RKT-6/2008

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice, 11.04.2008r. RKT-411-49/06/MK DECYZJA Nr RKT- 06/2008 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst. jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zmian. Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119, Dz.U. Nr 170, poz. 1217, Dz.U. Nr 249, poz. 1834) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zmian.), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian. Dz.U. Nr 99, poz. 660), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko: - Wojewódzkiemu Szpitalowi Neuropsychiatrycznemu im. dr Emila Cyrana w Lubli ń cu, ul. Grunwaldzka 48 w Lubli ń cu, - Samodzielnemu Publicznemu Zespo ł owi Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu ul. Sobieskiego 9 w Lubli ń cu, - Markowi Sz. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą zgodnie z zmian ą wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej o nr ewid. 3386 z dnia 23.11.2005r. Miasta Lubli ń ca, miejsce prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej ul. Pokoju 69 a w Lubli ń cu, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez Samodzielny Publiczny Zespó ł Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu pozycji dominuj ą cej na rynku organizowania ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w stosunku do zw ł ok osób zmar ł ych w ww. Szpitalu, poprzez pobieranie przez dzier ż awc ę prosektorium nale żą cego do Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego im Dr Emila Cyrana w Lubli ń cu i wykonuj ą cego us ł ugi prosektoryjne dla SP ZOZ w Lubli ń cu, od rodzin oraz innych osób zlecaj ą cych organizacj ę pochówku, op ł aty za przechowywanie w tym prosektorium przez drug ą dob ę od czasu zgonu, zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ, co jest praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 27.11.2006r. 2. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez Marka Sz. z Lubli ń ca pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla Samodzielnego Publicznego Zespo ł u Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu, poprzez pobieranie przez dzier ż awc ę prosektorium nale żą cego do Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego im Dr Emila Cyrana w Lubli ń cu i ś wiadcz ą cego us ł ugi prosektoryjne dla SP ZOZ, od rodzin oraz innych osób zlecaj ą cych organizacj ę pochówku, op ł aty za 1 przechowywanie w tym prosektorium przez drug ą dob ę od czasu zgonu, zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ w Lubli ń cu, co jest praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 27.11.2006r. 3. Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę nadu ż ywanie przez Marka Sz. pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego w Lubli ń cu oraz dla Samodzielnego Publicznego Zespo ł u Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu, poprzez ś wiadczenie us ł ug pogrzebowych na terenie prosektorium nale żą cego do Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego w Lubli ń cu, w drodze ekspozycji i sprzeda ż y akcesoriów pogrzebowych w tym prosektorium, co stanowi praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 01.03.2007r. 4. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów nie stwierdza si ę stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę o jakiej mowa w art. 5 ust. 1 ww. ustawy, polegaj ą cej na zawarciu przez Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny im. dr Emila Cyrana w Lubli ń cu, Samodzielny Publiczny Zespó ł Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu oraz Marka Sz. z Lubli ń ca, porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w stosunku do zw ł ok osób zmar ł ych w Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu polegaj ą cego na pobieraniu przez dzier ż awc ę prosektorium nale żą cego do Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego w Lubli ń cu tj. Marka Sz., od rodzin oraz innych osób zlecaj ą cych organizacj ę pochówku, op ł aty za przechowywanie w tym prosektorium przez drug ą dob ę od czasu zgonu, zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ w Lubli ń cu . 5. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zmian.) w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, umarza si ę post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zespo ł owi Opieki Zdrowotnej w sprawie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku organizowania ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w stosunku do zw ł ok osób zmar ł ych w ww. Szpitalu, poprzez pobieranie przez dzier ż awc ę prosektorium nale żą cego do Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego im Dr Emila Cyrana w Lubli ń cu tj. Marka Sz., od rodzin oraz innych osób zlecaj ą cych organizacj ę pochówku, op ł aty za przechowywanie w prosektorium przez trzeci ą dob ę od czasu zgonu, zw ł ok osób zmar ł ych w tym Szpitalu, co mo ż e by ć praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, jako bezprzedmiotowe . 6. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zmian.) w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, umarza si ę post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te przeciwko Markowi Sz. z Lubli ń ca w sprawie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla Samodzielnego Publicznego Zespo ł u Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu, poprzez pobieranie od rodzin oraz innych osób zlecaj ą cych organizacj ę pochówku, op ł aty za przechowywanie w prosektorium przez trzeci ą dob ę od czasu zgonu, zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ w Lubli ń cu, co mo ż e by ć praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji konsumentów, jako bezprzedmiotowe. 2 7. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Marka Sz. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 5.700 PLN (s ł ownie: pi ęć tysi ę cy siedemset z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust.1 ww. ustawy, w zakresie opisanym w punkcie I. 2 i 3 sentencji niniejszej decyzji. 8. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia si ę obci ąż y ć poni ż ej wymienionych przedsi ę biorców, kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w wysoko ś ci: - Samodzielny Publiczny Zespó ł Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu w wysoko ś ci 105 PLN (s ł ownie: stopi ęć z ł otych), -Marka Sz. z Lubli ń ca w wysoko ś ci 105 PLN (s ł ownie: stopi ęć z ł otych), oraz zobowi ą zuje si ę powy ż szych przedsi ę biorców do ich zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uzasadnienie W dniu 20.01.2006r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej organem antymonopolowym) wp ł yn ął wniosek jednego z przedsi ę biorców ś wiadcz ą cego us ł ugi pogrzebowe na terenie miasta Lubliniec, w sprawie naruszenia przez Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny w Lubli ń cu im. Dr Emila Cyrana (zwany dalej WSN) oraz Marka Sz. (zwany dalej M.Sz. lub dzier ż awca) przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla osób zmar ł ych w tym Szpitalu, w drodze m.in. pobierania przez M.Sz. op ł at za trzeci ą dob ę przechowywania w prosektorium nale żą cym do WSN, zw ł ok osób zmar ł ych w tym Szpitalu, co mog ł o by ć praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej równie ż ustaw ą antymonopolow ą ). Po uzupe ł nieniu przez Wnioskodawc ę braków formalnych we wniosku organ antymonopolowy przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w tej sprawie. Zebrane w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym informacje i dokumenty, potwierdzi ł y przypuszczenie, i ż w opisanej we wniosku o wszcz ę cie post ę powania sprawie, mog ł o doj ść do naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dlatego te ż zosta ł o w tej sprawie wszcz ę te post ę powanie antymonopolowe, które zosta ł o zako ń czone wydaniem w dniu 27.04.2007r. decyzji nr RKT-15/2007r. Poniewa ż zgromadzone w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym informacje i dokumenty, da ł y podstawy do przypuszczenia naruszenia równie ż w inny sposób przez M.Sz. oraz Samodzielny Publiczny Zespó ł Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu (zwany dalej SP ZOZ lub Szpitalem) przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zosta ł o w tej sprawie w dniu 29.09.2006r. wszcz ę te z urz ę du niniejsze post ę powanie antymonopolowe. Poniewa ż w toku tego post ę powania organ antymonopolowy uzna ł , i ż uzasadnione jest równie ż postawienie w tej sprawie zarzutu zawarcia przez SP ZOZ, Marka Sz. oraz Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny, porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę , postanowieniem nr 5 z dnia 11.09.2007r. rozszerzono niniejsze post ę powanie o zarzut o jakim mowa w punkcie I.4 sentencji niniejszej decyzji. W ustosunkowaniu si ę do wszcz ę cia niniejszego post ę powania (karty nr 132 i 133) M.Sz. nie zgodzi ł si ę z zarzutami postawionymi w zawiadomieniu o wszcz ę ciu tego post ę powania oraz stwierdzi ł , i ż jego zak ł ad pogrzebowy cieszy si ę od wielu lat dobr ą renom ą i wysok ą jako ś ci ą ś wiadczonych us ł ug, a informacja przekazana organowi antymonopolowemu przez konkurenta jest wynikiem walki konkurencyjnej na tym rynku. 3 Równie ż SP ZOZ w pi ś mie ustosunkowuj ą cym si ę do wszcz ę cia post ę powania (karty nr 129 i 130), nie zgodzi ł si ę z postawionymi w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania zarzutami. Ponadto Szpital wskaza ł , i ż wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Szpitalowi powinno by ć poprzedzone przeprowadzeniem post ę powania wyja ś niaj ą cego o jakim mowa w art. 43 ustawy antymonopolowej oraz wykazaniem, i ż przedsi ę biorca ten posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku us ł ug prosektoryjnych. Przerzucanie na Szpital ci ęż aru udowodnienia posiadania pozycji dominuj ą cej jest zdaniem SP ZOZ niedopuszczalne. Ponadto zdaniem Szpitala, post ę powanie ze zw ł okami pacjentów zmar ł ych w SP ZOZ odbywa si ę wed ł ug utrwalonej od lat praktyki, co znajduje odzwierciedlenie w przes ł anych w pi ś mie z dnia 24.05.2006r. informacjach. Zdaniem Szpitala obowi ą zuj ą ce w dniu wszcz ę cia tego post ę powania przepisy nie okre ś la ł y jednoznacznie sposobu post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu. Nie precyzowa ł y zakresu czynno ś ci nale żą cych do obowi ą zków szpitala w ramach ubezpieczenia spo ł ecznego zwi ą zanych z przygotowaniem zw ł ok do wydania osobom uprawnionym do pochowania. Nie wynika ł o to równie ż z uregulowa ń zawartych pomi ę dzy Szpitalem a Narodowym Funduszem Zdrowia. St ą d te ż narzucanie wykonywania nieodp ł atnie jakichkolwiek czynno ś ci bez wskazania ź róde ł pokrycia w polskim prawie jest niedopuszczalne. Zdaniem Szpitala, leczenie szpitalne ko ń czy si ę z momentem wydania karty informacyjnej leczenia szpitalnego, a w przypadku zgonu z chwil ą wydania karty statystycznej zgonu. Jedynie w przypadku konieczno ś ci wykonania sekcji zw ł ok, czynno ś ci te wykonuje lekarz, gdy ż nale ż y to do zakresu us ł ug zdrowotnych. Natomiast przechowywanie zw ł ok oraz ich przygotowanie do pochówku nie s ą us ł ugami prosektoryjnymi i powinny odbywa ć si ę w ch ł odni miejskiej w zale ż no ś ci od miejsca zgonu. Podobnie równie ż Wojewódzki Szpital Neuropsychiatryczny (zwany dalej WSN) w ustosunkowaniu si ę do wszcz ę cia p-ko niemu tego post ę powania (karty nr 256 i 257) wskaza ł , i ż fakt sporz ą dzenia w dniu 21.10.2005r. „Protoko ł u uzgodnie ń ze spotkania w sprawie Pracowni Autopsyjnej-Prosektorium” pomi ę dzy WSN a SP ZOZ w ż aden sposób nie mo ż e by ć poczytywany jako zawarcie porozumienia pomi ę dzy tymi szpitalami a dzier ż awc ą prosektorium. Istota tego porozumienia zmierza ł a jedynie do umo ż liwienia SP ZOZ nie posiadaj ą cego w ł asnej Pracowni Autopsyjnej-Prosektorium, korzystania z jej pomieszcze ń . Przyj ę cie w tym protokole, i ż dzier ż awca zobowi ą zuje si ę przechowywa ć zw ł oki osób zmar ł ych w SP ZOZ przez jedn ą dob ę , nie oznacza, i ż w przypadku pozostawienia ich przez d ł u ż szy okres WSN wyst ę puje z żą daniem uiszczenia jakiejkolwiek op ł aty w stosunku do rodzin zmar ł ych pacjentów. Ci ążą cy na ś wiadczeniodawcach obowi ą zek bezp ł atnego przechowywania zw ł ok przez dwie doby oraz ich mycia i ubrania nie oznacza, i ż szpital nie mo ż e zleci ć wykonywania tych czynno ś ci innemu podmiotowi, maj ą by ć one jedynie wykonywane bezp ł atnie. Ponadto WSN podniós ł , i ż kwestia wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy M.Sz. a SP ZOZ nie jest mu znana. Zdaniem WSN zawarte w ww. Protokole sformu ł owanie zobowi ą zuj ą ce dzier ż awc ę do nieodp ł atnego przechowywania przez jedn ą dob ę zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ, nie oznacza, i ż WSN wyst ę powa ł a lub wyst ę puje z żą daniem uiszczania jakichkolwiek op ł at przez osoby organizuj ą ce pochówek. Ponadto zdaniem WSN na terenie szpitala oraz prosektorium nie jest prowadzona jakakolwiek dzia ł alno ść reklamowa lub promuj ą ca us ł ugi pogrzebowe. Natomiast pomieszczenie prosektorium nale żą ce do WSN, usytuowane jest na odr ę bnej, ogrodzonej dzia ł ce. Nie ma mo ż liwo ś ci swobodnego przemieszczania si ę pomi ę dzy szpitalem a prosektorium, dlatego te ż pacjenci nie maj ą mo ż liwo ś ci swobodnego dost ę pu do tego prosektorium. Organ antymonopolowy ustali ł co nast ę puje Jak ustalono w toku tego post ę powania, z uwagi na to, i ż SP ZOZ nie posiada prosektorium oraz ch ł odni s ł u żą cej do przechowywania zw ł ok, w dniu 31.07.1997r. zosta ł a 4 zawarta pomi ę dzy WSN a SP ZOZ umowa reguluj ą ca warunki i sposób korzystania z obiektu „Kaplica – prosektorium” nale żą cej do WSN, w celu realizacji zada ń zawartych w statutach tych szpitali (karty od nr 21 nr 23). Zgodnie z postanowieniami tej umowy, w obiekcie „Kaplicy-prosektorium” realizowane by ł y us ł ugi w stosunku do zw ł ok osób zmar ł ych m.in. w tych szpitalach. Obsad ę personaln ą tego obiektu zapewnia ł SP ZOZ, a czynno ś ci zwi ą zane z przygotowaniem do pochówku i przechowywaniem zw ł ok do czasu wykonania sekcji zw ł ok osób zmar ł ych w WSN oraz w SP ZOZ by ł y wykonywane bezp ł atnie. Natomiast zw ł oki osób nie kierowanych na sekcje, zmar ł ych w WSN by ł y przechowywane przez 2 doby a osób zmar ł ych w SP ZOZ przez 1 dob ę (karta nr 22). Nieodp ł atne przechowywanie w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ tylko przez 1 dob ę , wynika ł o równie ż z „Regulaminu Zespo ł u Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu korzystania z pomieszczenia Prosektorium - Kaplica na terenie Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego w Lubli ń cu” (karta nr 24). Ponadto w dniu 06.04.2005r. zosta ł o wydane „Zarz ą dzenie wewn ę trzne nr 7/2005 Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zespo ł u Opieki Zdrowotnej w Lubli ń cu z dnia 6 kwietnia 2005 roku w sprawie podstawowych zasad post ę powania ze zw ł okami pacjentów zmar ł ych w SP ZOZ” (karta nr 25). W my ś l tego zarz ą dzenia zw ł oki wszystkich osób zmar ł ych w SP ZOZ s ą przewo ż one do prosektorium mieszcz ą cego si ę na terenie WSN. Ponadto przepisy tego zarz ą dzenia zakazuj ą wydawania zw ł ok zmar ł ych pacjentów z pomini ę ciem prosektorium. Zgodnie natomiast z „Wykazem ś wiadcze ń przys ł uguj ą cych nieodp ł atnie w razie ś mierci pacjenta w SP ZOZ” (karta nr 26) b ę d ą cym za łą cznikiem do powy ż szego Zarz ą dzenia, przygotowanie zw ł ok do pochówku obejmuje mycie, golenie, ubranie zw ł ok oraz pomoc w w ł o ż eniu ich do trumny. W dniu 21.10.2005r. WSN oraz SP ZOZ sporz ą dzi ł y „Protokó ł uzgodnie ń ze spotkania w sprawie Pracowni Autopsyjnej-Prosektorium” (karta nr 28). W toku tego spotkania szpitale uzgodni ł y, i ż Dzier ż awca prosektorium wy ł oniony w drodze przetargu zapewni nieodp ł atnie m.in. przewóz do prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w WSN oraz SP ZOZ, przechowywanie zw ł ok osób zmar ł ych w WSN przez 2 doby natomiast w SP ZOZ przez 1 dob ę oraz przygotowanie zw ł ok tych osób do pochówku. Ponadto w trakcie tego spotkania oba szpitale uzgodni ł y, i ż umowa z dnia 31.07.1997r. dotycz ą ca korzystania przez nie z obiektu prosektorium zostaje rozwi ą zana. Nast ę pnie WSN og ł osi ł o przetarg na dzier ż aw ę obiektu tego prosektorium (karta nr 14). W trakcie tego przetargu wp ł yn ęł y oferty dwóch przedsi ę biorców w tym m.in. M.Sz. Po przeprowadzonym post ę powaniu przetargowym, na skutek wycofania swojej oferty przez jednego z oferentów, WSN w dniu 23.11.2005r. zawar ł o z M.Sz. umow ę dzier ż awy prosektorium (karty od nr 45 do nr 50). Zgodnie z postanowieniami tej umowy, dzier ż awca zobowi ą za ł si ę m.in. do nieodp ł atnego ś wiadczenia na rzecz WSN oraz SP ZOZ przewozu zw ł ok pacjentów zmar ł ych w WSN oraz SP ZOZ do prosektorium, przygotowania do pochówku pacjentów zmar ł ych w WSN i SP ZOZ tj. mycia, golenia, ubrania i w ł o ż enia do trumny oraz przechowywania zw ł ok pacjentów zmar ł ych w WSN przez 2 doby, natomiast pacjentów zmar ł ych w SP ZOZ przez 1 dob ę . Ponadto w dniu 30.11.2005r. zosta ł o zawarte pomi ę dzy SP ZOZ a M.Sz. porozumienie w sprawie przewozu, przechowywania i przygotowania zw ł ok do pochówku (karty nr 30 i 31). Zgodnie postanowieniami tego porozumienia przewóz zw ł ok oraz ich przygotowanie do pochówku tj. mycie, golenie, ubranie i w ł o ż enie do trumny, odbywa si ę nieodp ł atnie. Natomiast przechowywanie zw ł ok jest nieodp ł atne co najmniej przez pierwsz ą dob ę . Jedynie w przypadku konieczno ś ci przeprowadzenia sekcji zw ł ok, przechowywanie jest nieodp ł atne do czasu przeprowadzenia sekcji. W celu ustalenia czy dzier ż awca prosektorium wykonywa ł us ł ugi zgodnie z postanowieniami umowy zawartej z SP ZOZ, organ antymonopolowy przeanalizowa ł faktury za wykonane przez M.Sz. us ł ugi prosektoryjne oraz wykaz prowadzony w prosektorium zawieraj ą cy m.in. dat ę zgonu danej osoby w szpitalu oraz przedstawione 5 przez dzier ż awc ę prosektorium i zak ł ady pogrzebowe informacje w zakresie daty odbioru zw ł ok z tego prosektorium. Jak ustali ł organ antymonopolowy w oparciu o ww. dokumenty, w analizowanym okresie tj. lipiec-wrzesie ń 2006r. w przypadku zamieszczenia na fakturach za wykonane us ł ugi dla zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ pozycji „wynaj ę cie ch ł odni”, zw ł oki tych osób by ł y przechowywane w prosektorium przez okres d ł u ż szy ni ż jedna doba np. faktura nr 74/06: przyj ę cie zw ł ok do prosektorium w dniu 01.07.06r., wydanie zw ł ok zak ł adowi pogrzebowemu w dniu 03.07.06r. (karty nr 163, nr 155), faktura nr 77/06: przyj ę cie zw ł ok do prosektorium 09.07.06r., wydanie zw ł ok w dniu 12.07.06r. (karty nr 155, nr 165 i nr 209), faktura nr 90/06: przyj ę cie zw ł ok do prosektorium 23.07.06r., data odbioru zw ł ok 25.07.06r. (karty nr 157, nr 170 i nr 211), faktura nr 98/06: przyj ę cie zw ł ok do prosektorium 04.08.06r. data odbioru 07.08.06r. (karty nr 158, nr 174 i nr 209), faktura nr 101/06 przyj ę cie zw ł ok do prosektorium 05.08.07r., odbiór zw ł ok 08.08.06r. (karty nr 158, nr 175 i nr 211). Wynika z powy ż szego, i ż w przypadku przechowywania przez okres d ł u ż szy ni ż jedn ą dob ę zw ł ok osób zmar ł ych w Szpitalu tj. przez drug ą , trzeci ą i wi ę cej dób, M.Sz. pobra ł op ł aty za przechowanie tych zw ł ok w ch ł odni. Równocze ś nie na fakturach tych nie widnieje op ł ata za mycie, golenie i ubieranie zw ł ok z czego nale ż y domniemywa ć , i ż us ł ugi te zosta ł y wykonane przez M.Sz.. bezp ł atnie. Ponadto jak wynika z materia ł u zgromadzonego w aktach sprawy tj. z wyja ś nie ń z ł o ż onych w tym post ę powaniu przez M.Sz. pismem z dnia 04.06.2006r. (karta nr 68), w dzier ż awionym przez niego od WSN prosektorium, znajdowa ł a si ę tablica o tre ś ci: „Us ł ugi Pogrzebowe, Marek Sz.” oraz numer telefonu stacjonarnego oraz komórkowego tego przedsi ę biorcy. Ponadto w dzier ż awionej przez niego kaplicy by ł y eksponowane trumny, a w biurze urny oraz ubrania dla zmar ł ych. Jak ustalono równie ż w tym post ę powaniu w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie w dniu 25.11.2006r. rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 pa ź dziernika 2006r. w sprawie post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w Szpitalu (Dz.U. Nr 203, poz. 1503), aneksem nr 2 z dnia 27.11.2006r. Szpital dokona ł stosownych zmian w Porozumieniu zawartym w dniu 30.11.2005r. z M. Sz., m.in. przed ł u ż aj ą c okres bezp ł atnego przechowywania zw ł ok do pierwszych 48 godzin (karta nr 216), co znalaz ł o równie ż odzwierciedlenie w wykazie ś wiadcze ń przys ł uguj ą cych nieodp ł atnie w razie ś mierci pacjenta w SP ZOZ (karta nr 218). Aneks ten wszed ł w ż ycie w dniu jego podpisania tj. 27.11.2006r. i zosta ł podpisany zarówno przez SP ZOZ jak i M. Sz.. Ponadto jak wynika z ustale ń poczynionych w tym post ę powaniu, w dniu 31.01.2007r. WSN wypowiedzia ł M.Sz. umow ę dzier ż awy z dnia 23.11.2005r. z zachowaniem 1- miesi ę cznego okresu wypowiedzenia (karta nr 240). Tym samym M.Sz. opu ś ci ł pomieszczenia prosektorium WSN z dniem 28.02.2007r. (karta nr 239). Natomiast w tym samym dniu zosta ł a zawarta umowa pomi ę dzy WSN a SP ZOZ, na podstawie której WSN wyrazi ł zgod ę na przechowywanie w prosektorium od 01.03.2007r. zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ oraz ich przechowywanie i przygotowanie do pochówku zgodnie z przepisami ww. rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia (karty nr 236 i 237). Organ antymonopolowy pragnie równie ż wskaza ć , i ż nieuzasadniony jest zarzut SP ZOZ, ż e wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego nie zosta ł o poprzedzone przeprowadzeniem post ę powania wyja ś niaj ą cego. Post ę powanie takie zosta ł o przeprowadzone przez organ antymonopolowy o czym jest mowa na stronie 3 tej decyzji, pomimo tego, i ż zgodnie z art. 43 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e ale nie musi przeprowadza ć takiego post ę powania. Równie ż nieuzasadniony jest zarzut SP ZOZ, i ż organ antymonopolowy zamierza ł przerzuci ć na Szpital wykazanie posiadania przez niego pozycji dominuj ą cej. Wszelkie informacje o jakich udzielenie zwraca ł si ę organ antymonopolowy do Szpitala w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz antymonopolowego w tej sprawie, mia ł y na celu m.in. ustalenie pozycji SP ZOZ na rynku 6 w ł a ś ciwym w tej sprawie oraz uzyskanie innych koniecznych dla tego post ę powania informacji. Organ antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje I. Dla uznania, ż e sprawa ma charakter antymonopolowy niezb ę dne jest ustalenie czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy antymonopolowej, celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk monopolistycznych i ochrona interesów konsumentów. Ustawa ta znajduje zatem zastosowanie jedynie wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku. Przeto ustawa ta, w odniesieniu do przedsi ę biorców, chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów, ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Dzia ł aniami wymierzonymi w tak rozumian ą konkurencj ę , b ą d ź skierowanymi w tak pojmowane interesy konsumentów, s ą zatem jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c gdy dotycz ą nie sytuacji pojedynczego przedsi ę biorcy czy konsumenta, lecz zaburze ń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzuj ą cych jego funkcjonowanie. Ingerencja organu antymonopolowego uzasadniona jest tylko wówczas, gdy s ł u ż y ochronie tak poj ę tej konkurencji lub interesu konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest wi ę c ochrona prywatnoprawnego interesu przedsi ę biorcy b ą d ź konsumenta. Dlatego te ż warunkiem koniecznym w niniejszej sprawie do stwierdzenia naruszenia przez SP ZOZ oraz M.Sz. przepisów niniejszej ustawy, jest wykazanie, i ż dzia ł aniami tych przedsi ę biorców móg ł zosta ć dotkni ę ty szerszy kr ą g uczestników rynku. W ocenie organu antymonopolowego dzia ł aniami powy ż szych przedsi ę biorców, móg ł zosta ć dotkni ę ty szeroki bli ż ej nie okre ś lony kr ą g konsumentów tj. rodzin i innych osób zlecaj ą cych pochówek zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ, gdy ż zarówno Protokó ł z dnia 21.10.2005r. zawarty pomi ę dzy WSN a SP ZOZ oraz umowa pomi ę dzy Szpitalem a Markiem Sz., pozwala ł y dzier ż awcy prosektorium na pobieranie op ł at za drug ą i trzeci ą dob ę przechowywania w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w tym Szpitalu, co by ł o niezgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami w tym zakresie. Uzasadnia to zdaniem organu antymonopolowego twierdzenie, i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony interes publiczno-prawny konsumentów tj. rodzin i innych osób dokonuj ą cych formalno ś ci zwi ą zanych z organizacj ą pochówku osób zmar ł ych w SP ZOZ. 1 i 2 Zgodnie z tre ś ci ą art. 8 ustawy antymonopolowej zakazane jest nadu ż ycie przez przedsi ę biorców pozycji dominuj ą cej na rynku. Dlatego te ż uznanie praktyki okre ś lonej w art. 8 ust. 1 ustawy antymonopolowej za ograniczaj ą c ą konkurencj ę , nast ę puje w przypadku gdy przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym i nadu ż ywa tej pozycji. Wobec powy ż szego warunkiem niezb ę dnym do uznania, i ż SP ZOZ oraz M.Sz. poprzez okre ś lone zachowania nadu ż yli pozycji dominuj ą cej na rynku, jest wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego na którym dzia ł a ka ż dy z tych przedsi ę biorców oraz wykazanie, ż e posiadaj ą oni pozycj ę dominuj ą c ą na tym rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane 7 na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Tym samym do zdefiniowania rynku w ł a ś ciwego w danej sprawie, konieczne jest jego okre ś lenie w uj ę ciu produktowym i geograficznym. Zgodnie z art. 25a ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991r. o zak ł adach opieki zdrowotnej (tekst. jedn. Dz.U. z 2007r. Nr 14, poz. 89 ze zmian.), szpital ma obowi ą zek nale ż ycie przygotowa ć zw ł oki osoby zmar ł ej w szpitalu w celu ich wydania osobom uprawnionym do ich pochowania. Ponadto zgodnie z art. 25a ust. 2 tej ustawy, Minister w ł a ś ciwy do spraw zdrowia okre ś la w drodze rozporz ą dzenia sposób post ę powania szpitala ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu, w szczególno ś ci zakres czynno ś ci nale żą cych do obowi ą zków szpitala zwi ą zanych z przygotowaniem zw ł ok do ich wydania. Natomiast w my ś l przepisów rozporz ą dzenia z dnia 31.10.2006r. w sprawie post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu, wydanego na podstawie art. 25a ust. 2 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej, do obowi ą zków szpitala nale ż y m.in. przechowywanie bezp ł atnie w ch ł odni nie d ł u ż ej ni ż 48 godzin oraz ich umycie i ubranie. Wykonywanie tych us ł ug zgodnie z § 6 ust. 1 nale ż y do obowi ą zków osoby wskazanej w regulaminie porz ą dkowym szpitala, która przed wydaniem zw ł ok z zachowaniem godno ś ci nale ż nej osobie zmar ł ej jest zobowi ą zana zw ł oki umy ć i ubra ć . Z powy ż szego wynika, i ż wykonanie okre ś lonych w tym rozporz ą dzeniu us ł ug dot. przechowania zw ł ok przez okres 48 godzin oraz ich przygotowania do wydania w stanie zapewniaj ą cym zachowanie godno ś ci osoby zmar ł ej tj. umycia i ubrania nale ż y do obowi ą zków szpitala i jest konsekwencj ą ś wiadczenia przez szpital us ł ug zdrowotnych. Nie jest natomiast mo ż liwe wydanie zw ł ok osobie uprawnionej do ich pochowania bez ich umycia i ubrania w prosektorium. Wykonanie tych czynno ś ci przy zmar ł ym przez szpital umo ż liwia ich wydanie osobie uprawnionej do pochówku. Dopiero po wydaniu osobie uprawnionej do pochówku przez Szpital nale ż ycie przygotowanych zw ł ok, mo ż liwe jest zlecenie wykonania dalszych us ł ug zwi ą zanych z pochówkiem, firmie pogrzebowej. Poniewa ż ustawodawca na ł o ż y ł na szpitale obowi ą zek wydania zw ł ok w stanie zapewniaj ą cym zachowanie godno ś ci nale ż nej osobie zmar ł ej tj. zw ł ok umytych i ubranych, szpitale nie mog ą zwolni ć si ę z realizacji tego obowi ą zku i s ą zobowi ą zane do wykonywania tych zada ń bezpo ś rednio lub za po ś rednictwem osób trzecich. Us ł ugi takie jak przechowywanie zw ł ok oraz ich umycie i ubranie by ł y ju ż wielokrotnie przedmiotem orzecze ń S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów np. wyrok z dnia 11 maja 1994r. (sygn. akt XVII Amr 61/93), wyrok z dnia 10 kwietnia 1996r. (sygn. akt XVII Amr 9/96), wyrok z dnia 20 lutego 2002r. (sygn. akt XVII Ama 15/01), wyrok z dnia 21 sierpnia 2003r. (sygn. akt XVII Ama 71/02), wyrok z dnia 28 stycznia 2004r. (sygn. akt XVII Ama 19/03), wyroki z dnia 25 maja 2006r. (sygn. akt Ama 98/04 oraz Ama 38/06). W ś wietle tego orzecznictwa us ł ugi polegaj ą ce na przechowywaniu zw ł ok oraz ich umyciu i ubraniu nale żą do zakresu us ł ug prosektoryjnych. Poniewa ż obowi ą zek ich wykonania zosta ł na ł o ż ony na szpitale w drodze wskazanych powy ż ej przepisów, nie mog ą one pozbawi ć si ę tego obowi ą zku i musz ą ś wiadczy ć te us ł ugi bezpo ś rednio lub te ż za pomoc ą osób trzecich. Oznacza to, i ż w niniejszej sprawie SP ZOZ równie ż posiada obowi ą zek bezp ł atnego przechowania zw ł ok przez okres 48 godzin od czasu zgonu oraz przed ich wydaniem osobie uprawnionej do pochówku, obowi ą zek ich umycia i ubrania. Jednak ż e poniewa ż SP ZOZ nie posiada prosektorium, s ł u żą cego do wykonania tych us ł ug, zawar ł umow ę na podstawie, której us ł ugi te wykonuje w jego imieniu M.Sz., któremu „zleci ł ” ich wykonanie. Dlatego te ż zdaniem organu antymonopolowego uzasadnione jest przyj ę cie w tej sprawie, i ż rynkiem produktowym w tej sprawie jest dla SP ZOZ rynek organizowania ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w stosunku do zw ł ok osób zmar ł ych w tym szpitalu. 8 Z uwagi natomiast na to, i ż M.Sz. bezpo ś rednio ś wiadczy na rzecz Szpitala us ł ugi zwi ą zane z przechowywaniem, umyciem oraz ubraniem zw ł ok, nale ż y w tej sprawie przyj ąć , i ż rynkiem produktowym w ł a ś ciwym w tej sprawie na którym dzia ł a ten przedsi ę biorca jest rynek ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla SP ZOZ. Poniewa ż zgodnie z ww. przepisami oraz regulaminem SP ZOZ zw ł oki wszystkich osób w nim zmar ł ych nie mog ą by ć wydane osobie uprawnionej do pochówku, bez ich odpowiedniego przygotowania w prosektorium, rynkiem geograficznym w tej sprawie jest szpital, dla którego s ą organizowane i wykonywane us ł ugi prosektoryjne. Tym samym rynkiem w ł a ś ciwym na którym dzia ł a SP ZOZ jest rynek organizowania ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w stosunku do zw ł ok osób zmar ł ych w tym Szpitalu, natomiast rynkiem w ł a ś ciwym dla M.Sz. jest rynek ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla tego szpitala. Z uwagi na to, i ż Szpital nie posiada konkurencji na rynku organizowania ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla zw ł ok osób zmar ł ych w tym szpitalu, nale ż y uzna ć , i ż w ś wietle art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów posiada na tym rynku pozycj ę dominuj ą c ą . Poniewa ż równie ż M.Sz. nie spotyka si ę z konkurencj ą w zakresie ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w odniesieniu do zw ł ok dostarczonych mu przez Szpital, nale ż y uzna ć , i ż równie ż ten przedsi ę biorca posiada na rynku us ł ug prosektoryjnych ś wiadczonych w stosunku do osób zmar ł ych w SP ZOZ pozycj ę dominuj ą c ą . Wobec powy ż szego w niniejszej sprawie zarówno dzia ł ania SP ZOZ jak i M.Sz. podlegaj ą ocenie w ś wietle art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W my ś l art. 8 ust. 1 ustawy antymonopolowej, za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę uznaje si ę nie samo posiadanie pozycji dominuj ą cej ale jej nadu ż ywanie czyli oddzia ł ywanie na interesy konkurentów, kontrahentów lub konsumentów w stopniu nie mo ż liwym do zaistnienia w przypadku gdyby podejmuj ą cy je przedsi ę biorca dzia ł a ł na rynku w warunkach konkurencji. Ustawa nie wymienia w sposób wyczerpuj ą cy przejawów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku, a jedynie wylicza w art. 8 ust. 2 typowe przyk ł ady zachowa ń przedsi ę biorców maj ą cych charakter praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Z uwagi na otwarty katalog praktyk, nie ma formalnych przeszkód aby zosta ł on rozszerzony tak ż e o dzia ł ania przedsi ę biorców, ograniczaj ą ce konkurencj ę czy te ż godz ą ce w interesy konsumentów. Warunkiem niezb ę dnym do uznania w tej sprawie, i ż M.Sz. oraz SP ZOZ nadu ż yli pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym w tej sprawie i tym samym naruszyli art. 8 ust. 1 tej ustawy, jest wykazanie, i ż pobieranie przez M.Sz. op ł aty za drug ą dob ę przechowywania w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ jest zachowaniem niezgodnym z prawem, którego nie móg ł by narzuci ć konsumentom w przypadku posiadania konkurencji na tym rynku. Natomiast ze strony SP ZOZ nadu ż yciem pozycji dominuj ą cej jest ukszta ł towanie w ten sposób umowy z tym przedsi ę biorc ą , i ż umo ż liwia ł a mu ona pobieranie op ł at za drug ą dob ę przechowywania zw ł ok w prosektorium. Oznacza to, i ż warunkiem niezb ę dnym w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy jest ocena czy przechowanie w prosektorium przez drug ą dob ę od czasu zgonu, zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ powinno by ć wykonywane bezp ł atnie. W ocenie organu antymonopolowego powy ż ej opisane uzgodnione dzia ł ania SP ZOZ oraz M.Sz., których skutkiem by ł o pobieranie przez tego przedsi ę biorc ę op ł at za tzw. us ł ugi prosektoryjne, spowodowa ł y przede wszystkim negatywne skutki na rynku dla konsumentów, poprzez pobieranie od rodzin i innych osób zlecaj ą cych pochówek zw ł ok osób zmar ł ych w Szpitalu, op ł at za us ł ugi, które powinny by ć wykonywane bezp ł atnie. 9 Oznacza to, i ż podstawow ą kwesti ą do wykazania naruszenia przez tych przedsi ę biorców art. 8 ust. 1 jest wykazanie, i ż pobieranie przez nich op ł at za us ł ugi prosektoryjne odbywa ł o si ę bez podstawy prawnej. Obecnie obowi ą zki szpitala dotycz ą ce post ę powania ze zw ł okami ludzkimi reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 1991r. o zak ł adach opieki zdrowotnej. Stosownie do art. 18a ust. 1 tej ustawy, organizacj ę i porz ą dek procesu udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych w zak ł adzie opieki zdrowotnej okre ś la regulamin porz ą dkowy. Regulamin ten ma okre ś la ć m.in. obowi ą zki Szpitala w razie ś mierci pacjenta. Ponadto zgodnie z art. 18a ust. 2 tej ustawy, regulamin ten nie mo ż e narusza ć praw pacjenta okre ś lonych w jej przepisach i wynikaj ą cych z przepisów odr ę bnych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej, Szpital udziela pacjentom ś wiadcze ń zdrowotnych bezp ł atnie, za cz ęś ciow ą odp ł atno ś ci ą lub odp ł atnie za zasadach okre ś lonych w ustawie, przepisach odr ę bnych lub w umowie cywilnoprawnej. Wobec powy ż szego rozwa ż eniu w tej sprawie podlega czy przygotowanie zw ł ok do pochówku powinno si ę odbywa ć bezp ł atnie. Zasady finansowania ś wiadcze ń zdrowotnych okre ś la ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o ś wiadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze ś rodków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zmian.). Zgodnie z art. 2 ust.1 tej ustawy, do korzystania ze ś wiadcze ń opieki zdrowotnej maj ą prawo ś wiadczeniobiorcy wymienieni w przepisach tej ustawy. S ą to m.in. osoby obj ę te powszechnym, obowi ą zkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Osobom tym zgodnie z art. 33 ustawy o zak ł adach opieki zdrowotnej udziela si ę ś wiadcze ń nieodp ł atnie, za cz ęś ciow ą lub ca ł kowit ą odp ł atno ś ci ą . Je ż eli przepisy odr ę bne przewiduj ą odp ł atno ść za ś wiadczenia zdrowotne, stosuje si ę ceny urz ę dowe. Dlatego te ż w niniejszej sprawie nale ż y podda ć rozwa ż eniu czy przepisy szczególne lub odr ę bne reguluj ą zakres us ł ug zwi ą zanych z przygotowaniem zw ł ok do pochówku oraz ich odp ł atno ść . W my ś l art. 25a ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, w razie ś mierci pacjenta, szpital ma obowi ą zek nale ż ycie przygotowa ć jego zw ł oki w celu ich wydania osobom uprawnionym do pochowania. Zakres czynno ś ci nale żą cych do obowi ą zków szpitala zwi ą zanych z przygotowaniem zw ł ok pacjenta do wydania osobom uprawnionym do pochowania, zgodnie z przepisami tej ustawy okre ś la odpowiednie rozporz ą dzenie wykonawcze. W dniu 25 listopada 2006r. wesz ł o w ż ycie rozporz ą dzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 pa ź dziernika 2006r. w sprawie post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu. Do czasu wej ś cia w ż ycie tego rozporz ą dzenia, brak by ł o jednoznacznych przepisów prawnych reguluj ą cych obowi ą zki Szpitala w zakresie post ę powania ze zw ł okami ludzkimi. Dlatego te ż zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (np. m.in. wyrok z dnia 20 lutego 2002r. sygn. akt XVII Ama 15/01, z dnia 21 sierpnia 2003r. sygn. akt XVII Ama 71/02, z dnia 28 stycznia 2004r. sygn. akt XVII Ama 19/03, z dnia 27 kwietnia 2005r. sygn. akt XVII Ama 7/04, z dnia 27 kwietnia 2005r. sygn. akt XVII Ama 9/04, z dnia 25 maja 2006r. sygn. akt XVII AmA 98/04 oraz sygn. akt XVII AmA 38/06 i z dnia 20 wrze ś nia 2006r. sygn. akt XVII Ama 97/05), nale ż a ł o oprze ć si ę na prawie zwyczajowym w tym zakresie. W wyrokach tych SOKiK zaj ął stanowisko, i ż w przesz ł o ś ci problem wykonywania us ł ug prosektoryjnych zmar ł ych w szpitalu, rozwi ą zywa ł a Instrukcja 35/61 Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 9 czerwca 1961r. w sprawie regulaminów szpitalnych (Dz. Urz. MZiOS Nr 13, poz. 89), zgodnie, z któr ą personel szpitala obowi ą zany by ł zw ł oki osób zmar ł ych w szpitalu przed w ł o ż eniem do trumny umy ć , ogoli ć , ubra ć w odzie ż dostarczon ą przez osoby uprawnione do pochowania b ą d ź w odzie ż , w której zmar ł y przyby ł do szpitala. Ponadto zgodnie z zapisami tej instrukcji, zw ł oki osób zmar ł ych w szpitalu, wolno by ł o przechowywa ć w zasadzie nie d ł u ż ej ni ż 3 doby. Koszty wykonania powy ż szych czynno ś ci obci ąż a ł y szpital. Powy ż sza instrukcja posiada ł a charakter wewn ę trzny i obowi ą zywa ł a tylko 10 jednostki organizacyjne podleg ł e organowi wydaj ą cemu taki akt. Instrukcja ta nie zosta ł a zast ą piona w ci ą gu 2 lat od wej ś cia w ż ycie Konstytucji (tak ą mo ż liwo ść przewiduje art. 241 Konstytucji) przez odpowiadaj ą ce jej tre ś ci ą rozporz ą dzenie, dlatego te ż nie obowi ą zywa ł a nawet w podleg ł ych Ministrowi Zdrowia jednostkach organizacyjnych. Poniewa ż brak by ł o przepisów reguluj ą cych zakres czynno ś ci dotycz ą cych przygotowania zw ł ok do pochówku oraz odp ł atno ś ci za te us ł ugi, wykonanie tych us ł ug nale ż a ł o ocenia ć w ś wietle art. 354 § 1 k.c., który stanowi ł , i ż d ł u ż nik powinien wykona ć zobowi ą zanie zgodnie z jego tre ś ci ą i w sposób odpowiadaj ą cy jego celowi oraz zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego, a je ż eli istniej ą w tym zakresie ustalone zwyczaje - tak ż e w sposób odpowiadaj ą cy tym zwyczajom. Jak wynika ł o z powy ż ej przytoczonego, dotychczasowego orzecznictwa SOKiK oraz ustale ń Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów poczynionych na potrzeby post ę powa ń dotycz ą cych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych (karta nr 242), szpitale w zdecydowanej wi ę kszo ś ci przypadków nie pobiera ł y op ł at za tzw. us ł ugi prosektoryjne w zakresie okre ś lonym w ww. Instrukcji tj. za przechowywanie zw ł ok przez okres do trzech dób, ich ubieranie oraz przygotowanie do pochówku. Potwierdza ł o to tez ę , ż e w ci ą gu kilkudziesi ę ciu lat obowi ą zywania w/w Instrukcji z 1961r. wykszta ł ci ł si ę zwyczaj, i ż w zakresie us ł ug dotycz ą cych przechowywania zw ł ok osób zmar ł ych w danym szpitalu posiadaj ą cym prosektorium, koszty tej us ł ugi ponosi szpital, który ś wiadczy te us ł ugi bezp ł atnie. O istnieniu takiego zwyczaju w tym zakresie ś wiadczy ł fakt, i ż nie pobieranie op ł aty za pierwsze trzy doby przechowywania zw ł ok w prosektorium by ł powszechnie akceptowany zarówno przez szpitale jak i przez spo ł ecze ń stwo co potwierdza bogate orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w tym zakresie powo ł ane powy ż ej. Zgodnie z art. 354 § 1 k.c. w przypadku braku odpowiednich regulacji prawnych nale ż a ł o odwo ł a ć si ę do obowi ą zuj ą cego zwyczaju w tym zakresie. Natomiast zarówno z dotychczasowego orzecznictwa Prezesa UOKiK oraz SOKiK wynika ł o, i ż istnieje zwyczaj aby zw ł oki by ł y przechowywane przez okres do 3 dób i przygotowywane do pochówku bezp ł atnie. Nale ż y przyk ł adowo wskaza ć , na wyroki SOKiK z dnia 25.05.2006r. (sygn. akt XVII Ama 98/04 oraz sygn. akt XVII Ama 38/06), w których S ą d uzna ł , i ż ukszta ł towa ł si ę zwyczaj przechowywania bezp ł atnie zw ł ok osoby zmar ł ej, w przyszpitalnym prosektorium przez okres trzech dób, oraz obowi ą zek ich m.in. umycia, ubrania, golenia i zabezpieczenia. Zdaniem S ą du obowi ą zek przechowywania zw ł ok w prosektorium oraz ich przygotowania do pochówku jest logiczn ą kontynuacj ą opieki udzielanej osobie chorej przez Szpital. Konsekwencj ą uznania, ż e szpital ma obowi ą zek bezp ł atnego przechowywania zw ł ok oraz ich umycia i ubrania, jest uznanie, ż e podwykonawca szpitala tj. w tym przypadku dzier ż awca prosektorium powinien równie ż wykonywa ć te obowi ą zki zgodne z t ą norm ą , gdy ż zgodnie z art. 474 k.c. d ł u ż nik odpowiedzialny jest jak za w ł asne dzia ł anie lub zaniechanie za dzia ł ania i zaniechania osób, z których pomoc ą zobowi ą zanie wykonywa, jak równie ż osób, którym wykonanie zobowi ą zania powierza. W niniejszej sprawie oznacza to, i ż do czasu wej ś cia w ż ycie powy ż ej przywo ł anego rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia w sprawie post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu, zarówno SP ZOZ i M.Sz. nie mieli prawa do podejmowania dzia ł a ń , których skutkiem by ł o pobieranie przez Marka Sz. op ł at za przechowywanie przez drug ą dob ę od czasu zgonu zw ł ok w prosektorium. St ą d te ż pobieranie powy ż szych op ł at przez M.Sz. odbywa ł o si ę bez podstawy prawnej. O bezprawno ś ci takiego pobierania op ł at ś wiadczy równie ż aktualnie obowi ą zuj ą ce od dnia 25 listopada 2006r. ww. rozporz ą dzenie Ministra Zdrowia. Rozporz ą dzenie to recypuje prawo zwyczajowe w zakresie obowi ą zków Szpitala wykonania tzw. us ł ug prosektoryjnych dla zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu i reguluje wprost, i ż szpital obowi ą zany jest do bezp ł atnego przechowywania w ch ł odni zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu przez okres 48 godzin od czasu zgonu oraz dokonania ich umycia i ubrania. 11 W ocenie organu antymonopolowego dzia ł ania podejmowane przez SP ZOZ oraz M.Sz. w postaci zawieranych przez tych przedsi ę biorców wzajemnych protoko ł ów, umów i porozumie ń , doprowadzi ł y do umo ż liwienia bezprawnego pobierania przez M.Sz. op ł at za przechowywanie przez drug ą dob ę od czasu zgonu zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ, czyli za us ł ugi, które zgodnie z obowi ą zuj ą cym prawem maj ą by ć wykonywane bezp ł atnie. Celem powy ż szych zachowa ń tych przedsi ę biorców, by ł o ustalenie takich zasad wspó ł pracy, które pozwoli ł yby ka ż demu z nich na pewno ść osi ą gania korzy ś ci z us ł ug, które maj ą by ć wykonywane bezp ł atnie. Przede wszystkim skutkiem dzia ł a ń SP ZOZ oraz M.Sz. by ł o pobieranie przez tego przedsi ę biorc ę op ł at za drug ą dob ę przechowywania zw ł ok w prosektorium, która to us ł uga powinna by ć wykonywana bezp ł atnie, do czego mia ł prawo ten przedsi ę biorca na skutek umowy zawartej z SP ZOZ. Dzia ł ania tych przedsi ę biorców spowodowa ł y przede wszystkim naruszenie praw konsumentów tj. rodzin zmar ł ych w SP ZOZ i innych osób zlecaj ą cych organizacj ę pochówku poprzez „wymuszenie” pobierania od nich przez M.Sz. op ł at za us ł ugi, które powinny by ć wykonywane bezp ł atnie. Dzia ł ania tych przedsi ę biorców spowodowa ł y ponadto uczestnictwo konsumentów na tym rynku na zasadach mniej korzystnych ni ż wynika ł oby to z dzia ł ania mechanizmów konkurencji, tj. pobieranie op ł at za us ł ugi, które maj ą by ć ś wiadczone bezp ł atnie. Posiadanie przez tych przedsi ę biorców konkurencji na tym rynku, uniemo ż liwi ł oby tym przedsi ę biorcom dokonanie pomi ę dzy sob ą uzgodnie ń skutkuj ą cych pobieraniem przez M.Sz. op ł at, do których pobierania nie mia ł on prawa. Tym samym SP ZOZ oraz M.Sz. nadu ż yli pozycji dominuj ą cej na rynku, poprzez dzia ł ania niekorzystne dla konsumentów na skutek czego nadu ż yli pozycji dominuj ą cej na rynku, co stanowi naruszenie art. 8 ust.1 ustawy antymonopolowej. Organ antymonopolowy pragnie ponadto wskaza ć , i ż nie neguje prawa SP ZOZ do korzystania z pomieszcze ń prosektorium nale żą cego do WSN, w szczególno ś ci w przypadku nie posiadania przez ten Szpital w ł asnego prosektorium, a tak ż e i prawa WSN do oddania w dzier ż aw ę tego prosektorium innemu przedsi ę biorcy. Jednak ż e sytuacja taka nie mo ż e powodowa ć naruszenia przez Szpital obowi ą zuj ą cych przepisów w zakresie wykonywania us ł ug przechowywania zw ł ok oraz w efekcie naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak ustalono to w tym post ę powaniu, co wykazano w cz ęś ci dotycz ą cej opisu stanu faktycznego, w zwi ą zku w wej ś ciem w ż ycie w dniu 25.11.2006r. rozporz ą dzenia w sprawie post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu, Szpital w dniu 27.11.2006r. zawar ł z M.Sz. aneks do Porozumienia zawartego w dniu 30 listopada 2005 roku (karta nr 216). Zgodnie z postanowieniami tego aneksu, M.Sz. posiada ł obowi ą zek przechowywania zw ł ok pacjentów zmar ł ych w SP ZOZ nieodp ł atnie przez pierwsze 48 godzin. Powy ż szy obowi ą zek zosta ł równie ż zamieszczony w wykazie ś wiadcze ń przys ł uguj ą cych nieodp ł atnie w razie ś mierci pacjenta w SP ZOZ (karta nr 218). Zaprzestanie pobierania powy ż szych op ł at zosta ł o równie ż potwierdzone przez M.Sz., który o ś wiadczy ł , i ż od dnia wej ś cia w ż ycie tego rozporz ą dzenia nie pobiera op ł at za przechowywanie zw ł ok w ch ł odni (karta nr 223). Oznacza to, i ż zarówno SP ZOZ jak i M.Sz., z dniem 27.11.2006r., zaprzestali nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej poprzez dzia ł ania o jakich mowa w punkcie I.1 i 2 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w przypadku je ś li zachowanie rynkowe przedsi ę biorców przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 8 tej ustawy, wydaje si ę decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania. Jak wykazano to powy ż ej SP ZOZ oraz M.Sz. zawieraj ą c w dniu 27.11.2006r. aneks do Porozumienia, zaprzestali stosowania z tym dniem praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę o jakiej mowa w punkcie I.1 i I.2 sentencji tej decyzji. 12 St ą d te ż organ antymonopolowy orzek ł jak w punkcie I.1 i I.2 sentencji niniejszej decyzji. 3. Jak wskazano to w uzasadnieniu do punktu I.1 i I.2 niniejszej decyzji, zgodnie z tre ś ci ą art. 8 ustawy antymonopolowej zakazane jest nadu ż ycie przez przedsi ę biorców pozycji dominuj ą cej na rynku, poprzez dzia ł ania, których nie mogliby narzuci ć kontrahentom, konkurentom lub konsumentom w przypadku posiadania skutecznej konkurencji na rynku. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy udowodnienia wymaga, i ż M.Sz. wykorzystywa ł posiadan ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla WSN oraz SP ZOZ, poprzez ś wiadczenie us ł ug pogrzebowych na terenie prosektorium nale żą cego do WSN. Wobec powy ż szego warunkiem koniecznym do udowodnienia naruszenia przez M.Sz. art. 8 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest udowodnienie posiadania przez M.Sz. pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym w tej sprawie. W uzasadnieniu do punktu I.1 i 2 niniejszej decyzji, organ antymonopolowy okre ś li ł rynek w ł a ś ciwy na którym dzia ł a M.Sz.jako rynek ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla SP ZOZ. Ponadto w uzasadnieniu do tego punktu wykazano, i ż na tak okre ś lonym rynku M.Sz. posiada ł pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ponadto z uwagi na to, i ż M.Sz. jak wskazano to w opisie stanu faktycznego, dzier ż awi ł pomieszczenia prosektorium nale żą cego do WSN oraz ś wiadczy ł równie ż dla tego Szpitala us ł ugi przechowywania zw ł ok oraz ich mycia ubierania, nale ż y uzna ć , i ż przedsi ę biorca ten nie spotyka si ę z konkurencj ą w zakresie ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych w odniesieniu do zw ł ok dostarczonych mu przez WSN i posiada równie ż na rynku us ł ug prosektoryjnych ś wiadczonych w stosunku do osób zmar ł ych w WSN w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pozycj ę dominuj ą c ą . Wobec powy ż szego dzia ł ania M.Sz. na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla SP ZOZ oraz WSN, mog ą podlega ć ocenie w ś wietle art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak przedstawiono to w opisie stanu faktycznego M.Sz., jak sam przyzna ł w toku tego post ę powania, w dzier ż awionym przez siebie od WSN prosektorium, zamie ś ci ł tablic ę o tre ś ci: „Us ł ugi Pogrzebowe, Marek Sz.” oraz numer telefonu stacjonarnego oraz komórkowego tego przedsi ę biorcy. Ponadto w dzier ż awionej przez niego kaplicy by ł y eksponowane trumny, a w biurze, urny oraz ubrania dla zmar ł ych w celu ich sprzeda ż y, które do us ł ugi zgodnie z utrwalonym orzecznictwem SOKiK nale żą do zakresu us ł ug pogrzebowych (np. wyrok SOKiK z dnia 14 lipca 1999r. sygn. akt XVII Ama 28/99). W ocenie organu antymonopolowego eksponowanie wewn ą trz pomieszcze ń prosektorium akcesoriów pogrzebowych, oraz zamieszczanie informacji o tym, i ż jego dzier ż awca ś wiadczy równie ż us ł ugi pogrzebowe, u ł atwia ł o ś wiadczenie tego rodzaju us ł ug na lokalnym rynku ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych na terenie Gminy Lubliniec i stawia ł o tego przedsi ę biorc ę w uprzywilejowanej pozycji wzgl ę dem innych przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi pogrzebowe na terenie tego miasta. Jest oczywistym, i ż osoba w tak trudnych dla siebie i rodziny chwilach jak ś mier ć osoby bliskiej, chce do niezb ę dnego minimum ograniczy ć ilo ść czynno ś ci zwi ą zanych z organizacj ą pochówku oraz wykona ć to w mo ż liwie jak najszybszym czasie. Udaj ą c si ę do prosektorium szpitalnego w celu za ł atwienia formalno ś ci, osoba organizuj ą ca pochówek ma mo ż liwo ść , zobaczenia i wybrania akcesoriów pogrzebowych oraz zapoznania si ę z zakresem ś wiadczonych us ł ug pogrzebowych przed zapoznaniem si ę z ofert ą innych zak ł adów pogrzebowych. Chc ą c w mo ż liwie szybki i sprawny sposób za ł atwi ć czynno ś ci zwi ą zane z pochówkiem, maj ą c mo ż liwo ść za ł atwienia w jednym miejscu odbioru zw ł ok oraz zlecenia us ł ugi pogrzebowej, 13 organizuj ą cy pochówek decyduj ą si ę cz ę sto na zakup akcesoriów pogrzebowych oraz zlecenie wykonania us ł ugi pogrzebowej w ł a ś nie w tym prosektorium. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy ś wiadczenie przez M.Sz. us ł ug prosektoryjnych dla WSN oraz SP ZOZ umo ż liwi ł o temu przedsi ę biorcy wcze ś niejszy kontakt z rodzinami zmar ł ych w tych szpitalach, ni ż jego konkurentom, przy okazji za ł atwiania formalno ś ci zwi ą zanych z przygotowaniem zw ł ok oraz ich odebraniem z prosektorium. Ponadto zamieszczanie wewn ą trz prosektorium informacji o tym, i ż M.Sz. ś wiadczy równie ż us ł ugi pogrzebowe, stawia tego przedsi ę biorc ę w uprzywilejowanej w stosunku do jego konkurentów pozycji, gdy ż umo ż liwia szybsze dotarcie do rodzin zmar ł ych z informacj ą o tym, i ż ś wiadczy równie ż us ł ugi pogrzebowe. Natomiast eksponowanie i sprzeda ż w dzier ż awionym przez siebie prosektorium akcesoriów pogrzebowych takich jak: trumny, urny i ubrania dla zmar ł ych, co nale ż y do zakresu ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych, u ł atwi ł o temu przedsi ę biorcy sprzeda ż akcesoriów pogrzebowych oraz pozyskiwanie równie ż zlece ń na wykonanie pochówku. Tym samym M.Sz. fakt dzier ż awienia prosektorium nale żą cego do WSN oraz wykonywania us ł ug prosektoryjnych wykorzystywa ł w celu zaprezentowania osobom organizuj ą cym pochówek, swojej oferty, przed zapoznaniem si ę przez rodziny zmar ł ych z ofert ą innych zak ł adów pogrzebowych. Umo ż liwia ł o mu to z kolei szybsze od konkurentów uzyskanie zlecenia wykonania us ł ugi pogrzebowej dla zmar ł ego w SP ZOZ oraz WSN. Zabieganie przez przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi pogrzebowe, o zlecenie wykonania us ł ugi pogrzebowej powinno odbywa ć si ę na zasadach gry rynkowej, a nie poprzez uprzywilejowanie jednych przedsi ę biorców kosztem innych. Eksponowanie wewn ą trz prosektorium akcesoriów pogrzebowych takich jak: urny, trumny czy te ż ubrania dla zmar ł ych, u ł atwi ł o M.Sz. oferowanie rodzinom, którzy cz ę sto w pierwszej kolejno ś ci po otrzymaniu informacji o zgonie kontaktuj ą si ę w ł a ś nie z obs ł ug ą prosektorium, swoich us ł ug. Skutkiem powy ż szego M.Sz. wykorzysta ł posiadan ą przez siebie pozycj ę dominuj ą c ą na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla WSN oraz SP ZOZ, w celu u ł atwienia sobie ś wiadczenia us ł ug na powi ą zanym funkcjonalnie z tym rynkiem, rynkiem us ł ug pogrzebowych, co w ocenie organu antymonopolowego jest sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Podobne stanowisko w sprawie wykorzystywania posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug prosektoryjnych do ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych, zaj ął równie ż w swoim orzeczeniu S ą d Najwy ż szy. W wyroku z dnia 26 marca 2002r. (sygn. akt III CKN 801/2000), S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż umowa umo ż liwiaj ą ca ś wiadczenie na terenie szpitala us ł ug pogrzebowych jest niezgodna z prawem na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zwi ą zku z art. 353 1 k.c. W uzasadnieniu ww. wyroku S ą d Najwy ż szy wskaza ł , i ż cel umowy, nie mo ż e sprzeciwia ć si ę naturze stosunku prawnego, ustawie ani zasadom ż ycia spo ł ecznego. Zdaniem S ą du, zawarcie przez Szpital umowy dzier ż awy prosektorium z przedsi ę biorc ą ś wiadcz ą cym us ł ugi pogrzebowe, jest sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, gdy ż umo ż liwia przedsi ę biorcy pogrzebowemu dzier ż awi ą cemu pomieszczenia prosektorium nawi ą zanie kontaktu z rodzinami zmar ł ych, zanim uczyni ą to inne podmioty prowadz ą ce t ą sam ą dzia ł alno ść . „…Celem zawarcia umowy dzier ż awy, staje si ę wi ę c u ł atwienie i rozszerzenie prowadzonej dzia ł alno ś ci ze szkod ą dla konkurentów, a tak ż e by ć mo ż e ze szkod ą dla osób pragn ą cych zorganizowa ć uroczysto ś ci pogrzebowe swoich zmar ł ych bliskich”. Oznacza to, i ż zawarcie umowy dzier ż awy prosektorium, która dodatkowo umo ż liwia lub u ł atwia ś wiadczenie us ł ug pogrzebowych jest sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i z dobrymi obyczajami, gdy ż u ł atwia uzyskanie przez dzier ż awc ę mocniejszej pozycji na rynku us ł ug pogrzebowych. Zdaniem S ą du Najwy ż szego cel ten sprzeczny jest z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, co czyni t ą umow ę niewa ż n ą . 14 Podobne stanowisko zaj ął równie ż SOKiK w wyroku z dnia 25.05.2006r. (sygn. akt XVII AmA 38/06), w którym stwierdzi ł i ż eksponowanie wewn ą trz pomieszcze ń prosektorium elementów promuj ą cych dzia ł alno ść w zakresie ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych, uzna ł za nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej, gdy ż jest sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, gdy ż celem umowy dzier ż awy winno by ć tylko i wy łą cznie ś wiadczenie us ł ug prosektoryjnych, a nie u ł atwianie uzyskania przez dzier ż awc ę mocniejszej pozycji na rynku us ł ug pogrzebowych. Nale ż y ponadto wskaza ć , i ż ś wiadczenie przez M.Sz. na terenie Szpitala us ł ug pogrzebowych, jest równie ż sprzeczne z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991r. o zak ł adach opieki zdrowotnej. Zgodnie z tym przepisem na terenie zak ł adu opieki zdrowotnej nie mo ż e by ć prowadzona dzia ł alno ść polegaj ą ca na ś wiadczeniu us ł ug pogrzebowych. Wobec powy ż szego ś wiadczenie przez M.Sz. us ł ug pogrzebowych w dzier ż awionym przez siebie prosektorium nale ż y uzna ć na nadu ż ycie posiadanej przez tego przedsi ę bior ę pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla WSN oraz SP ZOZ i naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak wskazano to w cz ęś ci opisuj ą cej stan faktyczny, w dniu 31.01.2007r. WSN wypowiedzia ł M.Sz. umow ę dzier ż awy prosektorium z dnia 23.11.2005r. z zachowaniem 1- miesi ę cznego okresu wypowiedzenia (karta nr 240). Tym samym M.Sz. opu ś ci ł pomieszczenia prosektorium WSN z dniem 28.02.2007r. (karta nr 239). Potwierdza to równie ż pismo M.Sz. z dnia 21.04.2007r. (karta nr 239), w którym przedsi ę biorca ten stwierdzi ł i ż z dniem 28.02.2007r. opu ś ci ł pomieszczenia prosektorium. Zgodnie z art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w przypadku je ś li zachowanie rynkowe przedsi ę biorców przesta ł o narusza ć zakazy okre ś lone w art. 8 tej ustawy, w szczególno ś ci z powodu trwa ł ego zmniejszenia ich udzia ł u w rynku, wydaje si ę decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania. Jak wykazano to powy ż ej M.Sz. pocz ą wszy od dnia 01.03.2007r. nie jest dzier ż awc ą prosektorium nale żą cego do WSN. Tym samym nie ś wiadczy ju ż us ł ug prosektoryjnych dla SP ZOZ oraz WSN, co oznacza i ż od tego dnia nie posiada pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla tych Szpitali. Oznacza to równie ż , i ż przedsi ę biorca ten nie posiada mo ż liwo ś ci eksponowania i sprzedawania w prosektorium nale żą cym do WSN akcesoriów pogrzebowych oraz mo ż liwo ś ci ś wiadczenia us ł ug pogrzebowych na terenie tego prosektorium. Wobec powy ż szego organ antymonopolowy uzna ł , i ż pocz ą wszy od dnia 01.03.2007r. dzia ł ania M.Sz. przesta ł y narusza ć zakazy o jakich mowa w punkcie I.3 tej decyzji. St ą d te ż organ antymonopolowy orzek ł jak w punkcie I.3 sentencji tej decyzji. 4. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane s ą porozumienia przedsi ę biorców, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Ustawa ta nie wymienia w sposób wyczerpuj ą cy dzia ł a ń na rynku, które mog ą by ć uznane za zakazane porozumienia ograniczaj ą ce konkurencj ę , a jedynie w art. 5 ust. 1 wylicza typowe przyk ł ady zachowa ń przedsi ę biorców maj ą cych charakter takich porozumie ń . Z uwagi na otwarty katalog praktyk, nie ma formalnych przeszkód aby zosta ł on rozszerzony tak ż e o inne dzia ł ania przedsi ę biorców, ograniczaj ą ce konkurencj ę czy te ż godz ą ce w interesy konsumentów. Tym samym dla bytu praktyki o jakiej mowa w art. 5 ust. 1 wystarczaj ą ce jest wykazanie, i ż celem lub skutkiem danego zachowania przedsi ę biorców jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji. 15 Nie jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia zawarcia przez przedsi ę biorców porozumienia o jakim mowa w art. 5 ustawy antymonopolowej, zawarcie takiego porozumienia na pi ś mie. Wystarczaj ą ca jest natomiast ocena zachowa ń przedsi ę biorców (stron porozumienia) oraz zaistnia ł ych faktów, w efekcie których dosz ł o do naruszenia zasad konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym. O zawarciu porozumienia mo ż e ś wiadczy ć zarówno dane dzia ł anie jak i zaniechanie, którego skutkiem jest eliminacja, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku. W niniejszej sprawie warunkiem niezb ę dnym do uznania, i ż WSN, SP ZOZ oraz M.Sz. podejmuj ą c dzia ł ania polegaj ą ce na pobieraniu przez M.Sz. od rodzin i innych osób zlecaj ą cych organizacj ę pochówku, op ł at za przechowywanie w prosektorium nale żą cym do WSN a dzier ż awionym przez M.Sz., przez drug ą dob ę od czasu zgonu zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ, zawarli porozumienie naruszaj ą ce konkurencj ę na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla Szpitala, naruszyli art. 5 ust. 1 ww. ustawy, konieczne jest wykazanie, ż e dzia ł ania tych przedsi ę biorców naruszy ł y zasady konkurencji na tym rynku tj. doprowadzi ł y do wyeliminowania, ograniczenia lub te ż naruszenia w inny sposób konkurencji na rynku. W ocenie organu antymonopolowego powy ż ej opisane uzgodnione dzia ł ania WSN, SP ZOZ oraz M.Sz. polegaj ą ce na pobieraniu op ł at za tzw. us ł ugi prosektoryjne, spowodowa ł y przede wszystkim negatywne skutki na rynku dla konsumentów, poprzez pobieranie przez tych przedsi ę biorców od rodzin i innych osób zlecaj ą cych pochówek zw ł ok osób zmar ł ych w Szpitalu op ł aty za przechowywanie w tym prosektorium przez drug ą dob ę od czasu zgonu, zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ w Lubli ń cu . Poprzez takie dzia ł ania tych przedsi ę biorców niew ą tpliwe szkody ponie ś li konsumenci, którzy zostali zmuszeni do ponoszenia op ł at za us ł ugi, które mia ł y by ć wykonywane bezp ł atnie. St ą d te ż te bezprawne dzia ł ania SP ZOZ oraz M.Sz. zosta ł y przez organ antymonopolowy w punkcie I.1 i 2 niniejszej decyzji uznane za naruszaj ą ce art. 8 ust. 1 ustawy antymonopolowej. Jednak ż e w ocenie organu antymonopolowego pomimo tego, i ż oba szpitale nie mia ł y prawa zezwala ć M. Sz. na bezprawne pobieranie op ł at za drug ą dob ę przechowywania zw ł ok w prosektorium, to jednak ż e to uzgodnione dzia ł anie tych przedsi ę biorców nie stanowi naruszenia art. 5 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przede wszystkim nale ż y wskaza ć , i ż w ś wietle art. 5 ust.1 zakazane s ą jedynie te uzgodnione dzia ł ania przedsi ę biorców, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub te ż naruszenie w inny sposób konkurencji. Tym samym skutkiem zawartego przez przedsi ę biorców porozumienia powinien by ć przede wszystkim wp ł yw na stan konkurencji na rynku a przez to i naruszenie interesów konsumentów. Natomiast w ocenie organu antymonopolowego uzgodnione porozumienie pomi ę dzy SP ZOZ, WSN oraz M.Sz. pomimo tego, i ż by ł o bezprawne to jednak ż e nie spowodowa ł o negatywnych skutków dla konkurencji na rynku, a w szczególno ś ci nie spowodowa ł o wyeliminowania, ograniczenia lub naruszenia w inny sposób konkurencji zarówno na rynku us ł ug prosektoryjnych jak i pogrzebowych. Negatywne skutki dzia ł a ń tych przedsi ę biorców, by ł y odczuwalne przede wszystkim dla konsumentów tj. rodzin oraz innych osób organizuj ą cych pochówek zw ł ok osób zmar ł ych w tym szpitalu. Na skutek dzia ł a ń tych przedsi ę biorców konsumenci zostali zmuszeni do bezprawnego ponoszenia op ł at za us ł ugi, które powinny by ć przez M.Sz. ś wiadczone bezp ł atnie, tym samym osoby te ponosi ł y koszty których nie powinny ponosi ć . Poniewa ż jednak ż e jak ustalono w toku tego post ę powania, rodziny oraz inne osoby organizuj ą ce pochówek zawsze ponosi ł y te ci ęż ary finansowe tj. op ł atno ść za drug ą dob ę przechowywania zw ł ok w prosektorium, niezale ż nie od tego czy us ł ug ę pogrzebow ą wykonywa ł M.Sz. czy te ż inny przedsi ę biorca, st ą d te ż brak jest podstaw do uznania, i ż to zachowanie to mog ł o w jakikolwiek sposób wp ł yn ąć na zniekszta ł cenie konkurencji na rynku tj. ż e mog ł o spowodowa ć wyeliminowanie, ograniczenie lub te ż naruszenie w inny sposób 16 konkurencji na rynku. Dzia ł alno ść tych przedsi ę biorców mia ł a niew ą tpliwie charakter antykonsumencki, jednak ż e skutkiem dzia ł a ń tych przedsi ę biorców nie by ł o w ż aden sposób naruszenie regu ł konkurencji na rynku us ł ug organizowania przez szpitale ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych czy te ż ś wiadczenia przez M.Sz. us ł ug prosektoryjnych dla tych szpitali. Wobec powy ż szego pomimo tego, i ż skutkiem bezprawnych dzia ł a ń SP ZOZ, WSN oraz M.Sz. zostali dotkni ę ci przede wszystkim konsumenci, co stanowi ł o naruszenie art. 8 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i co stwierdzono w punkcie I.1 i 2 tej decyzji, to jednak ż e dzia ł ania tych przedsi ę biorców nie wp ł yn ęł y w ocenie organu antymonopolowego w ż aden sposób na stan konkurencji na rynku. Wobec powy ż szego organ antymonopolowy uzna ł , i ż brak jest podstaw do uznania, i ż dzia ł ania WSN, SP ZOZ oraz M.Sz. stanowi ł y zawarcie porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla osób zmar ł ych w SP ZOZ polegaj ą cego na pobieraniu przez M.Sz., od rodzin oraz innych osób zlecaj ą cych organizacj ę pochówku, op ł aty za przechowywanie w tym prosektorium przez drug ą dob ę od czasu zgonu, zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ w Lubli ń cu . St ą d te ż organ antymonopolowy orzek ł jak w punkcie I.4 sentencji niniejszej decyzji. 5. i 6. Warunkiem niezb ę dnym do wykazania, i ż pobieranie przez M.Sz. op ł at za trzeci ą dob ę przechowywania zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ w prosektorium nale żą cym do WSN, stanowi naruszenie przez dzier ż awc ę prosektorium oraz Szpital art. 8 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest wykazanie, i ż przedsi ę biorcy ci posiadaj ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla ww. Szpitala oraz, ż e pobieranie tych op ł at jest dzia ł aniem bezprawnym przez co stanowi naruszenie tego przepisu ustawy. Rynek w ł a ś ciwy w tej sprawie oraz uzasadnienie, i ż M.Sz. oraz SP ZOZ posiadaj ą pozycj ę dominuj ą c ą na tym rynku, zosta ł o dokonane w uzasadnieniu do punktu I.1 i 2 tej decyzji i pozostaje aktualne tak ż e dla oceny przez organ antymonopolowy tego zachowania tych przedsi ę biorców. Wobec powy ż szego pozostaje w tej sprawie niezb ę dne wykazanie, i ż umo ż liwienie ze strony SP ZOZ pobierania przez M.Sz. op ł at za trzeci ą dob ę przechowywania zw ł ok w prosektorium, oraz pobieranie tych op ł at przez tego przedsi ę biorc ę , jest dzia ł aniem bezprawnym i stanowi naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak opisano to szczegó ł owo w uzasadnieniu do punktu I.1 i 2 niniejszej decyzji, zgodnie z obowi ą zuj ą cym od dnia 25.11.2006r. rozporz ą dzeniem Ministra Zdrowia w sprawie post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu, obowi ą zkiem szpitala jest przechowywa ć zw ł oki osób zmar ł ych w szpitalu przez okres 2 dób. Ponadto osoba wskazana w regulaminie szpitala zobowi ą zana jest zw ł oki osoby zmar ł ej, umy ć , ubra ć i wyda ć osobie uprawnionej do ich pochowania. Powy ż sze oznacza, i ż od dnia 25.11.2006r. obowi ą zkiem szpitala jest bezp ł atne przechowywanie w ch ł odni przez okres do dwóch dób osób zmar ł ych w tym szpitalu. Jak wskazano to w uzasadnieniu do punktu I.1 i 2 niniejszej decyzji, do czasu wej ś cia w ż ycie tego rozporz ą dzenia, brak by ł o jednoznacznych przepisów prawnych reguluj ą cych obowi ą zki Szpitala w zakresie post ę powania ze zw ł okami ludzkimi. Dlatego te ż zgodnie z wskazanym na stronie 9 tej decyzji orzecznictwem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 354 § 1 k.c. nale ż a ł o oprze ć si ę na prawie zwyczajowym w tym zakresie. W wyrokach tych SOKiK zaj ął stanowisko, i ż w przesz ł o ś ci problem wykonywania us ł ug prosektoryjnych zmar ł ych w szpitalu, rozwi ą zywa ł a Instrukcja 35/61 Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 9 czerwca 1961r. w sprawie regulaminów szpitalnych (Dz. Urz. 17 MZiOS Nr 13, poz. 89) zgodnie, z któr ą personel szpitala obowi ą zany by ł zw ł oki osób zmar ł ych w szpitalu przed w ł o ż eniem do trumny umy ć , ogoli ć , ubra ć w odzie ż dostarczon ą przez osoby uprawnione do pochowania b ą d ź w odzie ż , w której zmar ł y przyby ł do szpitala. Ponadto zgodnie z zapisami tej instrukcji, zw ł oki osób zmar ł ych w szpitalu, wolno by ł o przechowywa ć w zasadzie nie d ł u ż ej ni ż 3 doby. Koszty wykonania powy ż szych czynno ś ci obci ąż a ł y szpital. Powy ż sza instrukcja posiada ł a charakter wewn ę trzny i obowi ą zywa ł a tylko jednostki organizacyjne podleg ł e organowi wydaj ą cemu taki akt. Instrukcja ta nie zosta ł a zast ą piona w ci ą gu 2 lat od wej ś cia w ż ycie Konstytucji (tak ą mo ż liwo ść przewiduje art. 241 Konstytucji) przez odpowiadaj ą ce jej tre ś ci ą rozporz ą dzenie, dlatego te ż nie obowi ą zywa ł a nawet w podleg ł ych Ministrowi Zdrowia jednostkach organizacyjnych. Poniewa ż brak by ł o przepisów reguluj ą cych zakres czynno ś ci dotycz ą cych przygotowania zw ł ok do pochówku oraz odp ł atno ś ci za te us ł ugi, wykonanie tych us ł ug nale ż a ł o ocenia ć w ś wietle art. 354 § 1 k.c., który stanowi ł , i ż d ł u ż nik powinien wykona ć zobowi ą zanie zgodnie z jego tre ś ci ą i w sposób odpowiadaj ą cy jego celowi oraz zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego, a je ż eli istniej ą w tym zakresie ustalone zwyczaje - tak ż e w sposób odpowiadaj ą cy tym zwyczajom. Jak wynika ł o z powy ż ej przytoczonego, dotychczasowego orzecznictwa SOKiK oraz ustale ń Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów poczynionych na potrzeby post ę powa ń dotycz ą cych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych (karta nr 242), szpitale w zdecydowanej wi ę kszo ś ci przypadków nie pobiera ł y op ł at za tzw. us ł ugi prosektoryjne w zakresie okre ś lonym w w/w Instrukcji tj. za przechowywanie zw ł ok przez okres do trzech dób, ich ubieranie oraz przygotowanie do pochówku. Potwierdza ł o to tez ę , ż e w ci ą gu kilkudziesi ę ciu lat obowi ą zywania w/w Instrukcji z 1961r. wykszta ł ci ł si ę zwyczaj, i ż w zakresie us ł ug dotycz ą cych przechowywania zw ł ok osób zmar ł ych w danym szpitalu posiadaj ą cym prosektorium, koszty tej us ł ugi ponosi szpital, który ś wiadczy te us ł ugi bezp ł atnie. O istnieniu takiego zwyczaju w tym zakresie ś wiadczy ł fakt, i ż nie pobieranie op ł aty za pierwsze trzy doby przechowywania zw ł ok w prosektorium by ł powszechnie akceptowany zarówno przez szpitale jak i przez spo ł ecze ń stwo co potwierdza bogate orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w tym zakresie powo ł ane powy ż ej, z którego wynika, i ż obowi ą zek przechowywania zw ł ok w prosektorium oraz ich przygotowania do pochówku jest logiczn ą kontynuacj ą opieki udzielanej osobie chorej przez Szpital. Konsekwencj ą uznania, ż e szpital ma obowi ą zek bezp ł atnego przechowywania zw ł ok oraz ich umycia i ubrania, jest uznanie, ż e podwykonawca szpitala tj. w tym przypadku dzier ż awca prosektorium powinien równie ż wykonywa ć te obowi ą zki zgodnie z t ą norm ą , gdy ż zgodnie z art. 474 k.c. d ł u ż nik odpowiedzialny jest jak za w ł asne dzia ł anie lub zaniechanie za dzia ł ania i zaniechania osób, z których pomoc ą zobowi ą zanie wykonywa, jak równie ż osób, którym wykonanie zobowi ą zania powierza. W niniejszej sprawie oznacza to, i ż do czasu wej ś cia w ż ycie powy ż ej przywo ł anego rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia w sprawie post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu, zarówno SP ZOZ jak i M.Sz. nie mieli prawa do pobierania op ł at za przechowywanie w prosektorium przez pierwsz ą , drug ą i trzeci ą dob ę , zw ł ok osób zmar ł ych w Szpitalu. St ą d te ż pobieranie przez M.Sz. op ł aty za przechowywanie przez trzeci ą dob ę od czasu zgonu zw ł ok w prosektorium, odbywa ł o si ę bez podstawy prawnej czyli by ł o bezprawne i stanowi ł o naruszenie przez tego przedsi ę biorc ę art. 8 ust. 1 ustawy antymonopolowej. Równie ż i przyzwolenie przez SP ZOZ na pobieranie takich op ł at (co wynika z porozumienia - umowy zawartego w dniu 30.11.2005r. pomi ę dzy tymi przedsi ę biorcami), stanowi ł o naruszenie przez Szpital art. 8 ust. 1 tej ustawy. Jednak ż e jak wskazano to w uzasadnieniu do punktu I.1 i 2 niniejszej decyzji, od dnia 25.11.2006r. istnieje obowi ą zek bezp ł atnego przechowywania jedynie przez dwie doby zw ł ok osób zmar ł ych w szpitalu. Tym samym od dnia 25.11.2006r. nie istnieje obowi ą zek bezp ł atnego przechowywania przez trzeci ą dob ę w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych 18 w Szpitalu. Oznacza to, i ż od tego dnia M.Sz. mo ż e pobiera ć op ł aty za trzeci ą dob ę przechowywania zw ł ok w prosektorium. Dlatego te ż organ antymonopolowy uzna ł , i ż post ę powanie w zakresie uznania nadu ż ywania przez SP ZOZ oraz M.Sz. pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla tego Szpitala, poprzez pobieranie przez dzier ż awc ę prosektorium od rodzin i innych osób zlecaj ą cych pochówek zw ł ok osób zmar ł ych w ww. Szpitalu, op ł at za przechowywanie zw ł ok przez trzeci ą dob ę od czasu zgonu, jest bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 80 ustawy antymonopolowej, w sprawach w niej nieuregulowanych, do post ę powania przed organem antymonopolowym stosuje si ę przepisy ustawy Kodeks post ę powania administracyjnego. Art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, ż e gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. „… Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie co do istoty. Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione dopiero w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organem administracyjnym…”. (B.Adamiak i J.Borkowski - Kodeks post ę powania administracyjnego - Komentarz C.H. BECK Warszawa 2005 str. 485). Z bezprzedmiotowo ś ci ą post ę powania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyrok NSA dnia 18 kwietnia 1995r. SA/ Ł d2424/94, ONSA 1996/80). Konsekwencj ą natomiast bezprzedmiotowo ś ci post ę powania jest jego obligatoryjne umorzenie. W niniejszej sprawie przes ł ank ą umorzenia post ę powania antymonopolowego, przemawiaj ą c ą za jego bezprzedmiotowo ś ci ą jest wej ś cie w ż ycie w dniu 25.11.2006r. rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia w sprawie post ę powania ze zw ł okami osób zmar ł ych w szpitalu, zgodnie, z którego przepisami mo ż na pobiera ć op ł aty za przechowanie od trzeciej doby w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w danym Szpitalu. Wobec powy ż szego brak jest podstaw do oceny czy pobieranie przez M.Sz. op ł aty za us ł ugi prosektoryjne tj. przechowywanie w prosektorium przez trzeci ą dob ę od czasu zgonu zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ, stanowi naruszenie przez Szpital oraz M.Sz. art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dlatego te ż post ę powanie w sprawie nadu ż ywania przez SP ZOZ oraz M.Sz. pozycji dominuj ą cej na rynku organizowania oraz ś wiadczenia us ł ug prosektoryjnych dla tego Szpitala, poprzez pobieranie przez dzier ż awc ę prosektorium od rodzin i innych osób zlecaj ą cych pochówek zw ł ok osób zmar ł ych w tym Szpitalu, op ł aty za przechowywanie zw ł ok w prosektorium przez trzeci ą dob ę od czasu zgonu, co mo ż e by ć praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y uzna ć za bezprzedmiotowe. Natomiast konsekwencj ą uznania bezprzedmiotowo ś ci tego post ę powania jest jego obligatoryjne umorzenie. St ą d te ż organ antymonopolowy orzek ł jak w punkcie I. 5 i 6 niniejszej decyzji. 7. Stosownie do art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą , je ż eli przedsi ę biorca ten dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5 w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu o jakim mowa w art. 8 tej ustawy, w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego przez tego przedsi ę biorc ę w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy, a tak ż e i represyjn ą tj. stanowi ć reperkusj ę za jej naruszenie. 19 Organ antymonopolowy uzna ł w punkcie I. 2 i 3 niniejszej decyzji, i ż dzia ł ania M.Sz. naruszy ł y art. 8 ust. 1 w/w ustawy, co wykazano w uzasadnieniu do tych punktów decyzji. Dlatego te ż na ł o ż enie na tego przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej jest celowe. Kary pieni ęż ne stosowane s ą w sytuacjach, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie tylko jest bezprawne, ale mo ż na tak ż e sprawcy przypisa ć win ę w znaczeniu subiektywnym. Analizuj ą c kwesti ę winy M.Sz., nale ż y stwierdzi ć , i ż jako przedsi ę biorca o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinien sobie zdawa ć spraw ę , ż e podejmowanymi decyzjami nie mo ż e narusza ć przepisów ustawy antymonopolowej, w tym pobiera ć od rodzin i innych osób organizuj ą cych pochówek, op ł aty do których pobierania nie mia ł prawa. Bior ą c pod uwag ę przedstawione przez M. Sz. w tym post ę powaniu przychody osi ą gni ę te przez tego przedsi ę biorc ę w 2007r. (karta od nr 277), maksymalny wymiar kary z uwzgl ę dnieniem zasad okre ś lonych w art. 101 ust. 1 pkt 1 w.w ustawy móg ł wynie ść oko ł o (tajemnica przedsi ę biorcy – punkt 2 za łą cznika do niniejszej decyzji). Jednak ż e organ antymonopolowy uzna ł za uzasadnione na ł o ż enie na tego przedsi ę biorc ę kary w wysoko ś ci 5.700 z ł . tj. ok. (tajemnica przedsi ę biorcy – punkt 3 za łą cznika do niniejszej decyzji), kary maksymalnej jaka mog ł aby by ć na ł o ż ona na tego przedsi ę biorc ę . Miarkuj ą c wysoko ść kary, uwzgl ę dniono fakt, i ż praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę , polegaj ą ca na pobieraniu op ł at za drug ą dob ę przechowywania w prosektorium zw ł ok osób zmar ł ych w SP ZOZ, wywar ł a negatywne skutki przede wszystkim dla najs ł abszych uczestników tego rynku tj. dla rodzin i innych osób organizuj ą cych pochówek tj. dla konsumentów. Na ł o ż enie kary pieni ęż nej ma by ć podkre ś leniem winy tego przedsi ę biorcy oraz naganno ś ci stosowania praktyk, które spowodowa ł y w szczególno ś ci negatywne skutki dla indywidualnych konsumentów. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą w takiej wysoko ś ci Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę , i ż przedsi ę biorca ten dopu ś ci ł si ę po raz pierwszy naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz, i ż praktyki te zosta ł y ju ż zaniechane przez M.Sz. Ustalaj ą c wysoko ść nak ł adanej kary pieni ęż nej, uwzgl ę dniono równie ż , ż e stosowana przez M.Sz. praktyka, spowodowa ł a przede wszystkim negatywne skutki dla konsumentów tj. dla rodzin zmar ł ych i innych osób organizuj ą cych pochówek na lokalnym rynku miasta Lubliniec oraz najbli ż szej okolicy. Zdaniem organu antymonopolowego kara pieni ęż na na ł o ż ona w powy ż szej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej i pe ł ni funkcj ę represyjn ą , gdy ż podkre ś la naganno ść zachowania przedsi ę biorcy, który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Jednocze ś nie na ł o ż ona kara pe ł ni funkcj ę prewencyjn ą , gdy ż zapobiega stosowaniu w przysz ł o ś ci sprzecznych z interesem publicznym praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Maj ą c na uwadze powy ż sze okoliczno ś ci organ antymonopolowy uzna ł , i ż kara pieni ęż na w ww. wysoko ś ci jest odpowiedni ą sankcj ą finansow ą do stopnia naruszenia przez M.Sz. przepisów tej ustawy. Dlatego te ż postanowiono na ł o ż y ć na M.Sz. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 5.700 z ł . Organ antymonopolowy pragnie ponadto wskaza ć , i ż pomimo uznania w punkcie I.1, ż e SP ZOZ równie ż naruszy ł art. 8 ust.1 tej ustawy, poprzez dzia ł ania o jakich mowa w tym punkcie decyzji, postanowi ł nie nak ł ada ć na tego przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Postanawiaj ą c o nie nak ł adaniu na SP ZOZ kary pieni ęż nej organ antymonopolowy kierowa ł si ę przede wszystkim wzgl ę dami spo ł ecznymi, zwi ą zanymi z trudn ą sytuacj ą finansow ą jednostek publicznej s ł u ż by zdrowia. W ocenie organu antymonopolowego w interesie spo ł ecznym, na którego korzy ść powinien równie ż dzia ł a ć Prezes Urz ę du, jest nak ł adanie w tym te ż przez organy administracji pa ń stwowej, jak najmniejszych obci ąż e ń finansowych, które mog ą spowodowa ć zmniejszenie wydatków szpitali przeznaczonych na leczenie pacjentów. Ponadto za nie nak ł adaniem na SP ZOZ kary pieni ęż nej w niniejszej sprawie 20 przemawia równie ż fakt, i ż dzia ł ania tego szpitala przesta ł y narusza ć przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co wykazano w uzasadnieniu do punktu I.1 tej decyzji. St ą d te ż orzeczono jak punkcie I.7 sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kar ę nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. 8. Zgodnie z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 w/w ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku stwierdzono naruszenie przepisów tej ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty tego post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez M.Sz. oraz SP ZOZ praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I.1, 2 i 3 sentencji niniejszej decyzji stwierdzi ł naruszenie przez tych przedsi ę biorców przepisów tej ustawy. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki w wysoko ś ci oko ł o 210 z ł (s ł ownie: dwie ś cie dziesi ęć z ł otych) zwi ą zane z wymian ą korespondencji. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł rozdzieli ć koszty tego post ę powania pomi ę dzy M.Sz. i SP ZOZ w równej wysoko ś ci tj. obci ąż y ć tych przedsi ę biorców kosztami w wysoko ś ci po 105 z ł otych i zobowi ą za ć do ich zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.8 sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. W dniu 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian.), na podstawie której utraci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst. jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zmian. Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119, Dz.U. Nr 170, poz. 1217, Dz.U. Nr 249, poz. 1834). Jednak ż e zgodnie z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów do post ę powa ń wszcz ę tych przed dniem 21 kwietnia 2007r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479(28) § 2 k.p.c. ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie I.8 niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z 479(28) § 1 pkt 2 k.p.c., nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji 21 i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. MACIEJ FRAGSZTAJN Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach 22