RKT-8/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 01.02.2006 r. RKT-411-03/06/MI DECYZJA Nr RKT - 08/2006 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 13.04.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 22.07.2005r. post ę powania antymonopolowego przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 47-300 Krapkowice, ul. Bronis ł awa Czecha 1, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar gminy Krapkowice – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody oraz umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi za zerwanie plomby na wodomierzu lub instalacji wodomierza, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania , 2. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar gminy Krapkowice – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody oraz umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi w przypadku nieuzasadnionego zerwania plomby na obej ś ciu przeciwpo ż arowym, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, 3. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar gminy Krapkowice – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody oraz umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi w przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 4, 5, 6 tych umów, po 6 miesi ą cach niemo ż no ś ci odczytu b ą d ź braku dost ę pu do instalacji wodomierzowej, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, 1 4. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. w Krapkowicach pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar gminy Krapkowice – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody oraz umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia samowolnej przebudowy lub rozbudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodno – kanalizacyjnej, dostawca ma prawo naliczy ć nale ż no ść za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania, 5. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. w Krapkowicach pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar gminy Krapkowice – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody, umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody, obni ż enie jej ci ś nienia i pogorszenie jako ś ci oraz brak ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł e z przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą przez Zak ł ad Energetyczny i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 13.04.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 22.07.2005r. post ę powania antymonopolowego przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 47-300 Krapkowice, ul. Bronis ł awa Czecha 1, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. w Krapkowicach kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 5 000 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć tysi ę cy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 13.04.2005r. i rozszerzonego z urz ę du w dniu 22.07.2005r. post ę powania antymonopolowego przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o., 47-300 Krapkowice, ul. Bronis ł awa Czecha 1, – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanawia si ę obci ąż y ć Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach kosztami przedmiotowego post ę powania i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 77 PLN (s ł ownie z ł otych: siedemdziesi ą t siedem). 2 Uzasadnienie W dniu 8.10.2004r., w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”), zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy Wodoci ą gi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach (zwane dalej „WiK Krapkowice” lub „Przedsi ę biorstwem”) podejmuj ą dzia ł ania mog ą ce nosi ć znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego WiK Krapkowice przedstawi ł o przyk ł adowe umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków, umowy o dostaw ę wody i umowy o odbiór ś cieków zawarte z odbiorcami us ł ug w oparciu o wykorzystywane w obrocie gospodarczym wzorce umowne (karty nr 40 – 47 verte, 57 – 64 verte, 67 – 72 verte). W wyniku analizy ich tre ś ci Organ Antymonopolowy powzi ął uzasadnione podejrzenie, i ż przedsi ę biorca mo ż e dopuszcza ć si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Z uwagi na powy ż sze, w dniu 13.04.2005r. wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Wodoci ą gi i Kanalizacj ę Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę polegaj ą cych na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Przedsi ę biorstwu postawione zosta ł y zarzuty naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez: 1. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody oraz umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi za zerwanie plomby na wodomierzu lub instalacji wodomierza, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, 2. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody oraz umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi w przypadku zerwania plomby na obej ś ciu przeciwpo ż arowym, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, 3. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody oraz umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi w przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 4, 5, 6 tych umów, po 6 miesi ą cach niemo ż no ś ci odczytu b ą d ź braku dost ę pu do instalacji wodomierzowej, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, 4. narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody, umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody, obni ż enie jej ci ś nienia i pogorszenie jako ś ci oraz brak ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł e z przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą przez Zak ł ad Energetyczny (karty nr 1-2). W toku post ę powania, w efekcie dalszej analizy tre ś ci zawieranych przez skar ż onego przedsi ę biorc ę umów, zasz ł a konieczno ść rozszerzenia zakresu przedmiotowego niniejszego post ę powania, co nast ą pi ł o w dniu 22.07.2005r. (karty nr 81-81 verte). Przedsi ę biorcy postawiony zosta ł dodatkowo zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody oraz umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia samowolnej przebudowy lub rozbudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodno – kanalizacyjnej, dostawca ma 3 prawo naliczy ć nale ż no ść za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu (karta nr 3) i rozszerzeniu (karta nr 82) post ę powania antymonopolowego, a tak ż e w pismach kierowanych do Organu Antymonopolowego w toku post ę powania, WiK Krapkowice podnios ł o, co nast ę puje. Odnosz ą c si ę do zarzutów dotycz ą cych postanowie ń umownych, na mocy których w przypadku zerwania plomby na wodomierzu lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym dostawca us ł ug ma prawo naliczania nale ż no ś ci za pobran ą wod ę wed ł ug ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, WiK Krapkowice wskaza ł o, ż e formu ł uj ą c przedmiotowe zapisy, korzysta ł o z wzorcowej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zamieszczonej w ksi ąż ce autorstwa E. Modzelewskiej – W ą chal Warunki umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, Warszawa – Zielona Góra, Wrzesie ń 1997 , któr ą przedsi ę biorstwo otrzyma ł o podczas szkolenia z zakresu prawa antymonopolowego (karty nr 5, 16). Równie ż w oparciu o zapisy wzorcowej umowy zawartej w w/w publikacji, przewidziano w umowach mo ż liwo ść zwolnienia si ę przedsi ę biorcy z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za przerwy w dostawie wody, obni ż enie jej ci ś nienia i pogorszenie jako ś ci oraz brak ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł e z przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą (karty nr 5, 14-15) Odno ś nie trzeciego postawionego w przedmiotowym post ę powaniu zarzutu, WiK Krapkowice poinformowa ł o, ż e brak dost ę pu do instalacji wodomierzowej lub brak mo ż liwo ś ci odczytu wodomierza przez okres 6 miesi ę cy powoduje strat ę , któr ą przedsi ę biorstwo próbuje zrekompensowa ć na analogicznych zasadach jak przedstawione powy ż ej tj. poprzez mo ż liwo ść ustalenia nale ż no ś ci za pobran ą wod ę wed ł ug ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu wodomierza (karta nr 5). WiK Krapkowice podnios ł o te ż , ż e w praktyce nigdy nie nalicza ł o us ł ugobiorcom nale ż no ś ci wed ł ug zakwestionowanych w niniejszym post ę powaniu zasad w przypadku, gdy stwierdzono zawinione przez us ł ugobiorc ę zerwanie plomb na wodomierzu, instalacji wodomierzowej lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym oraz w przypadku niemo ż no ś ci odczytu wodomierza lub braku dost ę pu do instalacji wodomierzowej przez okres d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy (karta nr 5). Przedsi ę biorstwo nie skorzysta ł o równie ż z mo ż liwo ś ci ustalania op ł aty wed ł ug powy ż szych zasad w stosunku do odbiorców us ł ug dokonuj ą cych samowolnej rozbudowy lub przebudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji kanalizacyjnej, poniewa ż nigdy nie odnotowano takich przypadków (karta nr 83). W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Wodoci ą gi i Kanalizacja Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”). Przedsi ę biorstwo prowadzi dzia ł alno ść w oparciu o Zezwolenie na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków na terenie gminy Krapkowice udzielone moc ą decyzji Zarz ą du Gminy Krapkowice z dnia 03.10.2002r. (karty nr 52-56) oraz na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000149723 (karty nr 32-33 verte), zgodnie z którym przedmiotem jego dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dostarczanie wody dla celów bytowych i gospodarczych oraz odbieranie ś cieków na terenie miasta i gminy Krapkowice. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę przedsi ę biorstwo zawiera z odbiorcami ś wiadczonych przez siebie us ł ug umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie 4 ś cieków, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków. Ustalono, ż e przy zawieraniu przedmiotowych umów WiK Krapkowice pos ł uguje si ę nast ę puj ą cymi wzorcami umownymi: − wzorcami umowy … o odbiór ś cieków (z terenu miasta i z terenu gminy ) (karty nr 40-43); − wzorcem umowy … o dostaw ę wody (karty nr 44-45 verte); − wzorcem umowy … o dostaw ę wody i odbiór ś cieków (46-47 verte). Wzorzec umowy o dostaw ę wody wykorzystywany jest w obrocie od dnia 04.02.2003r.; wzorzec umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków – od dnia 04.03.2003r.; wzorzec umowy o odbiór ś cieków z terenu miasta – od dnia 24.04.2003r., natomiast wzorzec umowy o odbiór ś cieków z terenu gminy – od dnia 26.07.2004r. (karta nr 31). W pi ś mie z dnia 16.12.2005r. przedsi ę biorstwo wskaza ł o, ż e w oparciu o stosowane wzorce umowne zawarto […] umów o dostaw ę wody, […] umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz […] umów o odbiór ś cieków , z czego ponad […]% to umowy zawarte z konsumentami. Poinformowa ł o równie ż , ż e w okresie pos ł ugiwania si ę w/w wzorcami nie zawiera ł o umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których warunki by ł y indywidualnie uzgadniane z odbiorcami us ł ug i których tre ść odbiega od tre ś ci stosowanych wzorców umów (karta nr 94) . Stosowane przez przedsi ę biorstwo wzorce umów s ą powszechnie wykorzystywane w obrocie gospodarczym, znajduj ą zastosowanie zarówno w stosunku do konsumentów, jak i podmiotów prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą (karta nr 66). Przedsi ę biorstwo przedstawi ł o przyk ł adowe zawarte na ich podstawie umowy: − Umow ę nr 311634 o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zawart ą w dniu 23.03.2005r. (karty nr 22- 23 verte); − Umow ę nr 311055 o dostaw ę wody zawart ą w dniu 14.04.2005r. (karty nr 24-25 verte); − Umow ę nr 380507 o odbiór ś cieków zawart ą w dniu 11.04.2005r. (karty nr 26-27); − Umow ę nr 400147 o odbiór ś cieków zawart ą w dniu 04.10.2004r. (karty nr 57-58); − Umow ę nr 322504 o odbiór ś cieków zawart ą w dniu 11.10.2004r. (karty nr 59-60); − Umow ę nr 311045 o dostaw ę wody zawart ą w dniu 29.09.2004r. (karty nr 61-62 verte); − Umow ę nr 313401 o dostaw ę wody i odbiór ś cieków zawart ą w dniu 17.09.2004r. (karty nr 63- 64 verte). W tre ś ci tych umów zawarte s ą mi ę dzy innymi nast ę puj ą ce postanowienia umowne: • § 16 umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody zawiera zapis, zgodnie z którym Za zerwanie plomby na wodomierzu lub instalacji wodomierza Dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę , która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza w okresie od ostatniego odczytu wodomierza; • zgodnie z § 17 ust. 2 umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody, Nieuzasadnione zerwanie plomby na obej ś ciu p.po ż . traktowane jest na równi z zerwaniem plomby na wodomierzu. W tym przypadku Dostawca ma prawo naliczy ć nale ż no ść jak za wod ę wed ł ug zasad ustalonych w § 16 ; • § 15 ust. 3 umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody stanowi ą , ż e: W przypadku nie przestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 5, 4, 6 umowy, Dostawcy przys ł uguje prawo naliczenia Odbiorcy nast ę puj ą cych nale ż no ś ci za wod ę : (…) 3) po 6-ciu miesi ą cach niemo ż no ś ci odczytu b ą d ź braku dost ę pu do instalacji wodomierzowej, Odbiorca b ę dzie obci ąż ony za dostaw ę wody na zasadach okre ś lonych w § 16 umowy. Z kolei § 4, 5 i 6 w/w umów stanowi ą odpowiednio, ż e: − Odbiorca zobowi ą zuje si ę do wydzielenia pomieszczenia lub studzienki, w którym dostawca zainstaluje wodomierz. Pomieszczenie musi stale odpowiada ć warunkom zabezpieczaj ą cym wodomierz przed uszkodzeniem, zniszczeniem i jednocze ś nie umo ż liwi ć jego bie żą ce odczytywanie (§ 4), 5 − Odbiorca przechowywa ć b ę dzie klucz do pomieszcze ń , o których mowa w § 4 u uzgodnionych osób. Aktualne adresy tych osób Odbiorca umie ś ci na drzwiach tych pomieszcze ń (§ 5), − Odbiorca pokrywa koszty naprawy uszkodze ń wodomierzy i instalacji przy łą cza w wyniku: a/ nie zabezpieczenia przed dzia ł aniem niskich temperatur, b/ uszkodzenia mechanicznego z normalnego zu ż ycia, c/ uszkodzenia spowodowanego powrotem gor ą cej wody i pary z instalacji odbiorcy (§ 6). • Stosownie do § 20 umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody, Odbiorca zobowi ą zany jest zawiadomi ć i uzgodni ć z Dostawc ą zamierzon ą przebudow ę lub rozbudow ę wewn ę trznej sieci lub instalacji wodnej. W przypadku stwierdzenia samowolnej przebudowy lub rozbudowy Dostawca ma prawo naliczy ć nale ż no ść za wod ę wed ł ug zasad okre ś lonych w § 16 do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci. • § 6 pkt b) umów o odbiór ś cieków oraz § 11 ust. 1 pkt b) umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków i umów o dostaw ę wody stanowi ą , i ż dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody, obni ż enie jej ci ś nienia i pogorszenie jako ś ci oraz ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł ych z przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodno – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą przez zak ł ad energetyczny. W toku post ę powania antymonopolowego WiK Krapkowice w pi ś mie z dnia 12.01.2006r. poinformowa ł o, ż e przewidywany przychód osi ą gni ę ty przez Spó ł k ę w roku 2005 wynosi 3 677 000 PLN (s ł ownie z ł otych: trzy miliony sze ść set siedemdziesi ą t siedem tysi ę cy) (karta nr 103). Maj ą c powy ż sze na uwadze Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Dla uznania, ż e niniejsza sprawa ma charakter antymonopolowy, niezb ę dne jest ustalenie, czy w jej okoliczno ś ciach dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, celem regulacji w niej przyj ę tej jest zapewnienie rozwoju i ochrony konkurencji oraz podejmowana w interesie publicznym ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i ochrona interesów konsumentów. Pozwala to przyj ąć , ż e ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny i s ł u ż y ochronie interesu ogólnospo ł ecznego; w odniesieniu do przedsi ę biorców chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Instrumenty przewidziane w ustawie antymonopolowej mog ą by ć zatem stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa naruszony zosta ł interes publiczny. Ma to miejsce w szczególno ś ci wtedy, gdy dzia ł aniami b ę d ą cymi przedmiotem post ę powania dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy wywo ł uj ą one na rynku niekorzystne zjawiska (wyrok S ą du Antymonopolowego z 24 pa ź dziernika 1991 r. sygn. akt XV Amr 8/90). Wymienione w art. 1 cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim innych ni ż konkurencyjne interesów uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej nad kontrahentami przewagi. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e WiK Krapkowice posiada si łę rynkow ą pozwalaj ą c ą na dyktowanie warunków kontrahentom, w tym podejmowanie dzia ł a ń b ę d ą cych przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. Dla stwierdzenia naruszenia interesu publicznego 6 wystarczaj ą ce jest natomiast dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku. Ju ż sam fakt nadu ż ycia posiadanej na rynku pozycji dominuj ą cej narusza bowiem interes publiczny. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego istotne jest tak ż e to, i ż praktyki eksploatacyjne urzeczywistniaj ą si ę g ł ównie poprzez stosunki umowne, które w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy maj ą charakter powtarzalny. WiK Krapkowice jako przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą na rynku ma mo ż liwo ść wywierania presji rynkowej i narzucania warunków umów swoim kontrahentom. Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu zapisy zawarte s ą we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powszechnie wykorzystywanych przez przedsi ę biorstwo w obrocie gospodarczym. O naruszeniu interesu publicznoprawnego ś wiadczy zatem równie ż fakt, i ż obj ę te zarzutami dzia ł ania przedsi ę biorcy wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, obejmuj ą cy wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców ś wiadczonych przez WiK Krapkowice us ł ug. Negatywne skutki wynikaj ą ce z zakwestionowanych postanowie ń umownych godz ą zatem we wszystkich kontrahentów przedsi ę biorstwa, w tym konsumentów, którzy s ą najs ł abszymi uczestnikami obrotu gospodarczego. W ś wietle powy ż szych wywodów uzna ć nale ż y, ż e w niniejszej sprawie wykazano naruszenie interesu publicznoprawnego przez WiK Krapkowice, co uzasadnia ocen ę jego zachowania na rynku w ś wietle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I.1, I.2, I.3, I.4. W przedmiotowym post ę powaniu Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Krapkowicach postawione zosta ł y zarzuty naruszenia art. 8 ust 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej w drodze narzucania uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody poprzez zamieszczenie w ich tre ś ci zapisów umownych, zgodnie z którymi dostawcy us ł ug przys ł uguje prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza w przypadku: 1) zerwania przez odbiorc ę us ł ug plomby na wodomierzu lub instalacji wodomierza, 2) nieuzasadnionego zerwania przez odbiorc ę us ł ug plomby na obej ś ciu przeciwpo ż arowym; 3) niemo ż no ś ci odczytu wodomierza b ą d ź braku dost ę pu do instalacji wodomierzowej przez okres d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy; 4) stwierdzenia dokonania przez odbiorc ę samowolnej przebudowy lub rozbudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodno – kanalizacyjnej. Z uwagi na fakt, ż e dyspozycje przedmiotowych zapisów umownych s ą to ż same, uzasadnione jest rozwa ż enie przes ł anek naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w sposób zbiorczy w odniesieniu do wszystkich obejmuj ą cych w/w postanowienia zarzutów. Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest zatem wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech kryteriów: − przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, − warunki te maj ą uci ąż liwy charakter, − przynosz ą one przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Pierwsz ą i podstawow ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest zatem, aby przedsi ę biorca stosuj ą cy praktyk ę zajmowa ł na rynku pozycj ę 7 dominuj ą c ą . Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, stosownie do którego rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji . Dzia ł alno ść WiK Krapkowice polega na ś wiadczeniu us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków na obszarze gminy Krapkowice. Powy ż szy rodzaj dzia ł alno ś ci oraz jej zasi ę g wyznaczaj ą w niniejszej sprawie wymiar produktowy i zasi ę g terytorialny rynku w ł a ś ciwego, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach przedmiotowego post ę powania towarem oferowanym przez WiK Krapkowice s ą wi ę c us ł ugi dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (sieci ą wodoci ą gow ą ) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) rynek w aspekcie geograficznym wyznaczany jest przez zasi ę g sieci wodno – kanalizacyjnej eksploatowanej przez WiK Krapkowice i obejmuje teren gminy Krapkowice. WiK Krapkowice na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym jest monopolist ą naturalnym, co wynika z faktu sieciowego charakteru urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. To w ł a ś nie dzi ę ki sieci, przedsi ę biorstwo w stosunku do swoich odbiorców posiada pozycj ę monopolu naturalnego. Podmioty ubiegaj ą ce si ę o przy łą czenie do miejskiej sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej nie maj ą mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków od innego przedsi ę biorcy. A zatem pierwsza z przes ł anek niezb ę dna do wykazania naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Sankcjonowaniu w trybie przewidzianym w art. 8 ustawy antymonopolowej podlega nie samo posiadanie na rynku pozycji dominuj ą cej, ale jej nadu ż ywanie. Z faktu ustalenia, ż e dany podmiot zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą wynika, ż e podmiot ten podlega ograniczeniom przeciwdzia ł aj ą cym nadu ż ywaniu si ł y rynkowej wynikaj ą cym z ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mi ę dzy innymi ograniczony jest w podejmowaniu dzia ł a ń eksploatuj ą cych pozycj ę zajmowan ą na rynku kosztem kontrahentów. Nie ulega bowiem w ą tpliwo ś ci, ż e przedsi ę biorca posiadaj ą cy na rynku siln ą pozycj ę dominuj ą c ą dysponuje si łą ekonomiczn ą pozwalaj ą c ą mu jednostronnie dyktowa ć warunki umów swoim kontrahentom. Istota sprawy b ę d ą cej przedmiotem niniejszej decyzji sprowadza si ę do oceny tre ś ci zapisów umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz oceny zachowania WiK Krapkowice z punktu widzenia narzucenia odbiorcom us ł ug uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci, a wi ę c stosowania zakazanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotem post ę powania jest nie tylko tre ść zawieranych przez przedsi ę biorc ę umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz umów o zaopatrzenie w wod ę , ale i okoliczno ś ci zwi ą zane z zawieraniem tych umów. Z praktyk ą ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w w/w przepisie mamy do czynienia wówczas, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę ekonomiczn ą , wynikaj ą c ą z braku dostatecznej konkurencji na rynku, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. W rezultacie przedsi ę biorca stosuj ą cy praktyk ę narzuca kontrahentom warunki umowne, które nie mia ł yby racji bytu w warunkach istnienia konkurencji na rynku i tym samym mo ż liwo ś ci wyboru oferty spo ś ród propozycji konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma zatem miejsce wówczas, gdy dominant wykorzystuj ą c posiadan ą si łę rynkow ą i sytuacj ę przymusow ą 8 kontrahentów, wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania, np. dyktuj ą c w sposób arbitralny warunki umów. WiK Krapkowice jako dostawca us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków zajmuje pozycj ę tzw. monopolisty naturalnego. Prowadzi swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach, w których odizolowane od potencjalnych konkurentów zarówno barier ą kosztów niezb ę dnych dla uruchomienia dzia ł alno ś ci w danej dziedzinie, jak i ustanowion ą wcze ś niej struktur ą organizacyjn ą i technologiczn ą , dysponuje potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Sprzyja temu fakt, i ż przy zawieraniu umów dominant pos ł uguje si ę przygotowanymi przez siebie wzorami umowy i jedynie przedstawia je do podpisu odbiorcom us ł ug. Tre ść umowy, do której przychylaj ą si ę us ł ugobiorcy, jest tutaj z góry ustalana przez dostawc ę us ł ug w formularzu wzorcowym. Swoboda odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie kszta ł towania tre ś ci umowy jest zatem ograniczona do minimum; zawarcie umowy nast ę puje przez przyst ą pienie do warunków arbitralnie ustalonych przez dostawc ę us ł ug, co stanowi o istocie narzucania warunków umownych w przedmiotowej sprawie. Narzucanie warunków umów przez WiK Krapkowice wi ąż e si ę wi ę c z posiadan ą przez podmiot dominuj ą cy si łą rynkow ą i adhezyjnym charakterem zawieranych umów tj. umów, które s ą zawierane przez przyst ą pienie, i w których nie przewiduje si ę indywidualnego negocjowania warunków umownych. W przypadku takich umów wystarczaj ą c ą przes ł ank ą do uznania, ż e nast ę puje narzucenie ich warunków, jest oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo TWIGGER, Warszawa 2002, s. 118). Ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, poniewa ż sposobem zawierania umów przez WiK Krapkowice jest przedstawianie potencjalnym kontrahentom gotowego wzorca umowy, który ci podpisuj ą . Zakwestionowane w toku niniejszego post ę powania warunki umów s ą zatem stosowane przez WiK Krapkowice wzgl ę dem wszystkich odbiorców i stanowi ą element wykorzystywanych przez przedsi ę biorstwo wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Odbiorca podpisuj ą c umow ę aprobuje warunki umowy z góry jednostronnie ustalone przez przedsi ę biorstwo; innymi s ł owy przyst ę puje do umowy bez indywidualnego negocjowania jej postanowie ń . W umowie tego typu odbiorca, w ramach szeroko rozumianej swobody umów, ma prawo przyj ąć ofert ę b ą d ź umowy nie zawrze ć i w tym w ł a ś nie zakresie mo ż na mówi ć o tym, ż e dostawca us ł ug narzuca jej tre ść kontrahentowi. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków s ą przez WiK Krapkowice odbiorcom us ł ug narzucane. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Definicja ta odwo ł uje si ę do kryteriów obiektywnych – typowych relacji umownych wyst ę puj ą cych na rynku. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. W zakwestionowanych w punkcie 1 – 4 niniejszej decyzji warunkach umownych, przedsi ę biorstwo ustali ł o sposób naliczania nale ż no ś ci za pobran ą wod ę wzgl ę dem odbiorców, którzy: − dopu ś cili si ę zerwania plomby na wodomierzu, instalacji wodomierzowej lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym, − uniemo ż liwiali przedsi ę biorstwu odczyt wodomierza lub dost ę p do instalacji wodomierzowej przez okres d ł u ż szy ni ż 6 miesi ę cy, − dokonali samowolnej, nieuzgodnionej z przedsi ę biorstwem przebudowy lub rozbudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodoci ą gowo – kanalizacyjnej, przyjmuj ą c za ł o ż enie, ż e ilo ść zu ż ytej wody jest równa ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. W ten sposób przedsi ę biorstwo arbitralnie uregulowa ł o zasady ustalania ilo ś ci wody b ę d ą cej podstaw ą rozliczenia w wypadku zaistnienia opisanych powy ż ej sytuacji. Jednocze ś nie przedsi ę biorstwo 9 okre ś li ł o t ę ilo ść na maksymalnym mo ż liwym poziomie – w oderwaniu od faktycznego zu ż ycia i wysoko ś ci rzeczywi ś cie poniesionej szkody b ę d ą cej skutkiem niedotrzymania warunków umowy przez us ł ugobiorców. Zdaniem Organu Antymonopolowego okoliczno ść ta ś wiadczy o uci ąż liwo ś ci rozpatrywanych postanowie ń umownych. Oceniaj ą c, czy zawarty w w/w zapisach umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sposób rozliczania odbiorców ma uci ąż liwy charakter zwa ż y ć po pierwsze nale ż y, i ż ani ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.), ani rozporz ą dzenia wykonawcze do tej ustawy nie reguluj ą sposobu rozliczania odbiorców w przypadku zerwania plomby na wodomierzu lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym, uniemo ż liwianiu odczytu wodomierza lub utrudnianiu dost ę pu do instalacji wodomierzowej b ą d ź dokonania samowolnej przebudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodno – kanalizacyjnej. W obliczu stwierdzonych przypadków zawinionych przez us ł ugobiorc ę dzia ł a ń przedsi ę biorstwo powinno dochodzi ć zado ść uczynienia poniesionej szkody na zasadach ogólnych wynikaj ą cych z Kodeksu Cywilnego. Natomiast ustalaj ą c ilo ść pobranej wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu wykrycia nieprawid ł owo ś ci mo ż e wzorowa ć si ę przyk ł adowo na rozwi ą zaniu przyj ę tym w rozporz ą dzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie wod ę i odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 267), które w § 18 ust. 1 stanowi, i ż w przypadku niesprawno ś ci wodomierza g ł ównego, je ż eli umowa nie stanowi inaczej, ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia w okresie 6 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe – na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy niesprawno ś ci wodomierza. W przypadku braku mo ż liwo ś ci ustalenia ilo ś ci pobranej wody na tej podstawie, uzasadnione jest równie ż pos ł u ż enie si ę przepisami rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie przeci ę tnych norm zu ż ycia wody (Dz.U. Nr 8, poz. 70). Sposób rozliczania ilo ś ci pobranej wody w oparciu b ą d ź to o ś rednie wskazania wodomierza, b ą d ź przeci ę tne normy zu ż ycia wody, powinien zosta ć przyj ę ty w umowie równie ż w odniesieniu do sytuacji, gdy udowodniono zawinione przez us ł ugobiorc ę dzia ł anie na szkod ę przedsi ę biorstwa, zw ł aszcza za ś w stosunku do osób fizycznych – konsumentów, co do których domniemanie, i ż zagospodarowali wod ę w tak wielkich ilo ś ciach wydaje si ę z racjonalnego punktu widzenia wysoce nieprawdopodobne. Nale ż y równie ż zauwa ż y ć , ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę przewiduje okre ś lone sankcje wzgl ę dem odbiorców, którzy spe ł niaj ą przes ł anki zawarte w hipotezach kwestionowanych warunków umownych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, w razie stwierdzenia nielegalnego poboru wody, tj. mi ę dzy innymi przy celowo uszkodzonych wodomierzach przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne ma prawo odci ąć dostaw ę wody. Z kolei art. 28 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy stanowi, ż e ten, kto uszkadza wodomierz g ł ówny, zrywa lub uszkadza plomby umieszczone na wodomierzach oraz nie dopuszcza przedstawiciela przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego do wykonania czynno ś ci okre ś lonych w art. 7 ustawy, podlega karze grzywny w wysoko ś ci do 5000 z ł . Niezale ż nie od powy ż szego, jak ju ż podniesiono, us ł ugodawca mo ż e dochodzi ć od us ł ugobiorcy naprawienia wyrz ą dzonej szkody na zasadach ogólnych. Wymienione w umowie zachowania odbiorcy us ł ug, które na jej podstawie skutkowa ć mog ą obci ąż eniem go kosztami us ł ugi za dostarczenie wody, która mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego od ostatniego odczytu wodomierza, powinny by ć rozpatrywane na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego, w oparciu o zasady odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez sprawc ę z w ł asnej winy b ą d ź odpowiedzialno ś ci za szkod ę z tytu ł u niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Opisane w kwestionowanych zapisach dzia ł ania odbiorcy us ł ug mog ą by ć kwalifikowane jako czyny bezprawne stanowi ą ce przes ł ank ę do dochodzenia roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci deliktowej b ą d ź jako nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania b ę d ą ce podstaw ą do dochodzenia przez dostawc ę roszcze ń z tytu ł u odpowiedzialno ś ci kontraktowej. Rozliczanie powinno odbywa ć si ę zatem na podstawie art. 415 lub 471 k.c. Zgodnie z art. 415 k.c. Kto z winy swej wyrz ą dzi ł drugiemu szkod ę zobowi ą zany jest do jej naprawienia. Art. 471 k.c. stanowi 10 natomiast, ż e D ł u ż nik obowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jest nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Z brzmienia powy ż szych przepisów w zestawieniu z art. 6 k.c. wynika, ż e ci ęż ar dowodu co do wszystkich przes ł anek odpowiedzialno ś ci za wyrz ą dzon ą dzia ł aniem us ł ugobiorcy szkod ę , obci ąż a poszkodowanego. Przedsi ę biorstwo powinno zatem wykaza ć , ż e ponios ł o szkod ę , jaka by ł a wysoko ść tej szkody oraz, ż e istnieje zwi ą zek przyczynowy pomi ę dzy szkod ą a dzia ł aniem odbiorcy us ł ug. Zakwestionowane postanowienia umowne zwalniaj ą dostawc ę us ł ug z tego obowi ą zku, co stawia go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do kontrahentów – odbiorców us ł ug. Tak wi ę c w przypadku zerwania plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym, uniemo ż liwiania przez okres 6 miesi ę cy dost ę pu do instalacji wodomierza i dokonania jego odczytu b ą d ź dokonania samowolnej przebudowy lub rozbudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodoci ą gowo – kanalizacyjnej, przedsi ę biorstwo mo ż e dochodzi ć od us ł ugobiorców, na drodze roszczenia cywilnoprawnego, naprawienia poniesionej szkody (je ż eli wyka ż e, ż e zaistnia ł y wszystkie przes ł anki odpowiedzialno ś ci deliktowej b ą d ź kontraktowej). Jej pokrycie mo ż e wi ą za ć si ę na przyk ł ad z zap ł at ą za napraw ę wodomierza lub zabudowanie nowego wodomierza i jego legalizacj ę . W ramach realizacji roszcze ń odszkodowawczych dostawca mo ż e tak ż e dochodzi ć uiszczenia przez odbiorc ę zap ł aty za wod ę pobran ą w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu ujawnienia zamierzonego dzia ł ania na szkod ę dostawcy. Maksymalna wysoko ść ilo ś ci pobranej wody mo ż e by ć w istocie równa ilo ś ci wody, jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, jednak to w gestii przedsi ę biorstwa le ż y udowodnienie, ż e taki by ł faktyczny lub domniemany pobór wody. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby przedsi ę biorstwo wskaza ł o w umowie, i ż w przypadku wyst ą pienia sytuacji okre ś lonych w analizowanych postanowieniach umownych b ę dzie dochodzi ć odszkodowania do maksymalnej wysoko ś ci nale ż no ś ci za pobran ą wod ę odpowiadaj ą cej ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. Taki sposób rozliczenia nie mo ż e stanowi ć podstawy do naliczania nale ż no ś ci i ogólnie obowi ą zuj ą cej regu ł y. Wyra ż ony w zakwestionowanych zapisach umów sposób rozliczania odbiorców ma pe ł ni ć rol ę kary umownej, jak ą dostawca us ł ug mo ż e zastrzec w umowie na wypadek niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy przez odbiorc ę . Z definicji legalnej kary umownej zawartej w art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego wynika, ż e celem jej jest naprawienie szkody. Z tego powodu mówi si ę o karze umownej jako surogacie odszkodowania. Wysoko ść kary umownej powinna uwzgl ę dnia ć ekonomiczny interes obu stron umowy oraz pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do warto ś ci szkody, jak ą dostawca mo ż e ponie ść . Kara umowna przewy ż szaj ą ca wysoko ść odszkodowania jest ra żą co wygórowana, gdy ż traci charakter surogatu odszkodowania oraz prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela. Maj ą c powy ż sze na uwadze, Organ Antymonopolowy uzna ł , ż e postanowienia stosowanych przez WiK Krapkowice umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody zgodnie z którymi: − za zerwanie plomby na wodomierzu lub instalacji wodomierza, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, − w przypadku nieuzasadnionego zerwania plomby na obej ś ciu przeciwpo ż arowym, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, − w przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 4, 5, 6 w/w umów, po 6 miesi ą cach niemo ż no ś ci odczytu b ą d ź braku dost ę pu do instalacji wodomierzowej, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, − w przypadku stwierdzenia samowolnej przebudowy lub rozbudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodno – kanalizacyjnej, dostawca ma prawo naliczy ć nale ż no ść za wod ę wed ł ug 11 ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci maj ą uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów w warunkach ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń stron umowy i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci mog ą pojawi ć si ę po stronie przedsi ę biorcy narzucaj ą cego uci ąż liwe warunki umów ju ż w chwili zawarcia umowy lub te ż w okresie pó ź niejszym, gdy zaistniej ą okoliczno ś ci przewidziane w umowie pozwalaj ą ce temu przedsi ę biorcy na wykorzystanie uci ąż liwego zapisu. Nale ż y podkre ś li ć , i ż sama mo ż liwo ść wyst ą pienia skutków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę (w tym przypadku faktycznego osi ą gni ę cia przez WiK Krapkowice nieuzasadnionych korzy ś ci z tytu ł u realizacji uci ąż liwych warunków umownych) nie stanowi przeszkody dla stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla bytu praktyki nie jest bowiem konieczne wyst ą pienie negatywnego skutku w postaci eksploatacji pozycji rynkowej w warunkach ograniczonej konkurencji. Wystarczy, ż e zaistnia ł o zagro ż enie wyst ą pienia takiego skutku. Praktyk ą jest ju ż bowiem sama próba osi ą gni ę cia przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą ona rynku okre ś lonego skutku (por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wyd. Twigger, Warszawa 2002, s. 97). Zgodnie z utrwalonym kierunkiem orzecznictwa antymonopolowego dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę istotne jest, aby skutki praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę mog ł y wyst ą pi ć na rynku (por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt XVII Ama 26/99). W wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. sygn. akt XVII Ama 65/03 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzek ł , i ż nie jest konieczne udowodnienie faktycznego stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki monopolistycznej, ani te ż osi ą gni ę cia z tego tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci. Z tre ś ci art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bowiem, ż e jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , które wywo ł a ł y b ą d ź aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Polski, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie, mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Podobne stanowisko wyrazi ł wcze ś niej S ą d Najwy ż szy, który w wyroku z dnia 12 maja 1997 r. sygn. akt I CKN 114/97 wskaza ł , ż e istota rozpoznawanej sprawy nie sprowadza si ę do tego, czy przedsi ę biorca, któremu postawiono zarzut naruszenia ustawy antymonopolowej odnosi korzy ś ci z ca ł o ś ci prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej, lecz do tego, czy w zawieranych umowach zastrzega sobie nieuzasadnione korzy ś ci. Organ Antymonopolowy ma zatem obowi ą zek ocenia ć zachowania przedsi ę biorcy od strony skutków, jakie zachowania te mog ą nawet hipotetycznie wywo ł a ć na rynku. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez WiK Krapkowice w analizowanej sytuacji polegaj ą na mo ż liwo ś ci obci ąż enia odbiorców us ł ug kosztami us ł ugi, która nie zosta ł a na ich rzecz wykonana, co jest bezpo ś redni ą konsekwencj ą narzucenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody zakwestionowanych w punkcie I.1., I.2, I.3 i I.4 niniejszej decyzji zasad rozlicze ń . Za ł o ż enie przez przedsi ę biorstwo, ż e w okoliczno ś ciach zerwania plomby na wodomierzu, instalacji wodomierza lub obej ś ciu przeciwpo ż arowym, niedopuszczania przedsi ę biorstwa do instalacji wodomierzowej i uniemo ż liwienia dokonania odczytu wskaza ń wodomierza przez okres ponad 6 miesi ę cy b ą d ź w przypadku dokonania przez us ł ugobiorc ę nieuzgodnionej z dostawc ą przebudowy sieci wodoci ą gowej, ka ż dorazowo nast ę puje nieprzerwany, ca ł odobowy pobór wody mo ż e prowadzi ć do nieuzasadnionego wzbogacenia dostawcy us ł ug z tytu ł u zastrze ż enia zap ł aty za pobran ą wod ę w ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego z dniem od ostatniego odczytu wodomierza. Dzi ę ki spornym 12 postanowieniom umownym przedsi ę biorstwo ma ponadto mo ż liwo ść zwolnienia si ę z obowi ą zku udowodnienia, jaki by ł rzeczywisty lub domniemany pobór wody w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu stwierdzenia celowego uszkodzenia lub zaboru wodomierza przez us ł ugobiorc ę . Unikni ę cie kosztów i wysi ł ków zwi ą zanych z wykazaniem wysoko ś ci poniesionej szkody równie ż mo ż e by ć dla WiK Krapkowice ź ród ł em dodatkowych korzy ś ci, których osi ą gni ę cie jest rezultatem zastosowania zakwestionowanego przez Organ Antymonopolowy zapisu umownego. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy odnosz ą cych si ę do omawianych zarzutów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Narzucone odbiorcom us ł ug warunki umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków i umów o dostaw ę wody , zgodnie z którymi dostawca ma prawo naliczy ć nale ż no ść za pobran ą wod ę wed ł ug ilo ś ci, jaka mog ł a pop ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego od czasu ostatniego odczytu wodomierza w przypadku, gdy: − odbiorca zrywa plomby na wodomierzu lub instalacji wodomierza, − odbiorca dopuszcza si ę nieuzasadnionego zerwania plomby na obej ś ciu przeciwpo ż arowym, − odbiorca nie przestrzega ustale ń zawartych w § 4, 5, 6 w/w umów i uniemo ż liwia przedsi ę biorstwu uzyskanie dost ę pu do instalacji wodomierzowej lub dokonanie odczytu wskaza ń wodomierza, − odbiorca dokonuje samowolnej rozbudowy lub przebudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodoci ą gowo – kanalizacyjnej, maj ą uci ąż liwy charakter i wi ążą si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez dostawc ę us ł ug nieuzasadnionych korzy ś ci. W zwi ą zku powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1, I.2, I.3 i I.4 sentencji niniejszej decyzji. I.5. W ramach pi ą tej zarzucanej w niniejszym post ę powaniu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , WiK Krapkowice postawiono zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej poprzez stosowanie w tre ś ci zawieranych umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków, umów o dostaw ę wody oraz umów o odbiór ś cieków zapisów przewiduj ą cych, ż e dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody, obni ż enie jej ci ś nienia i pogorszenie jako ś ci oraz brak ci ą g ł o ś ci w odbiorze ś cieków wynik ł e z przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą przez Zak ł ad Energetyczny. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę b ę d ą cej przedmiotem powy ż szego zarzutu niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez WiK Krapkowice czterech przes ł anek wynikaj ą cych bezpo ś rednio z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Niezb ę dne jest ustalenie, i ż : - przedsi ę biorca zajmuje na rynku pozycj ę dominuj ą c ą , - przedsi ę biorca narzuca okre ś lone warunki umów, - maj ą one uci ąż liwy charakter, - przynosz ą narzucaj ą cemu je przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Jak wykazano powy ż ej WiK Krapkowice zajmuje siln ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynku dostaw wody i odprowadzania ś cieków obejmuj ą cym swoim zasi ę giem obszar gminy Krapkowice. Dowiedziono równie ż , i ż w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy dosz ł o do narzucenia przez przedsi ę biorc ę odbiorcom us ł ug warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Dla stwierdzenia naruszenia przez WiK Krapkowice zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy antymonopolowej konieczne jest zatem wykazanie, ż e kwestionowany warunek umowny ma uci ąż liwy charakter i przynosi przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci. Punktem wyj ś cia w ocenie uci ąż liwo ś ci przedmiotowego warunku umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków, umów o dostaw ę wody i umów o odbiór ś cieków s ą przepisy normuj ą ce 13 odpowiedzialno ść za szkod ę spowodowan ą niewykonaniem lub nienale ż ytym wykonaniem zobowi ą zania zawarte w art. 471 i n. Kodeksu Cywilnego. Zgodnie z nimi d ł u ż nik zobowi ą zany jest do naprawienia szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania, chyba ż e jest ono nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi. Zgodnie zatem z re ż imem odpowiedzialno ś ci kontraktowej, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest naprawi ć szkod ę wynik łą z przerw w ś wiadczeniu us ł ug lub pogorszenia ich jako ś ci, je ż eli s ą one nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które przedsi ę biorstwo odpowiada, innymi s ł owy takich, które przedsi ę biorstwo obci ąż aj ą . Zakres takich okoliczno ś ci obejmuje przede wszystkim dzia ł ania i zaniechania w ł asne przedsi ę biorstwa nosz ą ce znamiona winy (tzn. zachowania umy ś lne lub b ę d ą ce skutkiem niedo ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci). Przedsi ę biorstwo w tre ś ci zawieranych mo ż e uchyli ć si ę od odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej za nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania jedynie w zakresie zgodnym z art. 471 K.c. tj. w takich sytuacjach, które nie mog ą by ć skutkiem zawinionych dzia ł a ń lub zaniecha ń przedsi ę biorstwa. Przyj ę cie odmiennego rozwi ą zania odbiega ć b ę dzie od kodeksowej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej. WiK Krapkowice w § 6 pkt b) umów o odbiór ś cieków i w § 11 ust. 1 pkt b) umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz umów o dostaw ę wody zwalnia si ę natomiast z odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków oraz pogorszenie jako ś ci ś wiadczonych us ł ug spowodowane przerwami w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Z tre ś ci przedmiotowych zapisów umownych nie wynika, ż e mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci dotyczy wy łą cznie sytuacji niezawinionych przez dostawc ę us ł ug i niezale ż nych od niego. Brzmienie tych postanowie ń stwarza zatem przedsi ę biorstwu mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wzgl ę dem odbiorców w ka ż dym przypadku niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania z powodu przerw lub ogranicze ń w ś wiadczeniu us ł ug b ę d ą cych nast ę pstwem przerw w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych bez wzgl ę du na przyczyny wyst ą pienia tych zak ł óce ń . Tak wi ę c niezale ż nie od tego czy wymienione w zakwestionowanych zapisach sytuacje b ę d ą zawinione przez WiK Krapkowice, czy te ż b ę d ą nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które WiK Krapkowice nie ponosi odpowiedzialno ś ci, mo ż e ono zwolni ć si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej wobec odbiorców z tytu ł u szkód spowodowanych wstrzymaniem, ograniczeniem lub pogorszeniem jako ś ci ś wiadczonych us ł ug. Takie rozwi ą zanie kwestii odpowiedzialno ś ci dostawcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest korzystniejsze od ogólnej zasady odpowiedzialno ś ci kontraktowej uj ę tej w art. 471 K.c. Zakwestionowany zapis jest wi ę c dla odbiorców zdecydowanie uci ąż liwy. Pozbawia ich bowiem mo ż liwo ś ci dochodzenia od us ł ugodawcy roszcze ń odszkodowawczych w razie poniesienia szkód w nast ę pstwie zawinionego przez dostawc ę niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania. Zgodnie z analizowanymi postanowieniami umownymi, przedsi ę biorstwo ma mo ż liwo ść zwolnienia si ę z odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej w przypadku, gdy przerwy lub ograniczenia w dostawach wody b ę d ą nast ę pstwem przerw w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodno – kanalizacyjnych spowodowanych np. zaleganiem us ł ugodawcy za p ł atno ś ci z tytu ł u dostaw energii wzgl ę dem przedsi ę biorstwa energetycznego b ą d ź wynikiem niedope ł nienia przez przedsi ę biorstwo obowi ą zku utrzymania nale żą cej do niego sieci lub wewn ę trznej instalacji energetycznej w nale ż ytym stanie technicznym. Sytuacj ę , w której ca ł e ryzyko niezrealizowania umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w zwi ą zku z przerwami w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą obci ąż a odbiorców us ł ug, nale ż y uzna ć za niedopuszczaln ą . Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, ż e postanowienie umowne, na mocy którego WiK Krapkowice zwalnia si ę z odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody, obni ż enie jej ci ś nienia i pogorszenie jako ś ci oraz brak ci ą g ł o ś ci w odbiorze ś cieków wynik ł e z przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowo – kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą przez Zak ł ad Energetyczny, ma uci ąż liwy charakter. Osi ą gane przez podmiot gospodarczy stosuj ą cy praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków umów narzuconych kontrahentowi w relacjach 14 ekwiwalentno ś ci wzajemnych ś wiadcze ń uczestników umowy. Wy łą czenie odpowiedzialno ś ci odszkodowawczej WiK Krapkowice w ka ż dym przypadku przerw lub ogranicze ń w dostawie wody i odbiorze ś cieków b ę d ą cych efektem przerw w zasilaniu energetycznym urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, jest bez w ą tpienia dla przedsi ę biorstwa korzystne. Przedsi ę biorstwo nie musi bowiem liczy ć si ę z konieczno ś ci ą wyp ł aty odszkodowania swojemu kontrahentowi w sytuacji, gdy zgodnie z ogóln ą zasad ą odpowiedzialno ś ci kontraktowej by ł oby do tego zobowi ą zane. Mo ż liwo ść unikni ę cia przez WiK Krapkowice odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy i wyp ł aty odbiorcom ewentualnego odszkodowania nale ż y uzna ć za nieuzasadnion ą korzy ść . Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest fakt, ż e przedsi ę biorstwo w rzeczywisto ś ci nie osi ą ga ł o korzy ś ci wynikaj ą cych z przedmiotowego postanowienia umownego. Jak ju ż podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji dla bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wystarczaj ą ca jest sama mo ż liwo ść osi ą gni ę cia takich korzy ś ci przez przedsi ę biorc ę zajmuj ą cego na rynku pozycj ę dominuj ą c ą . W okoliczno ś ciach sprawy zosta ł y zatem spe ł nione wszystkie przes ł anki, o których mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymagane do uznania postawionego zarzutu za uzasadniony. Postanowienie umowy, zgodnie z którym dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody, obni ż enie jej ci ś nienia i pogorszenie jako ś ci oraz brak ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł e z przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą przez Zak ł ad Energetyczny ma uci ąż liwy charakter i wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą uzyskania przez WiK Krapkowice nieuzasadnionych korzy ś ci. Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.5. sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z tre ś ci ą art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8, Organ Antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji uznano za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Krapkowicach polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na obejmuj ą cym obszar gminy Krapkowice rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umownych w drodze zamieszczenia w tre ś ci umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków, umów o dostaw ę wody i umów o odbiór ś cieków zapisów, zgodnie z którymi: • za zerwanie plomby na wodomierzu lub instalacji wodomierza, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, • w przypadku zerwania plomby na obej ś ciu przeciwpo ż arowym, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, • w przypadku nieprzestrzegania przez odbiorc ę ustale ń zawartych w § 4, 5, 6 tych umów, po 6 miesi ą cach niemo ż no ś ci odczytu b ą d ź braku dost ę pu do instalacji wodomierzowej, dostawca ma prawo naliczania nale ż no ś ci za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, • w przypadku stwierdzenia samowolnej przebudowy lub rozbudowy wewn ę trznej sieci lub instalacji wodno – kanalizacyjnej, dostawca ma prawo naliczy ć nale ż no ść za wod ę wed ł ug ilo ś ci, która mo ż e przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza do czasu usuni ę cia nieprawid ł owo ś ci. 15 • dostawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przerwy w dostawie wody, obni ż enie jej ci ś nienia i pogorszenie jako ś ci oraz brak ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków wynik ł e z przerw w zasilaniu urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w energi ę elektryczn ą przez Zak ł ad Energetyczny, WiK Krapkowice w 2005 roku osi ą gn ęł o przychód w wysoko ś ci 3 677 000 PLN. 10% tej kwoty, a wi ę c maksymalna kara, jaka mo ż e zosta ć na ł o ż ona na przedsi ę biorc ę zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynosi 367 700 PLN. Kryteria brane pod uwag ę przy ustalaniu kary pieni ęż nej na podstawie art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustalone zosta ł y w art. 104 w/w ustawy. Zgodnie z tym przepisem przy ustalaniu kary nale ż y bra ć pod uwag ę okres, stopie ń i okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Wysoko ść na ł o ż onej kary powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą , tj. zapobiega ć w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej, a tak ż e represyjn ą , tzn. stanowi ć reperkusje za jej naruszenie. W zale ż no ś ci od stopnia naruszenia przepisów ustawy, ustala si ę funkcj ę prewencyjn ą lub represyjn ą za wiod ą c ą . Ustalaj ą c wymiar kary pieni ęż nej Organ Antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , i ż stosowane przez WiK Krapkowice praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę maj ą charakter eksploatacyjny; polegaj ą na wykorzystaniu posiadanej silnej pozycji rynkowej kosztem s ł abszych uczestników rynku, w efekcie czego zagro ż ony jest interes publicznoprawny. Niedozwolone dzia ł ania stosowane przez WiK Krapkowice wymierzone s ą we wszystkich kontrahentów przedsi ę biorcy, w tym konsumentów, którzy s ą najs ł abszymi ogniwami obrotu gospodarczego. Ustalaj ą c kar ę , wzi ę to ponadto pod uwag ę ponad dwuletni okres stosowania niedozwolonych praktyk oraz fakt, i ż nie zosta ł y one zaniechane. Uwzgl ę dniono równie ż , ż e WiK Krapkowice dopu ś ci ł o si ę wcze ś niej naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a mianowicie art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy. W decyzji Nr RKT-62/2005 z dnia 2 grudnia 2005 r. Organ Antymonopolowy stwierdzi ł stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz nakaza ł zaniechanie ich stosowania. Przedmiotowa decyzja uprawomocni ł a si ę w dniu 20 grudnia 2005 r. Jednocze ś nie Organ Antymonopolowy przy okre ś laniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej postanowi ł uwzgl ę dni ć wyja ś nienia skar ż onego przedsi ę biorcy wskazuj ą ce na to, i ż naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie by ł o ze strony WiK Krapkowice dzia ł aniem zamierzonym, nakierowanym na osi ą gni ę cie korzy ś ci finansowych kosztem s ł abszych kontrahentów. Zwa ż ono ponadto, i ż do Organu Antymonopolowego nie wp ł yn ęł y ż adne skargi odbiorców ś wiadczonych przez przedsi ę biorstwo us ł ug w zwi ą zku z realizacj ą zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów. W zwi ą zku z powy ż szym ustalono wysoko ść kary na kwot ę 5 000 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć tysi ę cy). W ocenie Organu Antymonopolowego wymierzona kara w wysoko ś ci oko ł o 0,14% przychodu osi ą gni ę tego przez WiK Krapkowice w 2005 r. i stanowi ą ca oko ł o 1,4% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ Antymonopolowy, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na rynku uzna ł , ż e orzeczona kara powinna spe ł nia ć funkcj ę prewencyjn ą i dyscyplinuj ą c ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Wobec powy ż szego orzeczono jak w pkt II sentencji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. 16 III. Stosownie do art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów tej ż e ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie antymonopolowe przeciwko Wodoci ą gom i Kanalizacji Sp. z o.o. w Krapkowicach zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej uznaj ą c zasadno ść pi ę ciu postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego s ą wydatki w wysoko ś ci 77 PLN zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy Organem Antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć WiK Krapkowice kosztami post ę powania w wysoko ś ci 77 PLN (s ł ownie z ł otych: siedemdziesi ą t siedem). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 17