RKT-67/2004

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 23.12.2004r. RKT-410-08/04/MI DECYZJA Nr RKT-67/2004 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535; Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891; Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Ś l ą skiej Izbie Lekarsko-Weterynaryjnej w Katowicach, 40-065 Katowice, ul. Miko ł owska 100, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. na podstawie art. 9 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, zawarcie porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę polegaj ą cego na bezpo ś rednim lub po ś rednim ustalaniu cen za ś wiadczone us ł ugi weterynaryjne poprzez przyj ę cie przez organy Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej z siedzib ą w Katowicach uchwa ł w sprawie cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, 2. na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Ś l ą sk ą Izb ę Lekarsko – Weterynaryjn ą w Katowicach kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 14 000 PLN (s ł ownie z ł otych: czterna ś cie tysi ę cy), co stanowi oko ł o 5 % przychodu osi ą gni ę tego w roku 2003 poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, w zakresie opisanym w punkcie I.1 sentencji. II. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804; Dz.U. z 2003r. Nr 60, poz. 535; Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652; Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891; Dz.U. z 2004r. Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172 ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Ś l ą skiej Izbie Lekarko – Weterynaryjnej w Katowicach oraz uwzgl ę dniaj ą c wynik w/w post ę powania antymonopolowego, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanawia si ę obci ąż y ć Ś l ą sk ą Izb ę Lekarsko – Weterynaryjn ą w Katowicach kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania antymonopolowego, oraz zobowi ą za ć Ś l ą sk ą Izb ę Lekarsko – Weterynaryjn ą do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów w kwocie 27 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia siedem). 1 Uzasadnienie W okresie od 12.01.2004r. do 01.07.2004r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej „Organem Antymonopolowym”) przeprowadzi ł z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy na rynku us ł ug weterynaryjnych nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”) uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. Impulsem do wszcz ę cia w/w post ę powania by ł o pismo przewodnicz ą cej Polskiego Klubu Psa Rasowego z dnia 14.11.2003r. z pro ś b ą o interwencj ę w zwi ą zku z podejrzeniem ustalenia przez izby lekarsko – weterynaryjne cenników minimalnych za us ł ugi weterynaryjne, które dnia 24.11.2003r. wp ł yn ęł o drog ą elektroniczn ą do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (karta nr 70). Post ę powaniem wyja ś niaj ą cym obj ę tych zosta ł o 17 jednostek organizacyjnych samorz ą du lekarzy weterynarii: Krajowa Izba Lekarsko – Weterynaryjna oraz 16 okr ę gowych izb lekarsko – weterynaryjnych, w tym Ś l ą ska Izba Lekarsko – Weterynaryjna w Katowicach. W toku w/w post ę powania ustalono, ż e w latach 1991 – 2003 organy Ś l ą skiej Izby przyj ęł y 7 uchwa ł w sprawie tzw. cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych. W oparciu o zebrany w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym materia ł dowodowy zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem zawarcia przez Ś l ą sk ą Izb ę Lekarsko – Weterynaryjn ą w Katowicach porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę polegaj ą cego na bezpo ś rednim lub po ś rednim ustalaniu cen za ś wiadczone us ł ugi weterynaryjne poprzez przyj ę cie przez organy Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej uchwa ł w sprawie cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (karta nr 1). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania (karta nr 2) Ś l ą ska Izba Lekarsko – Weterynaryjna w Katowicach (zwana dalej „ Ś l ą sk ą Izb ą ”) stwierdzi ł a, ż e przyj ę te przez jej organy, w drodze uchwa ł , cenniki wska ź nikowe us ł ug weterynaryjnych nie mia ł y mocy obowi ą zuj ą cej lekarzy weterynarii wykonuj ą cych wolny zawód, nie zawiera ł y ani cen minimalnych, ani maksymalnych, a stanowi ł y jedynie informacj ę o wysoko ś ci pobieranych op ł at za wykonywane us ł ugi lekarsko – weterynaryjne. Intencj ą Izby by ł o ustalenie ś redniego poziomu cen za us ł ugi weterynaryjne, a cenniki mia ł y na celu powiadomienie lekarzy weterynarii o ś rednich aktualnie stosowanych w zak ł adach leczniczych dla zwierz ą t cenach us ł ug. Podniesiono równie ż , ż e tzw. „cena wska ź nikowa” to cena uzasadniona, która wynika ze ś rednich cen stosowanych w zak ł adach leczniczych dla zwierz ą t. Ś l ą ska Izba wskaza ł a równie ż , ż e nie znane s ą jej przypadki, by na podleg ł ym jej terenie mia ł y miejsce sprawy konfliktowe wyp ł ywaj ą ce z realizacji uchwa ł samorz ą du lekarzy weterynarii. Nie egzekwowano w ż aden sposób zasad naliczania i stosowania cen przez zak ł ady lecznicze dla zwierz ą t; nie zg ł oszono w tej sprawie ż adnej skargi, ani nie toczy ł o si ę w tej sprawie ż adne post ę powanie dyscyplinarne (karty nr 3-4). Ś l ą ska Izba wyrazi ł a stanowisko, ż e publikowanie informacji w zakresie cen wska ź nikowych nie mo ż e stanowi ć porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (karta nr 29). W wyniku przeprowadzonego post ę powania administracyjnego Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Samorz ą d lekarzy weterynarii jest samorz ą dem zawodowym reprezentuj ą cym osoby wykonuj ą ce zawód zaufania publicznego. G ł ównym jego celem, zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest sprawowanie pieczy nad nale ż ytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zadania oraz zasady dzia ł alno ś ci i organizacji samorz ą du lekarzy weterynarii okre ś la ustawa z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 187, poz. 1567 z 2 pó ź n. zm.) (zwana dalej „ustaw ą o zawodzie lekarza weterynarii”). Zgodnie z art. 8 ust. 1 w/w ustawy samorz ą d jest niezale ż ny w wykonywaniu swoich zada ń i podlega tylko przepisom ustawy. W my ś l art. 8 ust. 3 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii jednostkami organizacyjnymi samorz ą du s ą : Krajowa Izba Lekarsko – Weterynaryjna i okr ę gowe izby lekarsko – weterynaryjne. Jednostki te posiadaj ą osobowo ść prawn ą . Art. 9 ust. 1 ustawy stanowi, ż e obszar dzia ł ania poszczególnych okr ę gowych izb lekarsko-weterynaryjnych oraz ich siedziby ustala Krajowa Rada Lekarsko-Weterynaryjna, uwzgl ę dniaj ą c zasadniczy podzia ł terytorialny pa ń stwa. Na mocy uchwa ł y Nr 39/99/II Krajowej Rady Lekarsko – Weterynaryjnej z dnia 19 lutego 1999 r. w sprawie ustalenia obszaru dzia ł ania i siedzib okr ę gowych izb lekarsko-weterynaryjnych, obszarem dzia ł ania Ś l ą skiej Izby jest teren województwa ś l ą skiego, a jej siedziba mie ś ci si ę w Katowicach (karta nr 30). Zadania i zasady dzia ł alno ś ci Ś l ą skiej Izby okre ś lone zosta ł y w Rozdziale 4 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii pt. Okr ę gowe izby lekarsko – weterynaryjne. W/w ustawa nie przyznaje samorz ą dowi lekarzy weterynarii prawa do ustanawiania cenników wynagrodze ń za us ł ugi weterynaryjne. Organami Ś l ą skiej Izby, zgodnie z art. 24 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii, s ą : - Okr ę gowy Zjazd Lekarzy Weterynarii, - Okr ę gowa Rada Lekarsko-Weterynaryjna, - Okr ę gowa Komisja Rewizyjna, - Okr ę gowy S ą d Lekarsko-Weterynaryjny, - Okr ę gowy Rzecznik Odpowiedzialno ś ci Zawodowej. Najwy ż sz ą w ł adz ą Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej jest Okr ę gowy Zjazd Lekarzy Weterynarii. Okr ę gowy Zjazd odbywa si ę raz do roku; dzia ł alno ś ci ą Izby w okresach pomi ę dzy Zjazdami kieruje Okr ę gowa Rada (art. 25 i 29 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii). Zgodnie z art. 26a w/w ustawy Okr ę gowa Rada mo ż e zwo ł a ć Nadzwyczajny Zjazd Lekarzy Weterynarii, który obraduje nad sprawami, dla których zosta ł zwo ł any. Zgodnie z art. 27 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii do zada ń Okr ę gowego Zjazdu nale ż y w szczególno ś ci: - podejmowanie uchwa ł w sprawach obj ę tych zakresem dzia ł ania Izby, - ustalanie zasad gospodarki finansowej oraz uchwalanie bud ż etu Izby, - rozpatrywanie i zatwierdzanie sprawozda ń Okr ę gowej Rady i innych organów Izby, - ustalanie organizacji organów Izby i trybu ich dzia ł ania, - ustalanie liczby cz ł onków organów Izby, - dokonywanie wyboru prezesa i cz ł onków Okr ę gowej Rady oraz innych organów Izby, - dokonywanie wyboru delegatów na Krajowy Zjazd Lekarzy Weterynarii, - ustalanie wysoko ś ci sk ł adki cz ł onkowskiej. Okr ę gowa Rada, na podstawie art. 29 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii, kieruj ą c dzia ł alno ś ci ą Izby w okresach pomi ę dzy Okr ę gowymi Zjazdami, wykonuje zadania i czynno ś ci okre ś lone w art. 10 w/w ustawy, wykonuje uchwa ł y Okr ę gowego Zjazdu Lekarzy Weterynarii, sk ł ada przed Okr ę gowym Zjazdem sprawozdanie ze swojej dzia ł alno ś ci i wykonania bud ż etu, prowadzi sprawy bie żą ce oraz wykonuje zadania zlecone przez Krajow ą Rad ę Lekarsko – Weterynaryjn ą . Przynale ż no ść do Ś l ą skiej Izby jest obligatoryjna i jest warunkiem wykonywania zawodu lekarza weterynarii na podlegaj ą cym jej terenie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii wszyscy lekarze weterynarii, którzy posiadaj ą prawo wykonywania zawodu, przed podj ę ciem jego wykonywania na terenie okr ę gowej izby, s ą obowi ą zani uzyska ć wpis do rejestru jej cz ł onków. Ś l ą ska Izba zrzesza zatem wszystkich uprawnionych do wykonywania zawodu lekarzy weterynarii dzia ł aj ą cych na terenie woj. ś l ą skiego i na dzie ń 27.07.2004r. liczy ł a […] cz ł onków (karta nr 3). W my ś l art. 4 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii, lekarz weterynarii ma obowi ą zek wykonywa ć zawód ze szczególn ą staranno ś ci ą w oparciu o zasady etyki i deontologii weterynaryjnej. Równie ż art. 19 w/w ustawy stanowi, ż e cz ł onkowie samorz ą du lekarzy weterynarii obowi ą zani s ą m.in. przestrzega ć zasad etyki i deontologii weterynaryjnej oraz innych przepisów zwi ą zanych z wykonywaniem zawodu lekarza weterynarii, a tak ż e uchwa ł w ł adz i organów 3 samorz ą du zawodowego. Zgodnie z art. 45 w/w ustawy cz ł onkowie samorz ą du podlegaj ą odpowiedzialno ś ci zawodowej przed s ą dami lekarsko – weterynaryjnymi mi ę dzy innymi za post ę powanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii weterynaryjnej. Obecnie obowi ą zuj ą ce zasady etyki i deontologii weterynaryjnej zosta ł y wprowadzone moc ą uchwa ł y nr 16/2001/V Krajowego Zjazdu Lekarzy Weterynarii z dnia 17 czerwca 2001 r. w sprawie przepisów wprowadzaj ą cych Kodeks Etyki i Deontologii Weterynaryjnej (karta nr 75). Art. 15 Kodeksu mówi, ż e wykonywanie zawodu lekarza weterynarii mo ż e odbywa ć si ę jedynie na zasadach i warunkach okre ś lonych odpowiednimi przepisami, a tak ż e uchwa ł ami samorz ą du lekarzy weterynarii, za ś art. 10 ust. 3 Kodeksu za przewinienie zawodowe uznaje m.in. nieprzestrzeganie uchwa ł organów samorz ą du zawodowego. Ponadto, zgodnie z art. 26 ust. 1 Kodeksu wysoko ść honorarium za wykonane czynno ś ci lekarza weterynarii jest warto ś ci ą umown ą , a lekarz weterynarii ustalaj ą c honorarium powinien uwzgl ę dni ć wytyczne samorz ą du zawodowego, wk ł ad swojej pracy, ponoszone koszty w ł asne, a tak ż e sytuacj ę materialn ą posiadacza zwierz ę cia. Zgodnie z art. 46 ust. 1 Kodeksu, za post ę powanie sprzeczne z zasadami etyki i deontologii weterynaryjnej S ą d Lekarsko – Weterynaryjny mo ż e orzec kary od upomnienia, poprzez nagan ę , do zawieszenia lub pozbawienia prawa wykonywania zawodu (karty nr 76 verte, 77). Pocz ą wszy od roku 1991 r. w ł adze Ś l ą skiej Izby praktykowa ł y uchwalanie i rozprowadzanie w ś ród lekarzy weterynarii uchwa ł w sprawie tzw. cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych. W 1991 r. przyj ę to pierwsz ą uchwa łę w tej sprawie – Uchwa łę nr 3/2/91 Nadzwyczajnego Zjazdu Lekarzy Weterynarii Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej w Katowicach z dnia 13 grudnia 1991 r. w sprawie opracowania wska ź nikowego cennika us ł ug weterynaryjnych. Na jej mocy, Nadzwyczajny Zjazd na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii zobowi ą za ł Okr ę gow ą Rad ę Lekarsko – Weterynaryjn ą Ś l ą skiej Izby do opracowania cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych (karta nr 24). Uchwa ł a Nr 3/2/91 by ł a podstaw ą do przyj ę cia przez Okr ę gow ą Rad ę wszystkich kolejnych uchwa ł w sprawie cen za czynno ś ci weterynaryjne, które zosta ł y podj ę te w oparciu o jej zapisy. By ł y to w kolejno ś ci (karty nr 18-23, 79): a) Uchwa ł a nr 28/93 z dnia 5 kwietnia 1993 r. Rady Okr ę gowej Ś l ą skiej Izby Lekarsko- Weterynaryjnej w sprawie korekty cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej, b) Uchwa ł a nr 46/94 z dnia 15 wrze ś nia 1994 r. Rady Okr ę gowej Ś l ą skiej Izby Lekarsko- Weterynaryjnej w sprawie korekty cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko - Weterynaryjnej, c) Uchwa ł a nr 70/95 z dnia 17 pa ź dziernika 1995 r. Rady Ś l ą skiej Izby Lekarsko - Weterynaryjnej w sprawie zmiany cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko- Weterynaryjnej, d) Uchwa ł a nr 28/II/97 z dnia 15 maja 1997 r. Rady Ś l ą skiej Izby Lekarsko - Weterynaryjnej w sprawie zmiany cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko- Weterynaryjnej, e) Uchwa ł a nr 87/II/99 z dnia 11 maja 1999 r. Rady Ś l ą skiej Izby Lekarsko - Weterynaryjnej w sprawie zmiany cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko- Weterynaryjnej, f) Uchwa ł a nr 114/III/03 z dnia 18 marca 2003 r. Rady Ś l ą skiej Izby Lekarsko - Weterynaryjnej w sprawie zmiany cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko- Weterynaryjnej w Katowicach. Cenniki wska ź nikowe stanowi ł y za łą czniki do w/w uchwa ł (karty nr 7-13). Uchwa ł y i cenniki wska ź nikowe rozpowszechniane by ł y w ś ród cz ł onków Ś l ą skiej Izby w drodze publikacji na ł amach „Biuletynu Informacyjnego Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej” oraz na stronie internetowej Ś l ą skiej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej http://www.izbawetkatowice.pl (karty nr 4, 36-37, 48-49, 60 verte-62) . Biuletyn otrzymywa ł ka ż dy cz ł onek Ś l ą skiej Izby indywidualnie pod wskazany przez niego adres (karta nr 27). 4 Jak wskaza ł a Ś l ą ska Izba, cenniki opracowano na podstawie u ś rednienia cen stosowanych przez lecznice dla zwierz ą t dzia ł aj ą ce w województwie ś l ą skim. W opracowaniu cennika b ę d ą cego za łą cznikiem do Uchwa ł y nr 114/III/03 udzia ł bra ł a Komisja Lekarzy Wolnej Praktyki, która zebra ł a ustne i telefoniczne informacje dotycz ą ce wysoko ś ci cen za us ł ugi weterynaryjne. Informacje te zosta ł y przedstawione w postaci projektu uchwa ł y zaakceptowanego przez Rad ę Ś l ą skiej Izby (karty nr 3-4, 27). W 2002 r. Krajowa Rada Lekarsko – Weterynaryjna podj ęł a dzia ł ania zmierzaj ą ce do otrzymywania kopii wszystkich uchwa ł podejmowanych przez okr ę gowe zjazdy lekarzy weterynarii i rady okr ę gowych izb lekarsko – weterynaryjnych. W pi ś mie z dnia 11.03.2003r. sygn. KRL-W-23-41/03/III Krajowa Rada Lekarsko – Weterynaryjna wyst ą pi ł a do Ś l ą skiej Izby o przes ł anie do Warszawy wzoru cennika cen minimalnych, do wykorzystania w pracach Krajowej Rady nad przygotowaniem jednolitego cennika (karty nr 72, 73, 78). Ś l ą ska Izba w dniu 21.03.2003r. przes ł a ł a Krajowej Izbie cennik wprowadzony moc ą uchwa ł y nr 114/III/03 z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie zmiany cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej (karta nr 24). Krajowa Rada wdro ż y ł a równie ż praktyk ę przekazywania Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi kserokopii wszystkich uchwa ł . Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi mo ż e zaskar ż y ć do S ą du Najwy ż szego uchwa łę organu okr ę gowej izby lub Krajowej Izby pod zarzutem niezgodno ś ci z prawem. Nie zakwestionowa ł on ż adnej z uchwa ł w sprawie cen za us ł ugi weterynaryjne (karty nr 29, 78). Cenniki wprowadzone przez Ś l ą sk ą Izb ę nie by ł y jednolite pod wzgl ę dem sposobu prezentacji cen. Cenniki opracowane w latach 1993 – 1997 obejmowa ł y 58 szczegó ł owych pozycji (czynno ś ci weterynaryjnych) zgrupowanych w czterech dzia ł ach. Ceny za poszczególne czynno ś ci wyra ż one by ł y za pomoc ą punktów, a warto ść jednego punktu – w jednostkach pieni ęż nych. Cenniki zawiera ł y równie ż zapisy dotycz ą ce zwi ę kszania op ł at w przypadku wykonania us ł ugi w godzinach nocnych oraz w niedziele i ś wi ę ta, a tak ż e zapisy ustalaj ą ce minimalne stawki op ł at, które mia ł y nast ę puj ą ce brzmienie: Najni ż sza pobrana op ł ata w dziale I przy jednej wizycie nie mo ż e by ć ni ż sza ni ż 50 pkt oraz Za zabiegi wyszczególnione w cenniku szczegó ł owym pobiera si ę op ł at ę nie ni ż sz ą ni ż 50 pkt. W latach 1993 – 1997 Ś l ą ska Izba wprowadzi ł a 4 cenniki wska ź nikowe. Celem korekty cenników by ł o podwy ż szenie cen poprzez zwi ę kszenie warto ś ci jednego punktu wska ź nikowego (karty nr 7-7 verte, 20-24). W roku 1999 cennik wska ź nikowy zosta ł uszczegó ł owiony. Uzupe ł niono go o kilkana ś cie dodatkowych pozycji dotycz ą cych lecznictwa ma ł ych zwierz ą t. Cennik równie ż zawiera ł zapisy ustalaj ą ce ceny minimalne za jedn ą wizyt ę i za zabiegi wymienione w cenniku szczegó ł owym oraz zapisy dotycz ą ce sposobu naliczania cen w godzinach nocnych i w dni ś wi ą teczne (karty 8-12). Ostatni ą obowi ą zuj ą c ą uchwa łą Okr ę gowej Rady Ś l ą skiej Izby, na mocy której wprowadzono cennik wska ź nikowy by ł a uchwa ł a Nr 114/III/2003 z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie zmiany cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej w Katowicach. Zrezygnowano w nim z punktowej prezentacji cen, zast ę puj ą c punkty PLN. Uj ę te w cenniku, b ę d ą cym za łą cznikiem do w/w uchwa ł y, us ł ugi weterynaryjne usystematyzowane by ł y w nast ę puj ą cy sposób: I. Lecznictwo du ż ych zwierz ą t A. Czynno ś ci podstawowe B. Zabiegi g ł ówne II. Lecznictwo ma ł ych zwierz ą t A. Czynno ś ci podstawowe B. Zabiegi g ł ówne C. Pozosta ł e czynno ś ci W cenniku przyj ę to zró ż nicowany sposób przedstawienia cen za czynno ś ci weterynaryjne. Ceny za poszczególne us ł ugi przedstawione by ł y albo za pomoc ą przedzia ł u zamkni ę tego (np. 200,00 – 250,00 z ł ; 20,00 – 50,00 z ł ), albo za pomoc ą przedzia ł u jednostronnie domkni ę tego z okre ś lon ą doln ą granic ą przedzia ł u (np. od 2,50 z ł ; od 50,00 z ł ), albo za pomoc ą jednej warto ś ci liczbowej 5 (np. 5,00 z ł ; 50,00 z ł ), przy czym przewa ż aj ą cy by ł pierwszy sposób prezentacji cen. W ko ń cowej cz ęś ci cennik zawiera ł równie ż Uwagi , które obligowa ł y lekarzy do stosowania wy ż szych cen na wypadek wykonania us ł ugi poza siedzib ą zak ł adu leczniczego i poza godzinami pracy zak ł adu. Ich postanowienia mia ł y nast ę puj ą ce brzmienie: 1. Przy wizycie poza zak ł adem leczniczym dla zwierz ą t dolicza si ę koszty dojazdu 2. Za us ł ugi wykonane w niedziele i ś wi ę ta cen ę zwi ę ksza si ę o 50%, a w godzinach 20.00 – 7.00 o 100%. 3. Do zabiegów g ł ównych dolicza si ę wy łą cznie koszt wizyt i ewentualnego dojazdu. W toku post ę powania Ś l ą ska Izba wskaza ł a, ż e w ż aden sposób nie egzekwowa ł a zasad naliczania i stosowania cen za us ł ugi weterynaryjne, oraz ż e nie zanotowa ł a przypadków, by na podleg ł ym jej terenie mia ł y miejsce sprawy konfliktowe wyp ł ywaj ą ce z realizacji uchwa ł samorz ą du lekarzy weterynarii. Cenniki wska ź nikowe nie by ł y jej zdaniem obowi ą zuj ą ce dla lekarzy wykonuj ą cych wolny zawód, a stanowi ł y jedynie informacj ę dla stosowania i pobierania op ł at za wykonane us ł ugi lekarsko weterynaryjne. (karty nr 4, 72). Moc ą Uchwa ł y Nr 294/III/2004 Rady Ś l ą skiej Izby Lekarsko Weterynaryjnej z 18 czerwca 2004 r. zosta ł a uchylona uchwa ł a nr 114/III/03 Rady Ś l ą skiej Izby z dnia 18 marca 2003r. w sprawie zmiany cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko Weterynaryjnej (karta nr 56). Ś l ą ska Izba zapowiedzia ł a, ż e w nawi ą zaniu do art. 26 Kodeksu Etyki i Deontologii Weterynaryjnej opracuje inn ą form ę wytycznych dotycz ą cych honorarium lekarza weterynarii (karta nr 29). Ś l ą ska Izba stwierdzi ł a, ż e przyczyn ą uchylenia uchwa ł y wprowadzaj ą cej cennik wska ź nikowy by ł o wej ś cie w ż ycie Ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o zak ł adach leczniczych dla zwierz ą t (Dz.U. z 2004r. Nr 11, poz. 95) wprowadzaj ą cej regulacj ę funkcjonowania praktyk lekarsko – weterynaryjnych, a w szczególno ś ci wej ś cie w ż ycie wydanych do tej ustawy rozporz ą dze ń wykonawczych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 sierpnia 2004r. (Dz.U. z 2004r. Nr 194, poz. 1900 – 1906) reguluj ą cych zasady funkcjonowania praktyk lekarsko – weterynaryjnych. Powodem uchylenia cennika wska ź nikowego by ł o równie ż wej ś cie w ż ycie Ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807), która, jak podnios ł a Ś l ą ska Izba, w zakresie, w jakim dotyczy zawodów regulowanych okre ś la zagadnienia funkcjonowania zak ł adów leczniczych dla zwierz ą t w tym i pobierania op ł at od ś wiadczonych us ł ug . Izba wskaza ł a, ż e samorz ą d zawodowy lekarzy weterynarii opiniowa ł projekty w/w ustaw i rozporz ą dze ń i dlatego znaj ą c proponowane zapisy prawa w tej tematyce Ś l ą ska Izba Lekarsko – Weterynaryjna w Katowicach uchyli ł a w ł asn ą uchwa łę nr 114/III/03 z dnia 18 marca 2003 r., uznaj ą c j ą za zb ę dn ą (karty nr 81-82). W toku post ę powania Ś l ą ska Izba przed ł o ż y ł a Rachunek wyników na dzie ń 31.12.2003r., z którego wynika, ż e w roku 2003 osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci […] PLN (s ł ownie: […]). Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Dla uznania, ż e sprawa ma charakter antymonopolowy, niezb ę dne jest ustalenie, czy w okoliczno ś ciach sprawy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej zawartej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Ustawa nale ż y wi ę c do sfery prawa publicznego; instrumenty w niej przewidziane mog ą by ć stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń przedsi ę biorców naruszony jest interes publicznoprawny. Naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy dzia ł aniami, b ę d ą cymi przedmiotem post ę powania, zagro ż ony jest interes ogólnospo ł eczny, tzn., gdy dotycz ą one szerszego kr ę gu uczestników rynku. Ustawa antymonopolowa znajduje zastosowanie, gdy naruszony jest interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Rynek taki funkcjonowa ć mo ż e prawid ł owo, gdy zapewniona jest mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Ustawa chroni zatem konkurencj ę jako zjawisko o charakterze 6 instytucjonalnym. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji w takim rozumieniu nale ż y uzna ć dzia ł ania, które dotykaj ą sfery szerszego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c dotycz ą konkurencji rozumianej nie jako sytuacj ę pojedynczego przedsi ę biorcy, lecz jako zjawisko charakteryzuj ą ce funkcjonowanie ca ł ej gospodarki. Ingerencja organów antymonopolowych jest uzasadniona wtedy, gdy s ł u ż y ochronie tak rozumianej konkurencji. Tylko w warunkach konkurencji przedsi ę biorcy i konsumenci maj ą gwarancj ę realizacji konstytucyjnej wolno ś ci gospodarczej i ochrony swoich praw. Jej istot ą jest bowiem wspó ł zawodnictwo przedsi ę biorców w celu uzyskania przewagi na rynku, pozwalaj ą cej na osi ą gni ę cie maksymalnych korzy ś ci ekonomicznych ze sprzeda ż y towarów i us ł ug oraz maksymalne zaspokojenie potrzeb konsumentów przy jak najni ż szej cenie. Decyduje o tym wolne i nieskr ę powane dzia ł anie mechanizmów rynkowych popytu i poda ż y. Dzia ł anie w warunkach konkurencji wymaga niezale ż no ś ci w podejmowaniu decyzji. Wszelkie formy grupowych dzia ł a ń przedsi ę biorców, które s ą w stanie ograniczy ć wolno ść dzia ł alno ś ci gospodarczej uczestników rynku i sztucznie zmieni ć stosunki rynkowe prowadz ą do zakazanego zniekszta ł cenia konkurencji. Zawarcie przez Ś l ą sk ą Izb ę Lekarsko – Weterynaryjn ą porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę polegaj ą cego na przyj ę ciu uchwa ł w sprawie cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych godzi w tak rozumian ą konkurencj ę . Wywiera bowiem wp ł yw na ca ł y rynek us ł ug weterynaryjnych ś wiadczonych na terytorium województwa ś l ą skiego. Praktyka stosowana przez Ś l ą sk ą Izb ę nie jest ograniczona do poszczególnych jednostek lub ich grupy, lecz oddzia ł uje w stosunku do wszystkich lekarzy weterynarii prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą na obszarze dzia ł ania Ś l ą skiej Izby lub zamierzaj ą cych podj ąć tak ą dzia ł alno ść oraz do wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców korzystaj ą cych z us ł ug weterynaryjnych. Uzna ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie naruszony zosta ł interes publicznoprawny, co uzasadnia ocen ę zachowania Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W my ś l art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce m.in. na ustalaniu bezpo ś rednio lub po ś rednio cen sprzeda ż y towarów. Zgodnie z art. 4 pkt 4 lit. c) w/w ustawy przez porozumienia rozumie ć nale ż y uchwa ł y lub inne akty zwi ą zków przedsi ę biorców lub ich organów statutowych. Do uznania porozumienia za naruszaj ą ce zakaz okre ś lony w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczaj ą ce jest wykazanie, ż e strony porozumienia stawiaj ą sobie za cel ograniczenie konkurencji i nie ma znaczenia, czy cel ten zosta ł osi ą gni ę ty. W przedmiotowym post ę powaniu postawiony zosta ł zarzut zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę przez Ś l ą sk ą Izb ę Lekarsko – Weterynaryjn ą w Katowicach poprzez przyj ę cie przez jej organy uchwa ł w sprawie cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych, co stanowi ć mo ż e naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej. Porozumienia, których celem lub skutkiem jest bezpo ś rednie lub po ś rednie ustalanie cen sprzeda ż y towarów na rynku w ł a ś ciwym nale żą do najpowa ż niejszych ogranicze ń konkurencji. „Spo ś ród wszystkich porozumie ń kartel cenowy (tj. porozumienie poziome o koordynacji cen) uznawany jest za jedno z najci ęż szych narusze ń zakazu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Ceny s ą bowiem elementem umowy na ogó ł najsilniej oddzia ł uj ą cym na relacje konkurencyjne mi ę dzy przedsi ę biorcami, a zarazem wp ł ywaj ą cym na wybór ofert przez odbiorców; inne warunki umowne cz ę sto traktowane s ą przez nich przy ostatecznym wyborze jako drugorz ę dne. Konkurencja cenowa mi ę dzy przedsi ę biorcami pozwala na utrzymywanie cen na poziomie mo ż liwym do zaakceptowania przez konkurentów i ich kontrahentów, a zarazem wymusza na tych pierwszych wzrost efektywno ś ci i redukcj ę kosztów” (E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – komentarz , Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, s. 71). Prawid ł owo funkcjonuj ą cy system konkurencji wywiera równie ż wp ł yw na rynek konsumencki, tworzy bowiem na nim mo ż liwo ść dokonywania racjonalnych wyborów produktów, które najpe ł niej zabezpieczaj ą potrzeby konsumenta. Niedozwolone porozumienia cenowe powoduj ą , ż e ceny kszta ł tuj ą si ę na wy ż szym poziomie ni ż wynika ł oby to z wolnorynkowej gry popytu i poda ż y. W 7 wyniku porozumie ń ceny produktów ulegaj ą sztucznemu podwy ż szeniu z oczywist ą szkod ą dla konsumenta. Celem zakazu porozumie ń cenowych jest zatem oprócz maksymalizacji efektywno ś ci dzia ł a ń ekonomicznych, ochrona interesów konsumentów. Dla konsumentów konkurencja oznacza bowiem bogatsz ą ofert ę , ni ż sze ceny i wy ż sz ą jako ść towarów i us ł ug. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę ujawniaj ą si ę na okre ś lonym rynku w ł a ś ciwym. St ą d te ż dla poprawnej oceny zachowania Ś l ą skiej Izby w kontek ś cie zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest zdefiniowanie rynku w ł a ś ciwego w sprawie. Zgodnie z art. 4 pkt 8 w/w ustawy przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. W niniejszej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest obszar wyznaczaj ą cy terytorialny zakres dzia ł alno ś ci Ś l ą skiej Izby, a wi ę c zgodnie z Uchwa łą Krajowej Rady Lekarsko – Weterynaryjnej Nr 39/99/II z 19 lutego 1999 r. w sprawie ustalenia obszaru dzia ł ania i siedzib okr ę gowych izb lekarsko-weterynaryjnych - obszar województwa ś l ą skiego. Rynek w ł a ś ciwy w uj ę ciu produktowym konstytuuj ą z kolei us ł ugi weterynaryjne, których szczegó ł owy wykaz zawieraj ą cenniki wska ź nikowe opracowane przez Ś l ą sk ą Izb ę , b ę d ą ce przedmiotem niniejszej decyzji. Ostrze regulacji prorynkowej zawarte w ustawie antymonopolowej wymierzone jest w przedsi ę biorców i ich zwi ą zki. Za przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 4 pkt 1 lit. b) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów rozumie ć nale ż y osob ę fizyczn ą , która wykonuje zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadzi dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu. Lekarze weterynarii zrzeszeni w Ś l ą skiej Izbie na podstawie przepisów ustawy o zawodzie lekarza weterynarii s ą wi ę c przedsi ę biorcami w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Natomiast art. 4 pkt 2 w/w ustawy stanowi, ż e zwi ą zkiem przedsi ę biorców s ą izby, zrzeszenia i inne organizacje zrzeszaj ą ce przedsi ę biorców. Definicji tej odpowiadaj ą jednostki organizacyjne samorz ą du zawodowego lekarzy weterynarii, wobec czego Ś l ą sk ą Izb ę Lekarsko – Weterynaryjn ą uzna ć nale ż y za zwi ą zek przedsi ę biorców. Uchwa ł y organów Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej podlegaj ą zatem ocenie w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ś l ą ska Izba, b ę d ą c ustawowym reprezentantem samorz ą du zawodowego lekarzy weterynarii i zwi ą zkiem przedsi ę biorców w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ponosi odpowiedzialno ść za dzia ł ania wykraczaj ą ce poza ustawowe zadania tego samorz ą du, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na rynku us ł ug weterynaryjnych. Zadania samorz ą du zawodowego lekarzy weterynarii okre ś la art. 10 ust. 1 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii. Ustawa nie upowa ż nia okr ę gowych izb lekarsko – weterynaryjnych do uchwalania b ą d ź rekomendowania cen za us ł ugi weterynaryjne. Z tre ś ci Uchwa ł w sprawie cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych wynika za ś , i ż wprowadzone zosta ł y na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii, zgodnie z którym zadaniem samorz ą du jest sprawowanie pieczy i nadzoru nad nale ż ytym i sumiennym wykonywaniem zawodu lekarza weterynarii oraz reprezentowanie i ochrona tego zawodu. W ocenie Organu Antymonopolowego, uchwa ł y Ś l ą skiej Izby dotycz ą ce cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych wykraczaj ą poza jej ustawowe zadania i w pe ł ni podlegaj ą rygorom prawa antymonopolowego. S ą d Antymonopolowy zaj ął jednoznaczne stanowisko odno ś nie uprawnie ń Organu Antymonopolowego w zakresie oceny dzia ł a ń samorz ą du zawodowego, prezentuj ą c pogl ą d, ż e je ż eli dzia ł alno ść samorz ą du zawodowego mie ś ci si ę w granicach kompetencji wynikaj ą cych z przepisów okre ś laj ą cych jego ustrój, to jako legalna nie podlega ocenie ustawy antymonopolowej, chocia ż by nawet dzia ł alno ść samorz ą du narusza ł a cele chronione t ą ustaw ą . Podlegaj ą natomiast ocenie przepisów ustawy antymonopolowej dzia ł ania samorz ą du zawodowego, które wykraczaj ą poza jego ustawowe kompetencje, a zarazem wywo ł uj ą negatywne skutki w zakresie rozwoju wolnej konkurencji (Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 6 lipca 1994 r. sygn. akt XVII Amr 8/94). Analiza zada ń Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej okre ś lonych w art. 27, 29 i 10 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii oraz zebranego w toku post ę powania materia ł u dowodowego 8 wskazuje, ż e postanowienia uchwa ł w sprawie cenników wska ź nikowych wykraczaj ą poza ten zakres zada ń , a ich realizacja s ł u ż y nie tyle sprawowaniu pieczy nad w ł a ś ciwym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, ile koordynacji dzia ł a ń w zakresie ustalania cen za us ł ugi weterynaryjne pomi ę dzy konkurentami na rynku. Uchwa ł y w sprawie cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych dotyczy ł y wszystkich lekarzy weterynarii zrzeszonych w Ś l ą skiej Izbie i by ł y dla nich wi ążą ce. Na podstawie art. 19 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii cz ł onkowie samorz ą du obowi ą zani s ą przestrzega ć m.in. uchwa ł w ł adz i organów samorz ą du lekarzy weterynarii, za ś niewywi ą zywanie si ę z tego obowi ą zku stanowi w my ś l art. 10 ust. 3 Kodeksu Etyki i Deontologii Weterynaryjnej przewinienie zawodowe. Uchwa ł y w sprawie cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych spe ł niaj ą zatem kryteria, o których mowa w art. 4 pkt 4 lit. c) ustawy antymonopolowej. Z powy ż szego wzgl ę du nale ż y odrzuci ć argument Ś l ą skiej Izby jakoby cenniki wska ź nikowe us ł ug weterynaryjnych nie mia ł y mocy obowi ą zuj ą cej cz ł onków Ś l ą skiej Izby. Zosta ł y bowiem podj ę te moc ą uchwa ł , czyli dokumentów, które na podstawie ustawy o zawodzie lekarza weterynarii maj ą charakter obligatoryjny i wi ążą cz ł onków Ś l ą skiej Izby. Z zebranego w toku post ę powania antymonopolowego materia ł u wynika, ż e cenniki us ł ug weterynaryjnych mia ł y po cz ęś ci charakter cenników rekomendowanych, po cz ęś ci za ś cenników minimalnych. Cel ograniczenia swobody podejmowania decyzji gospodarczych przez lekarzy weterynarii w zakresie ustalania cen zalecanych za oferowane klientom us ł ugi weterynaryjne wynika zarówno z formy, w jakiej cenniki te zosta ł y wprowadzone w ż ycie, jak i z twierdze ń Ś l ą skiej Izby, i ż cenniki s ą „informacj ą do stosowania i pobierania op ł at”, za ś „cena wska ź nikowa to cena uzasadniona, wynikaj ą ca ze ś rednich cen stosowanych w zak ł adach leczniczych dla zwierz ą t”. Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci, które le ż y u podstaw polskiego systemu ochrony konkurencji „ustalenie ceny, nawet takiej, która ma jedynie charakter rekomendacji ogranicza konkurencj ę , poniewa ż umo ż liwia wszystkim uczestnikom rynku przewidzie ć z du ż ym stopniem prawdopodobie ń stwa, jaka b ę dzie polityka cenowa ich konkurentów, zw ł aszcza je ś li istnieje mo ż liwo ść przeprowadzania kontroli i poci ą gni ę cia do odpowiedzialno ś ci za ich niestosowanie” (Wyrok Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci w sprawie 8/72 Vereeniging van Cementhandelaren [1972] ECR 977, par. 21). Nale ż y zwróci ć równie ż uwag ę na dwa czynniki, które przes ą dzaj ą o antykonkurencyjnym celu cenników wska ź nikowych: po pierwsze cenniki wprowadzone zosta ł y przez Ś l ą sk ą Izb ę moc ą obligatoryjnego aktu wewn ę trznego – uchwa ł y podj ę tej przez jej organy, po drugie za ś ustawa o zawodzie lekarza weterynarii przyznaje organom samorz ą du lekarzy weterynarii kompetencje do koordynowania zachowa ń zrzeszonych w nim cz ł onków. Tak wi ę c uzna ć nale ż y, ż e Ś l ą ska Izba Lekarsko – Weterynaryjna, jako ustawowy reprezentant lekarzy weterynarii jest wyposa ż ona w kompetencje s ł u żą ce koordynacji zachowa ń jej cz ł onków, co w przypadku przyj ę cia uchwa ł w sprawie cenników wska ź nikowych us ł ug weterynaryjnych, wi ąż e si ę z zamiarem, cho ć by nie ś wiadomym, ograniczenia konkurencji na rynku us ł ug weterynaryjnych. Do uznania porozumienia za naruszaj ą ce zakaz okre ś lony w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczaj ą ce jest wykazanie, ż e strony porozumienia stawiaj ą sobie za cel ograniczenie konkurencji i nie ma znaczenia, czy cel ten zosta ł osi ą gni ę ty. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Antymonopolowego „(…) dla uznania konkretnego dzia ł ania albo zaniechania za przejaw praktyki monopolistycznej nie jest wcale konieczne, aby owo zachowanie wywo ł ywa ł o skutki na rynku. Dla bytu praktyki monopolistycznej wystarczaj ą ca jest ju ż bowiem sama mo ż liwo ść wyst ą pienia na rynku negatywnych skutków b ę d ą cych przejawem ograniczenia konkurencji” (por. Wyrok z dnia 15 lipca 1998 r., sygn. akt XVII Ama 32/98). Podobnie Europejski Trybuna ł Sprawiedliwo ś ci konsekwentnie podnosi ł , ż e nie ma potrzeby bra ć pod uwag ę rzeczywistych skutków porozumienia, je ż eli jego celem jest zapobie ż enie ograniczenie lub zak ł ócenie konkurencji (Wyrok Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci w sprawach po łą czonych 56 i 58/64 Consten and Grudnig [1966], ECR 429; Zob. te ż : Wyrok ETS w sprawie C-235/92 P Montecatini [1999], ECR I- 4539, par. 122; Wyrok ETS w sprawie C-277/87 Sandoz Prodotti Farmaceutici v Commission [1990] ECR I-45; Wyrok w sprawie C-219/95 P Ferriere Nord v Commission [1997] ECR I-4411, 9 par. 14 i 15). Tak wi ę c dla stwierdzenia zarzucanej praktyki decyduj ą ce znaczenie ma sam fakt ustalenia cen wska ź nikowych, nie za ś to, czy by ł y one rzeczywi ś cie stosowane przez lekarzy weterynarii. Stanowisko takie znajduje te ż oparcie w Wyroku Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci w sprawie 246/86 Belasco [1989] ECR 2117, w którym orzek ł , i ż jakkolwiek ceny ustalone mog ą nie by ć przestrzegane w praktyce, uznaje si ę , ż e decyzja wprowadzaj ą ca te ceny ma na celu ograniczenie konkurencji. Jednak ż e fakt, ż e cenniki wska ź nikowe wprowadzone zosta ł y na mocy uchwa ł , a wi ę c dokumentów wi ążą cych wszystkich cz ł onków Ś l ą skiej Izby, ś wiadczy o tym, ż e mog ł y wp ł ywa ć na polityk ę cenow ą lekarzy weterynarii, zw ł aszcza, ż e – zgodnie z Kodeksem Etyki i Deontologii Weterynaryjnej – nieprzestrzeganie uchwa ł w ł adz i organów samorz ą du lekarzy weterynarii stanowi przewinienie zawodowe i jest zagro ż one mo ż liwo ś ci ą przeprowadzenia post ę powania dyscyplinarnego. Ustawowy obowi ą zek stosowania si ę lekarzy weterynarii do uchwa ł podj ę tych przez organy Ś l ą skiej Izby wskazuje dodatkowo na niebezpiecze ń stwo kszta ł towania si ę cen na poziomie wy ż szym ni ż w normalnych warunkach konkurencji. W toku post ę powania antymonopolowego Ś l ą ska Izba podnios ł a, ż e podejmuj ą c uchwa ł y w sprawie cenników wska ź nikowych, jej organy wysz ł y „naprzeciw oczekiwaniom ś rodowiska” lekarzy weterynarii, a opracowanie cenników, mia ł o na celu powiadomienie lekarzy weterynarii o ś rednich aktualnie stosowanych cenach w zak ł adach leczniczych dla zwierz ą t na Ś l ą sku. Ś l ą ska Izba podkre ś la ł a równie ż , ż e cenniki mia ł y jedynie charakter informacyjny i pomocniczy (karty nr 3, 72). „O ile jednak jest normaln ą praktyk ą , ż e organizacje samorz ą du zawodowego zapewniaj ą swoim cz ł onkom pomoc, to nie mo ż e ona wywiera ć jakiegokolwiek bezpo ś redniego lub po ś redniego wp ł ywu na konkurencj ę , zw ł aszcza przybiera ć formy cenników skierowanych do wszystkich cz ł onków bez wzgl ę du na ich w ł asn ą struktur ę kosztów. Rozpowszechnianie cenników rekomendowanych przez zwi ą zki przedsi ę biorców zmierza do wyrównywania si ę poziomu cen poszczególnych przedsi ę biorców niezale ż nie od ich kosztów w ł asnych. Taki sposób post ę powania zwi ą zku przedsi ę biorców odwodzi przedsi ę biorców, których koszty w ł asne prowadzonej dzia ł alno ś ci s ą stosunkowo niskie od obni ż ania swoich cen, co kreuje sztuczn ą przewag ę dla przedsi ę biorców maj ą cych najmniejsz ą kontrol ę nad kosztami produkcji. Ryzyko takie nie jest jednak ż e w ł a ś ciwe rozpowszechnianiu informacji, które pomog ł yby przedsi ę biorcom w kalkulacji kosztów w ł asnych w taki sposób, aby ustalali oni ceny sprzeda ż y w sposób niezale ż ny i samodzielny” (Decyzja Komisji Wspólnot Europejskich Nr 96/438/EC z dnia 5 czerwca 1996 r. w sprawie IV/34.983 – Fenex, OJ L 181, 20.07.1996, s. 28, par. 60-65). Z dniem podj ę cia Uchwa ł y Nr 294/III/2004 Rady Ś l ą skiej Izby Lekarsko Weterynaryjnej z 18 czerwca 2004r. uchylona zosta ł a Uchwa ł a nr 114/III/03 Rady Ś l ą skiej Izby z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie zmiany cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych Ś l ą skiej Izby Lekarsko- Weterynaryjnej. Z tym dniem zniesiony zosta ł obowi ą zek stosowania si ę przez cz ł onków Ś l ą skiej Izby do postanowie ń Uchwa ł y Nr 114/III/03 z dnia 18 marca 2003r. Organ Antymonopolowy nie mo ż e uwzgl ę dni ć jednak argumentacji Ś l ą skiej Izby, i ż powodem uchylenia uchwa ł y w sprawie cenników wska ź nikowych by ł o wej ś cie w ż ycie ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o zak ł adach leczniczych dla zwierz ą t (Dz.U. z 2004r. Nr 11, poz. 95), rozporz ą dze ń wykonawczych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 sierpnia 2004r. do tej ustawy (Dz.U. z 2004r. Nr 194, poz. 1990- 1996) oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807). Ś l ą ska Izba zdaje si ę w ten sposób sugerowa ć , ż e brak tych uregulowa ń uzasadnia ł podejmowanie przez ni ą uchwa ł w sprawie cenników wska ź nikowych. Przepisy tych aktów prawnych nie wprowadzaj ą natomiast ż adnych istotnych zmian odno ś nie kwestii op ł at za us ł ugi weterynaryjne; jedynie przepis art. 26 ustawy o zak ł adach leczniczych dla zwierz ą t stanowi, ż e wynagrodzenie za us ł ugi weterynaryjne ma charakter umowny. Ś l ą ska Izba Lekarsko – Weterynaryjna jako jednostka organizacyjna samorz ą du zawodowego lekarzy weterynarii i uczestnik rynku gospodarczego jest obowi ą zana przestrzega ć ca ł ego porz ą dku prawnego i jest zwi ą zana równie ż ustaw ą z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001r. Nr 97, poz. 1050) oraz ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów. Zgodnie z art. 2 ustawy o cenach, ceny towarów i us ł ug uzgadniaj ą strony zawieraj ą ce umow ę . Swoboda uzgadniania cen podlega ograniczeniom tylko na postawie przepisów w/w ustawy, która nie przewiduje delegacji uprawnie ń w tym zakresie 10 dla samorz ą du zawodowego lekarzy weterynarii. W zwi ą zku z powy ż szym argumentacja Ś l ą skiej Izby nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. W ocenie Organu Antymonopolowego, uchylenie w/w uchwa ł y nie ś wiadczy o zaniechaniu stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę w rozumieniu art. 10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Praktyk ę b ę d ą c ą przedmiotem niniejszej decyzji nale ż y uzna ć za praktyk ę ci ą g łą , która zosta ł a zapocz ą tkowana w 1991 r. wraz z podj ę ciem Uchwa ł y nr 3/2/91 z dnia 13 grudnia 1991 r. Nadzwyczajnego Zjazdu Lekarzy Weterynarii Ś l ą skiej Izby Lekarsko – Weterynaryjnej w Katowicach, która zobligowa ł a Okr ę gow ą Rad ę Ś l ą skiej Izby do opracowania wska ź nikowego cennika us ł ug weterynaryjnych i by ł a podstaw ą do przyj ę cia wszystkich nast ę pnych uchwa ł w tej sprawie. W dalszym ci ą gu ma zatem moc obowi ą zuj ą c ą uchwa ł a stanowi ą ca swoisty fundament dzia ł alno ś ci Rady Ś l ą skiej Izby w zakresie wprowadzania cenników wska ź nikowych. Na mocy uchwa ł y Nr 3/2/91 z dnia 13 grudnia 1991 r. nast ą pi ł a bowiem w obr ę bie Ś l ą skiej Izby delegacja uprawnie ń do podejmowania przez jej Rad ę Okr ę gow ą decyzji w sprawie ustalania cen wska ź nikowych za us ł ugi weterynaryjne, a uchwa ł y wprowadzaj ą ce cenniki i ustalaj ą ce ceny by ł y wprowadzeniem tej uchwa ł y w ż ycie zgodnie z jej tre ś ci ą , a tak ż e zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o zawodzie lekarza weterynarii, który stanowi, ż e Okr ę gowa Rada kieruje dzia ł alno ś ci ą Okr ę gowej Izby w okresie pomi ę dzy Okr ę gowymi Zjazdami, a w szczególno ś ci wykonuje jego uchwa ł y. Na mocy w/w uchwa ł y Rada zosta ł a zatem zobowi ą zana do opracowania cennika wska ź nikowego us ł ug weterynaryjnych. Wykonaniem i egzemplifikacj ą tego zobowi ą zania by ł y i – z uwagi na fakt, ż e generalny obowi ą zek opracowania cennika wska ź nikowego nie zosta ł zniesiony – nadal mog ą by ć uchwa ł y Okr ę gowej Rady wprowadzaj ą ce cenniki wska ź nikowe. W my ś l art. 68 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wszczyna si ę , z zastrze ż eniem art. 93, post ę powania je ż eli up ł yn ęł o 5 lat od ko ń ca roku, w którym dopuszczono si ę naruszenia przepisów ustawy. Art. 93 w/w ustawy stanowi z kolei, i ż nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, up ł yn ął rok. Przepisy te nie znajduj ą zastosowania w przedmiotowym przypadku, dlatego nale ż y odrzuci ć argument Ś l ą skiej Izby, i ż zgromadzony w toku post ę powania materia ł dowodowy nie potwierdza faktu stosowania przez Ś l ą sk ą Izb ę praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , poniewa ż podejmowane uchwa ł y w sprawie cenników wska ź nikowych zosta ł y uchylone przez samorz ą d lekarzy weterynarii województwa ś l ą skiego (karta nr 92). Przeprowadzona analiza zebranego w toku niniejszego post ę powania materia ł u dowodowego wskazuje na to, i ż w okoliczno ś ciach sprawy spe ł nione zosta ł y przes ł anki art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przes ł anka art. 9 tej ustawy. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1 sentencji. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 w zwi ą zku z art. 101 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na zwi ą zek przedsi ę biorców kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu okre ś lonego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli zwi ą zek przedsi ę biorców, cho ć by nieumy ś lne dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie nie maj ą zastosowania wy łą czenia wynikaj ą ce z art. 6 ust. 1 ustawy antymonopolowej, dotycz ą ce tzw. porozumie ń bagatelnych i art. 7 w/w ustawy w sprawie wy łą czenia spod zakazu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę niektórych rodzajów porozumie ń . Ś l ą ska Izba zrzesza wszystkich przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na rynku us ł ug weterynaryjnych w województwie ś l ą skim, a zawarte przez ni ą porozumienie nale ż y do szczególnie szkodliwych ogranicze ń konkurencji nie podlegaj ą cych wy łą czeniu (art. 6 ust. 2 ustawy antymonopolowej). Tym samym porozumienie to nie podlega wy łą czeniom wskazanym w art. 6 ust. 1 i art. 7 w/w ustawy. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego 11 naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Ustalaj ą c kar ę na ł o ż on ą na Ś l ą sk ą Izb ę Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę szeroki zasi ę g zakazanej praktyki obejmuj ą cy ca ł e województwo ś l ą skie, charakter praktyki zaliczanej do najci ęż szych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , fakt jej 13 – letniego obowi ą zywania, a tak ż e okoliczno ść , i ż praktyka nie zosta ł a zaniechana. Miarkuj ą c kar ę uwzgl ę dniono fakt nie wyci ą gania konsekwencji w stosunku do cz ł onków Ś l ą skiej Izby nie wykonuj ą cych podj ę tych uchwa ł oraz naruszenie ustawy antymonopolowej po raz pierwszy. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 14 000 PLN (s ł ownie z ł otych: czterna ś cie tysi ę cy). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 5 % przychodu osi ą gni ę tego przez Ś l ą sk ą Izb ę w 2003 r. jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara pe ł ni rol ę represyjno - wychowawcz ą , a tak ż e pozostaje w proporcji do mo ż liwo ś ci finansowych Ś l ą skiej Izby. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt I.2. sentencji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W jego wyniku Organ Antymonopolowy w punkcie I.1. sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 27 PLN zwi ą zane z korespondencj ą z Ś l ą sk ą Izb ą Lekarsko – Weterynaryjn ą . W zwi ą zku z powy ż szym Organ Antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Ś l ą sk ą Izb ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 27 PLN (s ł ownie z ł otych: dwadzie ś cia siedem). W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Koszty niniejszego post ę powania Ś l ą ska Izba Lekarsko - Weterynaryjna obowi ą zana jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie II niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 kodeksu post ę powania cywilnego, przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 12