w du ż ej mierze nie ze swobody kontraktowej stron, ale z konieczno ś ci dostosowania tre ś ci warunków umownych do okre ś lonych okoliczno ś ci faktycznych (np. doprecyzowanie granicy eksploatacji przy łą cza). Wprowadzone do tre ś ci umów zmiany uwarunkowane by ł y zatem wymogami o obiektywnym charakterze, w konsekwencji czego umowy zosta ł y w nieznacznym i nieistotnym zakresie zindywidualizowane pod k ą tem okre ś lonego odbiorcy. S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt VI ACa 939/07 wskaza ł , ż e fakt, i ż cz ęść umów zawartych przez 5 por. wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt AmA 101/05. 6 Wyrok S ą du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2007 r. (sygn. akt VI ACa 939/07); wyrok S ą du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 wrze ś nia 2006 r. (sygn. akt VI ACa 196/06); wyrok SOKiK z dnia 22 wrze ś nia 2005 r. (sygn. akt XVII AmA 80/04). 7 Wyrok S ą du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r. (sygn. akt VI ACa 29/08). 8 Por. wyrok S ą du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2007 r. (sygn. akt VI ACa 939/07). 15 przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne zosta ł a zmodyfikowana w efekcie prowadzonych z odbiorcami us ł ug uzgodnie ń nie ś wiadczy tym, ż e warunki umów nie s ą przez przedsi ę biorc ę odbiorom us ł ug narzucane (zw ł aszcza, ż e wprowadzone do umów zmiany dotyczy ł y kwestii organizacyjnych i technicznych, a nie praw i obowi ą zków stron umowy). W przedmiotowej sprawie mamy wi ę c do czynienia z narzucaniem warunków umów kontrahentom, które wi ąż e si ę z posiadan ą przez przedsi ę biorc ę si łą rynkow ą oraz adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które s ą zawierane przez przyst ą pienie i w których nie przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków umownych. W przypadku umów tego typu wystarczaj ą c ą przes ł ank ą dla uznania, ż e nast ę puje narzucenie ich warunków jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju. Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, albowiem sposobem dzia ł ania PWiK Ruda Ś l ą ska na rynku jest zawieranie umów w oparciu o gotowe, opracowane jednostronnie wzorce umowne, czego nie zmienia fakt, i ż znikomy odsetek umów podlega ł pewnym uzgodnieniom.. Zasad ą jest, ż e odbiorca aprobuje warunki umowy z góry arbitralnie ustalone przez przedsi ę biorc ę ; innymi s ł owy przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń . Z okoliczno ś ci sprawy wynika, ż e Odbiorcy us ł ug oceniaj ą stanowisko Spó ł ki co do warunków zawieranych umów jako ostateczne i bior ą c pod uwag ę si łę rynkow ą kontrahenta jako – niepodlegaj ą ce negocjacjom. W tym stanie rzeczy nale ż y uzna ć , i ż druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia przez PWiK Ruda Sl ą ska art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. Warunki umowne zakwestionowane w niniejszej Decyzji s ą kontrahentom Spó ł ki narzucane. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do wykazania naruszenia przez PWiK Ruda Ś l ą ska art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest dowiedzenie, ż e zakwestionowane w ramach analizowanego zarzutu postanowienie umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma uci ąż liwy charakter. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie okre ś lone postanowienia umowne wynegocjowa ć . Analizuj ą c uci ąż liwo ść zakwestionowanego warunku umownego zwa ż y ć po pierwsze nale ż y, jak obowi ą zuj ą ce przepisy prawa reguluj ą sposób prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u odprowadzanych ś cieków w przypadku, gdy odbiorca posiada zamontowany dodatkowy wodomierz do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej. I tak, zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków s ą prowadzone przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne z odbiorcami us ł ug na podstawie okre ś lonych w taryfach cen i stawek op ł at oraz ilo ś ci dostarczonej wody i odprowadzonych ś cieków. Ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę natomiast – stosownie do art. 27 ust. 4 i 5 ww. ustawy – na podstawie wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych, a w razie ich braku – na podstawie umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzenie ś cieków, o której mowa w art. 6 ust. 1 tej ż e ustawy, jako równ ą ilo ś ci wody pobranej lub okre ś lonej w umowie. W my ś l art. 27 ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , w rozliczeniach ilo ś ci odprowadzonych ś cieków ilo ść bezpowrotnie zu ż ytej wody uwzgl ę dnia si ę wy łą czenie w przypadkach, gdy wielko ść jej zu ż ycia na ten cel ustalona jest na podstawie dodatkowego wodomierza zainstalowanego na koszt odbiorcy us ł ug. Przepis ten przewiduje zatem mo ż liwo ść pomniejszenia ilo ś ci pobranej wody b ę d ą cej podstaw ą do ustalenia ilo ś ci odprowadzonych ś cieków o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej zmierzonej przez dodatkowy wodomierz, która nie jest odprowadzana do sieci kanalizacyjnej. Zasady prowadzenia rozlicze ń z uwzgl ę dnieniem wody bezpowrotnie zu ż ytej uszczegó ł awiaj ą przepisy rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania 16 taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886). § 16 ust. 4 tego rozporz ą dzenia stanowi, i ż w zale ż no ś ci od wyposa ż enia budynków w urz ą dzenia pomiarowe i wodomierze do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej, ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę na podstawie wskaza ń urz ą dzenia pomiarowego, a w przypadku jego braku – jako równ ą ilo ś ci wody pobranej lub ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej, okre ś lonej zgodnie z art. 27 ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Nale ż y wskaza ć , ż e powy ż sze rozporz ą dzenie obowi ą zuje od dnia 16 sierpnia 2006r. Zast ą pi ł o ono rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257), które okre ś la ł o identyczne zasady prowadzenia rozlicze ń z uwzgl ę dnieniem wody bezpowrotnie zu ż ytej. Z powy ż szych przepisów jednoznacznie wynika, ż e w przypadku zamontowania wodomierza do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej, ilo ść odprowadzonych ś cieków ustalana jest jako równa poborowi wody pomniejszonemu o wskazania tego wodomierza. Ani ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ani rozporz ą dzenie wykonawcze do tej ustawy w sprawie okre ś lania taryf /…/ nie przewiduj ą w tym zakresie ż adnych ogranicze ń czasowych. W przypadku odbiorców, którzy na w ł asny koszt dokonali monta ż u dodatkowego wodomierza brak jest zatem podstaw prawnych, aby ograniczona zosta ł a w czasie mo ż liwo ść prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u odprowadzonych ś cieków z uwzgl ę dnieniem wody bezpowrotnie zu ż ytej. Z tego wzgl ę du zakwestionowany warunek nale ż y uzna ć za uci ąż liwy. Zastosowane przez PWiK Ruda Ś l ą ska w powy ż szym zakresie obwarowania czasowe polegaj ą ce na tym, ż e ilo ść odprowadzonych ś cieków ustalana jest jako równa ilo ś ci pobranej wody pomniejszonej o wskazania wodomierza do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej jedynie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia w ci ą gu roku nie tylko nie znajduj ą podstaw prawnych, ale równie ż faktycznych. Analizowany zapis umowny dotyczy wody dostarczanej bezpowrotnie na cele podlewania ogrodu. Nie mo ż na przyj ąć , i ż konieczno ść podlewania ro ś lin w ogrodzie przydomowym odbywa si ę tylko w ww. okresie i ogranicza si ę do 5 miesi ę cy w ci ą gu roku. Faktem powszechnie znanym i niewymagaj ą cym przeprowadzania dowodu jest, i ż okres wegetacyjny niektórych ro ś lin rozpoczyna si ę wcze ś niej ni ż 15 kwietnia; inne ro ś liny wymagaj ą z kolei podlewania równie ż po 15 wrze ś nia (nawet do momentu wyst ą pienia pierwszych mrozów). W przypadku upraw w szklarniach i tunelach foliowych – podlewanie ro ś lin odbywa si ę natomiast w ci ą gu ca ł ego roku. Stwierdzi ć zatem nale ż y, ż e faktyczne podstawy do odliczania z ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej wykorzystywanej na cele podlewania ogrodu i przydomowych upraw rolniczych wyst ę puj ą z ró ż nym nasileniem przez ca ł y rok. Niczym nieusprawiedliwione jest zatem ograniczenie uprawnienia odbiorców do uwzgl ę dniania w ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele podlewania ogrodu jedynie do okresu 5 miesi ę cy w roku. Skoro odbiorcy montuj ą na w ł asny koszt specjalny wodomierz do pomiaru wody przeznaczonej na cele podlewania ogrodu powinni mie ć mo ż liwo ść korzystania w z uprawnie ń , jakie w zwi ą zku z tym przewiduje ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu wod ę i rozporz ą dzenie w sprawie okre ś lania taryf /…/ w ci ą gu ca ł ego roku. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e mo ż liwe jest wykorzystywanie wody na cele podlewania ogrodu w okresie od 15 wrze ś nia danego roku do 15 kwietnia roku nast ę pnego. Za niedopuszczaln ą uzna ć zatem nale ż y sytuacj ę , w której odbiorcy zmuszani s ą do uiszczania w ww. okresie czasu nale ż no ś ci za odprowadzone ś cieki w ilo ś ci odpowiadaj ą cej ilo ś ci bezpowrotnie zu ż ytej wody. Jest to bowiem równoznaczne z konieczno ś ci ą p ł acenia za us ł ug ę odprowadzania ś cieków, która na rzecz odbiorcy nie zosta ł a faktycznie wykonana. W przypadku zu ż ycia wody na cele podlewania ogrodu w okresie po 15 wrze ś nia, a przed 15 kwietnia, odbiorcy nie mog ą jej bowiem odliczy ć z ilo ś ci odprowadzonych ś cieków. W konsekwencji zmuszeni s ą do uiszczenia nale ż no ś ci za odprowadzone ś cieki w ilo ś ci odpowiadaj ą cej ilo ś ci wody bezpowrotnie zu ż ytej, pomimo ż e woda ta nie zosta ł a wprowadzona do kanalizacji ś ciekowej. 17 Jednocze ś nie odnie ść si ę w tym miejscu nale ż y do przedstawionego w toku post ę powania stanowiska PWiK Ruda Ś l ą ska, które wskaza ł o, ż e ustalenie przedzia ł u czasowego, w którym ilo ść ś cieków odprowadzanych przez odbiorc ę us ł ug jest okre ś lana na poziomie ilo ś ci pobranej wody pomniejszonej o ilo ść wody zu ż ytej do podlewania ogrodu przydomowego, zosta ł o dokonane w oparciu o postanowienia rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie okre ś lenia przeci ę tnych norm zu ż ycia wody (Dz.U. z 2002r. Nr 8, poz. 20). Rozporz ą dzenie to okre ś la przeci ę tne normy zu ż ycia wody do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych. Rozporz ą dzenie stwierdza, i ż przyjmuje si ę , ż e przeci ę tne podlewanie upraw odbywa si ę w ci ą gu: 15 dni/m-c w okresie od 15.04-15.09. Zdaniem organu antymonopolowego powo ł ywanie si ę na przepisy powy ż szego rozporz ą dzenia, jako uzasadniaj ą cego dopuszczalno ść przyj ę cia w tre ś ci umów analogicznego ograniczenia czasowego dla mo ż liwo ś ci uwzgl ę dnienia w ilo ś ci odprowadzonych ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej opomiarowanej dodatkowym wodomierzem jest chybione. Rozporz ą dzenie to dotyczy bowiem ca ł kowicie odmiennej sytuacji faktycznej – jego przepisy stosowane s ą wówczas, gdy odbiorca us ł ug nie posiada ani wodomierza g ł ównego, ani wodomierza dodatkowego do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej. Wówczas zachodzi konieczno ść przyj ę cia okre ś lonych rycza ł towych warto ś ci b ę d ą cych podstaw ą rozliczenia, które nie do ko ń ca odpowiada ć musz ą faktycznej ilo ś ci dostarczonych us ł ug. W sytuacji jednak, gdy odbiorca wyposa ż ony jest zarówno w wodomierz g ł ówny, jak i w zainstalowany na jego koszt wodomierz do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej, to brak jest podstaw do stosowania przepisów rozporz ą dzenia w sprawie przeci ę tnych norm zu ż ycia wody b ą d ź posi ł kowania si ę tymi przepisami. W takiej sytuacji wzajemne rozliczenia mi ę dzy odbiorc ą a przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym powinny by ć prowadzone wy łą cznie z zastosowaniem przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, które nie przewiduj ą ż adnych ogranicze ń czasowych, je ż eli chodzi o mo ż liwo ść prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u odprowadzonych ś cieków z uwzgl ę dnieniem ilo ś ci wody bezpowrotnie zu ż ytej. Powo ł ywanie si ę w tym zakresie na przeci ę tne normy zu ż ycia wody nie jest uzasadnione i stanowi prób ę omini ę cia powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Z uwagi na powy ż sze uzna ć nale ż y, ż e postanowienie umowne przewiduj ą ce mo ż liwo ść odliczenia od ilo ś ci odprowadzonych ś cieków, b ę d ą cych podstaw ą rozliczenia, wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele podlewania ogrodu wy łą cznie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia ka ż dego roku ma dla odbiorców jednoznacznie uci ąż liwy charakter. Po pierwsze stwierdzi ć nale ż y, ż e rozwi ą zanie takie nie znajduje podstaw w przepisach prawa, które nie wprowadzaj ą w powy ż szym zakresie ż adnych ogranicze ń czasowych uzale ż nionych od tego, na jaki cel przeznaczona jest woda bezpowrotnie zu ż yta. Brak jest równie ż podstaw faktycznych dla takiego post ę powania, gdy ż podlewanie ogrodu i przydomowych upraw rolniczych mo ż e odbywa ć si ę równie ż w okresie od 15 wrze ś nia do 15 kwietnia (w szczególno ś ci w przypadku suchej i ciep ł ej zimy oraz wczesnej wiosny, jak mia ł o to miejsce np. na prze ł omie 2006 i 2007 roku). Analizowany warunek umowy nosi zatem znamiona uci ąż liwo ś ci. Dla stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę zakazu okre ś lonego w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e warunek ten przynosi Spó ł ce nieuzasadnione korzy ś ci. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w ww. przepisie nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Mog ą one pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie pogl ą dem ju ż samo zastrze ż enie mo ż liwo ś ci uzyskania przez jedn ą ze stron umowy nieuzasadnionych korzy ś ci jest wystarczaj ą ce w kontek ś cie przypisania 18 dominatowi praktyki, o jakiej mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 9 . W analizowanej sytuacji nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez PWiK Ruda Ś l ą ska polegaj ą na mo ż liwo ś ci obci ąż enia odbiorców us ł ug kosztami us ł ugi, która nie zosta ł a na ich rzecz wykonana, co jest bezpo ś redni ą konsekwencj ą narzucenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zakwestionowanych w punkcie I.1. niniejszej decyzji zasad rozlicze ń . Zakwestionowane postanowienie umowne przynosi Spó ł ce nieuzasadnione korzy ś ci, które wynikaj ą z faktu, i ż us ł ugobiorcy, którzy posiadaj ą dodatkowy wodomierz do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej przeznaczonej do podlewania ogrodu, w okresie od 16 wrze ś nia danego roku do 14 kwietnia roku nast ę pnego obci ąż ani s ą op ł at ą za odprowadzone ś cieki w ilo ś ci odpowiadaj ą cej ca ł o ś ci pobranej wody, w tym równie ż wody bezpowrotnie zu ż ytej, która nie zosta ł a wprowadzona do urz ą dze ń kanalizacyjnych przedsi ę biorcy. Oznacza to, ż e PWiK – pomimo tego, ż e nie wykona ł o na rzecz odbiorcy us ł ugi odprowadzania ś cieków powsta ł ych w zwi ą zku z bezpowrotnym zu ż yciem wody, pobiera op ł at ę za tak ą us ł ug ę , co jest ź ród ł em dodatkowych i nieuzasadnionych korzy ś ci po stronie monopolisty. A zatem okoliczno ść , i ż w okresie od 16 wrze ś nia do 14 kwietnia brak jest mo ż liwo ś ci odliczenia od ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej (do podlewania ogrodu), ustalonej w oparciu o wskazania dodatkowego wodomierza, stanowi tutaj o istocie nieuzasadnionych korzy ś ci odnoszonych przez Spó ł k ę . Odpowiadaj ą one warto ś ci pobranej w powy ż szym okresie wody bezpowrotnie zu ż ytej, która uwzgl ę dniona zosta ł a, cho ć nie powinna by ł a, w op ł acie za odprowadzanie ś cieków. Podsumowuj ą c stwierdzi ć nale ż y, i ż pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem przewiduj ą cym, ż e ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej jedynie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia ka ż dego roku, przysparza PWiK Ruda Ś l ą ska dodatkowych, nieuzasadnionych korzy ś ci odpowiadaj ą cych iloczynowi ilo ś ci metrów sze ś ciennych wody bezpowrotnie zu ż ytej pobranej w okresie od dnia 16 wrze ś nia do dnia 14 kwietnia oraz ceny za metr sze ś cienny odprowadzonych ś cieków. Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, i ż zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do przyj ę cia, ż e narzucanie odbiorcom us ł ug analizowanego warunku rozlicze ń stanowi przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w rozumieniu art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zakwestionowane postanowienie umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma bowiem uci ąż liwy charakter i przynosi PWiK nieuzasadnione korzy ś ci. W tym miejscu podnie ść nale ż y równie ż , ż e ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, naruszenie przepisów której zosta ł o stwierdzone w przedmiotowej sprawie wesz ł a w ż ycie w dniu 21 kwietnia 2007 r. Stwierdzona w pkt I.1. niniejszej decyzji praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę jest natomiast przez PWiK Ruda Ś l ą ska stosowana od 01.04.2006r., a wi ę c zosta ł a zapocz ą tkowana przed dniem wej ś cia ww. ustawy w ż ycie, a pod rz ą dami poprzednio obowi ą zuj ą cej ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Bior ą c powy ż sze pod uwag ę po żą dane wydaje si ę przeanalizowanie zakwestionowanego zachowania PWiK Ruda Ś l ą ska równie ż w ś wietle nieobowi ą zuj ą cych ju ż przepisów. Dokonuj ą c takiej oceny stwierdzi ć nale ż y, ż e zachowania Spó ł ki b ę d ą ce przedmiotem rozpoznawanego zarzutu wyczerpuj ą równie ż znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zakazanej na mocy art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy antymonopolowej z dnia 15 grudnia 2000 r. 9 por. np. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99; wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03; wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97; wyrok S ą du Apelacyjnego z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. VI ACa 525/08. 19 Przepis ten stanowi ł bowiem, ż e Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Jego tre ść literalnie odpowiada zatem brzmieniu aktualnie obowi ą zuj ą cego art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, którego naruszenie zosta ł o stwierdzone w przedmiotowym post ę powaniu. Z powy ż szego wynika, ż e praktyki PWiK Ruda Ś l ą ska polegaj ą ce na narzucaniu odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przewiduj ą cych, ż e ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele podlewania ogrodu jedynie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia, za ś w pozosta ł ym okresie – jako równ ą ilo ś ci pobranej wody, zosta ł oby uznane za przejaw nielegalnego nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym równie ż pod rz ą dami ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz pod rz ą dami ustawy o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym. Stosownie do art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli organ antymonopolowy stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 9 tej ustawy, wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania,. Zgodnie z art. 11 ust. 1 nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 10, je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 9. Zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy antymonopolowej, ci ęż ar udowodnienia ww. okoliczno ś ci spoczywa na przedsi ę biorcy. W ocenie organu antymonopolowego w celu uznania, ż e stwierdzona w niniejszej sprawie praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę zosta ł a zaprzestana niezb ę dna jest zmiana dotychczasowego dzia ł ania przedsi ę biorcy, a tak ż e usuni ę cie skutków dotychczasowego naruszenia konkurencji. W tym celu PWiK Ruda Ś l ą ska powinno umo ż liwi ć klientom zarówno dotychczasowym, jak i przysz ł ym zawarcie umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść nie b ę dzie zawiera ć zakwestionowanych jako sprzeczne z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej postanowie ń . Aby zaniecha ć stosowania stwierdzonej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę Decyzji Spó ł ka powinna zatem wprowadzi ć stosowne zmiany do tre ś ci wykorzystywanych w obrocie gospodarczym wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków przeznaczonych dla odbiorców posiadaj ą cych dodatkowy wodomierz do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej. Ponadto Spó ł ka powinna podj ąć dzia ł ania zmierzaj ą ce do wprowadzenia zmian w umowach ju ż obowi ą zuj ą cych co najmniej poprzez przedstawienie (wys ł anie) dotychczasowym odbiorcom nowych umów uwzgl ę dniaj ą cych postawiony zarzut b ą d ź aneksów zmieniaj ą cych tre ść umów w sposób czyni ą cy zado ść zastrze ż eniom organu antymonopolowego. W ś wietle powy ż szego stwierdzi ć nale ż y, i ż w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, ż e zachowanie rynkowe PWiK Ruda Ś l ą ska przesta ł o narusza ć zakaz okre ś lony w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Spó ł ka w dalszym ci ą gu pos ł uguje si ę bowiem w obrocie wzorcem umownym zawieraj ą cym zakwestionowany w przedmiotowym post ę powaniu warunek rozlicze ń . Ponadto w obrocie funkcjonuj ą zawarte w oparciu o ten wzorzec umowy. W tym stanie rzeczy konieczne i uzasadnione jest na ł o ż enie na Spó ł k ę nakazu jej zaniechania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę stosownie do art. 10 ustawy antymonopolowej. W zwi ą zku z tym orzeczono jak w pkt I.1sentencji niniejszej decyzji. I.2. W niniejszym post ę powaniu antymonopolowym PWiK Ruda Ś l ą ska postawiono równie ż zarzut naruszenia zakazu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym w drodze pos ł ugiwania si ę w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem uzale ż niaj ą cym wznowienie ś wiadczenia us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków – po dokonaniu 20 ich odci ę cia na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – od zwrotu przez odbiorc ę us ł ug kosztów poniesionych przez dostawc ę w zwi ą zku z ponownym uruchomieniem dostawy wody lub odbioru ś cieków, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy antymonopolowej Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Przepis ten zawiera generalny zakaz nadu ż ywania si ł y rynkowej przez przedsi ę biorców zajmuj ą cych na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , natomiast katalog przyk ł adowych form, w których przejawia ć si ę mo ż e nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej zawarty jest w art. 9 ust. 2 pkt 1 – 7 ustawy antymonopolowej. Wymieniaj ą c przyk ł ady nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ze katalog ten ma charakter otwarty. Zakazane s ą wszelkie przejawy nadu ż ycia zajmowanej na rynku pozycji dominuj ą cej, nie tylko te wymienione w art. 9 ust. 2 ww. ustawy. Ustawa antymonopolowa zakazuje zatem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej i wymienia przyk ł ady takiego nadu ż ycia, jednak ż e nie definiuje tego poj ę cia. W literaturze przedmiotu wskazuje si ę , ż e identyfikacja zjawiska nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powinna by ć dokonywana poprzez cele tej ustawy okre ś lone w art. 1 ust. 1. Przepis ten pozwala na przyj ę cie, i ż nadu ż yciem s ą zachowania, które oddzia ł uj ą na interesy kontrahentów w stopniu niemo ż liwym do zaistnienia w przypadku, gdyby dominant dzia ł a ł w warunkach wolnej konkurencji 10 . Nale ż y zatem rozwa ż y ć , czy dzia ł ania monopolisty wymuszaj ą na jego kontrahentach uczestnictwo w rynku na zasadach mniej korzystnych, ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. We wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji wykazano, i ż PWiK Ruda Ś l ą ska zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą (pozycj ę monopolistyczn ą ) na rynku w ł a ś ciwym. Dla stwierdzenia, ż e dosz ł o do naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę nadu ż ycia tej pozycji poprzez pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci umów zakwestionowanym warunkiem umownym. Jak ustalono w trakcie przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego, w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków PWiK Ruda Ś l ą ska pos ł uguje si ę postanowieniem przewiduj ą cym, i ż ponowne uruchomienie dostawy wody lub odprowadzania ś cieków (po tym, jak nast ą pi ł o wstrzymanie ś wiadczenia ww. us ł ug na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ) nast ę puje po ustaniu przyczyn zamkni ę cia przy łą cza wodoci ą gowego i kanalizacyjnego, jednak ż e nie wcze ś niej ni ż po pokryciu przez odbiorc ę kosztów ponownego pod łą czenia. Z powy ż szego wynika zatem, ż e Spó ł ka uzale ż nia wznowienie ś wiadczenia us ł ug na rzecz odbiorcy nie tylko od ustania przyczyn, które by ł y podstaw ą do odci ę cia dostawy wody i zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego, ale równie ż od uiszczenia przez odbiorc ę okre ś lonej op ł aty. Punktem wyj ś cia w ocenie, czy w zwi ą zku z pos ł ugiwaniem si ę przez PWiK Ruda Ś l ą ska powy ż szym postanowieniem umownym dosz ł o do nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym, jest w ocenie organu antymonopolowego art. 8 ust. 1 pkt 1)-4) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , który okre ś la, w jakich okoliczno ś ciach przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne uprawnione jest do wstrzymania ś wiadczenia us ł ug na rzecz odbiorcy. Przepis ten stanowi, ż e mo ż e to nast ą pi ć wówczas, gdy: a) przy łą cze wodoci ą gowe lub przy łą cze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; b) odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe, nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty; c) jako ść wprowadzanych ś cieków nie spe ł nia wymogów okre ś lonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pomini ę cie urz ą dzenia pomiarowego; 10 E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji … - op.cit., s. 95-96. 21 d) zosta ł stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ś cieków, to jest bez zawarcia umowy, jak równie ż przy celowo uszkodzonych albo pomini ę tych wodomierzach lub urz ą dzeniach pomiarowych. Powy ż szy katalog ma charakter zamkni ę ty, który nie mo ż e by ć dowolnie i arbitralnie rozszerzany przez dostawc ę us ł ug w tre ś ci umowy. Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne nie mo ż e zaniecha ć ś wiadczenia us ł ug na rzecz odbiorców w innych przypadkach ni ż okre ś lone w ww. przepisie. Oznacza to, ż e je ż eli brak jest podstaw do odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego tj. nie wyst ę puj ą przes ł anki wymienione w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , istnieje po stronie dostawcy us ł ug obowi ą zek ś wiadczenia us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych na rzecz odbiorcy. Skoro bowiem art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę mówi, w jakich przypadkach dostawca us ł ug mo ż e odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne to a contrario z przepisu tego wynika, i ż po ustaniu wymienionych w nim okoliczno ś ci przedsi ę biorstwo zobowi ą zane jest do wznowienia ś wiadczenia us ł ug. Po usuni ę ciu przyczyn, które spowodowa ł y wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug brak jest bowiem ustawowych przes ł anek, które wskazywa ł yby na to, ż e odci ę cie dostawy wody lub zamkni ę cie przy łą cza kanalizacyjnego jest uzasadnione i powinno by ć kontynuowane. PWiK Ruda Ś l ą ska wprowadza natomiast dodatkowy warunek, od spe ł nienia którego uzale ż nia ponowne uruchomienie dostawy wody i odbioru ś cieków w postaci obowi ą zku pokrycia przez odbiorc ę op ł aty za odci ę cie i przywrócenie ś wiadczenia ww. us ł ug. Stosownie do przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zaniechanie uiszczenia takiej op ł aty nie stanowi natomiast przes ł anki, w przypadku wyst ą pienia której przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne uprawnione jest do nie ś wiadczenia us ł ug na rzecz odbiorcy. Innymi s ł owy, przyczyn ą wstrzymania dostawy wody i odprowadzania ś cieków nie mo ż e by ć nieuiszczenie przez odbiorc ę op ł aty z tytu ł u odci ę cia i ponownego uruchomienia us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Z chwil ą , gdy ustaj ą zdarzenia opisane w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (np. odbiorca us ł ug uiszcza zaleg ł e nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki, jako ść odprowadzonych ś cieków spe ł nia wymogi okre ś lone w przepisach prawa, przy łą cze wodoci ą gowe lub kanalizacyjne spe ł nia wymogi okre ś lone w przepisach prawa, celowo uszkodzony wodomierz zosta ł wymieniony) ustaj ą przyczyny uzasadniaj ą ce wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug, a zatem z t ą chwil ą Spó ł ka zobowi ą zana jest do wznowienia ś wiadczenia us ł ug na rzecz odbiorcy. Uruchomienie dostawy wody lub odbioru ś cieków dopiero po pokryciu przez odbiorc ę okre ś lonych kosztów jest zatem równoznaczne z tym, i ż przedsi ę biorstwo przyznaje sobie prawo do nie ś wiadczenia us ł ug w przypadkach nieprzewidzianych w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , gdzie przypadki uprawniaj ą ce do wstrzymania ś wiadczenia us ł ug uj ę te zosta ł y w zamkni ę tym katalogu. Dochodzenie od odbiorcy tych kosztów jest natomiast odr ę bn ą z punktu widzenia ś wiadczenia us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków kwesti ą . Podsumowuj ą c nale ż y wskaza ć , i ż zakwestionowane zachowanie Spó ł ki polegaj ą ce na uzale ż nianiu wznowienia dostawy wody i odbioru ś cieków z nieruchomo ś ci od pokrycia przez odbiorc ę kosztów zwi ą zanych z odci ę ciem i ponownym uruchomieniem ś wiadczonych us ł ug stoi w sprzeczno ś ci z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Podkre ś lenia wymaga, i ż ani powy ż szy przepis ani jakikolwiek inny nie upowa ż nia przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego do u ł atwiania sobie, z pomini ę ciem prawa, dzia ł a ń zmierzaj ą cych do uzyskiwania op ł at z tytu ł u kosztów wznowienia us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków. Analizowane dzia ł anie Spó ł ki stanowi zatem w ocenie organu antymonopolowego praktyk ę oddzia ł uj ą c ą na interesy odbiorców w sposób niemo ż liwy do zaistnienia w przypadku, gdyby Spó ł ka dzia ł a ł a w warunkach wspó ł zawodnictwa rynkowego. Analizuj ą c postawiony zarzut wskaza ć równie ż nale ż y, i ż organ antymonopolowy nie kwestionuje samej zasadno ś ci pobierania przez PWiK Ruda Ś l ą ska op ł aty tytu ł u wznowienia dostawy wody i odbioru ś cieków, a fakt, i ż od uiszczenia tej op ł aty Spó ł ka uzale ż nia wznowienie ś wiadczenia us ł ug na rzecz odbiorcy, pomimo i ż – jak wykazano powy ż ej – ju ż samo ustanie przyczyn b ę d ą cych podstaw ą do odci ę cia dostawy wody i zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego 22 powinno skutkowa ć ponownym uruchomieniem dostaw wody i odbioru ś cieków. Odmienn ą w powy ż szym kontek ś cie kwesti ą jest uprawnienie Spó ł ki do dochodzenia od odbiorcy uiszczenia op ł aty za ponowne uruchomienie ś wiadczenia us ł ug. Sama zasadno ść jej pobierania nie jest przez organ antymonopolowy kwestionowana w niniejszym post ę powaniu, przy czym nie mo ż na w ocenie organu antymonopolowego zgodzi ć si ę z ocen ą Spó ł ki, i ż konieczno ść wykonania czynno ś ci zwi ą zanych z przywróceniem dop ł ywu wody do nieruchomo ś ci i poniesienie kosztów z tego tytu ł u jest równoznaczne z poniesieniem przez Spó ł k ę szkody b ę d ą cej wynikiem niewykonania umowy przez odbiorc ę , której naprawienia Spó ł ka dochodzi do na podstawie art. 471 K.c. Poniesienie ww. kosztów przez Spó ł k ę wynika bowiem z realizacji jej ustawowych obowi ą zków. W tym miejscu odnie ść nale ż y si ę równie ż do stanowiska PWiK Ruda Ś l ą ska dotycz ą cego rozpatrywanego zarzutu przedstawionego w odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego. Spó ł ka wskaza ł a, i ż zakwestionowane zachowanie pozostaje w zgodzie z prawem miejscowym tj. § 27 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na terenie miasta Ruda Ś l ą ska zatwierdzonego Uchwa łą Rady Miejskiej w Rudzie Ś l ą skiej Nr 943/LI/2005 z dnia 22 grudnia 2005r. (dowód: karta nr 173). Powo ł ane postanowienie Regulaminu stanowi, ż e Ponowne przy łą czenie do sieci lub uruchomienie przy łą cza, po wcze ś niejszym odci ę ciu dostawy wody lub zamkni ę ciu przy łą cza kanalizacyjnego, nast ę puje po udokumentowaniu przez Odbiorc ę us ł ug uiszczenia nale ż no ś ci wraz z odsetkami ustawowymi oraz zwrotu kosztów poniesionych przez Przedsi ę biorstwo (dowód: karta nr 27 verte). W ocenie organu antymonopolowego okoliczno ść , ż e formu ł uj ą c tre ść umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków PWiK stosowa ł o si ę do zatwierdzonego uchwa łą rady gminy Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków nie zwalnia go z odpowiedzialno ś ci na gruncie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w omawianym zakresie. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie antymonopolowym. Wskaza ć mo ż na bowiem przyk ł ady, gdy stwierdzano stosowanie przez przedsi ę biorców praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w sytuacji, gdy zachowania przedsi ę biorców b ę d ą ce przejawem tych praktyk zosta ł y zatwierdzone uchwa ł ami rad gmin. Przyk ł adowo w wyroku S ą du Antymonopolowego z dnia 14 kwietnia 1994 r. sygn. akt XVII Amr 72/93 wskazano, ż e dzia ł anie komunalnego podmiotu gospodarczego polegaj ą ce na pobieraniu od podmiotów gospodarczych podwy ż szonych o 100% op ł at za dostarczon ą wod ę i odprowadzane ś cieki z przeznaczeniem na finansowanie obiektów wodno – kanalizacyjnych stanowi praktyk ę monopolistyczn ą , nawet w sytuacji, gdy komunalny podmiot gospodarczy wykonuje uchwa łę podj ę t ą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku kwestionowania przez organ antymonopolowy taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. Taryfy – chocia ż zatwierdzane uchwa łą rady gminy – podlegaj ą ocenie na gruncie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co potwierdza wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 27 sierpnia 2003 r. sygn. akt I CK 184/03. Wskaza ć równie ż nale ż y, i ż w okoliczno ś ciach rozpatrywanej sprawy nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e do PWiK Ruda Ś l ą ska, które jest spó ł k ą prawa handlowego powo ł an ą do wykonywania zada ń w ł asnych gminy w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorz ą dowej, odnosz ą si ę wprost regulacje ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przeciwdzia ł aj ą ce stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Jako podmiot gospodarczy wyst ę puj ą cy w obrocie we w ł asnym imieniu, Spó ł ka obowi ą zana jest stosowa ć si ę do przepisów ww. ustawy i naruszenia tych przepisów nie mo ż e skutecznie uzasadnia ć tre ś ci ą uchwa ł maj ą cych status prawa miejscowego podejmowanych przez organy gmin, na terenie których prowadzi swoj ą dzia ł alno ść . PWiK Ruda Ś l ą ska jako spó ł ka prawa handlowego zawieraj ą ca umowy we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek ponosi zatem pe ł n ą odpowiedzialno ść za swoje dzia ł ania niezale ż nie od tego, czy s ą one zatwierdzone przez rad ę gmin ę w drodze uchwa ł y, czy te ż nie, i niezale ż nie od tego, czy istniej ą powi ą zania w ł asno ś ciowe pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a gmin ą , której uchwa ł y on wykonuje. A zatem, je ż eli gmina dopuszcza w drodze uchwa ł y podejmowanie przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – 23 kanalizacyjne dzia ł a ń naruszaj ą cych przepisy ustawy antymonopolowej, za ś przedsi ę biorstwo stosuje na tej podstawie praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , to jest to podstaw ą do podj ę cia przez organ antymonopolowy interwencji przeciwko takiemu przedsi ę biorcy. Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, ż e w okoliczno ś ciach sprawy ma miejsce nadu ż ywanie przez PWiK Ruda Ś l ą ska pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy antymonopolowej. Zachowanie to zainicjowane w styczniu 2006 r. uznane zosta ł oby równie ż za przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej w rozumieniu obowi ą zuj ą cej w tym czasie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, która w art. 8 ust. 1 zakazywa ł a przedsi ę biorcom nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Stosownie do art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 9 tej ustawy. Zgodnie z art. 11 ust. 1 nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 10, je ż eli zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 9. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, ż e PWiK Ruda Ś l ą ska zaprzesta ł o stosowania stwierdzonej w pkt I.2. niniejszej Decyzji praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Spó ł ka nie podj ęł a ż adnych dzia ł a ń w celu wyeliminowania zakwestionowanego warunku umownego z tre ś ci zawieranych z kontrahentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków i nadal pos ł uguje si ę w obrocie wzorcami umownymi zawieraj ą cymi postanowienie b ę d ą ce przedmiotem postawionego jej zarzutu. Ponadto za ś w obrocie funkcjonuj ą zawarte w oparciu o te wzorce umowy. W zwi ą zku z faktem, i ż Spó ł ka nie udokumentowa ł a ani zmiany wykorzystywanych w obrocie wzorców, ani te ż zmiany umów dotychczas zawartych z odbiorcami z wykorzystaniem tych wzorców, uzasadnione jest na ł o ż enie na ni ą obowi ą zku zaniechania stosowania stwierdzonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów stosownie do art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w pkt I.2. niniejszej decyzji. II. Zgodnie z tre ś ci ą art. 106 ust. 1 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 9 ww. ustawy. Rozstrzygni ę cie w przedmiocie na ł o ż enia administracyjnej kary pieni ęż nej posiada wi ę c fakultatywny charakter. Skuteczna polityka karania wymaga jednak, by w przypadku stwierdzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zasad ą by ł o nak ł adanie kary pieni ęż nej 11 . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niana jest wysoko ść nak ł adanych na przedsi ę biorców kar. Norma prawna wynikaj ą ca z art. 111 ww. ustawy stanowi jedynie, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa mi ę dzy innymi w art. 106 nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy, przy czym – stosownie do art. 130 ustawy antymonopolowej – przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej, o którym mowa w art. 111 tej ustawy, uwzgl ę dnia si ę równie ż okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z pó ź n. zm.). Jest rzecz ą oczywist ą , i ż na wysoko ść kary musi mie ć tak ż e wp ł yw stopie ń zagro ż enia lub naruszenia interesu publicznoprawnego stosowanymi praktykami ograniczaj ą cymi konkurencj ę . Ponadto w judykaturze wskazuje si ę , ż e w przypadku kar za 11 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8.11.2004 r., sygn. akt XVII Ama 81/03. 24 stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę przes ł ankami które nale ż y bra ć pod uwag ę s ą : potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć 12 . Na ł o ż ona przez organ antymonopolowy kara pieni ęż na powinna pe ł ni ć funkcj ę represyjn ą (tj. stanowi ć dolegliwo ść za naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej), a tak ż e prewencyjn ą , dyscyplinuj ą c ą (tj. zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci). W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Nale ż y tak ż e podnie ść , i ż w ocenie organu antymonopolowego brzmienie art. 106 ust. 1 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pozwala na na ł o ż enie odr ę bnych kar pieni ęż nych za poszczególne naruszenia stwierdzone w niniejszej decyzji. Zgodnie bowiem z przedmiotowym przepisem organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć kar ę pieni ęż n ą na przedsi ę biorc ę , je ż eli ten dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 9 ww. ustawy, z czego wynika, ż e okre ś lona w tym przepisie kara mo ż e dotyczy ć ka ż dego naruszenia stwierdzonego wzgl ę dem danego przedsi ę biorcy. W ocenie organu antymonopolowego zastosowanie takiego rozwi ą zania jest ponadto po żą dane z tego wzgl ę du, i ż pozwala na uwzgl ę dnienie przy nak ł adaniu kar w sposób zindywidualizowany wszystkich okoliczno ś ci zwi ą zanych ze stosowaniem okre ś lonych narusze ń , które mog ą ró ż ni ć pod wieloma wzgl ę dami (np. wag ą naruszenia, zasi ę giem oddzia ł ywania praktyki, skutkami, jakie praktyka wywo ł uje na rynku i ich dotkliwo ś ci ą dla kontrahentów, czasem jej trwania itp.), a tym samym pozwala na na ł o ż enie kary adekwatnej do danego naruszenia. W punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji organ antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , naruszaj ą cej zakaz, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na narzucaniu odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez pos ł ugiwanie si ę w ich tre ś ci postanowieniem przewiduj ą cym, i ż ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele podlewania ogrodu jedynie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia, za ś w pozosta ł ym okresie – jako równ ą ilo ś ci pobranej wody. Daje to podstawy do na ł o ż enia na Spó ł k ę kary pieni ęż nej okre ś lonej w art. 106 ust. 1 pkt 1) ustawy antymonopolowej. Poniewa ż w 2008 roku PWiK Ruda Ś l ą ska uzyska ł o przychód w wysoko ś ci 58 000 000 PLN maksymalna kara pieni ęż na, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę w oparciu o ww. przepis wynosi 5 800 000 PLN. Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej organ antymonopolowy w pierwszej kolejno ś ci dokona ł oceny wagi stwierdzonego w pkt I.1. niniejszej decyzji naruszenia. Wskaza ć nale ż y, i ż w kwestii natury naruszenia organ antymonopolowy wyró ż nia naruszenia bardzo powa ż ne (do których nale ż y zaliczy ć przede wszystkim szczególnie szkodliwe horyzontalne ograniczenia konkurencji, jak równie ż przypadki nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej maj ą ce na celu lub prowadz ą ce do eliminacji konkurencji na rynku), naruszenia powa ż ne (do których nale ż y zaliczy ć przede wszystkim porozumienia horyzontalne niezaliczane do najpowa ż niejszych narusze ń , porozumienia pionowe wp ł ywaj ą ce na cen ę lub warunki oferowania produktu, przypadki nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej maj ą ce na celu lub prowadz ą ce do istotnego ograniczenia konkurencji lub dotkliwej eksploatacji kontrahentów lub konsumentów), naruszenia mniej powa ż ne ni ż wy ż ej wymienione (naruszenia pozosta ł e, do których nale żą m.in. porozumienia wertykalne niedotycz ą ce ceny lub mo ż liwo ś ci odsprzeda ż y towaru, jak równie ż przypadki nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej o mniejszej wadze). Oceniaj ą c charakter naruszenia organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż stosowana przez PWiK Ruda Ś l ą ska praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę ma charakter eksploatacyjny; godzi ona w równowag ę kontraktow ą stron, gwarantuj ą c Spó ł ce nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane kosztem kontrahentów. Niedozwolone dzia ł ania stosowane przez przedsi ę biorc ę wymierzone s ą we wszystkich kontrahentów, z którymi Spó ł ka zawar ł a umowy o zaopatrzenie w wod ę i 12 Wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 27.06.2000r., sygn. akt I CKN 793/98. 25 odprowadzanie ś cieków na podstawie wzorca zawieraj ą cego zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu warunki. Nie bez znaczenia pozostaje równie ż okoliczno ść , i ż du żą cz ęść odbiorców Spó ł ki stanowi ą konsumenci, którzy nale żą do najs ł abszych uczestników obrotu gospodarczego, maj ą cych najmniejsze mo ż liwo ś ci obrony swych praw naruszanych dzia ł aniem dominanta. Jednocze ś nie zwa ż ono, ż e praktyka nie by ł a wymierzona we wszystkich kontrahentów przedsi ę biorcy, a jedynie w odbiorców posiadaj ą cych dodatkowy wodomierz do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele podlewania ogrodu. Liczba takich odbiorców to ponad […] osób, co stanowi oko ł o […]% ogó ł u odbiorców ś wiadczonych przez PWiK us ł ug. Wzi ę to tak ż e pod uwag ę , ż e stwierdzona praktyka dotyczy bie żą cych kwestii zwi ą zanych z wykonywaniem umowy, odnosi si ę bowiem do sposobu prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u odprowadzonych ś cieków. Nieuzasadnione korzy ś ci uzyskiwane dzi ę ki stwierdzonej praktyce maj ą zatem charakter permanentny i s ą wpisane na sta ł e w funkcjonowanie przedsi ę biorcy. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie z uwagi na fakt, i ż nie dotyczy wszystkich odbiorców Spó ł ki, ale okre ś lonej ich grupy oraz z uwagi na fakt, i ż nie wi ąż e si ę z bardzo dotkliw ą eksploatacj ą kontrahentów, zaliczy ć nale ż y do narusze ń „pozosta ł ych”. Bior ą c pod uwag ę natur ę naruszenia wyj ś ciowy poziom kary pieni ęż nej ustalono na poziomie 0,05% przychodu uzyskanego przez Spó ł k ę w 2008 r. Ustalaj ą c wymiar kary organ antymonopolowy wzi ął w dalszej kolejno ś ci pod uwag ę specyfik ę rynku, na jakim dosz ł o do naruszenia konkurencji oraz specyfik ę dzia ł alno ś ci PWiK Ruda Ś l ą ska. W powy ż szym kontek ś cie ocenie podlega ł wp ł yw naruszenia na rynek. Uwzgl ę dniono na tym etapie negatywne skutki, jakie praktyka wywo ł a ł a na rynku, które w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy maj ą charakter realny. Wynikaj ą one z bezpodstawnego ograniczenia prawa odbiorców us ł ug do uwzgl ę dniania w okresie od 16 wrze ś nia do 14 kwietnia w ilo ś ci odprowadzonych ś cieków wody zu ż ytej bezpowrotnie na cele podlewania zieleni. W efekcie, w przypadku, gdy wodomierz dodatkowy do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej wykazuje zu ż ycie poza okresem wskazanym w umowie, odbiorcy zmuszeni s ą do uiszczenia nale ż no ś ci za odprowadzone ś cieki w cz ęś ci dotycz ą cej równie ż tego zu ż ycia. Jest to równoznaczne z konieczno ś ci ą uiszczenia op ł aty za us ł ug ę odprowadzenia ś cieków, jaka nie zosta ł a na ich rzecz w rzeczywisto ś ci wykonana i z powstaniem nieuzasadnionych korzy ś ci po stronie przedsi ę biorcy. W zwi ą zku z powy ż szym wyj ś ciowy poziom kary pieni ęż nej ustalony z uwzgl ę dnieniem natury naruszenia zosta ł zwi ę kszony o 10%. Nak ł adaj ą c na PWiK Ruda Ś l ą ska kar ę pieni ęż n ą wzi ę to tak ż e pod uwag ę d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonego naruszenia. Ze zgromadzonego w sprawie materia ł u dowodowego wynika, ż e praktyka stwierdzona w pkt I.1. niniejszej Decyzji jest stosowana od kwietnia 2006r. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż ponad 2,5-letni okres stosowania stwierdzonego naruszenia powinien w niniejszym przypadku wp ł ywa ć na wysoko ść na ł o ż onej kary, gdy ż czas trwania praktyki przek ł ada si ę bezpo ś rednio na jej negatywne skutki na rynku. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę uzasadnione jest dodatkowe zwi ę kszenie kwoty kary o 10%. Na wymiar kary pieni ęż nej na ł o ż onej na PWiK Ruda Ś l ą ska maj ą tak ż e wp ł yw okre ś lone okoliczno ś ci ł agodz ą ce i obci ąż aj ą ce. Jako czynnik ł agodz ą co wp ł ywaj ą cy na wymiar kary potraktowano okoliczno ść , i ż – jak wynika z okoliczno ś ci sprawy – stwierdzone naruszenia nie mia ł o charakteru rozmy ś lnego, lecz by ł o efektem niedo ł o ż enia staranno ś ci, jakiej nale ż a ł oby oczekiwa ć od profesjonalnego i do ś wiadczonego uczestnika obrotu rynkowego ś wiadcz ą cego us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Ł agodz ą co na wysoko ść kary wp ł ywa równie ż fakt, i ż PWiK Ruda Ś l ą ska nie utrudnia ł o organowi antymonopolowemu prowadzenia post ę powania antymonopolowego dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą przy nak ł adaniu kary jest natomiast fakt, i ż PWiK Ruda Ś l ą ska dopu ś ci ł o si ę wcze ś niej naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 26 Prawomocn ą Decyzj ą Nr RKT-94/2008 z dnia 29.12.2008r. organ antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej polegaj ą cej na zaniechaniu zamieszczenia w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – pe ł nej informacji na temat sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Ww. Decyzj ą na ł o ż ona zosta ł a równie ż na PWiK Ruda Ś l ą ska kara pieni ęż na w wysoko ś ci 5 000 PLN. Bior ą c pod uwag ę fakt wcze ś niejszego naruszenia przepisów ustawy przez Spó ł k ę organ antymonopolowy mia ł jednak równocze ś nie na wzgl ę dzie, ż e zakwestionowane w powo ł anej decyzji zachowania stanowi ł y inne rodzajowo naruszenia ni ż stwierdzone w niniejszej decyzji, dotyczy ł y bowiem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, nie za ś nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku. Uwzgl ę dniaj ą c zatem, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z kolejnym naruszeniem przez Spó ł k ę przepisów ustawy antymonopolowej zwa ż ono równocze ś nie, ż e PWiK nie dopu ś ci ł o si ę wcze ś niej naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Z drugiej strony zwa ż ono, ż e stwierdzone w Decyzji Nr RKT-94/2008 naruszenie równie ż odnosi ł o si ę do nieprawid ł owo ś ci w tre ś ci zawieranych przez Spó ł k ę umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Po zwa ż eniu zaistnia ł ych w niniejsze sprawie okoliczno ś ci ł agodz ą cych i obci ąż aj ą cych organ antymonopolowy uzna ł , i ż uzasadnione jest dalsze zmniejszenie kwoty kary pieni ęż nej o 10%. W zwi ą zku z powy ż szym wysoko ść kary pieni ęż nej z tytu ł u naruszenia wskazanego w pkt I.1. niniejszej Decyzji ustalono na kwot ę 31 581 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci jeden tysi ę cy pi ęć set osiemdziesi ą t jeden). W ocenie organu antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci stanowi ą cej oko ł o 0,054% przychodu osi ą gni ę tego przez PWiK Ruda Ś l ą ska w 2008 r. i oko ł o 0,54% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych Spó ł ki. W ocenie organu antymonopolowego ww. kara pieni ęż na w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia PWiK. Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, organ antymonopolowy wyszed ł z za ł o ż enia, i ż powinna ona mie ć charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny, przyczyniaj ą c si ę do zapobie ż enia stosowaniu podobnych narusze ń w przysz ł o ś ci. Niniejsza kara powinna pe ł ni ć równie ż funkcj ę edukacyjn ą i wychowawcz ą , a tak ż e podkre ś la ć naganno ść zakwestionowanych w niniejszym post ę powaniu zachowa ń przedsi ę biorcy. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. III. Art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 9 ww. ustawy. Jak ju ż podniesiono w uzasadnieniu dotycz ą cym pkt II przedmiotowej decyzji, ww. przepis daje mo ż liwo ść wymierzania odr ę bnych kar pieni ęż nych za odr ę bne naruszenia stosowane przez jednego przedsi ę biorc ę . Organ antymonopolowy uzna ł , i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy istniej ą podstawy do na ł o ż enia na PWiK Ruda Ś l ą ska kary pieni ęż nej równie ż z tytu ł u naruszenia stwierdzonego w pkt I.2. niniejszej Decyzji tj. z tytu ł u nadu ż ywania przez Spó ł k ę pozycji dominuj ą cej na rynku zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków w drodze pos ł ugiwania si ę w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem uzale ż niaj ą cym wznowienie ś wiadczenia us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków – 27 po dokonaniu ich odci ę cia na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – od zwrotu przez odbiorc ę us ł ug kosztów poniesionych przez dostawc ę w zwi ą zku z ponownym uruchomieniem dostawy wody lub odbioru ś cieków. Maksymalna kara pieni ęż na, jaka zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mo ż e zosta ć na ł o ż ona na PWiK Ruda Ś l ą ska z tytu ł u ww. naruszenia stanowi równowarto ść 10% przychodu uzyskanego przez Spó ł k ę w 2008 r. tj. 5 800 000 PLN. Ustalaj ą c kar ę pieni ęż n ą za ww. praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę organ antymonopolowy dokona ł w pierwszej kolejno ś ci oceny charakteru i wagi tego naruszenia. Uwzgl ę dniono w tym kontek ś cie, i ż stosowana przez PWiK Ruda Ś l ą ska praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę ma charakter eksploatacyjny; polega na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny. Niedozwolone dzia ł ania stosowane przez przedsi ę biorc ę wymierzone s ą potencjalnie we wszystkich kontrahentów, z którymi Spó ł ka zawar ł a umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie wzorców umów zawieraj ą cych zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu warunki, w tym w najs ł abszych uczestników rynku – konsumentów, maj ą cych najmniejsze mo ż liwo ś ci obrony swych praw naruszanych dzia ł aniem dominanta. Z drugiej strony organ antymonopolowy zwa ż y ł jednak, i ż stwierdzone praktyki maj ą szczególny charakter – nie dotycz ą one kwestii bie żą cych zwi ą zanych z wykonywaniem umowy, lecz odnosz ą si ę do sytuacji rzadkich, wyj ą tkowych. Godz ą bezpo ś rednio jedynie w tych kontrahentów, co do których zaistnia ł y podstawy do odci ę cia dostawy wody b ą d ź zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. Jak ustalono w toku post ę powania w praktyce funkcjonowania przedsi ę biorcy dotyczy to odbiorców, którzy nie ui ś cili nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ych op ł at. W okresie pos ł ugiwania si ę w obrocie aktualnie wykorzystywanymi wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków PWiK Ruda Ś l ą ska dokona ł o – do marca 2008 r. – […] odci ęć dostawy wody z powy ż szego tytu ł u. Pomimo zatem, i ż sporne zapisy s ą powszechnie stosowane w obrocie nale ż y wzi ąć pod uwag ę przy wymierzaniu kary, i ż dotycz ą one sytuacji pojedynczych odbiorców i zdarze ń incydentalnych, co nale ż y uwzgl ę dni ć oceniaj ą c potencjalne negatywne skutki stwierdzonych narusze ń . Skutki stwierdzonych praktyk maj ą zatem miejsce w odniesieniu do bardzo specyficznych i rzadko wyst ę puj ą cych sytuacji i dotycz ą niewielkiej grupy odbiorców. Dodatkowo zwa ż y ć nale ż y oceniaj ą c wag ę naruszenia, i ż z tytu ł u stosowanej praktyki Spó ł ka nie osi ą ga wymiernych korzy ś ci finansowych, a jedynie u ł atwia sobie proces egzekucji nale ż no ś ci pieni ęż nych od odbiorców. Po zwa ż eniu ww. okoliczno ś ci organ antymonopolowy uzna ł , i ż stwierdzone naruszenie nale ż y zaliczy ć do „pozosta ł ych” narusze ń konkurencji. Bior ą c pod uwag ę natur ę naruszenia wyj ś ciowy poziom kary pieni ęż nej ustalono na poziomie 0,02% przychodu uzyskanego przez Spó ł k ę w 2008 r. Ustalaj ą c wymiar kary organ antymonopolowy wzi ął w dalszej kolejno ś ci pod uwag ę specyfik ę rynku, na jakim dosz ł o do naruszenia konkurencji oraz specyfik ę dzia ł alno ś ci PWiK Ruda Ś l ą ska. Na tym etapie ustalania wysoko ś ci kary uwzgl ę dniono negatywne skutki, jakie praktyka wywo ł a ł a na rynku. Organ antymonopolowy mia ł w tym kontek ś cie na wzgl ę dzie, i ż stwierdzone naruszenie zosta ł o faktycznie wprowadzone w ż ycie. Zgromadzony w sprawie materia ł dowodowy wskazuje, i ż zakwestionowane postanowienie by ł o przez Spó ł k ę stosowane w praktyce i ż e uzale ż nia ł a ona wznowienie ś wiadczenia us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków od uiszczenia przez odbiorców zrycza ł towanej op ł aty w wysoko ś ci 61 z ł . Jednocze ś nie uwzgl ę dniono, i ż stwierdzone naruszenie nie spowodowa ł o szkód po stronie kontrahentów przedsi ę biorcy i nie przysporzy ł o Spó ł ce korzy ś ci o charakterze finansowym. U ł atwiaj ą c sobie proces egzekucji nale ż no ś ci pieni ęż nych od odbiorców PWiK uzyskuje jednak w zwi ą zku ze stwierdzon ą praktyk ą korzy ś ci o innym ni ż finansowy charakterze. Po zwa ż eniu ww. okoliczno ś ci organ antymonopolowy uzna ł , i ż zwi ę ksz ą one wyj ś ciowy poziom kary pieni ęż nej ustalony z uwzgl ę dnieniem natury naruszenia o 5%. 28 Nak ł adaj ą c na PWiK Ruda Ś l ą ska kar ę pieni ęż n ą wzi ę to tak ż e pod uwag ę d ł ugotrwa ł o ść stwierdzonego naruszenia. Ze zgromadzonego w sprawie materia ł u dowodowego wynika, ż e praktyka stwierdzona w pkt I.2. niniejszej Decyzji jest stosowana od stycznia 2006r. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż ponad 3-letni okres stosowania stwierdzonego naruszenia powinien w niniejszym przypadku wp ł ywa ć na wysoko ść na ł o ż onej kary, gdy ż czas trwania praktyki przek ł ada si ę bezpo ś rednio na jej skutki na rynku. Okoliczno ść ta zwi ę ksza kwot ę kary o 5%. Na wymiar kary pieni ęż nej na ł o ż onej na PWiK Ruda Ś l ą ska maj ą tak ż e wp ł yw okre ś lone okoliczno ś ci ł agodz ą ce i obci ąż aj ą ce. Jako czynnik ł agodz ą co wp ł ywaj ą cy na wymiar kary potraktowano okoliczno ść , i ż – jak wynika z okoliczno ś ci sprawy – stwierdzone naruszenie nie mia ł o charakteru rozmy ś lnego, lecz by ł o efektem niedo ł o ż enia staranno ś ci, jakiej nale ż a ł oby oczekiwa ć od profesjonalnego i do ś wiadczonego uczestnika obrotu rynkowego ś wiadcz ą cego us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Wzi ę to w tym kontek ś cie pod uwag ę , i ż zakwestionowane post ę powanie Spó ł ki zosta ł o usankcjonowane Regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cym na obszarze gminy Ruda Ś l ą ska. Ł agodz ą co na wysoko ść kary wp ł ywa równie ż fakt, i ż PWiK Ruda Ś l ą ska nie utrudnia ł o organowi antymonopolowemu prowadzenia post ę powania antymonopolowego dostarczaj ą c dokumentów i wyja ś nie ń istotnych dla rozstrzygni ę cia sprawy. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą przy nak ł adaniu kary jest natomiast fakt, i ż Spó ł ka dopu ś ci ł a si ę wcze ś niej naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prawomocn ą Decyzj ą Nr RKT-94/2008 z dnia 29.12.2008r. organ antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez Spó ł k ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej polegaj ą cej na zaniechaniu zamieszczenia w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków – pe ł nej informacji na temat sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Ww. Decyzj ą na ł o ż ona zosta ł a równie ż na PWiK Ruda Ś l ą ska kara pieni ęż na w wysoko ś ci 5 000 PLN. Bior ą c pod uwag ę fakt wcze ś niejszego naruszenia przepisów ustawy przez Spó ł k ę organ antymonopolowy mia ł jednak równocze ś nie na wzgl ę dzie, ż e zakwestionowane w powo ł anej decyzji zachowania Spó ł ki stanowi ł y inne rodzajowo naruszenia ni ż stwierdzone w niniejszej decyzji, dotyczy ł y bowiem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, nie za ś nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku. Uwzgl ę dniaj ą c zatem, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z kolejnym naruszeniem przez Spó ł k ę przepisów ustawy antymonopolowej zwa ż ono równocze ś nie, ż e PWiK nie dopu ś ci ł o si ę wcze ś niej naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Z drugiej strony zwa ż ono, ż e stwierdzone w Decyzji Nr RKT-94/2008 naruszenie równie ż odnosi ł o si ę do nieprawid ł owo ś ci w tre ś ci zawieranych przez Spó ł k ę umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Po zwa ż eniu zaistnia ł ych w niniejsze sprawie okoliczno ś ci ł agodz ą cych i obci ąż aj ą cych organ antymonopolowy uzna ł , i ż uzasadnione jest dalsze zmniejszenie kwoty kary pieni ęż nej o 10%. W zwi ą zku z powy ż szym wysoko ść kary pieni ęż nej z tytu ł u naruszenia wskazanego w pkt I.2. niniejszej Decyzji ustalono na kwot ę 11 510 PLN (s ł ownie z ł otych: jedena ś cie tysi ę cy pi ęć set dziesi ęć ). W ocenie organu antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci stanowi ą cej oko ł o 0,02% przychodu osi ą gni ę tego przez PWiK Ruda Ś l ą ska w 2008 r. i oko ł o 0,2% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 1) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i wspó ł mierna do mo ż liwo ś ci finansowych Spó ł ki. Organ antymonopolowy uzna ł , ż e orzeczona kara powinna pe ł ni ć funkcj ę dyscyplinuj ą c ą i prewencyjn ą tak, aby zapobiec w przysz ł o ś ci stosowaniu podobnych narusze ń oraz, aby doprowadzi ć do pe ł nego wyeliminowania z obrotu stwierdzonej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Niniejsza kara powinna pe ł ni ć równie ż funkcj ę edukacyjn ą i wychowawcz ą , a tak ż e podkre ś la ć naganno ść zakwestionowanych w niniejszym post ę powaniu zachowa ń przedsi ę biorcy. 29 Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt III sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. IV. Stosownie do art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w wyniku post ę powania organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W punkcie I niniejszej decyzji organ antymonopolowy w wyniku przeprowadzonego przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Rudzie Ś l ą skiej post ę powania antymonopolowego stwierdzi ł naruszenie przez ww. przedsi ę biorc ę 9 ust. 1 i art. 9 ust. 2 pkt 6) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaj ą c zasadno ść dwóch postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka wynikaj ą ca z art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej pozwalaj ą ca na obci ąż enie PWiK Ruda Ś l ą ska kosztami przeprowadzonego post ę powania, którymi s ą dla organu antymonopolowego wydatki w kwocie 64 PLN zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć PWiK Ruda Ś l ą ska kosztami post ę powania antymonopolowego w wysoko ś ci 64 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t cztery). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt IV niniejszej decyzji, stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn