RKT-54/2007

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice, dnia 08.11.2007r. RKT-411-05/07/AW DECYZJA Nr RKT-54/2007 I. Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz.U. z 2007r. Nr 99, poz. 660) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Gminie Katowice, Urz ą d Miasta ul. M ł y ń ska 4 w Katowicach, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art. 10 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ww. ustawy, praktyk ę Gminy Katowice polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci obejmuj ą cym teren tej Gminy poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji polegaj ą ce na narzucaniu przedsi ę biorcom ubiegaj ą cym si ę o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie Gminy Katowice jako miejsca sk ł adowania odpadów wy łą cznie sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich nale żą cego do „LANDECO” Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach lub sk ł adowiska w Tychach Urbanowicach nale żą cego do Mi ę dzygminnego Przedsi ę biorstwa Gospodarki Odpadami „MASTER” Sp. z o.o. z siedzib ą w Tychach i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania , 2. na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Gmin ę Katowice kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 100 000 PLN (s ł ownie z ł otych: sto tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ww. ustawy, w zakresie opisanym w punkcie I.1 sentencji niniejszej decyzji. II. Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz.U. z 2007r. Nr 99, poz. 660) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) na podstawie art. 77 ust. 1 ww. ustawy w zwi ą zku z art. 80 tej ustawy, uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania antymonopolowego opisanego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć Gmin ę Katowice kosztami przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego i zobowi ą za ć Gmin ę Katowice do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 171,50 PLN (s ł ownie: sto siedemdziesi ą t jeden z ł otych pi ęć dziesi ą t groszy) tytu ł em zwrotu kosztów post ę powania w ww. sprawie. 1 Uzasadnienie W terminie od 19.02.2007r. do 14.08.2007r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce o sygn. akt RKT-400- 05/07/AW w celu wst ę pnego ustalenia, czy w ramach dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej przez Gmin ę Katowice dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na jej terenie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy. Analiza dokumentów i informacji zebranych w toku tego post ę powania da ł a podstaw ę do przyj ę cia uzasadnionego podejrzenia, i ż Gmina Katowice stosuje praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę zdefiniowan ą w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą c ą na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej przez Gmin ę Katowice na rynku mo ż e mie ć miejsce poprzez narzucanie przedsi ę biorcom ubiegaj ą cym si ę o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie Gminy Katowice jako miejsca sk ł adowania odpadów wy łą cznie sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich, b ę d ą cego w ł asno ś ci ą „LANDECO” Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach, lub sk ł adowiska w Tychach Urbanowicach, b ę d ą cego w ł asno ś ci ą Przedsi ę biorstwa Gospodarki Odpadami „MASTER” Sp. z o.o. z siedzib ą w Tychach. W tym stanie rzeczy Postanowieniem Nr 1 z dnia 22.08.2007r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Gmin ę Katowice pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji polegaj ą ce na narzucaniu przedsi ę biorcom ubiegaj ą cym si ę o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie Gminy Katowice jako miejsca sk ł adowania odpadów wy łą cznie sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich nale żą cego do „LANDECO” Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach lub sk ł adowiska w Tychach Urbanowicach nale żą cego do Mi ę dzygminnego Przedsi ę biorstwa Gospodarki Odpadami „MASTER” Sp. z o.o. z siedzib ą w Tychach, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (karta nr 1). Gmina Katowice nie ustosunkowa ł a si ę do postawionego zarzutu (karta nr 577). Natomiast w pi ś mie z dnia 02.11.2007r., po zawiadomieniu jej o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego, wyrazi ł a stanowisko, i ż obowi ą zuj ą ce przepisy nie tylko dopuszczaj ą , ale wr ę cz nakazuj ą sk ł adowanie odpadów komunalnych, pochodz ą cych z terenu miasta Katowice na sk ł adowiskach w Siemianowicach Ś l ą skich i/lub w Tychach. W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. W dniu 13.10.2005r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 175, poz. 1458 z pó ź n. zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy w terminie trzech miesi ę cy od dnia wej ś cia w ż ycie ustawy rada gminy winna by ł a uchwali ć regulamin utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie gminy. Natomiast w terminie 6 miesi ę cy od dnia wej ś cia w ż ycie ustawy, zgodnie z art. 10 ust. 2, burmistrz lub prezydent miasta mia ł obowi ą zek okre ś li ć i poda ć do publicznej wiadomo ś ci wymagania, jakie powinien spe ł ni ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci lub opró ż nienie zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych. 2 Realizuj ą c obowi ą zek okre ś lony w ww. akcie prawnym Prezydent Miasta w dniu 13.04.2006r. wyda ł Zarz ą dzenie Nr 2564/2006 w sprawie okre ś lenia wymaga ń , jakie powinien spe ł ni ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cych si ę o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie niektórych us ł ug komunalnych (karty nr 16-18). W §1 ust. 1 tego Zarz ą dzenia wskazano jakie wymagania powinien spe ł ni ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o zezwolenie na odbiór odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Znalaz ł si ę w nim m.in. wymóg udokumentowania gotowo ś ci przyj ę cia odpadów komunalnych pochodz ą cych z terenu miasta Katowice przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów wynikaj ą cych z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami oraz z Planu Gospodarki Odpadami dla Miasta Katowice (§1 ust. 1 pkt 4 ww. Zarz ą dzenia). Plan gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego zosta ł opracowany w 2003r. na zlecenie Zarz ą du Województwa Ś l ą skiego. Przedmiotowy dokument zosta ł przyj ę ty Uchwa łą Sejmiku Województwa Ś l ą skiego Nr II/11/1/2003 w dniu 25.08.2003r. W zwi ą zku z przyj ę ciem przez Rad ę Ministrów w grudniu 2006r. Krajowego planu gospodarki odpadami 2010 b ę dzie podlega ł aktualizacji, celem dostosowania go do dokumentu wy ż szego szczebla (karta nr 240). W ww. Planie zawarto zestaw informacji o funkcjonuj ą cych sk ł adowiskach odpadów komunalnych w województwie ś l ą skim. W dacie sporz ą dzania Planu czynne by ł y 43 sk ł adowiska. Cz ęść z nich obs ł ugiwa ł a wi ę cej ni ż jedn ą gmin ę . Do sk ł adowisk o zasi ę gu ponadlokalnym nale żą sk ł adowiska zlokalizowane w: M ł ynku–Sobuczynie, Ż ywcu, Wojkowicach, Knurowie, Jastrz ę biu Zdroju, Siemianowicach Ś l ą skich, Tychach, Pyskowicach, Tarnowskich Górach i Bytomiu. Pozosta ł e sk ł adowiska maj ą charakter lokalny (karty nr 261, 401; str. 37 Planu ). Sk ł adowiska o zasi ę gu ponadlokalnym uj ę te w Planie gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego przedstawia poni ż sza tabela. L.p. Nazwa sk ł adowiska Deklarowany rok zako ń czenia eksploatacji Rejon obs ł ugi 1. Wojkowice 2013 Wojkowice, Psary, Bobrowniki, O ż arowice, Mierz ę cice, Radzionków 2. M ł ynek – Sobuczyn 2030 Siewierz, Blachownia, Mstów, Poczesna, R ę dziny, Starcza, K ł obuck, Panki, Boronów, Ż arki, Niegowa, Cz ę stochowa, Ruda Ś l ą ska, Kosz ę cin 3. Ż ywiec 2012 powiat ż ywiecki, Szczyrk, Milówka 4. Knurów 2045 Knurów, Pilchowice, Suszec, N ę dza, Lubomia, Ż ory, Cieszyn, Skoczów, Ustro ń , Wis ł a, Zebrzydowice, Ruda Ś l ą ska, Ku ź nia Raciborska, Jejkowice, Ornontowice 5. Jastrz ę bie Zdrój 2014 Jastrz ę bie Zdrój, Jaworze, Bestwina, Skoczów, Ustro ń , Wis ł a, Zebrzydowice, Paw ł owice, Suszec, Mszana, Ż ory 6. Pyskowice Zaolszany 2015 Pyskowice, Rudziniec, Zbros ł awice, Ruda Ś l ą ska 7. Siemianowice Ś l ą skie 2020 Siemianowice Ś l., Katowice , B ę dzin, Radzionków 8. Tarnowskie Góry 2015 Tarnowskie Góry, Miasteczko Ś l ą skie, Zbros ł awice, Ś wierklaniec, Tworóg 9. Lipie Ś l ą skie 2023 Lubliniec, Pawonków. Boronów, Kosz ę cin 10. Tychy Urbanowice 2020 Tychy, Kobiór, Bieru ń , Wyry, L ę dziny, Bojszowy, Che ł m Ś l., Imielin 11. Bytom 2030 Bytom, Siewierz, Wyry, Radzionków, Ruda Ś l ą ska W ś ród sk ł adowisk o charakterze lokalnym Plan gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego wymienia m.in. sk ł adowisko w Sosnowcu, D ą browie Górniczej (karty nr 261, 401; str. 38 Planu ). Plan Gospodarki Odpadami dla Miasta Katowice zosta ł przyj ę ty przez Rad ę Miasta Katowice Uchwa łą nr XLIII/915/05 z dnia 25.07.2005r. (karty nr 24-176). W rozdziale Planu 3 dotycz ą cym projektowanego systemu gospodarki odpadami zawarty zosta ł podrozdzia ł 5.3.4 Wskazanie miejsca unieszkodliwiania, odzysku i recyklingu odpadów komunalnych (karty nr 90-92). Wskazano w nim jako miejsce unieszkodliwiania odpadów dla miasta Katowice dwa sk ł adowiska – obiekty o charakterze regionalnym, tj. sk ł adowisko w Siemianowicach Ś l ą skich i sk ł adowisko w Tychach Urbanowicach. Gmina wyja ś ni ł a, i ż w Planie gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego dla miasta Katowice przewidziano sk ł adowisko w Siemianowicach Ś l ą skich. Jednak, by przedsi ę biorcy nie zostali ograniczeni do jednego sk ł adowiska, w Planie Gospodarki Odpadami dla Miasta Katowice przewidziano mo ż liwo ść sk ł adowania odpadów komunalnych tak ż e na sk ł adowisku w Tychach Urbanowicach (karta nr 388). Zarówno sk ł adowisko w Siemianowicach Ś l ą skich, jak i sk ł adowiska w Tychach Urbanowicach spe ł niaj ą wymogi art. 9 ust. 3 i 4 ustawy o odpadach 1 (tekst jedn. Dz.U. z 2007r. Nr 39, poz. 251 z pó ź n. zm.), maj ą w planie wojewódzkim status sk ł adowisk regionalnych, spe ł niaj ą zasad ę blisko ś ci okre ś lon ą w art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach 2 (po ł o ż one s ą najbli ż ej Katowic). Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o odpadach (…) w terminie 6 miesi ę cy od dnia podania do publicznej wiadomo ś ci wymaga ń , jakie powinien spe ł ni ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, przedsi ę biorcy prowadz ą cy dzia ł alno ść w zakresie odbierania odpadów komunalnych, byli zobowi ą zani dostosowa ć swoj ą dzia ł alno ść do zmian wprowadzonych ustaw ą oraz wyst ą pi ć z wnioskiem o zmian ę posiadanego zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci na odbieranie odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Je ż eli przedsi ę biorca prowadz ą cy dzia ł alno ść w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci nie wyst ą pi ł z takim wnioskiem, wójt, burmistrz, prezydent miasta na podstawie art. 10 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy o odpadach (…) móg ł stwierdzi ć z urz ę du, bez odszkodowania, wyga ś ni ę cie dotychczasowej decyzji. Przedsi ę biorcy posiadaj ą cy zezwolenia w zakresie odbierania odpadów komunalnych na terenie miasta Katowice zostali poinformowani pismem z dnia 21.04.2006r., i ż zgodnie z ustaw ą z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach (…), maj ą obowi ą zek w terminie 6 miesi ę cy od og ł oszenia Zarz ą dzenia nr 2564/2006 Prezydenta Miasta Katowice z dnia 13 kwietnia 2006r. w sprawie okre ś lenia wymaga ń , jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie niektórych us ł ug komunalnych, dostosowa ć swoj ą dzia ł alno ść do zmian oraz wyst ą pi ć z wnioskiem o zmian ę posiadanego zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na odbieraniu odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci (karta nr 22). W pi ś mie tym przedsi ę biorcy zostali równie ż powiadomieni o skutkach nie wyst ą pienia z takim wnioskiem 1 Art. 9 ust. 3 ustawy o odpadach stanowi, ż e niesegregowane odpady komunalne, pozosta ł o ś ci z sortowania odpadów komunalnych oraz komunalne osady ś ciekowe powinny by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu na obszarze tego województwa, na którym zosta ł y wytworzone, w instalacjach spe ł niaj ą cych wymagania najlepszej dost ę pnej techniki lub technologii, (…), lub w miejscach najbli ż ej po ł o ż onych miejsca ich wytworzenia. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o odpadach niesegregowane odpady komunalne, pozosta ł o ś ci z sortowania odpadów komunalnych oraz komunalne osady ś ciekowe mog ą by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu na obszarze województwa innego ni ż wymienione w ust. 3, je ż eli odleg ł o ść od miejsca wytwarzania odpadów do instalacji przeznaczonej do odzysku lub unieszkodliwiania, spe ł niaj ą cej wymagania najlepszej dost ę pnej techniki lub technologii, (…), lub miejsca przeznaczonego do tego samego odzysku jest mniejsza ni ż odleg ł o ść do instalacji lub miejsca po ł o ż onego na obszarze tego samego województwa. 2 Art. 9 ust. 1 ustawy o odpadach stanowi, ż e odpady powinny by ć w pierwszej kolejno ś ci poddawane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania. W my ś l art. 9 ust. 2 ustawy o odpadach odpady, które nie mog ą by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania, powinny by ć , uwzgl ę dniaj ą c najlepsz ą dost ę pn ą technik ę lub technologi ę , (…), przekazywane do najbli ż ej po ł o ż onych miejsc, w których mog ą by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwione. 4 w postaci stwierdzenia przez Prezydenta Miasta z urz ę du, bez odszkodowania, wyga ś ni ę cia dotychczasowego zezwolenia. Wed ł ug stanu na dzie ń 31.12.2006r. na terenie Gminy Katowice 22 przedsi ę biorców ś wiadczy ł o us ł ugi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie miasta Katowice (karty nr 10-11). Wed ł ug stanu na dzie ń 13.03.2007r. z ww. wnioskiem wyst ą pi ł o 18 przedsi ę biorców. 11 uzyska ł o nowe zezwolenia (karta nr 12), a wnioski 7 pozostawiono bez rozpatrzenia z uwagi na nieuzupe ł nienie braków (karta nr 388). 1 przedsi ę biorca dzia ł a ł w oparciu o zezwolenie wydane mu na okres od dnia 28.04.2007r. do 27.04.2016r., a 1 pos ł ugiwa ł si ę zezwoleniem obowi ą zuj ą cym do dnia 31.03.2006r. (karta nr 388). 2 przedsi ę biorców nie wyst ą pi ł o z wnioskiem o udzielenie zezwolenia zgodnie z zapisami ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw (karta nr 12). Na podstawie art. 10 ust. 4 w zwi ą zku z ust. 3 ww. ustawy przedsi ę biorcom tym wydano decyzje, w których stwierdzono z urz ę du wyga ś ni ę cie, bez odszkodowania, dotychczasowego zezwolenia w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci (karty nr 236-237).Wed ł ug stanu na dzie ń 28.06.2007r. do grona przedsi ę biorców, którzy uzyskali nowe zezwolenia do łą czy ł o kolejnych 4 przedsi ę biorców (karta nr 556). Z danych przedstawionych przez Gmin ę Katowice wynika, ż e odpady komunalne pochodz ą ce z terenu Katowic w latach 2004-2006 by ł y sk ł adowane na sk ł adowisku w Siemianowicach Ś l ą skich (LANDECO Sp. z o.o.), Sosnowcu (Miejski Zak ł ad Sk ł adowania Odpadów) i Chorzowie (PTS ALBA Sp. z o.o.). S ą to sk ł adowiska zlokalizowane na terenie gmin granicz ą cych z Katowicami. Gmina Katowice jako miejsce sk ł adowania odpadów komunalnych z jej terenu w latach 2004-2006 obok ww. sk ł adowisk wskaza ł a tak ż e inne, m.in. MSOK LIPÓWKA w D ą browie Górniczej, Recykling Wojkowice w Wojkowicach, Bytomskie Przedsi ę biorstwo Komunalne Sp. z o.o. w Bytomiu, EKOFOL II S.A. w Bytomiu (sk ł adowisko w Pyskowicach), Zak ł ad Zazieleniania Konserwacji i Rekultywacji w Czeladzi, PPHU KOMART Sp. z o.o. w Knurowie (karta nr 576). S ą to sk ł adowiska zlokalizowane na terenie gmin po ł o ż onych w pobli ż u Katowic 3 . Jakkolwiek LANDECO Sp. z o.o. – w ł a ś ciciel sk ł adowiska w Siemianowicach stwierdzi ł , i ż nie jest w stanie wskaza ć dok ł adnej ilo ś ci odpadów komunalnych przyj ę tych w latach 2005- 2006 z terenu poszczególnych gmin (karta nr 603), to z danych przedstawionych przez Gmin ę Katowice wynika, i ż na tym sk ł adowisku w poszczególnych latach 2004-2007 sk ł adowane by ł y najwi ę ksze ilo ś ci odpadów komunalnych odebranych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Katowic. By ł y to w 2004r. - 42693,83 tony, w 2005r. - 38288,61 tony, w 2006r. - 39015,42 tony, co stanowi odpowiednio ok. 60%, 61% i 64% wszystkich odpadów odebranych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Katowic (karta nr 576). Sk ł adowisko w Tychach Urbanowicach administrowane przez MPGO MASTER Sp. z o.o. ani w 2004r., ani w 2006r. nie przyj ęł o odpadów komunalnych z terenu Katowic, za ś w 2005r. trafi ł o na nie jedynie 15,54 ton odpadów odebranych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z obszaru tej Gminy (karta nr 576). Z danych przedstawionych przez Gmin ę wynika, i ż w zezwoleniach na odbiór odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Katowic obowi ą zuj ą cych przed z ł o ż eniem przez przedsi ę biorców prowadz ą cych t ą dzia ł alno ść wniosków o zmian ę zezwolenia stosownie do art. 10 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o odpadach (…) jako miejsce sk ł adowania odpadów komunalnych, na wniosek tych przedsi ę biorców, oprócz sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich, wymienione by ł y inne sk ł adowiska takie jak: MSOK LIPÓWKA 3 Plan gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego na str. 20, 41-42 zawiera mapy przedstawiaj ą ce lokalizacj ę sk ł adowisk odpadów komunalnych. 5 w D ą browie Górniczej, MSOK Sosnowiec, Recykling Wojkowice w Wojkowicach, PTS ALBA Sp. z o.o. w Chorzowie, Bytomskie Przedsi ę biorstwo Komunalne Sp. z o.o., EKOFOL II S.A. W Bytomiu (sk ł adowisko w Pyskowicach), PPHU KOMART Sp. z o.o. w Knurowie (karty nr 557). Ponadto niektórzy z przedsi ę biorców sk ł adaj ą c, stosownie do art. 10 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o odpadach (…), wnioski o nowe zezwolenia jako miejsca sk ł adowania odpadów komunalnych wskazywali, obok sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich lub Tychach Urbanowicach, inne sk ł adowiska, nie wymienione w Planie gospodarki odpadami dla Miasta Katowice (karty nr 206, 517, 520, 529), niemniej w otrzymanym zezwoleniu jako dozwolone miejsca sk ł adowania odpadów zosta ł y wymienione sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich lub w Tychach Urbanowicach, a tylko wyj ą tkowo dla odpadów innych ni ż niesegregowane odpady komunalne, sk ł adowiska takie jak: Bytomskie Przedsi ę biorstwo Komunalne Sp. z o.o. w Bytomiu, LIPÓWKA I w D ą browie Górniczej, EKOFOL II S.A. w Bytomiu (sk ł adowisko w Pyskowicach) 4 , Zak ł ad Zazieleniania Konserwacji i Rekultywacji w Czeladzi. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Dla uznania, ż e sprawa ma charakter antymonopolowy niezb ę dne jest ustalenie czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to przyj ąć , ż e ma ona charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Znajduje wi ę c zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Poj ę cie interesu publicznego nie zosta ł o zdefiniowane w ustawie, niemniej by ł o ono wielokrotnie przedmiotem interpretacji S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zdaniem S ą du, wyra ż onym w wyroku z dnia 12 czerwca 2002r. (sygn. akt XVII Ama 47/2001), poj ę cie interesu publicznego nie jest poj ę ciem o charakterze jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany, a Organ Antymonopolowy w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji winien by ć rzecznikiem tego interesu. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, odnosz ą cy si ę do ogó ł u, a nie do jednostki czy te ż okre ś lonej grupy. Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów winno by ć uprzednie udowodnienie przez Organ Antymonopolowy, czy nast ą pi ł o rzeczywiste naruszenie wskazanego przepisami ustawy interesu publicznego. W ten sam sposób S ą d wypowiedzia ł si ę w wyrokach z dnia: 25.06.2001r. sygn. XVII Ama 84/00, 28.05.2001r. sygn. XVII Ama 82/00, 27.06.2001r. sygn. XVII Ama 92/00, 12.11.2001r. sygn. XVII Ama 105/00 oraz 04.07.2001r. sygn. XVII Ama 108/00. W ś wietle powy ż szego orzecznictwa, Organ Antymonopolowy mo ż e wszcz ąć i prowadzi ć post ę powanie antymonopolowe wy łą cznie wówczas, gdy zachodzi podejrzenie, i ż nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznego, a zatem, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty zosta ł szerszy kr ą g uczestników rynku lub te ż wywo ł uj ą one inne niekorzystne zjawiska na rynku. Wymienione w art. 1 cele ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, 4 Z zezwolenia udzielonego Ekologicznym Systemom Transportu Aglomeracji Sp. z o.o. z siedzib ą w Rudzie Ś l ą skiej wynika, ż e niesegregowane odpady komunalne kod 20 03 01 przedsi ę biorca ten mo ż e sk ł adowa ć na sk ł adowisku w Siemianowicach Ś l ą skich oraz na sk ł adowisku EKOFOL II S.A. w Pyskowicach (karty nr 558- 559) 6 które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na wi ę c podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których efektem lub celem jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów innych uczestników rynku. Gmina posiada monopol prawny w zakresie dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na jej terytorium. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, ż e z racji posiadanej si ł y rynkowej ma mo ż liwo ść eksploatowania zajmowanej na rynku pozycji kosztem jego uczestników, w tym podejmowania dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionego w niniejszym post ę powaniu zarzutu. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego jest wystarczaj ą ce, a zarazem niezb ę dne, dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku. Dzia ł ania Gminy Katowice mog ą prowadzi ć do ograniczenia powstania i rozwoju konkurencji na rynku wywozu odpadów oraz negatywnie wp ł ywa ć na sytuacj ę konkurencyjn ą przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść w zakresie wywozu odpadów komunalnych na jej terenie. Skutki dzia ł ania Gminy mog ą dotkn ąć ka ż dego przedsi ę biorc ę , który ju ż zajmuje si ę wywozem odpadów, jak równie ż ka ż dego przedsi ę biorc ę , który w przysz ł o ś ci b ę dzie chcia ł rozpocz ąć dzia ł alno ść na tym rynku. Kwestionowane zachowanie Gminy Katowice mo ż e mie ć po ś rednio wp ł yw na konsumentów korzystaj ą cych z us ł ug wywozu odpadów komunalnych, ograniczone bowiem zostaj ą mo ż liwo ś ci dokonywania wyboru spo ś ród ofert wi ę kszej liczby konkurentów dzia ł aj ą cych na ww. rynku tego, który ich zdaniem proponuje najlepsze warunki wykonania us ł ugi wywozu odpadów komunalnych i jest konkurencyjny cenowo. Ograniczenie konkurencji na rynku wywozu odpadów, patrz ą c z punktu widzenia interesów konsumentów, oddzia ł uje negatywnie na jako ść us ł ug i ich cen ę . Tak wi ę c, w ś wietle powy ż szych wywodów, w niniejszym post ę powaniu mamy do czynienia z mo ż liwo ś ci ą naruszenia interesu publicznoprawnego przez Gmin ę Katowice, co uzasadnia ocen ę jej zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I.1. Organ Antymonopolowy zarzuci ł Gminie Katowice nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji polegaj ą ce na narzucaniu przedsi ę biorcom ubiegaj ą cym si ę o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na terenie Gminy Katowice jako miejsca sk ł adowania odpadów wy łą cznie sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich nale żą cego do „LANDECO” Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach lub sk ł adowiska w Tychach Urbanowicach nale żą cego do Mi ę dzygminnego Przedsi ę biorstwa Gospodarki Odpadami „MASTER” Sp. z o.o. z siedzib ą w Tychach, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , okre ś lonej w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest łą czne spe ł nienie nast ę puj ą cych przes ł anek: - pozycja dominuj ą ca przedsi ę biorcy na rynku, - przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę na rynku mog ą wi ą za ć si ę z realizacj ą zada ń przez samorz ą d terytorialny, w szczególno ś ci polegaj ą cych na zagwarantowaniu spo ł eczno ś ci lokalnej dost ę pu do podstawowych us ł ug bytowych. Gminy wyposa ż one w znaczny maj ą tek, 7 a zarazem zobowi ą zane do realizacji tzw. zada ń w ł asnych, wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.), obejmuj ą cych m.in. zapewnienie dost ę pu do us ł ugi wywozu nieczysto ś ci sta ł ych, a tak ż e szeroko rozumianej czysto ś ci i porz ą dku, maj ą du żą mo ż liwo ść wp ł ywania swoimi decyzjami na relacje konkurencyjne przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na ww. rynkach. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ma zastosowanie do oceny dzia ł alno ś ci gospodarczej gminy oraz do oceny dzia ł alno ś ci publicznej gminy w zakresie zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty, o których mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym, o ile dzia ł alno ść ta wywo ł uje skutki praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie antymonopolowym (por. wyroki S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, poprzednio nazywanego S ą dem Antymonopolowym: z dnia 08.09.1999r. sygn. akt XVII Ama 27/99, z dnia 08.11.2000r. sygn. akt XVII Ama 95/99, z dnia 12.12.2001r. sygn. akt XVII Ama 1/01, z dnia 03.12.2003r. sygn. akt XVII Ama 139/02, z dnia 26.11.2003r. sygn. akt XVII Ama 8/03). Gmina Katowice podejmuj ą c dzia ł alno ść organizacyjn ą dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na swoim terenie, m.in. poprzez zapewnienie us ł ug w zakresie zbierania i wywo ż enia odpadów komunalnych, spe ł nia wszystkie kryteria definicji przedsi ę biorcy, o których mowa w art. 4 pkt 1a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Wymienione wy ż ej us ł ugi niew ą tpliwie nale żą do us ł ug o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, w zwi ą zku z czym w rozpatrywanej sprawie do Gminy maj ą zastosowanie przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę stosowane przez przedsi ę biorców ujawniaj ą si ę na okre ś lonym rynku. St ą d te ż dla poprawnej oceny zachowania Gminy Katowice w kontek ś cie przes ł anek wynikaj ą cych z art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest zdefiniowanie rynku w ł a ś ciwego w sprawie. Zgodnie z art. 4 pkt 9 ww. ustawy przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o samorz ą dzie gminnym na gminy na ł o ż ono obowi ą zek zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty m.in. w zakresie utrzymania czysto ś ci i porz ą dku oraz wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Obowi ą zki gmin w tym zakresie ograniczaj ą si ę wi ę c do podleg ł ego im obszaru. W niniejszej sprawie obszar ten obejmuje teren Gminy Katowice. Art. 3 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996r. o utrzymaniu porz ą dku i czysto ś ci w gminach (Dz.U. Nr 132, poz. 622 z pó ź n. zm.) do obowi ą zkowych zada ń gminy zalicza utrzymanie czysto ś ci i porz ą dku. Gminy maj ą obowi ą zek zapewni ć czysto ść i porz ą dek na swoim terenie oraz tworzy ć warunki niezb ę dne do ich utrzymania, w szczególno ś ci tworz ą c warunki do wykonywania prac zwi ą zanych z utrzymaniem czysto ś ci i porz ą dku lub zapewniaj ą c wykonanie tych prac przez tworzenie odpowiednich jednostek organizacyjnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach na prowadzenie przez przedsi ę biorców dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci wymagane jest uzyskanie zezwolenia, którego (w my ś l art. 7 ust. 6 tej ustawy) udziela, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na miejsce ś wiadczenia us ł ug. Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 3 ww. ustawy wójt, burmistrz lub prezydent miasta okre ś la i podaje do publicznej wiadomo ś ci wymagania, jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia na 8 ś wiadczenie us ł ug okre ś lonych w ust. 1. Plan Gospodarki Odpadami dla Miasta Katowice i Zarz ą dzenie Prezydenta Miasta Katowice Nr 2564/2006 z dnia 13.04.2006r. w sprawie okre ś lenia wymaga ń , jakie powinien spe ł ni ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cych si ę o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie niektórych us ł ug komunalnych dotyczy obszaru Gminy Katowice. Wymagania w zakresie zbierania i transportu odpadów komunalnych okre ś lone w §1 ust. 1 tego Zarz ą dzenia stawiane s ą przedsi ę biorcom, którzy chc ą prowadzi ć dzia ł alno ść na tym terenie. Maj ą c na uwadze powy ż sze za rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie przyj ę to rynek dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci obejmuj ą cy teren Gminy Katowice. W bezpo ś rednim zwi ą zku z ww. rynkiem dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci pozostaje rynek ś wiadczenia us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Gminy Katowice. Ś wiadczenie us ł ug w powy ż szym zakresie jest bowiem ca ł kowicie uzale ż nione od uzyskania przedmiotowego zezwolenia. Innymi s ł owy, bez stosownego zezwolenia uzyskanego od Gminy, podmioty ubiegaj ą ce si ę o mo ż liwo ść prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej polegaj ą cej na odbiorze odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci nie mog ą wykonywa ć tego rodzaju us ł ug. Teoria dwóch rynków zosta ł a zaakceptowana przez europejskie organy antymonopolowe np. w sprawie ECS/AKZO, w której pozycja dominuj ą ca na jednym rynku mo ż e by ć nadu ż yta wskutek post ę powania przedsi ę biorstwa na innym rynku. W sprawie tej Komisja okre ś li ł a rynek produktu jako rynek nadtlenków organicznych, mimo ż e nadu ż ycie mia ł o na celu wyrz ą dzenie szkód spó ł ce ECS na innym rynku - rynku dodatków do m ą ki 5 . Komisja Europejska i Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci uznali, ż e „ nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej na rynku surowców mo ż e ogranicza ć konkurencj ę na rynku, na którym s ą sprzedawane pochodne surowca, i te efekty musz ą by ć wzi ę te pod uwag ę w rozwa ż aniach skutków naruszenia prawa, nawet je ś li rynek produktów pochodnych nie stanowi rynku samoistnego ” 6 . Równie ż S ą d Okr ę gowy w Warszawie - Ochrony Konkurencji i Konsumentów i S ą d Najwy ż szy wielokrotnie wypowiada ł si ę w ww. zakresie (np. wyroki SOKiK z dnia 21.01.1998r. sygn. akt XVII Ama 51/97, z dnia 2.10.1996r. sygn. akt XVII Amr 37/96, z dnia 20.09.1995r. sygn. akt XVII Amr 28/95, z dnia 3.06.1998r. sygn. akt XVII Ama 16/98, wyroki S ą du Najwy ż szego z dnia 15.05.2003r. sygn. akt I CKN 311/01, z dnia 15.05.2003r. sygn. akt I CKN 313/01). Z podobn ą sytuacj ą mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdzie monopol Gminy Katowice na rynku dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na jej terenie, dotycz ą cy m.in. wy łą cznych uprawnie ń do udzielania zezwole ń przedsi ę biorcom, wywiera bezpo ś redni wp ł yw na rynek wspó ł zale ż ny, tj. rynek ś wiadczenia us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Gminy Katowice, mog ą c powodowa ć na tym rynku zachwianie konkurencji. Art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. 5 sprawa nr IV/30.698, ECS/AKZO, Commission decision 1985, Official Journal of the European Communities, nr L 374, s. 16-17 6 vide: B. Majewska-Jurczyk, Dominacja w polityce konkurencji Unii Europejskiej , Wroc ł aw1998, s. 46-47 i podane tam orzecznictwo 9 W ś wietle przytoczonych powy ż ej przepisów ustawy o samorz ą dzie gminnym i ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach Gminie Katowice mo ż na przypisa ć posiadanie monopolu prawnego. Wymienione ustawy wy łą cznie Gminie przyznaj ą wspomniane powy ż ej uprawnienia w ł adcze na rynku dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na jej terenie, którym musz ą podporz ą dkowa ć si ę uczestnicy lokalnego rynku ś wiadczenia us ł ug w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, tj. przedsi ę biorcy wywo żą cy odpady po stronie poda ż owej rynku i w ł a ś ciciele nieruchomo ś ci po jego stronie popytowej. B ę d ą c monopolist ą prawnym, Gmina wype ł nia przes ł anki dominacji rynkowej okre ś lone w przywo ł anym art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Doda ć nale ż y, ż e sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e podmiot posiadaj ą cy siln ą pozycj ę dominuj ą c ą ma mo ż liwo ść oddzia ł ywania na stan konkurencji na rynku. Gmina posiadaj ą c monopol prawny w zakresie dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na jej terenie dysponuje wi ę c si łą pozwalaj ą c ą jej jednostronnie dyktowa ć warunki prowadzenia dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach na prowadzenie przez przedsi ę biorców dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci wymagane jest uzyskanie zezwolenia. Zezwolenia udziela w drodze decyzji, w my ś l z art. 7 ust. 6, wójt, burmistrz lub prezydent w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na miejsce ś wiadczenia us ł ug. Art. 8 ww. ustawy precyzuje, co powinien zawiera ć wniosek o udzielenie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. W my ś l art. 8 ust. 2 tej ustawy przedsi ę biorca powinien m.in. udokumentowa ć gotowo ść przyj ę cia odpadów przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, spe ł niaj ą cego wymagania odno ś nie miejsc odzysku i unieszkodliwiania, o których mowa w art. 9 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach oraz w art. 7 ust. 3a pkt 2 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach. Art. 9 ust. 1 c ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach stanowi, ż e w ł a ś ciwy organ mo ż e odmówi ć wydania zezwolenia, je ż eli zamierzony sposób gospodarowania odpadami jest niezgodny z gminnym planem gospodarki odpadami. Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o odpadach plan taki okre ś la m.in. rozmieszczenie istniej ą cych instalacji i urz ą dze ń do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów. Jednocze ś nie zapis § 4 pkt 1 lit. f rozporz ą dzenia Ministra Ś rodowiska z dnia 9 kwietnia 2003r. w sprawie sporz ą dzania planów gospodarki odpadami (Dz.U. Nr 66, poz. 620) u ś ci ś la to, ż e gminny plan gospodarki okre ś la m.in. wykaz podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść w zakresie zbierania, transportu, odzysku oraz unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Za ś w § 4 pkt 4 wskazuje, i ż plan taki okre ś la równie ż projektowany system gospodarki odpadami, w szczególno ś ci gospodarki odpadami komunalnymi i opakowaniowymi, uwzgl ę dniaj ą cy ich zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie, ze wskazaniem miejsca unieszkodliwiania odpadów. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o odpadach odpady powinny by ć w pierwszej kolejno ś ci poddawane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania. Natomiast z art. 9 ust. 2 tej ż e ustawy wynika, i ż odpady, które nie mog ą by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania, powinny by ć , uwzgl ę dniaj ą c najlepsz ą dost ę pn ą technik ę lub technologi ę , o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony ś rodowiska, przekazywane do najbli ż ej po ł o ż onych miejsc, w których mog ą by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwione. Szczególn ą uwag ę nale ż y zwróci ć na przepis art. 9 ust. 3 ustawy o odpadach, który mówi, i ż niesegregowane odpady komunalne, 10 pozosta ł o ś ci z sortowania odpadów komunalnych oraz komunalne osady ś ciekowe powinny by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu na obszarze tego województwa, na którym zosta ł y wytworzone, w instalacjach spe ł niaj ą cych wymagania najlepszej dost ę pnej techniki lub technologii, o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony ś rodowiska, lub w miejscach najbli ż ej po ł o ż onych miejsca ich wytworzenia. Ww. odpady mog ą by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu na obszarze województwa innego ni ż to na terenie którego zosta ł y wytworzone, je ż eli odleg ł o ść od miejsca wytworzenia odpadów do instalacji przeznaczonej do odzysku lub unieszkodliwiania, spe ł niaj ą cej wymaniania najlepszej dost ę pnej techniki lub technologii, o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony ś rodowiska, lub miejsca przeznaczonego do tego samego odzysku jest mniejsza ni ż odleg ł o ść do instalacji lub miejsca po ł o ż onego na obszarze tego samego województwa (art. 9 ust. 4 ustawy o odpadach). Art. 7 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach stanowi, ż e wójt, burmistrz lub prezydent miasta okre ś la i podaje do publicznej wiadomo ś ci wymagania, jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia na ś wiadczenie ww. us ł ug. Za ś art. 7 ust. 3a pkt 2 ww. ustawy mówi, ż e wójt, burmistrz lub prezydent miasta okre ś la i podaje do publicznej wiadomo ś ci wymagania, jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia uwzgl ę dniaj ą c w przypadku zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci - równie ż miejsca odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych wynikaj ą ce z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, do których odpady maj ą by ć przekazywane. Jednak ż e, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Ś rodowiska z dnia 30 grudnia 2005r. w sprawie szczegó ł owego sposobu okre ś lania wymaga ń , jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia (Dz.U. z 2006r., Nr 5, poz. 33) wymagania w zakresie m.in. miejsca odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, jakie powinien spe ł nia ć przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia na odbieranie odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, okre ś la si ę w sposób precyzyjny, zrozumia ł y, niedyskryminuj ą cy, nieograniczaj ą cy konkurencji oraz nieutrudniaj ą cy dost ę pu do rynku przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Prezydent Miasta Katowice okre ś laj ą c w kwietniu 2006r. nowe wymagania, jakie powinni spe ł nia ć przedsi ę biorcy ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci co do zasady dzia ł a ł zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Przedsi ę biorcy z odpowiednim wyprzedzeniem zostali poinformowali o tym fakcie i chc ą c nadal prowadzi ć dzia ł alno ść w ww. zakresie winni byli w terminie 6 miesi ę cy dostosowa ć swoj ą dzia ł alno ść do wprowadzonych zmian i wyst ą pi ć z wnioskiem o zmian ę posiadanego zezwolenia. Wed ł ug stanu na marzec 2007r. 18 przedsi ę biorców wyst ą pi ł o z takim wnioskiem, z tego 11 z nich uzyska ł o nowe zezwolenia, a wnioski 7 z uwagi na nieuzupe ł nienie braków pozostawiono bez rozpatrzenia. 2 przedsi ę biorcy utracili zezwolenie poniewa ż w ogóle nie wyst ą pili z wnioskiem o aktualizacj ę zezwolenia. Uwag ę nale ż y jednak zwróci ć na fakt, ż e w ś ród warunków, jakie winni spe ł ni ć przedsi ę biorcy, znalaz ł si ę m.in. wymóg udokumentowania gotowo ś ci przyj ę cia odpadów komunalnych pochodz ą cych z terenu miasta Katowice przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów wynikaj ą cych z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami oraz z Planu Gospodarki Odpadami dla Miasta Katowice (§1 ust. 1 pkt 4 ww. Zarz ą dzenia Prezydenta Miasta Katowice). W wojewódzkim planie gospodarki odpadami zamieszczono informacje o 43 sk ł adowiskach funkcjonuj ą cych w dacie jego sporz ą dzania, z podzia ł em na lokalne (32) i ponadlokalne (11). Zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach Prezydent Miasta Katowice 11 okre ś laj ą c miejsca, do których odpady komunalne mog ą by ć przekazywane, powinien uwzgl ę dni ć miejsca odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów wynikaj ą ce z Planu gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego . Tymczasem w gminnym planie jako miejsca unieszkodliwiania odpadów komunalnych z terenu Katowic wskazano tylko dwa sk ł adowiska – obiekty o charakterze regionalnym wymienione w planie wojewódzkim, tj. sk ł adowisko w Siemianowicach Ś l ą skich oraz sk ł adowisko w Tychach Urbanowicach. Gmina Katowice w toku post ę powania podnosi ł a, ż e zasadniczo Plan gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego wskazuje, i ż odpady komunalne pochodz ą ce z terenu Katowic winny by ć deponowane na sk ł adowisku w Siemianowicach Ś l ą skich, za ś Plan Gospodarki Odpadami dla Miasta Katowice wskazuje jako zalecane miejsce deponowania odpadów nie tylko sk ł adowisko w Siemianowicach Ś l ą skich, ale i sk ł adowisko w Tychach Urbanowicach, co wychodzi naprzeciw oczekiwaniom przedsi ę biorców i stwarza im mo ż liwo ść wyboru miejsca sk ł adowania odpadów (karta nr 388). Z takim stanowiskiem Gminy nie mo ż na si ę zgodzi ć , co prawda w Planie gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego obok wpisu dotycz ą cego sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich, w rejonie obs ł ugi wpisano Katowice, ale oznacza to tylko tyle, ż e w okresie sporz ą dzania planu odpady komunalne z terenu Katowic by ł y deponowane na tym sk ł adowisku. Poza tym Gmina Katowice jest niekonsekwentna w przyj ę tej przez siebie interpretacji wojewódzkiego planu poniewa ż w Planie Gospodarki Odpadami dla Miasta Katowice obok sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich wskazuje sk ł adowisko w Tychach Urbanowicach, którego rejon obs ł ugi opisany w planie wojewódzkim obejmowa ł 8 gmin (Tychy, Kobiór, Bieru ń , Wyry, L ę dziny, Bojszowy, Che ł m Ś l ą ski, Imielin), ale nie obejmowa ł Katowic. Ponadto Gmina zwróci ł a uwag ę , ż e Prezydent Miasta Katowice podejmuj ą c decyzj ę o dopuszczalnych miejscach sk ł adowania odpadów odebranych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z jej terenu mia ł na wzgl ę dzie zasady gospodarowania odpadami okre ś lone w ustawie o odpadach, m.in. wymóg poddania niesegregowanych odpadów komunalnych odzyskowi lub unieszkodliwianiu na obszarze województwa ś l ą skiego oraz to, i ż instalacja przeznaczona do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów winna spe ł nia ć wymagania najlepszej dost ę pnej techniki lub technologii. Kieruj ą c si ę tymi przes ł ankami, zgodnie z przys ł uguj ą cymi jej kompetencjami, Gmina wybra ł a w ł a ś nie 2 ww. sk ł adowiska odpadów, zlokalizowane na terenie gmin granicz ą cych z Katowicami. W istocie przytoczone przepisy ustawy o odpadach rozstrzygaj ą gdzie winny by ć unieszkodliwianie odpady komunalne. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach odpady powinny by ć w pierwszej kolejno ś ci poddawane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania, a je ś li to nie jest mo ż liwe winny by ć przekazywane do najbli ż ej po ł o ż onych miejsc, w których mog ą by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwione. Zarazem przepis art. 9 ust. 3 ww. ustawy o odpadach mówi, i ż niesegregowane odpady komunalne, pozosta ł o ś ci z sortowania odpadów komunalnych oraz komunalne osady ś ciekowe powinny by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu na obszarze tego województwa, na którym zosta ł y wytworzone. Odpady komunalne mog ą by ć poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu na obszarze województwa innego ni ż to, na terenie którego je wytworzono, je ż eli odleg ł o ść od miejsca wytwarzania odpadów do instalacji przeznaczonej do odzysku lub unieszkodliwiania jest mniejsza ni ż odleg ł o ść do instalacji po ł o ż onej na obszarze tego samego województwa (art. 9 ust. 4 ww. ustawy). Z przytoczony przepisów wynika, ż e w przypadku odpadów komunalnych zasada blisko ś ci wyra ż ona w art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach jest spe ł niona, gdy s ą one poddawane odzyskowi lub unieszkodliwianiu na terenie województwa na obszarze którego zosta ł y wytworzone, a nawet przy spe ł nieniu okre ś lonej przes ł anki, na obszarze innego województwa. Argumentem na poparcie twierdzenia, ż e zasada blisko ś ci nie doznaje 12 uszczerbku w razie unieszkodliwiania odpadów komunalnych na terenie województwa, na obszarze którego powsta ł y, jest równie ż cytowany powy ż ej art. 8 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach, który mówi o konieczno ś ci udokumentowania przez przedsi ę biorc ę ubiegaj ą cego si ę o zezwolenie gotowo ś ci przyj ę cia odpadów komunalnych przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów spe ł niaj ą cego wymagania okre ś lone w art. 9 ust. 3 i 4 ustawy o odpadach i art. 7 ust. 3a pkt 2 ustawy o ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach. Oba te przepisy dopuszczaj ą mo ż liwo ść sk ł adowania odpadów komunalnych w przeznaczonych do tego miejscach zlokalizowanych na terenie województwa, na obszarze którego zosta ł y wytworzone, bez ż adnych dodatkowych ogranicze ń je ś li chodzi o odleg ł o ść pomi ę dzy sk ł adowiskiem a miejscem wytworzenia odpadów. Gmina Katowice jest przekonana, ż e przytoczone powy ż ej przepisy w zakresie gospodarki odpadami daj ą jej prawo do zaw ęż enia liczby podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych, z którymi mog ą nawi ą za ć wspó ł prac ę przedsi ę biorcy zajmuj ą cy si ę wywozem odpadów komunalnych z jej terenu, do jednego lub dwóch sk ł adowisk. Z takim stanowiskiem nie mo ż na si ę zgodzi ć . Przedsi ę biorcy zajmuj ą cy si ę wywozem odpadów komunalnych na terenie Gminy Katowice winni mie ć prawo wyboru spo ś ród ofert wszystkich sk ł adowisk zlokalizowanych na terenie województwa ś l ą skiego, które posiadaj ą odpowiednie zezwolenia i spe ł niaj ą przes ł anki wymienione w art. 9 ustawy o odpadach. Wymaganie od przedsi ę biorców ubiegaj ą cych si ę o zezwolenie, by dokonali wyboru spo ś ród dwóch sk ł adowisk wyznaczonych przez Gmin ę Katowice utrudnia i ogranicza podejmowanie dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Zapewnienie przez Gmin ę mo ż liwo ś ci wyboru pomi ę dzy dwoma ww. sk ł adowiskami trudno oceni ć pozytywnie równie ż wówczas je ś li we ź mie si ę pod uwag ę , ż e w latach 2004-2006 przedsi ę biorcy odbieraj ą cy odpady z terenu Gminy Katowice praktycznie nie korzystali z us ł ug sk ł adowiska w Tychach, w tym okresie zdeponowano na nim bowiem tyko ok. 15 ton odpadów komunalnych pochodz ą cych z terenu Katowic. Powy ż sze ustalenia prowadz ą do wniosku, i ż ww. przedsi ę biorcy nie byli zainteresowani sk ł adowaniem odpadów w Tychach. Nie jest zatem jasne na jakiej podstawie Gmina Katowice uzna ł a, ż e wskazuj ą c sk ł adowisko w Tychach, jako jedno z obligatoryjnych sk ł adowisk, obok sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich, wychodzi naprzeciw oczekiwaniom przedsi ę biorców zajmuj ą cych si ę wywozem odpadów komunalnych na jej terenie. Gmina Katowice okre ś laj ą c w zezwoleniu miejsce sk ł adowania odpadów musi równie ż bra ć pod uwag ę przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Je ż eli przedsi ę biorca ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zezwolenia posiada lub mo ż e uzyska ć zapewnienie przyj ę cia odpadów przez innego przedsi ę biorc ę prowadz ą cego dzia ł alno ść w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów komunalnych dzia ł aj ą cego na terenie województwa ś l ą skiego i posiadaj ą cego w tym zakresie stosowne zezwolenia, to Gmina nie powinna przypisywa ć sobie prawa do odmowy wskazania tego wysypiska w wydawanym zezwoleniu. Rozszerzenie mo ż liwo ś ci wyboru do wszystkich sk ł adowisk dzia ł aj ą cych na terenie województwa ś l ą skiego nie narusza bowiem zasady blisko ś ci, o której mówi art. 9 ust. 2 ustawy o odpadach. Odmawiaj ą c przedsi ę biorcom prawa dokonania samodzielnego wyboru sk ł adowiska spo ś ród wszystkich spe ł niaj ą cych przes ł anki z art. 9 ustawy o odpadach Gmina tworzy bowiem bariery dla rozwoju nieskr ę powanej konkurencji pomi ę dzy przedsi ę biorcami ś wiadcz ą cymi us ł ugi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, co odbywa si ę ze szkod ą dla ko ń cowych nabywców tych us ł ug. Koszt sk ł adowania odpadów jest jednym z kosztów maj ą cych znacz ą cy wp ł yw na cen ę za odbiór odpadów. Z okoliczno ś ci sprawy wynika, i ż przedsi ę biorcy zajmuj ą cy si ę odbieraniem odpadów komunalnych na terenie Gminy Katowice korzystali z us ł ug nie tylko sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich, ale i innych sk ł adowisk zlokalizowanych w pobli ż u Gminy Katowice. Za ś na skutek dzia ł a ń 13 Gminy przedsi ę biorcy maj ą c ograniczony wybór miejsca sk ł adowania odpadów nie mog ą wybiera ć spo ś ród wi ę kszej liczby ofert, które mog ą znacznie ró ż ni ć si ę co do ceny za sk ł adowanie odpadów. Poprzez utrudnianie przedsi ę biorcom zajmuj ą cym si ę wywozem odpadów komunalnych na terenie Katowic dost ę pu do ta ń szych us ł ug sk ł adowania odpadów Gmina ogranicza konkurencj ę cenow ą na rynku ś wiadczenia us ł ug odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z jej terenu. Poszukiwanie ta ń szych warunków ś wiadczenia us ł ug jest w ł a ś nie wynikiem dzia ł ania konkurencji cenowej, co w efekcie prowadzi do efektywno ś ci ekonomicznej, a tym samym stwarza mo ż liwo ść oferowania ko ń cowym odbiorcom us ł ug po ni ż szych cenach. Takie zachowanie przedsi ę biorców jest jak najbardziej oczekiwane i ś wiadczy o dzia ł aniu rzeczywistej konkurencji, a jednocze ś nie jest sposobem budowania przez przedsi ę biorców legalnymi ś rodkami przewagi konkurencyjnej nad rywalami. Mechanizm ten i wskazane wy ż ej korzy ś ci nie mog ą jednak skutecznie ujawni ć si ę na rynku katowickim z powodów, które zosta ł y wykazane wy ż ej. Gmina Katowice pozbawiaj ą c przedsi ę biorców prawa do wywozu odpadów komunalnych z jej terenu na inne sk ł adowiska wymienione w Planie gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego , od dwóch wskazanych przez ni ą gminnym planie gospodarki odpadami, faworyzuje Landeco Sp. z o.o. – w ł a ś ciciela sk ł adowiska w Siemianowicach Ś l ą skich oraz MPGO MASTER Sp. z o.o. w Tychach w ł a ś ciciela sk ł adowiska w Tychach Urbanowicach i przeciwdzia ł a rozwojowi wolnej konkurencji w zakresie sk ł adowania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych na terenie województwa ś l ą skiego. Wskutek takich dzia ł a ń mechanizmy rynkowe nie mog ą funkcjonowa ć w sposób prawid ł owy, a przedsi ę biorcy traktowani przez Gmin ę w sposób uprzywilejowany w znacznym stopniu pozbawieni s ą nacisków na to, aby oferowa ć ni ż sze ceny lub korzystniejsze warunki ś wiadczonych przez siebie us ł ug. Odmawiaj ą c przedsi ę biorcom prawa dokonania samodzielnego wyboru sk ł adowiska spo ś ród wszystkich spe ł niaj ą cych przes ł anki z art. 9 ustawy o odpadach Gmina tworzy zatem równie ż bariery dla rozwoju nieskr ę powanej konkurencji nie tylko na rynku odbierania odpadów komunalnych, ale i na rynku sk ł adowania odpadów, tj. pomi ę dzy przedsi ę biorcami prowadz ą cymi sk ł adowiska na terenie województwa ś l ą skiego. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż na mocy przepisów art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zm.) Gmina odpowiada za kszta ł t i organizacj ę utrzymania czysto ś ci i porz ą dku, a tak ż e musi dba ć o zapewnienie bezpiecze ń stwa ekologicznego. W ż adnym jednak wypadku Gmina Katowice nie powinna podejmowa ć dzia ł a ń zmierzaj ą cych do uprzywilejowania wybranych przedsi ę biorców, co przynosi szkody dla konkurencji. Pami ę ta ć równie ż nale ż y, ż e dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , w tym praktyki z art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie jest konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku okre ś lonego skutku 7 . Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie antymonopolowym, zgodnie z którym dla zaistnienia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. 7 por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97 14 akt XVII Ama 65/03 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997r. sygn. akt I CKN 114/97 wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ Antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Jakkolwiek, na terenie Gminy Katowice dzia ł a ok. 15 przedsi ę biorców oferuj ą cych us ł ugi odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, jednak ż e w wyniku braku mo ż liwo ś ci wyboru sk ł adowiska, na które wywioz ą odpady, konkurencja mi ę dzy nimi zosta ł a w istotny sposób zniekszta ł cona. Wskutek dzia ł a ń Gminy miejsca sk ł adowania i unieszkodliwiania odpadów s ą tylko dwa, a przedsi ę biorcy zarz ą dzaj ą cy tymi sk ł adowiskami mog ą dyktowa ć warunki kontraktów o sk ł adowanie odpadów odebranych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu Katowic. Przedsi ę biorcy nie mog ą wywozi ć odpadów na inne sk ł adowiska, które mog ł yby zaoferowa ć im ni ż sze ceny. W zwi ą zku z tym maj ą ograniczone mo ż liwo ś ci konkurowania cen ą , której istotnym sk ł adnikiem jest cena przyj ę cia odpadów przez sk ł adowisko. W efekcie poszkodowany jest tak ż e konsument, który p ł aci za us ł ug ę odbioru odpadów i nie ma mo ż liwo ś ci wyboru ani wp ł ywu na wybór ta ń szego us ł ugodawcy. St ą d te ż orzeczono jak w punkcie I.1 sentencji decyzji. I.2 Zgodnie z tre ś ci ą art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 9, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Gmina osi ą gn ęł a w 2006r. przychód w wysoko ś ci 1 069 712 250 PLN (karta nr 599-660). 10% przychodu Gminy Katowice osi ą gni ę tego w 2006r. to 106 971 225 PLN. Kwota 106 971 225 PLN mo ż e zatem stanowi ć maksymaln ą wysoko ść kary na ł o ż onej na Gmin ę na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 111 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci naruszenia przepisów tej ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ponadto przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej, o którym mowa w art. 111 ww. ustawy uwzgl ę dnia si ę równie ż okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 oraz z 2006r. Nr 157, poz. 1119, Nr 170, poz. 1217 i Nr 249 poz. 1834) Jak wykazano w uzasadnieniu punktu I.1 sentencji decyzji Gmina Katowice narzucaj ą c przedsi ę biorcom zajmuj ą cym si ę odbieraniem odpadów komunalnych na jej terenie dwa miejsca sk ł adowania odpadów i odmawiaj ą c im tym samym prawa dokonania samodzielnego wyboru sk ł adowiska spo ś ród wszystkich spe ł niaj ą cych przes ł anki z art. 9 ustawy o odpadach 15 wymienionych w Planie gospodarki odpadami dla województwa ś l ą skiego tworzy bariery dla rozwoju nieskr ę powanej konkurencji zarówno pomi ę dzy przedsi ę biorcami ś wiadcz ą cymi us ł ugi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, jak równie ż na rynku sk ł adowania odpadów, co odbywa si ę ze szkod ą dla ko ń cowych nabywców tych us ł ug. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą Gmin ę Katowice jest równie ż fakt, i ż Gmina dokona ł a uprzedniego naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadu ż ywaj ą c pozycji dominuj ą cej na tym samym rynku w ł a ś ciwym, co zosta ł o stwierdzone w punkcie I.1 decyzji nr RKT-71/2004 z dnia 30.12.2004r., która jest prawomocna w cz ęś ci obejmuj ą cej punkty I.1, I.2 i I.4 8 . W punkcie I.1 ww. decyzji uznano za ograniczaj ą c ą konkurencj ę praktyk ę Gminy Katowice polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na rynku wywozu odpadów w ten sposób, ż e Gmina stawia ł a przedsi ę biorcom ubiegaj ą cym si ę o zezwolenie na ś wiadczenie us ł ug w zakresie zbierania i transportu odpadów komunalnych wymaga ń odno ś nie posiadania umowy na odbiór odpadów przez obiekt do unieszkodliwiania, odzysku, przetwarzania odpadów komunalnych i stacje zlewne oraz poddania pozosta ł ej cz ęś ci odpadów komunalnych przetwarzaniu min. 40% z łą cznej ich masy zbieranych z terenu miasta Katowice, w celu redukcji frakcji organicznej. Ponadto w prawomocnej decyzji nr RKT-23/2005 z dnia 21.04.2005r. uznano za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł ania Gminy Katowice polegaj ą ce na nie udzielaniu lokatorom mieszkaniowych zasobów komunalnych tej Gminy, po przeprowadzeniu przez Gmin ę remontów elewacji, pokry ć dachowych i kominów zasobów mieszkaniowych do niej nale żą cych, zgody na powtórny monta ż indywidualnych anten telewizyjnych. Natomiast w prawomocnym punkcie Ia decyzji nr RKT-26/2004 z dnia 18.05.2004r. uznano za ograniczaj ą c ą konkurencj ę praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Gmin ę Katowice pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug cmentarnych na terenie cmentarzy komunalnych w tej Gminie poprzez bezpo ś rednie narzucanie przez ni ą nadmiernie wygórowanych cen za wynajem kaplic przedpogrzebowych. Podejmuj ą c decyzj ę o na ł o ż eniu kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż w efekcie nadu ż ywania przez Gmin ę Katowice monopolu prawnego w zakresie dzia ł alno ś ci organizacyjnej podejmowanej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na jej terenie wobec uczestników rynku wywozu odpadów komunalnych dosz ł o do naruszenia interesu publicznego. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci dzia ł a ń podmiotu dominuj ą cego w przedmiotowej sprawie, które to dzia ł ania zak ł ócaj ą swobod ę i równo ść uczestników rynku wywozu odpadów komunalnych obejmuj ą cego teren Gminy Katowice, jak to wykazano w uzasadnieniu punktu I.1 sentencji niniejszej decyzji. Wymiar kary ma zdaniem Organu Antymonopolowego spe ł ni ć równie ż funkcj ę prewencyjn ą z tytu ł u stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę sprzecznej z interesem publicznym. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary wzi ę to pod uwag ę , ż e jest ona nak ł adana na Gmin ę , która jest wspólnot ą samorz ą dow ą tworzon ą przez jej mieszka ń ców, co oznacza, ż e kara stanowi dolegliwo ść dla ca ł ej wspólnoty samorz ą dowej. W ocenie Organu Antymonopolowego, uwzgl ę dniaj ą c wynik post ę powania potwierdzaj ą cy zasadno ść postawionego Gminie 8 Gmina Katowice wnios ł a odwo ł anie od decyzji nr RKT-71/2004 w cz ęś ci jej dotycz ą cej, tj. obejmuj ą cej punkty I.1, I.2 i I.4. Pozosta ł e punkty ww. decyzji (tj. I.3 i I.5) dotyczy ł y zachowania na rynku Miejskiego Przedsi ę biorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Katowicach. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z dnia 19.05.2006r. sygn. akt XVII Ama 28/05 oddali ł odwo ł anie Gminy. Nast ę pnie Gmina Katowice wnios ł a apelacj ę od ww. wyroku. S ą d Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21.06.2007r. sygn. akt VI ACa 1260/06 oddali ł apelacj ę Gminy. Wyrok S ą du Apelacyjnego jest prawomocny, a co za tym idzie prawomocna jest równie ż decyzja w cz ęś ci obejmuj ą cej punkty I.1, I.2 i I.4. 16 Katowice zarzutu, dla zaznaczenia naganno ś ci stosowania wykazanych w niniejszej decyzji praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wystarczaj ą ce jest na ł o ż enie kary w wysoko ś ci 0,09 % kary maksymalnej. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary Organ Antymonopolowy uwzgl ę dni ł tak ż e mo ż liwo ś ci finansowe adresata decyzji i wymierzy ł kar ę w wysoko ś ci 100 000 PLN. Nadmieni ć nale ż y, ż e kary pieni ęż ne stosowane s ą w sytuacjach, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie tylko jest bezprawne, ale mo ż na tak ż e sprawcy przypisa ć win ę w znaczeniu subiektywnym. Analizuj ą c kwesti ę winy Gminy Katowice nale ż y stwierdzi ć , i ż jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu uprawniony w ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów do podejmowania dzia ł alno ś ci organizacyjnej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na swoim terenie powinna zdawa ć sobie spraw ę , i ż podejmowanymi decyzjami nie mo ż e ogranicza ć rozwoju konkurencji na rynku wywozu odpadów komunalnych. Ś wiadomo ść Gminy Katowice co do zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę powinna by ć tym wi ę ksza, je ś li uwzgl ę dni ć fakt, i ż by ł a ona ju ż kilkukrotnie uczestnikiem post ę powa ń prowadzonych przez Organ Antymonopolowy. W tej sytuacji Organ Antymonopolowy kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku przez Gmin ę Katowice uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla Gminy, aby w przysz ł o ś ci nie dochodzi ł o do podobnych zachowa ń , zmierzaj ą cych do wykorzystywania zajmowanej pozycji na rynku kosztem innym uczestników rynku. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w punkcie I.2 sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. II. Stosownie do art. 77 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ww. ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania prowadzonego przeciwko Gminie Katowice Organ Antymonopolowy w punkcie I.1 uzna ł zarzut naruszenia przez Gmin ę art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 tej ustawy za uzasadniony i nakaza ł jej zaniechania stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Kosztami niniejszego post ę powania s ą dla Organu Antymonopolowego wydatki w wysoko ś ci 171,50 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć Gmin ę Katowice kosztami post ę powania w wysoko ś ci 171,50 PLN (s ł ownie: sto siedemdziesi ą t jeden z ł otych pi ęć dziesi ą t groszy). Wobec powy ż szego postanowiono jak w punkcie II sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du 17 Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 18