RKT-52/2005

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 22.11.2005 r. RKT-411-33/05/MI DECYZJA Nr RKT – 52/2005 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 i Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 959; Dz.U. z 2005r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 184, poz. 1539) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w dniu 27.07.2005r. przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji „HYDROKOM” Sp. z o.o., 46-203 Kluczbork, ul. Ko łłą taja 7, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar gminy Kluczbork – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisu, zgodnie z którym przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug wynikaj ą ce z: a. awarii sieci uniemo ż liwiaj ą cej prowadzenie zaopatrzenia w wod ę lub odprowadzania ś cieków, b. braku wody na uj ę ciu, c. konieczno ś ci usuwania awarii, d. konieczno ś ci ograniczenia ilo ś ci dop ł ywaj ą cych ś cieków w celu umo ż liwienia naprawy sieci kanalizacyjnej, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania , 2. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar gminy Kluczbork – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisu, zgodnie z którym w przypadku dostarczenia przez przedsi ę biorstwo wody nie spe ł niaj ą cej wymaga ń okre ś lonych w przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) lub o ci ś nieniu odbiegaj ą cym od warto ś ci okre ś lonych w warunkach przy łą czenia, udokumentowanym w obecno ś ci obu stron umowy pomiarem i próbami laboratoryjnymi pobranymi na granicy posiadania instalacji, odbiorca mo ż e domaga ć si ę od przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci za wod ę , które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, obliczon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania , 1 3. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar gminy Kluczbork – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez przyj ę cie, i ż ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej przeznaczonej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych tylko w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania , II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 i Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 959; Dz.U. z 2005r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 184, poz. 1539) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w dniu 27.07.2005r. przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji „HYDROKOM” Sp. z o.o., 46-203 Kluczbork, ul. Ko łłą taja 7 – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 7 000 PLN (s ł ownie z ł otych: siedem tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 i Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 959; Dz.U. z 2005r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 184, poz. 1539) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du w dniu 27.07.2005r. przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji „HYDROKOM” Sp. z o.o., 46-203 Kluczbork, ul. Ko łłą taja 7, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „HYDROKOM” Sp. z o.o. w Kluczborku kosztami niniejszego post ę powania antymonopolowego w wysoko ś ci 48 PLN (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci osiem) tytu ł em zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów przedmiotowego post ę powania. Uzasadnienie W dniu 07.01.2005r., w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”), zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o mi ę dzy innymi wst ę pne ustalenie, czy w zwi ą zku dzia ł alno ś ci ą Wodoci ą gów i Kanalizacji „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku (zwane dalej „HYDROKOM Kluczbork”) nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. Natomiast w dniu 08.10.2004r. wszcz ę to z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w/w przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania mog ą ce nosi ć znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku przedmiotowych post ę powa ń wyja ś niaj ą cych zbadano przyk ł adowe, zawarte przez HYDROKOM Kluczbork z konsumentami i podmiotami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą – w oparciu o wykorzystywane w obrocie gospodarczym wzorce umowne – umowy o zaopatrzenie w wod ę i 2 odprowadzanie ś cieków oraz umowy o zaopatrzenie w wod ę , których integraln ą cz ęść stanowi Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „HYDROKOM” Sp. z o.o. w Kluczborku. Poniewa ż analiza ich tre ś ci da ł a podstaw ę do przyj ę cia, ż e mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 27.07.2005r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez HYDROKOM Kluczbork pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków (karty nr 1-2 verte). Przedsi ę biorstwu postawione zosta ł y zarzuty naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze: 1. narzucania uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisu, zgodnie z którym przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug wynikaj ą ce z: a) awarii sieci uniemo ż liwiaj ą cej prowadzenie zaopatrzenia w wod ę lub odprowadzania ś cieków, b) braku wody na uj ę ciu, c) konieczno ś ci usuwania awarii, d) konieczno ś ci ograniczenia ilo ś ci dop ł ywaj ą cych ś cieków w celu umo ż liwienia naprawy sieci kanalizacyjnej, 2. narzucania uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisu, zgodnie z którym w przypadku dostarczenia przez przedsi ę biorstwo wody nie spe ł niaj ą cej wymaga ń okre ś lonych w przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. z 2001r. Nr 72, poz. 747 ze zm.) lub o ci ś nieniu odbiegaj ą cym od warto ś ci okre ś lonych w warunkach przy łą czenia, udokumentowanym w obecno ś ci obu stron umowy pomiarem i próbami laboratoryjnymi pobranymi na granicy posiadania instalacji, odbiorca mo ż e domaga ć si ę od przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci za wod ę , które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, obliczon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci, 3. narzucaniu uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez przyj ę cie, i ż ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej przeznaczonej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych tylko w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego (karty nr 3-4) Wodoci ą gi i Kanalizacja „HYDROKOM” Sp. z o.o. w Kluczborku podnios ł o, co nast ę puje (karty nr 69-70). Przedsi ę biorstwo poda ł o, ż e wprowadzenie do tre ś ci umów zapisu zakwestionowanego w ramach pierwszego postawionego w przedmiotowym post ę powaniu zarzutu nie by ł o „dzia ł aniem tendencyjnym” i nie mia ł o na celu unikni ę cia przez Spó ł k ę odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej; przyczynami braku wody na uj ę ciu lub awarii sieci nie s ą bowiem dzia ł ania zawinione przez Spó ł k ę . Brak wody na uj ę ciu, jak wskaza ł o przedsi ę biorstwo, mo ż e by ć spowodowany b ą d ź to brakiem zasilania energetycznego b ą d ź te ż awari ą sieci wodoci ą gowej wywo ł an ą zmianami w zachowaniu gruntu zwi ą zanymi z warunkami atmosferycznymi, wadami materia ł owymi, zwi ę kszonym nat ęż eniem ruchu powoduj ą cym nadmierne obci ąż enie jezdni oraz dzia ł aniami osób trzecich. Awarie sieci kanalizacyjnych maj ą natomiast miejsce jedynie na skutek dzia ł a ń u ż ytkownika sieci lub osób trzecich. W odniesieniu do drugiego zarzutu dotycz ą cego pos ł ugiwania si ę w umowach zapisem ustalaj ą cym maksymaln ą warto ść upustu jako ś ciowego, jakiego mo ż e domaga ć si ę odbiorca z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci na poziomie 10% nale ż no ś ci za wod ę w okresie trwania zak ł ócenia, HYDROKOM Kluczbork wskaza ł o, ż e wprowadzenie powy ż szego zapisu do tre ś ci umów stanowi ł o pierwszy krok w kierunku realizacji oczekiwa ń klientów odno ś nie wprowadzenia upustów z powodu obni ż enia poziomu jako ś ci ś wiadczonych us ł ug. Przedsi ę biorstwo podnios ł o 3 równie ż , ż e w okresie obowi ą zywania analizowanych wzorców umów odbiorcy us ł ug nie wyst ę powali z żą daniem obni ż enia nale ż no ś ci. Odnosz ą c si ę do trzeciego zarzutu dotycz ą cego ograniczenia odbiorcom mo ż liwo ś ci odliczania z ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej przeznaczonej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych, przedsi ę biorstwo wskaza ł o, ż e przyj ęł o za ł o ż enie, i ż woda na powy ż sze cele jest wykorzystywana tylko w okresie wegetacyjnym ro ś lin tj. od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia. Przyjmuj ą c powy ż sze za ł o ż enie przedsi ę biorstwo kierowa ł o si ę przepisami rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie okre ś lania przeci ę tnych norm zu ż ycia wody (Dz.U. Nr 8, poz. 70). HYDROKOM Kluczbork podnios ł o, ż e Odbiorca zawieraj ą c umow ę o korzystanie z wody bezpowrotnie zu ż ytej okre ś la cel, na jaki zostanie ona wykorzystana – w tym przypadku wskazuje podlewanie upraw. Powy ż sze rozwi ą zanie umo ż liwia korzystanie przez odbiorców z wody do podlewania upraw w okresie, w którym nast ę puje faktyczna wegetacja ro ś lin, a jednocze ś nie jest zabezpieczony interes pozosta ł ych odbiorców, aby w okresie zimowym nie by ł a pobierana woda na cele niezgodne z jej umownym przeznaczeniem. Jednocze ś nie w pozosta ł ym okresie roku odbiorca mo ż e wykorzystywa ć wod ę do innych celów ni ż zadeklarowany w umowie, ale rozliczenie obejmowa ł o b ę dzie równie ż odprowadzanie ś cieków. HYDROKOM Kluczbork poinformowa ł o równie ż , ż e w zwi ą zku z prowadzonym post ę powaniem antymonopolowym dokona ł o odpowiednich zmian w tre ś ci wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz w tre ś ci wzorów aneksów do umów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych, uwzgl ę dniaj ą c postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty (karty nr 69-70). W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Wodoci ą gi i Kanalizacja „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Przedsi ę biorstwo prowadzi dzia ł alno ść w oparciu o Zezwolenie Burmistrza Miasta Kluczborka z dnia 14 stycznia 2003 r. na prowadzenie na terenie miasta i gminy Kluczbork zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków (karty nr 15-18) oraz na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000018438, zgodnie z którym przedmiotem jego dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody oraz odprowadzania ś cieków (karty nr 8-11). Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków. Przy zawieraniu przedmiotowych umów HYDROKOM Kluczbork pos ł uguje si ę nast ę puj ą cymi wzorcami umownymi: − wzorcem umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 19-21), − wzorcem umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartej na czas okre ś lony (karty nr 22-24), − wzorcem umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – rozliczenie wg wodomierza g ł ównego pomniejszone o wskazania wodomierzy – podliczników lub norm (karty nr 25-27), − wzorcem umowy nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków dla grupy odbiorców (karty nr 28-30). Wymienione wzorce umowne wykorzystywane s ą w obrocie gospodarczym od dnia 20.09.2004r. (karta nr 7 verte). Na ich podstawie zawierane s ą umowy o ś wiadczenie us ł ug w zakresie dostaw wody i odbioru ś cieków, a tak ż e umowy o dostarczanie wody; odbiorców nie wi ążą wówczas zapisy umowne dotycz ą ce odprowadzania ś cieków. HYDROKOM Kluczbork 4 przedstawi ł o przyk ł adowe, faktycznie zawarte na ich podstawie, zarówno z konsumentami, jak i podmiotami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą , umowy: − Umow ę nr 127304 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 8.10.2004r. (karty nr 44-46), − Umow ę nr 110003 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 13.01.2005r. (karty nr 50-52), − Umow ę nr 111407 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawart ą na czas okre ś lony z dnia 01.01.2005r. (karty nr 53-55), − Umow ę nr 350086 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 03.08.2005r. (karty nr 123-126) Za łą cznikiem do zawieranych umów jest Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie miasta i gminy Kluczbork, zatwierdzony Uchwa łą Rady Miejskiej w Kluczborku Nr IV/24/2002 z dnia 30 grudnia 2002 roku (§ 35 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ) (karty nr 7 verte, 21, 31-33). W tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawarte s ą mi ę dzy innymi nast ę puj ą ce postanowienia umowne: • § 17 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera zapis, zgodnie z którym: 1. Wstrzymanie lub ograniczenie dostarczania wody lub odprowadzania ś cieków mo ż e nast ą pi ć w przypadkach okre ś lonych w § 34 Regulaminu. 2. Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug wynikaj ą ce z przyczyn wymienionych w ust. 1. § 34 Regulaminu stanowi natomiast mi ę dzy innymi, ż e: − wstrzymanie zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków mo ż e nast ą pi ć bez uprzedniego zawiadomienia odbiorców w przypadkach, gdy wyst ę puj ą warunki (…) uniemo ż liwiaj ą ce ś wiadczenie us ł ug, w szczególno ś ci, gdy z powodu awarii sieci nie ma mo ż liwo ś ci prowadzenia zaopatrzenia w wod ę lub odprowadzania ś cieków (§ 34 ust. 1 pkt a Regulaminu ), − wstrzymanie oraz ograniczenie w dostawie wody lub odbiorze ś cieków mo ż e nast ą pi ć równie ż w przypadku: braku wody na uj ę ciu, konieczno ś ci usuwania awarii oraz konieczno ś ci ograniczenia ilo ś ci dop ł ywaj ą cych ś cieków w celu umo ż liwienia naprawy sieci kanalizacyjnej (§ 34 ust. 6 pkt a, e, h Regulaminu ). • § 21 ust. 8 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stanowi, i ż w przypadku dostarczenia przez przedsi ę biorstwo wody nie spe ł niaj ą cej wymaga ń okre ś lonych w przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków lub o ci ś nieniu odbiegaj ą cym od warto ś ci okre ś lonych w warunkach przy łą czenia, udokumentowanym w obecno ś ci obu stron umowy pomiarem i próbami laboratoryjnymi pobranymi na granicy posiadania instalacji, odbiorca mo ż e domaga ć si ę od przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci za wod ę , które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, obliczon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci. HYDROKOM Kluczbork w obrocie gospodarczym pos ł uguje si ę równie ż wzorami aneksów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej. S ą to: − Aneks nr … z dnia … do umowy nr … z dnia … w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych (karty nr 39-39 verte), − Aneks nr … z dnia … do umowy nr … z dnia … w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych przy budynkach wielorodzinnych (karty nr 40-41); − Aneks nr … z dnia … do umowy nr … z dnia … w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej na cele chowu inwentarza (karty nr 42-42 verte). 5 Przedsi ę biorstwo o ś wiadczy ł o, ż e na dzie ń 18.08.2005r. podpisane zosta ł y […] aneksy w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej, w tym […] aneksów dotyczy ł o obrotu z konsumentami (karta nr 70). HYDROKOM Kluczbork przedstawi ł o przyk ł adowe, podpisane przez odbiorców us ł ug aneksy: − Aneks nr 1 z dnia 03.08.2005r. do umowy nr 120910 z dnia 15.11.2003r. w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych (karty nr 75- 76), − Aneks nr 1 z dnia 01.08.2005r. do umowy nr 118501 z dnia 29.06.2004r. w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych (karty nr 79- 80), − Aneks nr 1 z dnia 29.07.2005r. do umowy nr 127302 z dnia 13.12.2003r. w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych (karty nr 84- 85) § 1 wzoru Aneksu nr … z dnia … do umowy nr … z dnia … w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych oraz wzoru Aneksu nr … z dnia … do umowy nr … z dnia … w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych przy budynkach wielorodzinnych stanowi, i ż : Przedsi ę biorstwo wyra ż a zgod ę na dostaw ę wody bezpowrotnie zu ż ytej wykorzystywanej w celu podlewania upraw w okresie wegetacyjnym ro ś lin, tj. od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia. W pozosta ł ym okresie w przypadku wykazania zu ż ycia obci ąż enie nast ą pi za wod ę oraz ś cieki w ilo ś ci równej z pobran ą wod ą . W toku post ę powania antymonopolowego, w odpowiedzi na zawiadomienie o jego wszcz ę ciu, HYDROKOM Kluczbork poinformowa ł o, ż e z uwagi na fakt, i ż zakwestionowane postanowienia umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę mog ą stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dokonano w ich tre ś ci odpowiednich zmian. Przedsi ę biorstwo przedstawi ł o zmieniony wzorzec umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 100-104) oraz zmienione wzory Aneksów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych (karty nr 88-92), których tre ść w ca ł o ś ci uwzgl ę dnia zastrze ż enia Organu Antymonopolowego. HYDROKOM Kluczbork poinformowa ł o, ż e powy ż sze wzorce znajduj ą si ę w obrocie gospodarczym od dnia 05.08.2005r. (karta nr 99). Na dzie ń 07.10.2005r. zawartych zosta ł o na ich podstawie […] umów i podpisanych zosta ł o […] Aneksów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej (karta nr 99). Przedsi ę biorstwo przedstawi ł o przyk ł adowe umowy i aneksy podpisane z zastosowaniem zmienionych wzorów: − Umow ę nr 370194 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 05.10.2005r. (karty nr 105-110); − Umow ę nr 240085 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 30.09.2005r. (karty nr 111-116); − Umow ę nr 330051 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 30.09.2005r. (karty nr 117-122); − Umow ę nr 120927 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 16.08.2005r (karty nr 71-74); − Aneks nr 1 z dnia 25.08.2005r. do umowy nr 120113 z dnia 7.11.2003r. w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych (karty nr 127- 128); − Aneks nr 1 z dnia 15.09.2005r. do umowy nr 127301 z dnia 15.01.2005r. w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych (karty nr 130- 131); − Aneks nr 1 z dnia 16.09.2005r. do umowy nr 129217 z dnia 31.12.2003r. w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych (karty nr 133- 134) . Do powy ż szych umów i aneksów wprowadzone zosta ł y nast ę puj ą ce zmiany: • § 17 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków otrzyma ł brzmienie: 1) Wstrzymanie lub ograniczenie dostarczania wody lub odprowadzania ś cieków mo ż e nast ą pi ć w przypadkach okre ś lonych w § 34 Regulaminu. 2) Przedsi ę biorstwo nie ponosi 6 odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug wynikaj ą ce z przyczyn wymienionych w ust. 1, o ile przyczyny te zosta ł y spowodowane okoliczno ś ciami, za które Przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci. • § 21 ust. 8 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków otrzyma ł nast ę puj ą c ą tre ść : W przypadku dostarczenia przez Przedsi ę biorstwo wody nie spe ł niaj ą cej wymaga ń okre ś lonych w przepisach wykonawczych do ustawy (ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków), lub o ci ś nieniu odbiegaj ą cym od warto ś ci okre ś lonych w warunkach przy łą czenia, udokumentowanym w obecno ś ci obu stron umowy pomiarem i próbami laboratoryjnymi pobranymi na granicy posiadania instalacji, Odbiorca mo ż e domaga ć si ę od Przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci za wod ę . • § 1 Aneksów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych brzmi nast ę puj ą co: Przedsi ę biorstwo wyra ż a zgod ę na dostaw ę wody bezpowrotnie zu ż ytej wykorzystywanej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych. W trakcie post ę powania antymonopolowego HYDROKOM Kluczbork przedstawi ł o Rachunek zysków i strat (wariant kalkulacyjny) za okres obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2004 , z którego wynika, ż e w roku 2004 osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci 6 892 951,11 PLN (s ł ownie: sze ść milionów osiemset dziewi ęć dziesi ą t dwa tysi ą ce dziewi ęć set pi ęć dziesi ą t jeden z ł otych jedena ś cie groszy) (karty nr 96-97). Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, niezb ę dne jest ustalenie, czy w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji oraz podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to przyj ąć , ż e ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego; w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Instrumenty przewidziane w ustawie antymonopolowej mog ą by ć zatem stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa naruszony zosta ł interes publiczny. Ma to miejsce w szczególno ś ci wtedy, gdy dzia ł aniami b ę d ą cymi przedmiotem post ę powania dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy wywo ł uj ą one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok S ą du Antymonopolowego z 24 pa ź dziernika 1991 r. sygn. akt XV Amr 8/90). Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e HYDROKOM Kluczbork posiada si łę rynkow ą pozwalaj ą c ą na wywieranie presji rynkowej i narzucanie warunków swoim kontrahentom, w tym podejmowanie dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego wystarczaj ą ce jest natomiast dowolne nadu ż ycie si ł y 7 rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, albowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego istotne jest tak ż e to, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę poprzez stosunki umowne, które w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy maj ą charakter powtarzalny. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu zapisy zawarte s ą we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powszechnie wykorzystywanych przez przedsi ę biorstwo w obrocie gospodarczym. O naruszeniu interesu publicznoprawnego ś wiadczy zatem równie ż fakt, i ż obj ę te zarzutami dzia ł ania przedsi ę biorcy wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, obejmuj ą cy wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców us ł ug. Negatywne skutki wynikaj ą ce z zakwestionowanych postanowie ń umownych godz ą zatem we wszystkich kontrahentów przedsi ę biorstwa, w tym konsumentów, którzy s ą najs ł abszymi uczestnikami obrotu gospodarczego. W ś wietle powy ż szych wywodów uzna ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie wykazano naruszenie interesu publicznoprawnego przez HYDROKOM Kluczbork, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I.1. W przedmiotowym post ę powaniu Wodoci ą gom i Kanalizacji „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku postawiony zosta ł zarzut stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tj. nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym polegaj ą cego na narzucaniu odbiorcom us ł ug uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisu, zgodnie z którym przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug wynikaj ą ce z: awarii sieci uniemo ż liwiaj ą cej prowadzenie zaopatrzenia w wod ę lub odprowadzania ś cieków, braku wody na uj ę ciu, konieczno ś ci usuwania awarii i konieczno ś ci ograniczenia ilo ś ci dop ł ywaj ą cych ś cieków w celu umo ż liwienia naprawy sieci kanalizacyjnej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest zatem wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech kryteriów: − przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, − warunki te maj ą uci ąż liwy charakter, − przynosz ą one przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Pierwsz ą i podstawow ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zatem, aby przedsi ę biorca stosuj ą cy praktyk ę zajmowa ł na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, stosownie do którego rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji . 8 Dzia ł alno ść HYDROKOM Kluczbork polega na ś wiadczeniu us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków na obszarze gminy Kluczbork. Powy ż szy rodzaj dzia ł alno ś ci oraz jej zasi ę g wyznaczaj ą w niniejszej sprawie wymiar produktowy i zasi ę g terytorialny rynku w ł a ś ciwego, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach przedmiotowego post ę powania towarem oferowanym przez HYDROKOM Kluczbork s ą wi ę c us ł ugi dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Z uwagi za ś na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) rynek w aspekcie geograficznym wyznaczany jest przez zasi ę g sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej eksploatowanej przez przedsi ę biorc ę i obejmuje teren gminy Kluczbork. HYDROKOM Kluczbork na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym jest monopolist ą naturalnym, co wynika z faktu sieciowego charakteru urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, przedsi ę biorstwo w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego. Podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do miejskiej sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej nie maj ą mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków od innego przedsi ę biorcy. Nale ż y zatem uzna ć , ż e pierwsza z przes ł anek niezb ę dna do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy antymonopolowej podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Z faktu ustalenia, ż e dany podmiot zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą wynika, ż e podmiot ten podlega ograniczeniom przeciwdzia ł aj ą cym nadu ż ywaniu si ł y rynkowej wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mi ę dzy innymi ograniczony jest w podejmowaniu dzia ł a ń eksploatuj ą cych pozycj ę zajmowan ą na rynku kosztem kontrahentów. Nie ulega bowiem w ą tpliwo ś ci, ż e przedsi ę biorca posiadaj ą cy na rynku siln ą pozycj ę dominuj ą c ą dysponuje si łą ekonomiczn ą pozwalaj ą c ą mu jednostronnie dyktowa ć warunki umów swoim odbiorcom. Istota sprawy b ę d ą cej przedmiotem niniejszej decyzji sprowadza si ę do oceny tre ś ci zapisów umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz oceny zachowania HYDROKOM Kluczbork z punktu widzenia narzucenia odbiorcom us ł ug uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, a wi ę c stosowania zakazanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotem oceny jest zatem nie tylko tre ść zawieranych przez przedsi ę biorc ę umów, ale i okoliczno ś ci zwi ą zane z zawieraniem tych umów. Z praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w w/w przepisie mamy do czynienia wówczas, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę ekonomiczn ą w warunkach niedostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. W rezultacie przedsi ę biorca stosuj ą cy praktyk ę narzuca kontrahentom warunki umowne, które nie mia ł yby racji bytu w warunkach istnienia konkurencji na rynku i mo ż liwo ś ci wyboru oferty spo ś ród propozycji konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wówczas, gdy dominant wykorzystuj ą c posiadan ą si łę rynkow ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów, wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania, np. dyktuj ą c w sposób arbitralny warunki umów kontrahentom. Sprzyja temu zw ł aszcza sytuacja, gdy dominant pos ł uguje si ę przygotowanymi przez siebie wzorami umowy i jedynie przedstawia je do podpisu odbiorcom us ł ug. HYDROKOM Kluczbork jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę monopolisty naturalnego. Prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których – odizolowane od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą – dysponuje potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Narzucanie warunków umów w przedmiotowym przypadku wi ąż e si ę wi ę c z posiadan ą przez podmiot dominuj ą cy si łą rynkow ą i adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które s ą zawierane przez przyst ą pienie, i w których nie przewiduje si ę indywidualnego 9 negocjowania warunków umownych. W przypadku takich umów wystarczaj ą c ą przes ł ank ą do uznania, ż e nast ę puje narzucenie warunków umownych, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju 1 . Zakwestionowane w toku niniejszego post ę powania warunki umów s ą stosowane przez HYDROKOM Kluczbork wzgl ę dem wszystkich odbiorców i stanowi ą element wykorzystywanych przez przedsi ę biorstwo wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Odbiorca podpisuj ą c umow ę aprobuje warunki umowy z góry jednostronnie ustalone przez przedsi ę biorstwo; innymi s ł owy przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń . W umowie tego typu odbiorca, w ramach szeroko rozumianej swobody umów, ma prawo przyj ąć ofert ę b ą d ź umowy nie zawrze ć i w tym w ł a ś nie zakresie mo ż na mówi ć o tym, ż e dostawca us ł ug narzuca jej tre ść kontrahentowi. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane warunki umów s ą przez HYDROKOM Kluczbork odbiorcom us ł ug narzucane. Kolejn ą przes ł ank ą niezb ę dn ą do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej, jest dowiedzenie, ż e kwestionowany w ramach analizowanego zarzutu zapis umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ma uci ąż liwy charakter. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci postanowienia umownego przewiduj ą cego, ż e przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug wynikaj ą ce z awarii sieci, braku wody na uj ę ciu, konieczno ś ci usuwania awarii b ą d ź konieczno ś ci ograniczenia ilo ś ci dop ł ywaj ą cych ś cieków w celu umo ż liwienia naprawy sieci kanalizacyjnej, s ą przepisy normuj ą ce odpowiedzialno ść za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania zawarte w art. 471 i n. Kodeksu Cywilnego. Przepis ten stanowi, ż e d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi . Zgodnie zatem z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest naprawi ć szkod ę wynik łą z pogorszenia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug, je ż eli jest to nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo odpowiada, innymi s ł owy takich, które przedsi ę biorstwo obci ąż aj ą . Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania w ł asne przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy (tzn. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci). Przedsi ę biorstwo w tre ś ci zawieranych umów mo ż e uchyli ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jedynie w zakresie zgodnym z art. 471 K.c. tj. w takich sytuacjach, które nie mog ą by ć skutkiem zawinionych dzia ł a ń lub zaniecha ń przedsi ę biorstwa. Przyj ę cie odmiennego rozwi ą zania odbiega ć b ę dzie od kodeksowej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej. HYDROKOM Kluczbork w § 17 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w zwi ą zku z § 34 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę „HYDROKOM” Sp. z o.o. w Kluczborku zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug powsta ł e w rezultacie awarii sieci uniemo ż liwiaj ą cej prowadzenie zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, braku wody na uj ę ciu, konieczno ś ci usuwania awarii, konieczno ś ci ograniczenia ilo ś ci dop ł ywaj ą cych ś cieków w celu umo ż liwienia naprawy sieci kanalizacyjnej. Z tre ś ci przedmiotowego zapisu nie wynika, ż e mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Brzmienie tych postanowie ń stwarza zatem 1 E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo TWIGGER, Warszawa 2002, s. 118. 10 przedsi ę biorstwu mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu obni ż enia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wywo ł anych awari ą urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych lub konieczno ś ci ą usuwania tych awarii bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia powy ż szych zak ł óce ń . Tak wi ę c niezale ż nie od tego czy wymienione w zakwestionowanych zapisach sytuacje b ę d ą zawinione przez HYDROKOM Kluczbork, czy te ż b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorca nie b ę dzie ponosi ł odpowiedzialno ś ci, mo ż e on zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wobec odbiorców z tytu ł u szkód spowodowanych pogorszeniem jako ś ci ś wiadczonych us ł ug. Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 K.c. Zakwestionowany zapis jest wi ę c dla odbiorców zdecydowanie uci ąż liwy, gdy ż pozbawia ich mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód w nast ę pstwie zawinionego przez dostawc ę niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Zgodnie z analizowanym postanowieniem umownym, przedsi ę biorstwo ma mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w przypadku, gdy obni ż enie jako ś ci us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków b ę dzie nast ę pstwem np. niedope ł nienia przez przedsi ę biorstwo obowi ą zku utrzymania nale żą cej do niego sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej w nale ż ytym stanie technicznym, zaniedba ń konserwacyjno – remontowych czy nieprawid ł owego u ż ytkowania urz ą dze ń wchodz ą cych w sk ł ad uj ęć wodnych. Sytuacj ę , w której ca ł e ryzyko niezrealizowania umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków na skutek awarii sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej, braku wody na uj ę ciu, konieczno ś ci usuwania awarii b ą d ź naprawy sieci kanalizacyjnej, obci ąż a odbiorców us ł ug, nale ż y uzna ć za niedopuszczaln ą . Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, i ż ma uci ąż liwy charakter postanowienie umowne, na mocy którego HYDROKOM Kluczbork zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug wynikaj ą ce z: a. awarii sieci uniemo ż liwiaj ą cej prowadzenie zaopatrzenia w wod ę lub odprowadzania ś cieków, b. braku wody na uj ę ciu, c. konieczno ś ci usuwania awarii, d. konieczno ś ci ograniczenia ilo ś ci dop ł ywaj ą cych ś cieków w celu umo ż liwienia naprawy sieci kanalizacyjnej. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej HYDROKOM Kluczbork w ka ż dym przypadku pogorszenia jako ś ci ś wiadczonych us ł ug na skutek wskazanych powy ż ej okoliczno ś ci jest bez w ą tpienia dla przedsi ę biorstwa korzystne. Przedsi ę biorstwo nie musi bowiem liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł acenia odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł oby do tego zobowi ą zane. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez HYDROKOM Kluczbork odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania nale ż y uzna ć za nieuzasadnion ą korzy ść . Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, ż e przedsi ę biorstwo w rzeczywisto ś ci mog ł o nie osi ą ga ć korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowego postanowienia umownego. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą bowiem pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Sama mo ż liwo ść wyst ą pienia skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego 11 osi ą gni ę cia przez HYDROKOM Kluczbork nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwych warunków umownych) nie stanowi zatem przeszkody dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku 2 . Zgodnie z utrwalonym kierunkiem orzecznictwa antymonopolowego dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y na rynku wyst ą pi ć (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97 wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ Antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. W okoliczno ś ciach sprawy zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki, o których mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymagane do uznania postawionego zarzutu za uzasadniony. Postanowienie umowy, zgodnie z którym przedsi ę biorstwo nie ponosi odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za skutki obni ż enia poziomu jako ś ci us ł ug wynikaj ą ce z: a. awarii sieci uniemo ż liwiaj ą cej prowadzenie zaopatrzenia w wod ę lub odprowadzania ś cieków, b. braku wody na uj ę ciu, c. konieczno ś ci usuwania awarii, d. konieczno ś ci ograniczenia ilo ś ci dop ł ywaj ą cych ś cieków w celu umo ż liwienia naprawy sieci kanalizacyjnej, ma uci ąż liwy charakter i wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez HYDROKOM Kluczbork nieuzasadnionych korzy ś ci. W tym miejscu nale ż y podnie ść równie ż , i ż pocz ą wszy od 05.08.2005r. zapis umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków b ę d ą cy przedmiotem rozpatrywanego zarzutu zosta ł zast ą piony zapisem niebudz ą cym zastrze ż e ń z punktu widzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Okoliczno ść ta nie daje jednak Organowi Antymonopolowemu podstaw do stwierdzenia zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę w rozumieniu art. 10 tej ż e ustawy. Z uwagi bowiem na fakt, ż e umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków maj ą charakter umów ci ą g ł ych, przedmiotowe postanowienie umowne w dalszym ci ą gu znajduje zastosowanie wzgl ę dem wszystkich odbiorców, z którymi HYDROKOM Kluczbork zawar ł o umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umowy o zaopatrzenie w wod ę przed dat ą wprowadzenia zmian. W zwi ą zku powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1. sentencji niniejszej decyzji. 2 E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów … - op.cit., s. 97. 12 I.2. Drug ą zarzucan ą HYDROKOM Kluczbork w niniejszym post ę powaniu praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków polegaj ą ce na naruszeniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisu przewiduj ą cego, ż e w przypadku dostarczenia przez przedsi ę biorstwo wody nie spe ł niaj ą cej wymaga ń okre ś lonych w przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków lub o ci ś nieniu odbiegaj ą cym od warto ś ci okre ś lonych w warunkach przy łą czenia, udokumentowanym w obecno ś ci obu stron umowy pomiarem i próbami laboratoryjnymi pobranymi na granicy posiadania instalacji, odbiorca mo ż e domaga ć si ę od przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci za wod ę , które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, obliczon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę d ą cej przedmiotem powy ż szego zarzutu niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez HYDROKOM Kluczbork czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezb ę dne jest ustalenie, i ż : - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, - maj ą one uci ąż liwy charakter, - przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jak wykazano powy ż ej HYDROKOM Kluczbork zajmuje siln ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym swoim zasi ę giem obszar gminy Kluczbork. Dowiedziono równie ż , i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dosz ł o do narzucenia przez przedsi ę biorc ę odbiorcom us ł ug warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Dla stwierdzenia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej konieczne jest zatem wykazanie, ż e kwestionowany warunek umowny ma uci ąż liwy charakter i przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Analizuj ą c uci ąż liwo ść przedmiotowego zapisu, nale ż y po pierwsze podnie ść , ż e dostarczana przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne woda jest normalnym towarem, który powinien mie ć odpowiedni ą jako ść , tak aby nie zosta ł a naruszona zasada ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zgodnie z któr ą odbiorcy us ł ug powinni wnosi ć op ł aty wy łą cznie za to, co jest przedmiotem umowy. Przedsi ę biorstwo ma wi ę c obowi ą zek zapewni ć dostaw ę wody pod ci ś nieniem okre ś lonym w warunkach przy łą czenia nieruchomo ś ci do sieci i o parametrach zgodnych z rozporz ą dzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi (Dz.U. Nr 203, poz. 1718). W przypadku za ś dostarczania wody o jako ś ci nie odpowiadaj ą cej wymogom okre ś lonym w umowie i przepisach prawa oraz za ł o ż eniom kalkulacyjnym stanowi ą cym baz ę dla ustalenia op ł aty za wod ę , nie ma podstaw prawnych dla domagania si ę przez us ł ugodawc ę op ł aty odpowiadaj ą cej dostawom spe ł niaj ą cym wymagane, a nie zachowane kryteria jako ś ciowe. St ą d konieczno ść zawarcia w umowie odpowiednich zapisów przewiduj ą cych mo ż liwo ść obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej jako ś ci i nieodpowiednim ci ś nieniu. Wysoko ść upustu powinna by ć adekwatna do zaistnia ł ych okoliczno ś ci z zachowaniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . W przypadku dostaw wody o pogorszonej jako ś ci, nale ż no ść za us ł ug ę powinna zosta ć obni ż ona proporcjonalnie do warto ś ci zu ż ytej wody oraz odpowiadaj ą cej tej ilo ś ci warto ś ci odprowadzonych ś cieków z uwzgl ę dnieniem ró ż nicy pomi ę dzy jako ś ci ą wody, do dostarczania której przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane a jako ś ci ą wody faktycznie dostarczanej. Odbiorca nie powinien by ć bowiem zobligowany do ponoszenia kosztów us ł ugi, która nie zosta ł a na jego rzecz wykonana; innymi s ł owy nie powinien by ć zobowi ą zany do uiszczenia zap ł aty za wod ę z ł ej jako ś ci w takiej wysoko ś ci, jak ą musia ł by ui ś ci ć w przypadku dostarczenia wody spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe. Warto ść , o jak ą nale ż no ść za wod ę z ł ej jako ś ci powinna zosta ć obni ż ona winna zatem 13 uwzgl ę dnia ć stopie ń jej zanieczyszczenia determinuj ą cy mo ż liwo ść wykorzystania wody na okre ś lone cele, a tak ż e faktyczn ą ilo ść zu ż ytej przez odbiorc ę us ł ug wody z ł ej jako ś ci. W przedmiotowym przypadku maksymalna wielko ść upustu, o jak ą op ł ata wnoszona przez odbiorc ę us ł ug mo ż e zosta ć obni ż ona stanowi równowarto ść 10% nale ż no ś ci za wod ę w okresie trwania zak ł ócenia. Wysoko ść ta nie zosta ł a uzale ż niona ani od ilo ś ci rzeczywi ś cie zu ż ytej przez odbiorc ę wody pogorszonej jako ś ci, ani od stopnia odbiegania jako ś ci wody od parametrów okre ś lonych w umowie. W zwi ą zku z tym mo ż e doj ść do sytuacji, w której nast ą pi obni ż enie nale ż nych op ł at o 10%, lecz ilo ść i jako ść zu ż ytej przez odbiorc ę wody przemawia ł yby za podwy ż szeniem wielko ś ci upustu. Okoliczno ść , i ż na podstawie zakwestionowanego zapisu umownego przedsi ę biorstwo mo ż e ogranicza ć swoj ą odpowiedzialno ść finansow ą wzgl ę dem odbiorcy w przypadku, gdy ś wiadczy us ł ugi o obni ż onej jako ś ci stanowi o uci ąż liwo ś ci przyj ę tego w umowie sposobu ustalania wielko ś ci upustu. Jak ju ż podniesiono, prawo odbiorcy do domagania si ę upustu jako ś ciowego stanowi o istocie istniej ą cej w prawie cywilnym zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , z której wynika, i ż zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Udzielenie upustu ma zatem na celu przywrócenie ekwiwalentno ś ci ś wiadczeniu, które okaza ł o si ę by ć niezgodne z umow ą . „Upust stanowi dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej” (wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z dnia 11 marca 2002r. sygn. akt XVII Ama 52/01). To wzgl ą d na zachowanie wymogu ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń przemawia za dopuszczeniem stosownego do okoliczno ś ci obni ż enia op ł at, kwota upustów powinna za ś , jak ju ż podniesiono, uwzgl ę dnia ć istniej ą ce okoliczno ś ci. Powinna by ć adekwatna do stopnia odbiegania jako ś ci wody od obowi ą zuj ą cych norm i wspó ł mierna do stopnia mo ż liwo ś ci wykorzystania wody z ł ej jako ś ci. Okre ś lenie przez dostawc ę z góry maksymalnego wska ź nika upustów nie czyni powy ż szemu zado ść , a tym samym narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 14 czerwca 1995r. sygn. akt XVII Amr 8/95). Stosowanie w umowach zapisu w sposób arbitralny okre ś laj ą cego górn ą granic ę upustu na poziomie nie przekraczaj ą cym 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia ma zatem w ocenie Organu Antymonopolowego uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentom w relacjach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci okre ś laj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadniona korzy ść odnoszona przez HYDROKOM Kluczbork w przedmiotowym przypadku wynika z mo ż liwo ś ci pobierania op ł at za wod ę z ł ej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostaw wody spe ł niaj ą cej wymogi jako ś ciowe, a wi ę c z naruszeniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy. Uwzgl ę dniono wprawdzie w umowach mo ż liwo ść obni ż enia nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o pogorszonej b ą d ź nieodpowiedniej jako ś ci, jednak ż e na jednostronnie i beznegocjacyjnie okre ś lonym maksymalnym poziomie 10% ceny wody dostarczonej w okresie trwania zak ł ócenia. W sytuacji, gdy ten akurat poziom nie b ę dzie adekwatny do jako ś ci i ilo ś ci dostarczonej wody, a wi ę c nieekwiwalentny do stopnia mo ż liwo ś ci jej wykorzystania ze wzgl ę du na z łą jako ść b ą d ź brak mo ż liwo ś ci jakiegokolwiek wykorzystania, przedsi ę biorstwo mo ż e uzyska ć dodatkow ą korzy ść . Umowne u ł o ż enie stosunków mi ę dzy stronami w zakresie ustalania upustów jako ś ciowych winno uwzgl ę dnia ć sygnalizowane wcze ś niej okoliczno ś ci, tak ż eby system upustów zapewnia ł bie żą c ą ekwiwalentno ść wzajemnych ś wiadcze ń . Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, ż e zamieszczenie przez HYDROKOM Kluczbork w tre ś ci zawieranych z odbiorcami umów zapisu, w my ś l którego w przypadku dostarczenia przez przedsi ę biorstwo wody nie spe ł niaj ą cej wymaga ń okre ś lonych w przepisach wykonawczych do ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu 14 ś cieków lub o ci ś nieniu odbiegaj ą cym od warto ś ci okre ś lonych w warunkach przy łą czenia, udokumentowanym w obecno ś ci obu stron umowy pomiarem i próbami laboratoryjnymi pobranymi na granicy posiadania instalacji, odbiorca mo ż e domaga ć si ę od przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci za wod ę , które stanowi ć b ę dzie 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, obliczon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci , narusza zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym miejscu nale ż y podnie ść , i ż – jak wskaza ł o Przedsi ę biorstwo – odbiorcy us ł ug nie wyst ę powali dotychczas z wnioskami o obni ż enie nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci i nie skorzystali z mo ż liwo ś ci przyznania im upustu jako ś ciowego. Okoliczno ść ta pozostaje jednak bez znaczenia dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wskazano we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę wystarczaj ą ca jest bowiem sama mo ż liwo ść wyst ą pienia skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę na rynku. Organ Antymonopolowy uzna ł ponadto, i ż brak jest podstaw do stwierdzenia zaniechania stosowania przez HYDROKOM Kluczbork przedmiotowej praktyki pomimo faktu, i ż przedsi ę biorstwo dokona ł o przeredagowania tre ś ci kwestionowanego zapisu i od 05.08.2005r. pos ł uguje si ę nowym wzorcem umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (§ 21 ust. 8 zmienionego wzorca umownego stanowi, ż e w razie dostarczenia wody o pogorszonej jako ś ci odbiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci, przy czym maksymalna wysoko ść upustu nie zosta ł a okre ś lona w tre ś ci umowy). Z uwagi na fakt, ż e postanowienie umowne b ę d ą ce przedmiotem rozpatrywanego zarzutu nadal wi ąż e odbiorców us ł ug, z którymi podpisano umowy przed wprowadzeniem nowego wzorca umownego, uzasadnione jest nakazanie HYDROKOM Kluczbork zaniechania stosowania stwierdzonej praktyki w odniesieniu do tych odbiorców. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.2. sentencji niniejszej decyzji. I.3. W ramach trzeciego postawionego Wodoci ą gom i Kanalizacji „HYDROKOM” Sp. z o.o. w Kluczborku zarzutu naruszenia w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów, zakwestionowano jako uci ąż liwe i przynosz ą ce nieuzasadnione korzy ś ci postanowienia umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawarte w tre ś ci aneksów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych przewiduj ą ce, ż e ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej przeznaczonej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych wy łą cznie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia. W pozosta ł ym za ś okresie, w przypadku wykazania zu ż ycia, obci ąż enie nast ą pi za wod ę oraz ś cieki w ilo ś ci równej z pobran ą wod ą . Jak ju ż podniesiono, w celu stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest wykazanie łą cznego spe ł nienia nast ę puj ą cych przes ł anek: - przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut posiada na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, - warunki te maj ą uci ąż liwy charakter, - przynosz ą one przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. We wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji wykazano, ż e HYDROKOM Kluczbork zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na lokalnym, obejmuj ą cym obszar gminy Kluczbork, rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Dowiedziono równie ż , i ż przedsi ę biorca narzuca kwestionowane w niniejszej decyzji warunki umów swoim odbiorcom. Konieczne jest zatem dowiedzenie, ż e analizowany warunek umowny charakteryzuje si ę uci ąż liwo ś ci ą oraz, ż e przynosi narzucaj ą cemu go przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Oceniaj ą c, czy zakwestionowany w ramach postawionego zarzutu sposób rozliczania odbiorców ma uci ąż liwy charakter zwa ż y ć po pierwsze nale ż y, jak kwesti ę rozlicze ń z tytu ł u 15 dostaw wody bezpowrotnie zu ż ytej reguluj ą przepisy prawa. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków s ą prowadzone przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne z odbiorcami us ł ug na podstawie okre ś lonych w taryfach cen i stawek op ł at oraz ilo ś ci dostarczonej wody i odprowadzonych ś cieków. Stosownie do art. 27 ust. 4 i 5 w/w ustawy, ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę na podstawie wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych a w razie ich braku jako równ ą ilo ś ci wody pobranej lub okre ś lonej w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. W rozliczeniach ilo ś ci odprowadzonych ś cieków ilo ść bezpowrotnie zu ż ytej wody uwzgl ę dnia si ę wy łą cznie w przypadkach, gdy wielko ść jej zu ż ycia na ten cel ustalona jest na podstawie dodatkowego wodomierza zainstalowanego na koszt odbiorcy us ł ug (art. 27 ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ). § 16 ust. 4 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257) stanowi z kolei, i ż w zale ż no ś ci od wyposa ż enia w urz ą dzenia pomiarowe i wodomierze do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej, ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę na podstawie wskaza ń urz ą dzenia pomiarowego, a w przypadku jego braku – jako równ ą ilo ś ci wody pobranej lub ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej, okre ś lon ą zgodnie z art. 27 ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Z powy ż szych przepisów jednoznacznie wynika, ż e w przypadku zamontowania wodomierza do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej, ilo ść odprowadzonych ś cieków ustalana jest jako równa poborowi wody pomniejszonemu o wskazania tego wodomierza. Ani ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , ani rozporz ą dzenie w sprawie okre ś lania taryf (…) nie przewiduj ą w tym zakresie ż adnych ogranicze ń czasowych. Odzwierciedleniem tych przepisów jest § 23 ust. 5 zawieranych przez HYDROKOM Kluczbork umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, który stanowi, ż e W rozliczeniach ilo ś ci odprowadzonych ś cieków w razie braku urz ą dzenia pomiarowego, ilo ść bezpowrotnie zu ż ytej wody ustala si ę na podstawie dodatkowego wodomierza zainstalowanego na koszt Odbiorcy. Ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę wówczas jako równ ą ilo ś ci pobranej wody, pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej. Z kolei ich uszczegó ł owieniem i podstaw ą omawianego zarzutu s ą postanowienia Aneksów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych , które wprowadzaj ą dla odbiorców dodatkowe ograniczenia czasowe w przedmiotowym zakresie, wskazuj ą c, ż e odliczanie z ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej mo ż e dobywa ć si ę wy łą cznie w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia, za ś w pozosta ł ym okresie, w przypadku wykazania zu ż ycia, obci ąż enie nast ą pi za wod ę i ś cieki w ilo ś ci równej z pobran ą wod ą . HYDROKOM Kluczbork t ł umaczy wprowadzone ograniczenia okresem wegetacyjnym ro ś lin oraz ch ę ci ą niedopuszczenia do u ż ywania wody na inne cele ni ż przewidziane w aneksie. Przedsi ę biorstwo wskaza ł o, ż e przyjmuj ą c powy ż sze ograniczenie czasowe kierowa ł o si ę przepisami rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie okre ś lania przeci ę tnych norm zu ż ycia wody (Dz.U. Nr 8, poz. 70) 3 . Powy ż sze rozporz ą dzenie ustala zrycza ł towane normy zu ż ycia wody do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych dotycz ą ce: ogródków przydomowych, dzia ł ek rekreacyjnych, upraw w szklarniach i tunelach foliowych oraz upraw w pieczarkarniach. W rozporz ą dzeniu przyj ę to za ł o ż enie, ż e: − w przypadku ogródków przydomowych i dzia ł ek rekreacyjnych podlewanie odbywa si ę 15 dni na miesi ą c w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia. − w przypadku upraw w szklarniach i tunelach foliowych – 20 dni na miesi ą c w ci ą gu ca ł ego roku, − w przypadku pieczarkarni – 30 dni na miesi ą c w ci ą gu ca ł ego roku. 3 Rozporz ą dzenie utraci ł o moc dnia 17 sierpnia 2005 r. w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729). 16 Na podstawie powy ż szych przepisów wprowadzono wprawdzie ograniczenia czasowe dotycz ą ce mo ż liwo ś ci odliczania z ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej przeznaczonej do podlewania ogródków przydomowych i dzia ł ek rekreacyjnych, nale ż y jednak zwróci ć uwag ę na dwie kwestie. Podkre ś lenia wymaga, ż e przepisy powy ż szego rozporz ą dzenia znajdowa ł y zastosowanie wy łą cznie wzgl ę dem odbiorców nie posiadaj ą cych wodomierza g ł ównego oraz wodomierza do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej. W sytuacji, gdy brak jest mo ż liwo ś ci wykonania dok ł adnych pomiarów pobranej wody, przyj ę cie uproszczenia, ż e zu ż ycie wody do podlewania ro ś lin w ogródkach przydomowych nast ę puje tylko w okre ś lonych miesi ą cach roku wydaje si ę konieczno ś ci ą i nie powinno budzi ć zastrze ż e ń . Brak jest jednak jakichkolwiek podstaw pozwalaj ą cych uzna ć , ż e powy ż sze normy powinny w analogiczny sposób znale źć zastosowanie wzgl ę dem tych us ł ugobiorców, którzy na w ł asny koszt dokonali monta ż u wodomierza do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej. W ich przypadku znajduje bowiem zastosowanie art. 27 ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i § 16 ust. 4 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf (…). Zauwa ż y ć równie ż nale ż y, i ż HYDROKOM Kluczbork wykorzystuje przepisy cytowanego rozporz ą dzenia w sposób wybiórczy. W rozporz ą dzeniu przyj ę to bowiem za ł o ż enie, ż e okres wegetacyjny ro ś lin trwa od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia tylko w przypadku upraw w ogródkach przydomowych i na dzia ł kach rekreacyjnych. W pozosta ł ym zakresie tj. w odniesieniu do upraw w szklarniach, tunelach foliowych i pieczarkarniach przyj ę to, ż e podlewanie odbywa si ę w przeci ą gu ca ł ego roku. Brak jest zarówno prawnych, jak i faktycznych podstaw do pos ł ugiwania si ę w tre ś ci Aneksów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych postanowieniem przewiduj ą cym, ż e odliczenie z ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej mo ż e nast ą pi ć wy łą cznie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia. Po pierwsze, z przyczyn wskazanych powy ż ej nie jest uzasadnione pos ł ugiwanie si ę w tym zakresie przepisami rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania przeci ę tnych norm zu ż ycia wody. Po drugie, podnie ść nale ż y, ż e okres wegetacyjny niektórych ro ś lin rozpoczyna si ę wcze ś niej ni ż 15 kwietnia; inne ro ś liny wymagaj ą z kolei podlewania równie ż w pa ź dzierniku i listopadzie, a ż do momentu wyst ą pienia pierwszych mrozów. W przypadku upraw w szklarniach, tunelach foliowych i pieczarkarniach – podlewanie ro ś lin odbywa si ę , jak ju ż poniesiono, w ci ą gu ca ł ego roku. Stwierdzi ć zatem nale ż y, ż e faktyczne podstawy do odliczania z ilo ś ci ś cieków wody bezzwrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych wyst ę puj ą z ró ż nym nat ęż eniem przez ca ł y rok. Niczym nieusprawiedliwione jest ograniczenie uprawnienia odbiorców do uwzgl ę dniania w ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej do okresu 5 miesi ę cy w roku. Skoro bowiem odbiorcy montuj ą na w ł asny koszt specjalny wodomierz do pomiaru wody przeznaczonej na cele podlewania ogródka i upraw rolniczych powinni mie ć mo ż liwo ść korzystania z uprawnie ń , jakie w zwi ą zku z tym przewiduje ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu wod ę w ka ż dym przypadku wykazania zu ż ycia wody na cele zgodne z tre ś ci ą Aneksu. Z uwagi na powy ż sze uzna ć nale ż y, ż e ograniczenie okresu, w którym istnieje mo ż liwo ść odliczenia od ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej do okresu od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia ma dla odbiorców jednoznacznie uci ąż liwy charakter, poniewa ż podlewanie ogródków przydomowych i upraw rolniczych mo ż e odbywa ć si ę przez ca ł y rok. Zawarte w Aneksach dodatkowe, nieprzewidziane w przepisach prawa obwarowania czasowe w zakresie mo ż liwo ś ci uwzgl ę dniania w ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych stanowi ą o uci ąż liwo ś ci analizowanego warunku umownego. Zakwestionowane postanowienie umowne przynosi HYDROKOM Kluczbork nieuzasadnione korzy ś ci. Wynikaj ą one z faktu, i ż us ł ugobiorcy, którzy podpisali stosowne aneksy w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych, w okresie 15 wrze ś nia do 15 kwietnia obci ąż ani s ą op ł at ą za ś cieki w ilo ś ci ustalonej jako równa ilo ś ci pobranej wody. Okoliczno ść , i ż w powy ż szym okresie brak jest mo ż liwo ś ci odliczenia z ilo ś ci ś cieków wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych ustalonej w oparciu o wskazania dodatkowego wodomierza, stanowi tutaj o istocie nieuzasadnionych korzy ś ci przedsi ę biorstwa. Odpowiadaj ą one warto ś ci pobranej w powy ż szym okresie do celów podlewania 17 ogródków przydomowych i upraw rolniczych wody, która uwzgl ę dniona zosta ł a, cho ć nie powinna by ł a, w op ł acie za odprowadzanie ś cieków. Obci ąż enie odbiorców us ł ug w okresie od po ł owy wrze ś nia do po ł owy kwietnia op ł at ą za ś cieki tak ż e na podstawie ilo ś ci wody zu ż ytej zgodnie z wskazaniami odr ę bnego wodomierza przysparza HYDROKOM Kluczbork nieuzasadnionych korzy ś ci odpowiadaj ą cych iloczynowi pobranej wody bezpowrotnie zu ż ytej oraz taryfowych cen i stawek op ł at za odprowadzanie ś cieków. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y uzna ć , ż e w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy odnosz ą cych si ę do omawianego zarzutu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Narzucone odbiorcom us ł ug warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawarte w tre ś ci Aneksów w sprawie wody bezpowrotne zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych , zgodnie z którymi ilo ść odprowadzonych ś cieków ustala si ę jako równ ą ilo ś ci wody pobranej pomniejszonej o ilo ść wody bezpowrotnie zu ż ytej przeznaczonej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych tylko w okresie od 15 kwietnia do 15 wrze ś nia, maj ą uci ąż liwy charakter i przynosz ą dostawcy us ł ug nieuzasadnione korzy ś ci. Podobnie jak w odniesieniu do powy ż szych zarzutów b ę d ą cych przedmiotem niniejszego post ę powania antymonopolowego, brak jest podstaw do zastosowania art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdzenia zaniechania przez HYDROKOM Kluczbork stosowania przedmiotowej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Pomimo faktu, ż e przedsi ę biorstwo od 05.08.2005r. pos ł uguje si ę zmienionymi aneksami w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej, których zapisy uwzgl ę dniaj ą zastrze ż enia Organu Antymonopolowego, zakwestionowane postanowienie umowne nadal znajduje zastosowanie wzgl ę dem odbiorców us ł ug, którzy podpisali Aneksy przed t ą dat ą . W zwi ą zku powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.3. sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki Wodoci ą gów i Kanalizacji „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na obejmuj ą cym obszar gminy Kluczbork rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków i umów o zaopatrzenie w wod ę . Organ Antymonopolowy uzna ł zasadno ść wszystkich trzech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. HYDROKOM Kluczbork w 2004 roku osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci 6 892 951,11 PLN. 10% tej kwoty, a wi ę c maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 689 295,11 PLN. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusje za jej naruszenie. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . 18 Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż stosowane przez HYDROKOM Kluczbork praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny; polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny. Niedozwolone dzia ł ania stosowane przez przedsi ę biorstwo wymierzone s ą we wszystkich kontrahentów przedsi ę biorcy, w tym konsumentów, którzy s ą najs ł abszymi ogniwami obrotu gospodarczego. Uwzgl ę dniono równie ż , ż e HYDROKOM Kluczbork dopu ś ci ł o si ę wcze ś niej naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a mianowicie art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy. W decyzji Nr RKT-47/2005 z dnia 10 pa ź dziernika 2005 r. Organ Antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów oraz nakaza ł zaniechanie jej stosowania. Przedmiotowa decyzja uprawomocni ł a si ę w dniu 28 pa ź dziernika 2005 r. Miarkuj ą c kar ę Organ Antymonopolowy postanowi ł tak ż e wzi ąć pod uwag ę wyja ś nienia skar ż onego przedsi ę biorcy wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o z jego strony dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych kosztem s ł abszych kontrahentów. Zwa ż ono ponadto, i ż do Organu Antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez przedsi ę biorstwo us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów. Wzi ę to równie ż pod uwag ę stosunkowo nied ł ugi, roczny okres stosowania praktyki. Na wysoko ść wymierzonej kary pieni ęż nej ma wreszcie wp ł yw okoliczno ść , i ż przedsi ę biorstwo przejawi ł o inicjatyw ę zmierzaj ą c ą do usuni ę cia z tre ś ci zawieranych umów postanowie ń zakwestionowanych w ramach postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Od 5 sierpnia 2005 r. HYDROKOM Kluczbork pos ł uguje si ę nowymi wzorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz nowymi wzorami aneksów w sprawie wody bezpowrotnie zu ż ytej do podlewania ogródków przydomowych i upraw rolniczych. Z tre ś ci nowo zawieranych umów i aneksów wyeliminowano sporne zapisy i zast ą piono je postanowieniami w ca ł o ś ci uwzgl ę dniaj ą cymi zastrze ż enia Organu Antymonopolowego. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 7 000 PLN (s ł ownie z ł otych: siedem tysi ę cy). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,1% przychodu osi ą gni ę tego przez HYDROKOM Kluczbork w 2004 r. i stanowi ą ca oko ł o 1% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. III. Stosownie do art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie antymonopolowe przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji „HYDROKOM” Sp. z o.o. z siedzib ą w Kluczborku zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej uznaj ą c zasadno ść trzech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą dla Organu Antymonopolowego wydatki w wysoko ś ci 48 19 PLN zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć HYDROKOM Kluczbork kosztami post ę powania w wysoko ś ci 48 PLN (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci osiem). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 20