RKT-41/2005

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 28.07.2005r. RKT-411-28/05/AW DECYZJA Nr RKT-41/2005 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 i Nr 170, poz. 1652, oraz z 2004r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 959) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 i z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Gminie Bielsko-Bia ł a – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 4 w/w ustawy, praktyk ę Gminy Bielsko-Bia ł a polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug przewozowych ś rodkami gminnego transportu zbiorowego poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, nie maj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy, w ten sposób, ż e Gmina Bielsko-Bia ł a uzale ż nia ł a zawarcie umowy przewozu obejmuj ą cej okres miesi ę czny od jednorazowego wykupienia legitymacji do biletu miesi ę cznego, i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 11.03.2005r. 2. na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Gmin ę Bielsko-Bia ł a, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 17 500 PLN (s ł ownie: siedemna ś cie tysi ę cy pi ęć set z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia przez Gmin ę Bielsko-Bia ł a zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 w/w ustawy, w zakresie opisanym w punkcie I.1 sentencji. II. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania antymonopolowego opisanego w pkt I sentencji, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć Gmin ę Bielsko-Bia ł a kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania antymonopolowego i zobowi ą za ć j ą do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 36 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci sze ść ). Uzasadnienie W okresie od 08.03.2005r. do 18.05.2005r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Organem Antymonopolowym) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce o sygn. akt RKT-400-10/05/AW w celu wst ę pnego ustalenia, czy w ramach 1 2 dzia ł alno ś ci Miejskiego Zak ł adu Komunikacyjnego w Bielsku-Bia ł ej, w zwi ą zku ze sprzeda żą biletów okresowych na korzystanie ze ś rodków komunikacji miejskiej, nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podstaw ę do wszcz ę cia niniejszego post ę powania stanowi ł y sygna ł y docieraj ą ce do Organu Antymonopolowego, i ż Miejski Zak ł ad Komunikacyjny - przewo ź nik ś wiadcz ą cy us ł ugi przewozu osób ś rodkami komunikacji miejskiej na terenie Bielska-Bia ł ej zobowi ą zuje pasa ż erów korzystaj ą cych z tych us ł ug do wykupienia legitymacji do biletu okresowego. W toku tego post ę powania ustalono, ż e Miejski Zak ł ad Komunikacyjny, który jest zak ł adem bud ż etowym Gminy Bielsko-Bia ł a, od sierpnia 1999r. do 11.03.2005r. pobiera ł op ł at ę w wysoko ś ci 2 z ł brutto (1,64 z ł netto) od ka ż dego wydanego druku legitymacji do biletu miesi ę cznego (karta nr 39). Legitymacja stanowi ł a integraln ą cz ęść biletu miesi ę cznego. Tym samym korzystanie ze ś rodków komunikacji miejskiej w Bielsku-Bia ł ej poprzez wykupienie biletu miesi ę cznego wymaga ł o dodatkowego wykupienia specjalnej legitymacji wydawanej do biletu okresowego i dodatkowo p ł atnej. Samo posiadanie legitymacji nie dawa ł o ż adnych uprawnie ń do przejazdu, a zarazem sam bilet bez legitymacji by ł niewa ż ny (karta nr 8). Poniewa ż analiza dokumentów i informacji zebranych w toku tego post ę powania da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadnione i konieczne sta ł o si ę wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Gmin ę Bielsko-Bia ł a pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug przewozowych ś rodkami gminnego transportu zbiorowego. W oparciu o materia ł dowodowy zebrany w czasie post ę powania wyja ś niaj ą cego Organ antymonopolowy wszcz ął w dniu 10.06.2005r. z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Gmin ę Bielsko-Bia ł a pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug przewozowych ś rodkami gminnego transportu zbiorowego polegaj ą cego na uzale ż nianiu zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, nie maj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy przewozu obejmuj ą cej okres miesi ę czny od wykupienia legitymacji do biletu miesi ę cznego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Gmina podnios ł a, ż e zosta ł o ono wszcz ę te w sytuacji gdy ż adne z czynno ś ci stanowi ą cych podstaw ę zarzutu nie by ł y wykonywane ani przez Gmin ę , ani przez Miejski Zak ł ad Komunikacyjny (zwany dalej MZK; karty nr 48-50). Zarazem zwróci ł a uwag ę , i ż obowi ą zuj ą ce Zarz ą dzenie Dyrektora MZK nr 12/05 z dnia 28 lutego 2005r. w sprawie biletów miesi ę cznych i okresowych w ż adnym ze swoich postanowie ń nie uzale ż nia zawarcia umowy przewozu obejmuj ą cej okres miesi ę czny od wykupienia legitymacji do biletu miesi ę cznego. Z przedmiotowego Zarz ą dzenia wynika, ż e ani za wydanie imiennego biletu miesi ę cznego, ani za wydanie legitymacji nie jest pobierana jakakolwiek op ł ata manipulacyjna. Tak wi ę c wed ł ug stanu na dzie ń wszcz ę cia post ę powania ani Gmina, ani jej jednostka organizacyjna, jak ą jest MZK, nie dopuszcza ł y si ę zarzucanej praktyki i ograniczaj ą cej konkurencj ę . Przed dniem wej ś cia w ż ycie Zarz ą dzenia nr 12/05 za wydanie legitymacji (wg wzoru wprowadzonego w dniu 01.08.1999r.) pobierana by ł a op ł ata w wysoko ś ci 1,64 z ł netto, tj. 2,00 brutto, jednak ż e Gmina podkre ś li ł a, ż e nie uzale ż nia ł a zawarcia ka ż dej poszczególnej umowy przewozu obejmuj ą cej okres miesi ę czny od wykupienia legitymacji do biletu miesi ę cznego. Taka legitymacja, co do zasady, nabywana by ł a przez pasa ż era jednokrotnie, a nie ka ż dorazowo przy zakupie biletu miesi ę cznego (karta nr 49). Gmina doda ł a, i ż obowi ą zuj ą ce od 1999r. druki legitymacji wprowadzone zosta ł y przez MZK jako udogodnienie dla pasa ż erów, ich wprowadzenie pozwoli ł o bowiem pasa ż erom na pos ł ugiwanie si ę wy łą cznie legitymacj ą wraz z biletem miesi ę cznym, bez konieczno ś ci ka ż dorazowego posiadania i okazywania dokumentu to ż samo ś ci – co by ł o nie tylko uci ąż liwe 3 dla pasa ż erów, ale prowadzi ł o w razie kontroli do wielu konfliktów. Wysoko ść pobieranej op ł aty mia ł a dla pasa ż era charakter symboliczny zw ł aszcza, i ż co do zasady by ł a pobierana raz na kilka lat. Op ł ata ta pokrywa ł a nie tylko koszty nabycia druków legitymacji, ale równie ż , koszty robocizny pracowników zwi ą zane z ewidencjonowaniem i wydaniem legitymacji jako druku ś cis ł ego zarachowania. Maj ą c na uwadze, i ż imienny bilet miesi ę czny by ł dwucz ęś ciowy – z ł o ż ony z legitymacji oraz biletu, zdaniem Gminy nieuzasadnione jest twierdzenie, i ż pomi ę dzy przedmiotem umowy przewozu a uiszczeniem drobnej op ł aty za wydanie legitymacji, nierozerwalnie zwi ą zanej z biletem i pe ł ni ą cej rol ę dokumentu potwierdzaj ą cego to ż samo ść w ł a ś ciciela biletu, brak rzeczowego lub zwyczajowego zwi ą zku. Zdaniem Gminy co najmniej powszechn ą praktyk ą , je ś li nie zwyczajem, by ł o w ostatnich kilkunastu latach pobieranie niewielkich, symbolicznych op ł at za wydawanie tego rodzaju dokumentów, i to nie tylko przez przewo ź ników w ramach komunikacji miejskiej. W ocenie Gminy w okoliczno ś ciach sprawy nie mo ż na mówi ć o naruszeniu przepisów prawa, a ju ż be ż w ą tpienia o naruszeniu zawinionym b ą d ź naruszeniu w stopniu ra żą cym. Zarazem Gmina podkre ś li ł a, ż e wp ł ywy z dzia ł alno ś ci podstawowej MZK nie pokrywaj ą jego kosztów. St ą d te ż MZK w znacznej cz ęś ci jest finansowany dotacj ą z bud ż etu gminy. Wszelki za ś dodatkowe przychody, w tym przychody z op ł at pozwala ł y obni ż y ć wysoko ść takiej dotacji bie żą cej z bud ż etu gminy – niezb ę dnej dla funkcjonowania miejskiego transportu zbiorowego. Na uwag ę zdaniem Gminy zas ł uguje równie ż okoliczno ść , ż e ceny biletów, a w szczególno ś ci biletów miesi ę cznych, utrzymywane s ą w porównaniu do innych miast w Polsce, na bardzo niskim poziomie. W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Miejski Zak ł ad Komunikacyjny w Bielsku-Bia ł ej powsta ł z przekszta ł cenia Miejskiego Przedsi ę biorstwa Komunikacyjnego w Bielsku-Bia ł ej w Zak ł ad Bud ż etowy w dniu 01.07.1991r. (karta nr 10). MZK nie posiada osobowo ś ci prawnej – dzia ł a na podstawie Statutu zatwierdzonego przez Zarz ą d Miasta w Bielsku-Bia ł ej w dniu 31.06.1991r. (karty nr 11-13). Zgodnie ze Statutem MZK prowadzi mi ę dzy innymi dzia ł alno ść w zakresie autobusowych przewozów pasa ż erskich. Jako zak ł ad bud ż etowy (jednostka organizacyjna Miasta Bielsko-Bia ł a), MZK nie jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym i nie maj ą do niego zastosowania przepisy ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 z pó ź n. zm.) okre ś laj ą ce zasady uzyskiwania licencji na podj ę cie i wykonywanie transportu drogowego oraz zezwole ń na wykonywanie przewozów regularnych (komunikacji miejskiej). Stanowisko to jest zgodne z interpretacj ą przepisów w/w ustawy dokonan ą przez Ministerstwo Infrastruktury (karta nr 14). MZK ś wiadczy przewozy ś rodkami komunikacji miejskiej na terenie Miasta Bielsko-Bia ł a oraz Gmin: Czechowice-Dziedzice, Bestwina, Jasienica, Wilkowice (karta nr 5). Wysoko ść op ł at za przewozy pojazdami komunikacji miejskiej ustala Rada Miejska Bielska-Bia ł ej w uchwa ł ach. Obecnie obowi ą zuj ą ce stawki op ł at zosta ł y wyznaczone w Uchwale Nr XXXV/1080/2004 Rady Miejskiej w Bielsku-Bia ł ej z dnia 12 pa ź dziernika 2004r. w sprawie op ł at za przewozy osób i baga ż u pojazdami komunikacji miejskiej, która wesz ł a w ż ycie z dniem 01.01.2005r. (karty nr 26-30). MZK na podstawie w/w uchwa ł sporz ą dza cenniki i informuje o nich pasa ż erów (karty nr 15-17). Rada Miejska poza cenami ustala równie ż przepisy porz ą dkowe dotycz ą ce przewozu osób pojazdami komunikacji miejskiej. Obecnie us ł ugi przewozu osób i baga ż u pojazdami MZK reguluje Uchwa ł a Nr XXIII/718/2004 Rady Miejskiej w Bielsku-Bia ł ej z dnia 20 stycznia 2004r. w sprawie przepisów porz ą dkowych obowi ą zuj ą cych przy przewozie osób i baga ż u r ę cznego pojazdami komunikacji miejskiej (karty nr 31-34). Rozdzia ł u IV Kontrola biletów §7 ust. 1 stanowi, ż e przebywaj ą cy w poje ź dzie pasa ż er jest zobowi ą zany do posiadania i okazywania kontroluj ą cym wa ż nych biletów oraz dokumentów uprawniaj ą cych do 4 przejazdów bezp ł atnych lub ulgowych. W my ś l §7 ust. 2 kontrolerzy i kieruj ą cy pojazdami uprawnieni s ą do sprawdzania czy pasa ż er podró ż uje (przewozi baga ż lub zwierz ę ta) na podstawie wa ż nego biletu oraz czy korzystaj ą c z bezp ł atnych lub ulgowych przejazdów posiada dokumenty uprawniaj ą ce go do tego (karty nr 8, 53). Pasa ż erowie mog ą uzyska ć wszystkie informacje o warunkach zakupu i korzystania z biletów miesi ę cznych i okresowych osobi ś cie lub telefonicznie w Kasach Biletowych w Bielsku- Bia ł ej przy ul. Sukienniczej 3 oraz w Kasie G ł ównej MZK w Bielsku-Bia ł ej ul. D ł uga 50 (karta nr 37). Ponadto uchwa ł y Rady Miejskiej w sprawie op ł at za przewóz osób i baga ż u pojazdami komunikacji miejskiej podlegaj ą podaniu do publicznej wiadomo ś ci przez og ł oszenie w prasie lokalnej, Biuletynie Informacji Publicznej, Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego oraz na tablicy og ł osze ń w gmachu Urz ę du Miejskiego w Bielsku- Bia ł ej. Obowi ą zuj ą ce cenniki biletów s ą wywieszone we wszystkich autobusach znajduj ą cych si ę na stanie inwentarzowym MZK oraz w 198 punktach sprzeda ż y biletów jednorazowych na terenie ca ł ego miasta (karta nr 7). Sprzeda ż biletów miesi ę cznych i okresowych prowadz ą w/w Kasy Biletowe oraz Kasa G ł ówna MZK (karta nr 7). MZK oferuje swoim klientom nast ę puj ą ce bilety miesi ę czne i okresowe: 1. okresowe wa ż ne z dowodem osobistym lub legitymacj ą szkoln ą (7-dniowe na jedn ą lini ę oraz na wszystkie linie), na których s ą zamieszczone n/w informacje: − imi ę i nazwisko pasa ż era, − adres zamieszkania, − seria i numer dowodu osobistego, legitymacji szkolnej, − numer linii – dotyczy biletów na jedn ą lini ę , − termin wa ż no ś ci biletu od ….. do ..… . 2. miesi ę czne bilety na okaziciela, 3. miesi ę czne bilety imienne na okre ś lona lini ę miejsk ą lub podmiejsk ą lub na wszystkie linie. Imienny bilet miesi ę czny jest dwucz ęś ciowy i sk ł ada si ę z: 1. legitymacji, która zawiera n/w informacje: − miejsce na wklejenie zdj ę cia, − imi ę i nazwisko pasa ż era, − miejsce zamieszkania. Legitymacja ma nieograniczony termin wa ż no ś ci, jest drukiem ś cis ł ego zarachowania (numerowanym), winna by ć okazywana w czasie kontroli biletów i stanowi integraln ą cz ęść biletu miesi ę cznego. 2. biletu, który zawiera: − dwukrotne oznaczenie miesi ą ca (piecz ą tka i otwór wykonany na oznaczonym miesi ą cu), − oznaczenie roku (otwór wykonany na oznaczeniu roku), − miejsce na wpisanie numeru legitymacji (karty nr 38). Ponadto bilet jest zabezpieczony giloszem w tle, hologramem i jest drukiem ś cis ł ego zarachowania (numer kolejny wykonany jest farb ą ultrafioletow ą ) (karty nr 8, 41). W MZK pasa ż erowie pos ł uguj ą cy si ę biletami wieloprzejazdowymi identyfikowani s ą na dwa sposoby: 1. przy pomocy dowodu osobistego lub legitymacji szkolnej – dla biletów okresowych 7- dniowych, 2. przy pomocy legitymacji b ę d ą cej integraln ą cz ęś ci ą biletu imiennego miesi ę cznego. Samo posiadanie legitymacji nie daje ż adnych uprawnie ń do przejazdu, a zarazem sam bilet bez legitymacji jest niewa ż ny (karta nr 8). 5 Zasady wydawania legitymacji i wzory biletów reguluje Zarz ą dzenie nr 12/05 Dyrektora MZK z dnia 28 lutego 2005r. (karty nr 37-38) w sprawie sprzeda ż y biletów miesi ę cznych i okresowych, które wesz ł o w ż ycie z dniem 11.03.2005r. Legitymacje zgodnie z tym zarz ą dzeniem wydawane na czas nieokre ś lony. Wymiana legitymacji dokonywana jest na wniosek pasa ż era w uzasadnionych przypadkach, np. z powodu nieaktualnego zdj ę cia, zniszczenia lub uszkodzenia legitymacji itp. Zgodnie z w/w zarz ą dzeniem imienny bilet miesi ę czny jest dwucz ęś ciowy z ł o ż ony z legitymacji i biletu miesi ę cznego. Legitymacja stanowi dokument potwierdzaj ą cy to ż samo ść pasa ż era i wydawana jest na wniosek pasa ż era bezp ł atnie na czas nieograniczony (karta nr 38). W MZK przed 1997r. obowi ą zywa ł y bilety miesi ę czne w formie legitymacji ze zdj ę ciem, nazwiskiem i imieniem pasa ż era, na które przylepiano wykupywane w kasach przez pasa ż erów w kolejnych miesi ą cach znaczki okre ś laj ą ce cen ę biletu miesi ę cznego. Od maja 1997r. wprowadzono w miejsce ł atwo podrabianych znaczków bilety stanowi ą ce druki ś cis ł ego zarachowania, pozostawiaj ą c dotychczas stosowan ą legitymacj ę . Od sierpnia 1999r. zmieniono wzór legitymacji, który obowi ą zuje do chwili obecnej (karta nr 8). Od sierpnia 1999r. do czasu uregulowania zasad wydawania legitymacji w/w Zarz ą dzeniem obowi ą zywa ł y decyzje ówczesnego dyrektora MZK, który wprowadzaj ą c nowe wzory legitymacji, zarz ą dzi ł równie ż pobieranie op ł aty w wysoko ś ci 2 z ł brutto (1,64 z ł netto) od ka ż dego wydanego druku (karta nr 39). Wprowadzenie op ł aty manipulacyjnej za wydanie legitymacji do biletu miesi ę cznego mia ł o form ę ustnego polecenia dyrektora MZK (karty nr 42, 39). Od dnia 11.03.2005r. op ł ata za wydanie legitymacji do biletu miesi ę cznego nie jest pobierana (karta nr 39). Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. I.1. Dla uznania, ż e sprawa ma charakter antymonopolowy niezb ę dne jest ustalenie czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to przyj ąć , ż e ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Znajduje wi ę c zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Ustawa zatem w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne, co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których efektem lub celem jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów pozosta ł ych uczestników rynku. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest wykorzystanie przez przedsi ę biorców wcze ś niej istniej ą cej przewagi nad kontrahentami. Poniewa ż do podmiotów funkcjonuj ą cych na rynku nale żą nie tylko przedsi ę biorcy, ale i konsumenci, naruszenie interesu publicznoprawnego mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ta jest sfera interesów szerokiego kr ę gu konsumentów. Ź ród ł em dzia ł a ń podejmowanych przez Gmin ę i b ę d ą cych przedmiotem zarzutu jest niew ą tpliwie jej si ł a rynkowa, za ś dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej pozycji dominuj ą cej na rynku narusza interes publiczny. W niniejszej sprawie postawiono Gminie zarzut stosowania praktyki 6 ograniczaj ą cej konkurencj ę oddzia ł uj ą cej w istotny sposób na szeroki kr ą g konsumentów – pasa ż erów korzystaj ą cych z gminnego transportu zbiorowego. O spe ł nieniu przes ł anki naruszenia interesu publicznego w niniejszej sprawie przes ą dza fakt, i ż zakwestionowana zasada pobierania op ł aty za legitymacj ę do biletu miesi ę cznego by ł a stosowana powszechnie, a tym samym praktyka ta wymierzona by ł a w ka ż dego potencjalnego konsumenta, który chcia ł by skorzysta ć z us ł ug lokalnego transport zbiorowego wykupuj ą c bilet miesi ę czny. Tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dla zapewnienia ochrony uczestnikom rynku. Gminie zarzucono nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug przewozowych ś rodkami gminnego transportu zbiorowego polegaj ą cego na uzale ż nianiu zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, nie maj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy poprzez uzale ż nianie zawarcia umowy przewozu obejmuj ą cej okres miesi ę czny od wykupienia legitymacji do biletu miesi ę cznego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest łą czne spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: - pozycja dominuj ą ca przedsi ę biorcy na rynku, - uzale ż nienie zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia, - ś wiadczenie to nie ma rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę na rynku mog ą wi ą za ć si ę z realizacj ą zada ń przez samorz ą d terytorialny, w szczególno ś ci polegaj ą cych na zagwarantowaniu spo ł eczno ś ci lokalnej dost ę pu do podstawowych us ł ug bytowych. Gminy wyposa ż one w znaczny maj ą tek, a zarazem zobowi ą zane do realizacji tzw. zada ń w ł asnych, wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.), obejmuj ą cych m.in. zapewnienie lokalnego transportu zbiorowego, maj ą du żą mo ż liwo ść wp ł ywania swoimi decyzjami na sytuacj ę uczestników tego rynku. Gminy mog ą realizowa ć zadania w ł asne bezpo ś rednio, zwykle przez wyodr ę bnion ą jednostk ę organizacyjn ą (zak ł ad bud ż etowy, jednoosobow ą spó ł k ę gminy), b ą d ź zlecaj ą c ich wykonywanie przedsi ę biorcom nie powi ą zanym z gminami. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zastosowanie do oceny dzia ł alno ś ci gospodarczej gminy oraz do oceny dzia ł alno ś ci publicznej gminy w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym, o ile dzia ł alno ść ta wywo ł uje skutki praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie antymonopolowym (por. wyroki S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, poprzednio nazywanego S ą dem Antymonopolowym: z dnia 08.09.1999r. sygn. akt XVII Ama 27/99, z dnia 08.11.2000r. sygn. akt XVII Ama 95/99, z dnia 12.12.2001r. sygn. akt XVII Ama 1/01, z dnia 03.12.2003r. sygn. akt XVII Ama 139/02, z dnia 26.11.2003r. sygn. akt XVII Ama 8/03). W tym miejscu nale ż y równie ż odnie ść si ę do definicji przedsi ę biorcy zawartej w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów rozszerza zakres podmiotowy ustawy, w łą czaj ą c do kategorii przedsi ę biorców tak ż e osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemaj ą ce osobowo ś ci prawnej, organizuj ą ce lub ś wiadcz ą ce us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej (art. 4 pkt 1 lit. a w/w ustawy). Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym, do zada ń w ł asnych gminy nale ż y zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Zadania w ł asne obejmuj ą sprawy m.in. lokalnego transportu zbiorowego (art. 7 ust. 1 pkt 4 tej ustawy). 7 Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy o samorz ą dzie gminnym, jako zadania s ł u żą ce zaspokojeniu zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych, stanowi ą zadania u ż yteczno ś ci publicznej. Chocia ż w ustawie brak legalnej definicji poj ę cia u ż yteczno ś ci publicznej, to niew ą tpliwie pewn ą wskazówk ę w tej materii stanowi ć mo ż e przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997r. Nr 9, poz. 43 z pó ź n. zm.), na mocy którego gospodarka komunalna obejmuje w szczególno ś ci zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, których celem jest bie żą ce i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludno ś ci w drodze ś wiadczenia us ł ug powszechnie dost ę pnych. W ś wietle powy ż szego zaspokajanie potrzeb w zakresie lokalnego transportu zbiorowego jest zadaniem u ż yteczno ś ci publicznej. Tym samym nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż Gmina Bielsko- Bia ł a organizuj ą c us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1a w/w ustawy. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę stosowane przez przedsi ę biorców ujawniaj ą si ę na okre ś lonym rynku. St ą d te ż dla poprawnej oceny zachowania Gminy Bielsko-Bia ł a w kontek ś cie przes ł anek wynikaj ą cych z art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest zdefiniowanie rynku w ł a ś ciwego w sprawie. Przez rynek w ł a ś ciwy zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen oraz koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Dla okre ś lenia rynku w ł a ś ciwego zasadnicze znaczenie ma fakt, ż e oceniane dzia ł ania dotycz ą dzia ł alno ś ci Gminy Bielsko-Bia ł a, która zwi ą zana jest z zaspokajaniem zbiorowych potrzeb w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. Definiuj ą c zatem rynek w uj ę ciu przedmiotowym, nale ż y odnie ść si ę do tej w ł a ś nie sfery aktywno ś ci Gminy. Ustawa o samorz ą dzie gminnym nak ł adaj ą c na gminy odpowiedzialno ść za transport zbiorowy na ich terenie, na ł o ż y ł a tak ż e obowi ą zek jego organizacji. Gmina Bielsko-Bia ł a realizuje niniejsze zadanie w ł asne przy pomocy zak ł adu bud ż etowego dzia ł aj ą cego pod nazw ą Miejski Zak ł ad Komunikacyjny. Nale ż y podkre ś li ć , ż e to w ł adze samorz ą dowe, odpowiedzialne za funkcjonowanie komunikacji miejskiej, okre ś laj ą podstawowe zasady obs ł ugi transportowej administrowanego obszaru, pozostawiaj ą c MZK autonomi ę woli jedynie w ś ci ś le okre ś lonym zakresie. Gmina Bielsko-Bia ł a jest podmiotem podejmuj ą cym podstawowe decyzje niezb ę dne do funkcjonowania komunikacji miejskiej, w tym np. to Rada Miejska uchwala taryf ę przewozow ą oraz przepisy porz ą dkowe. W wymiarze geograficznym rynek organizowania us ł ug przewozowych ś rodkami komunikacji miejskiej ma charakter lokalny, bowiem istota tych us ł ug sprawia, i ż zaspokajaj ą one potrzeby spo ł eczno ś ci lokalnej i w okoliczno ś ciach sprawy jest to teren Gminy Bielsko- Bia ł a. Niemniej skutki zachowania Gminy Bielsko-Bia ł a ujawniaj ą si ę na ca ł ym obszarze przez ni ą obs ł ugiwanym, tj. równie ż na terenie gmin o ś ciennych, gdzie MZK ś wiadczy przewozy ś rodkami komunikacji miejskiej, tj. Gminy Czechowice-Dziedzice, Bestwina, Jasienica oraz Wilkowice, z którymi Gmina Bielsko-Bia ł a zawar ł a Porozumienia Komunalne dotycz ą ce organizowania kursów lokalnej komunikacji zbiorowej w strefie podmiejskiej (karty nr 70-77). Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze za rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie nale ż y uzna ć lokalny rynek organizowania us ł ug przewozowych ś rodkami gminnego transportu zbiorowego obejmuj ą cy obszar w/w Gmin. Podstawowym warunkiem dla zaistnienia w/w praktyki jest, aby przedsi ę biorca j ą stosuj ą cy posiada ł pozycj ę dominuj ą c ą na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 w/w ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą przedsi ę biorcy rozumie si ę pozycj ę , która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej 8 konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. W przypadku Gminy Bielsko-Bia ł a jej pozycj ę rynkow ą wyznacza okoliczno ść , i ż na podstawie ustawy o samorz ą dzie gminnym posiada ona wy łą czne uprawnienie do organizowania, a tak ż e, w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001r. o cenach (Dz.U. z 2001r. Nr 97, poz. 1050 z pó ź n. zm.), prawo do ustalania cenników op ł at za korzystanie z us ł ug przewozowych komunikacji miejskiej. Gmina posiada zatem pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym rynku organizowania us ł ug przewozowych ś rodkami gminnego transportu zbiorowego. Doda ć nale ż y, ż e sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. W toku post ę powania ustalono, ż e od sierpnia 1999r. do 11.03.2005r. obowi ą zywa ł y ustne decyzje ówczesnego dyrektora MZK, który wprowadzaj ą c nowe wzory legitymacji do biletu miesi ę cznego, zarz ą dzi ł równie ż pobieranie op ł aty w wysoko ś ci 2 z ł brutto (1,64 z ł netto) od ka ż dego wydanego druku legitymacji (karta nr 39). Legitymacja stanowi ł a integraln ą cz ęść biletu miesi ę cznego. Tym samym korzystanie ze ś rodków komunikacji miejskiej w Bielsku- Bia ł ej poprzez wykupienie biletu miesi ę cznego wymaga ł o dodatkowego wykupienia specjalnej legitymacji wydawanej do biletu miesi ę cznego i dodatkowo p ł atnej, jakkolwiek co do zasady legitymacja by ł a wydawana jednokrotnie, na czas nieograniczony. Samo posiadanie legitymacji nie dawa ł o ż adnych uprawnie ń do przejazdu, a zarazem sam bilet bez legitymacji by ł niewa ż ny (karta nr 8). Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie precyzuje co nale ż y rozumie ć pod poj ę ciem rzeczowego lub zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. Niemniej uzna ć nale ż y, i ż zwi ą zek rzeczowy wyst ę puje wtedy, gdy dane ś wiadczenie gwarantuje prawid ł ow ą , zgodn ą z wol ą i oczekiwaniem stron realizacj ę zasadniczej umowy. Test rzeczowego zwi ą zku z przedmiotem umowy odnosi si ę do natury produktów, b ę d ą cych przedmiotem umowy podstawowej i ś wiadczenia dodatkowego; ich konstrukcji, sk ł adu, trwa ł o ś ci, przeznaczenia. Uzale ż nianie zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia przez drug ą stron ę innego ś wiadczenia mo ż e by ć uznane za dopuszczalne, gdy ma oparcie w przepisach prawa lub typowej praktyce rynkowej, pod warunkiem, ż e nie jest to zwyczaj przedsi ę biorcy dominuj ą cego 1 . Zwi ą zek zwyczajowy odwo ł uje si ę do okre ś lonego do ś wiadczenia spo ł ecznego, pewnej powszechnie przyj ę tej praktyki. W ś wietle twierdze ń Gminy Bielsko-Bia ł a op ł ata dodatkowa za wydanie legitymacji do biletu miesi ę cznego jest jedynie ekwiwalentem poniesionego przez ni ą kosztu nabycia druków legitymacji oraz kosztu robocizny pracowników zwi ą zanych z ewidencjonowaniem i wydaniem legitymacji jako druku ś cis ł ego zarachowania. Nale ż y jednak pami ę ta ć , i ż ten koszt powstaje poniewa ż w ocenie Gminy do identyfikacji osoby korzystaj ą cej z biletu miesi ę cznego nie wystarczy dowód osobisty lub inny dowód to ż samo ś ci ze zdj ę ciem. Analizuj ą c przes ł ank ę zwi ą zku rzeczowego nale ż y odnie ść si ę do regulacji prawnych dotycz ą cych umowy przewozu zawartych w ustawie dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2000r., Nr 50, poz. 601 z pó ź n. zm.) oraz w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z postanowieniami art. 16 ust. 1 ustawy Prawo przewozowe umow ę przewozu zawiera si ę przez nabycie biletu na przejazd lub spe ł nienie innych okre ś lonych przez przewo ź nika warunków dost ę pu do ś rodka transportowego, a w razie ich nieustalenia - przez samo zaj ę cie miejsca w ś rodku transportowym. Z kolei art. 16 ust. 2 tej ustawy stanowi, ż e w bilecie za przejazd okre ś la si ę wysoko ść nale ż no ś ci za przejazd oraz dane potrzebne do ustalenia zakresu uprawnie ń podró ż nego. Samo wykupienie biletu nie stanowi jeszcze 1 E. Modzelewska-W ą chal, „Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz”, Wyd. Twigger Warszawa 2002, s.111 9 dowodu zawarcia umowy przewozu, a jedynie pe ł ni funkcj ę dokumentu uprawniaj ą cego konsumenta do jej zawarcia. W przypadku przewozu gminnym transportem zbiorowym dopiero skasowanie biletu w konkretnym ś rodku transportu stanowi ł o b ę dzie o faktycznym zawarciu umowy przewozu lub, w przypadku posiadacza biletu okresowego, zaj ę cie miejsca w ś rodku transportu. Umowa przewozu zosta ł a zdefiniowana w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 774 K.c. przez umow ę przewozu przewo ź nik zobowi ą zuje si ę w zakresie dzia ł alno ś ci swego przedsi ę biorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Zatem, do elementów przedmiotowo istotnych tej umowy nale ż y: ustalenie przedmiotu przewozu i trasy przewozu oraz ustalenie wynagrodzenia za przewóz 2 . Op ł ata za bilet jest zatem ekwiwalentem przysz ł ego ś wiadczenia us ł ugi przewozu. Konieczno ść ponoszenia przez konsumentów op ł aty za legitymacj ę do biletu miesi ę cznego w sytuacji zamiaru zawarcia z przewo ź nikiem umowy przewozu mo ż e zosta ć oceniona jako ś wiadczenie niemaj ą ce rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy. W przedmiotowej sytuacji mamy bowiem do czynienia z dwoma ró ż nymi umowami: umow ą przewozu oraz umow ą sprzeda ż y (w przypadku legitymacji). Odbiorcy us ł ug przewozu w ramach lokalnego transportu zbiorowego byli obowi ą zani do uiszczenia dodatkowej op ł aty za wydanie legitymacji, która stanowi ł a odr ę bne od op ł aty za us ł ug ę przewozu ś wiadczenie. Zatem, op ł ata któr ą ponosi ł konsument nabywaj ą c legitymacj ę pozostawa ł a ś wiadczeniem nie zwi ą zanym z op ł at ą za us ł ug ę przewozu. Podstawowym i jedynym obowi ą zkiem pasa ż era z tytu ł u umowy przewozu jest zap ł ata przewo ź nikowi wynagrodzenia, tj. uiszczenie op ł aty za bilet, co wynika art. 774 K.c., a zatem wszelkie inne ś wiadczenia na rzecz przewo ź nika, w tym op ł ata za legitymacje do biletu miesi ę cznego, pozostaj ą bez zwi ą zku z op ł at ą za us ł ug ę przewozu. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy trudno doszuka ć si ę równie ż zwyczajowego zwi ą zku pomi ę dzy zakupem biletu miesi ę cznego oraz op ł at ą za wydanie legitymacji do tego biletu. Zwyczaj to sposób post ę powania powszechnie akceptowany, za ś w obecnych realiach spo ł eczno-ekonomicznych nie mo ż na twierdzi ć , by konsumenci powszechnie akceptowali fakt obci ąż ania ich dodatkowymi, nieuzasadnionymi w ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów, op ł atami zwi ą zanymi z mo ż liwo ś ci ą korzystania ze ś rodków gminnego transportu zbiorowego. Jakkolwiek w okoliczno ś ciach sprawy stwierdzono, i ż op ł ata dodatkowa za legitymacj ę do biletu miesi ę cznego zosta ł a wprowadzona na podstawie ustnej decyzji dyrektora MZK, a nie uchwa ł y Rady Miejskiej Bielska-Bia ł ej, dodatkowo nale ż y zasygnalizowa ć , i ż wprowadzenie op ł aty za legitymacj ę do biletu miesi ę cznego nie znajdowa ł o uzasadnienia w przepisach ustawy o cenach. Art. 8 ust. 1 tej ustawy stanowi podstaw ę do ustalania przez rad ę gminy cen urz ę dowych za us ł ugi przewozowe transportu zbiorowego. Z przepisu tego wynika, ż e ceny urz ę dowe ustalane przez gmin ę mog ą dotyczy ć jedynie us ł ug przewozowych, za ś art. 3 ust. 1 pkt 10 w/w ustawy definiuje us ł ug ę jako czynno ść ś wiadczon ą odp ł atnie, wymienion ą w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej. Wykupienie legitymacji nie jest zatem ś wiadczeniem za us ł ug ę przewozu, a op ł ata za legitymacj ę nie mo ż e zosta ć uznana za cen ę urz ę dow ą za us ł ugi przewozowe transportu zbiorowego na terenie gminy. Z okoliczno ś ci sprawy wynika, ż e od dnia 11.03.2005r. Gmina Bielsko-Bia ł a nie pobiera ju ż dodatkowej op ł aty za legitymacj ę do biletu miesi ę cznego. W tym miejscu powo ł a ć zatem nale ż y art. 93 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku w którym zaprzestano ich stosowania up ł yn ął rok. Fakt zaprzestania pobierania przedmiotowej op ł aty nie stanowi wi ę c przeszkody do dokonania oceny dzia ł a ń Gminy Bielsko-Bia ł a w ś wietle przepisów w/w ustawy, nie up ł yn ął bowiem termin okre ś lony w art. 93 w/w ustawy. 2 W. Czachórski, „Zobowi ą zania. Zarys wyk ł adu”, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 1994, s. 359 10 W przedmiotowej sprawie przepisy reguluj ą ce problematyk ę przewozu nie przewiduj ą na ł o ż enia na konsumentów dodatkowego obowi ą zku w postaci zap ł aty okre ś lonej kwoty za wykupienie legitymacji do biletu okresowego lub innych tego typu op ł at. Jak ju ż wy ż ej wskazywano, podstawowym obowi ą zkiem podmiotu zawieraj ą cego umow ę przewozu z przewo ź nikiem jest zap ł ata wynagrodzenia za us ł ug ę przewozu. A zatem, sporna op ł ata nie pozostaje w rzeczowym zwi ą zku z umow ą przewozu, która mo ż e zosta ć prawid ł owo zawarta dzi ę ki wniesieniu op ł aty za bilet. Wprowadzenie obowi ą zku wnoszenia op ł aty za legitymacj ę wydawan ą do biletu miesi ę cznego postawi ł o pasa ż erów przed faktem dokonanym. Chc ą c skorzysta ć z biletów miesi ę cznych zostali oni zmuszeni do uprzedniego wykupienia, dodatkowo p ł atnej, legitymacji. W ś wietle powy ż szego uzasadnione jest twierdzenie, i ż ś wiadczenie wnoszone przez konsumenta w postaci op ł aty za legitymacj ę do biletu miesi ę cznego nie mia ł o rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy przewozu. St ą d te ż orzeczono jak w punkcie I.1 sentencji decyzji. I.2. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Gmina osi ą gn ęł a w 2004r. przychód w wysoko ś ci 419 112 083 PLN (karta nr 56). 10% przychodu Gminy Bielsko-Bia ł a osi ą gni ę tego w 2004r. to 41 911 208,3 PLN. Kwota 41 911 208,3 PLN mo ż e zatem stanowi ć maksymaln ą wysoko ść kary na ł o ż onej na Gmin ę na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Podejmuj ą c decyzj ę o na ł o ż eniu kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż w efekcie nadu ż ywania przez Gmin ę Bielsko-Bia ł a silnej pozycji na rynku organizowania us ł ug przewozowych ś rodkami gminnego transportu zbiorowego dosz ł o do naruszenia interesu publicznego – interesu najs ł abszych uczestników rynku, tj. konsumentów korzystaj ą cych z gminnego transportu zbiorowego. Na ł o ż enie kary nale ż y zatem traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci dzia ł a ń podmiotu dominuj ą cego w przedmiotowej sprawie, które to dzia ł ania zak ł ócaj ą swobod ę i równo ść uczestników rynku us ł ug. Niemniej wymierzaj ą c kar ę pieni ęż n ą Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł tak ż e fakt, ż e dzia ł ania te przynosi ł y Gminie jedynie niewielkie przychody (karta nr 193), a osi ą gane w zwi ą zku z wprowadzeniem dodatkowej op ł aty za legitymacj ę do biletu miesi ę cznego wp ł ywy mia ł y na celu pokrycie kosztów druku legitymacji i robocizny pracowników zwi ą zanych z ewidencjonowaniem i wydawaniem legitymacji jako druku ś cis ł ego zarachowania, a ponadto stanowi ł y dofinansowanie deficytowej dzia ł alno ś ci w zakresie transportu miejskiego, co pozwala ł o na obni ż enie wysoko ś ci dotacji z bud ż etu gminy niezb ę dnej dla funkcjonowania miejskiego transportu zbiorowego (karty nr 49-50). Organ Antymonopolowy wzi ął równie ż pod uwag ę fakt zaprzestania z dniem 11.03.2005r. stosowania przez Gmin ę Bielsko-Bia ł a przedmiotowej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Wymiar kary ma zdaniem Organu Antymonopolowego spe ł ni ć nie tylko funkcj ę represyjn ą , ale tak ż e funkcj ę prewencyjn ą z tytu ł u stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę sprzecznych z interesem publicznym. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary wzi ę to pod uwag ę , ż e jest ona nak ł adana na Gmin ę , która jest wspólnot ą samorz ą dow ą tworzon ą przez jej 11 mieszka ń ców, co oznacza, ż e kara stanowi dolegliwo ść dla ca ł ej wspólnoty samorz ą dowej. W ocenie Organu Antymonopolowego, uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania potwierdzaj ą cy zasadno ść zarzutu postawionego Gminie, dla zaznaczenia naganno ś ci stosowania wykazanych w niniejszej decyzji praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wystarczaj ą ce jest na ł o ż enie kary w wysoko ś ci 0,04 % kary maksymalnej. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł tak ż e mo ż liwo ś ci finansowe adresata decyzji i wymierzy ł kar ę w wysoko ś ci 17 500 PLN. Nadmieni ć nale ż y, ż e kary pieni ęż ne stosowane s ą w sytuacjach, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie tylko jest bezprawne, ale mo ż na tak ż e sprawcy przypisa ć win ę w znaczeniu subiektywnym. Analizuj ą c kwesti ę winy Gminy Bielsko-Bia ł a nale ż y stwierdzi ć , i ż jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu zobowi ą zany do zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie lokalnego transportu zbiorowego na swoim terenie powinna zdawa ć sobie spraw ę , i ż podejmowanymi decyzjami nie mo ż e narusza ć przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ponadto uwzgl ę dni ć nale ż y, i ż Gmina w przesz ł o ś ci naruszy ł a przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W prawomocnej decyzji nr RKT- 25/2001 z dnia 10.07.2001r. stwierdzono stosowanie przez Gmin ę dwóch praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku dzier ż awy parkingów znajduj ą cych si ę w centrum miasta Bielsko-Bia ł a w tzw. strefie „I”. Tymczasem jak wykazano w uzasadnieniu punktu I.1 sentencji Gmina ponownie naruszy ł a przepisy w/w ustawy i stosowa ł a praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust.2 pkt 4 tej ustawy. W tej sytuacji Organ Antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku przez Gmin ę Bielsko-Bia ł a uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla Gminy, aby w przysz ł o ś ci nie dochodzi ł o do podobnych zachowa ń , zmierzaj ą cych do wykorzystywania zajmowanej pozycji na rynku kosztem innym uczestników rynku. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.2 sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W jego wyniku Organ Antymonopolowy w punkcie I.1. sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 36 PLN zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą w toku post ę powania. W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Gmin ę Bielsko-Bia ł a kosztami post ę powania w wysoko ś ci 36 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci sze ść ). W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania Gmina Bielsko-Bia ł a obowi ą zana jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. 12 Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 kodeksu post ę powania cywilnego, przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral