RŁO-17/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/411- 12/06/MN- Ł ód ź , dnia 25 sierpnia 2006 r. DECYZJA Nr R Ł O Nr 17/2006 Stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., Nr 18, poz. 172, z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Gminie Wielu ń , Pl. Kazimierza Wielkiego 1, 98-300 Wielu ń - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy praktyk ę Gminy Wielu ń polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków autobusowych znajduj ą cych si ę w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Wielunia, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji, przez odmow ę wyra ż enia zgody na korzystanie z jednego z tych przystanków przewo ź nikowi zainteresowanemu prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób w granicach administracyjnych miasta Wielu ń , i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Gmin ę Wielu ń kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 9 000 z ł (s ł ownie: dziewi ęć tysi ę cy z ł ), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy w zakresie opisanym w pkt 1 sentencji decyzji. Uzasadnienie W dniu 18 stycznia 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie badania lokalnych rynków udost ę pniania przystanków autobusowych w poszczególnych miastach (stolicach powiatów) województwa ł ódzkiego i ś wi ę tokrzyskiego. Wspomniane badanie obejmowa ł o równie ż zachowania Gminy Wielu ń z siedzib ą w Wieluniu przy Pl. Kazimierza Wielkiego 1, 98-300 Wielu ń (zwana dalej: „Gmina Wielu ń ” lub „Gmina”) na rynku udost ę pniania przystanków autobusowych zarz ą dzanych przez Burmistrza Wielunia. 2 W toku post ę powania ustalono, i ż Burmistrz Wielunia w dniu 14 kwietnia 2005 r. nie wyrazi ł zgody na korzystanie przez przedsi ę biorc ę – Zak ł ad Gospodarczy ORLAND Sp. z o.o., Żę dowice, ul. M ł y ń ska 3, 47-120 Zawadzkie (zwany dalej: „Zak ł ad Gospodarczy ORLAND Sp. z o.o.”) z przystanku autobusowego przy Pl. Legionów w Wieluniu na linii komunikacyjnej Zawadzkie-Olesno-Kluczbork-Olesno-Zawadzkie, w zwi ą zku z zamiarem poszerzenia przez ww. przedsi ę biorc ę dzia ł alno ś ci w krajowym transporcie osób. Jednocze ś nie Burmistrz Wielunia wskaza ł przewo ź nikowi, i ż w przypadku dalszego zainteresowania korzystaniem z przystanków, ale poza centrum miasta, mo ż e on uzgodni ć ich lokalizacj ę z Przedsi ę biorstwem Komunikacji Samochodowej Wielu ń Sp. z o.o.- zwana dalej PKS Wielu ń Sp. z o.o. (karta Nr 8 i Nr 12). Zachowanie takie powodowa ł o niemo ż no ść uzyskania przez przewo ź nika zezwolenia na wykonywanie przewozów na zaprojektowanej przez niego linii komunikacyjnej i jako takie narusza ć mog ł o regu ł y konkurencji na rynku us ł ug przewozowych na terenie Wielunia poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Z przystanków autobusowych zarz ą dzanych przez Burmistrza Wielunia korzystali w tym czasie inni przedsi ę biorcy, których nazwy zosta ł y wskazane w za łą czniku Nr 4 do pisma Gminy z dnia 5 maja 2006 r. (karta Nr 9). Z przystanków tych korzysta ł o PKS Wielu ń Sp. z o.o., która jest podmiotem powsta ł ym w wyniku przekszta ł cenia z przedsi ę biorstwa pa ń stwowego (Przedsi ę biorstwa Pa ń stwowej Komunikacji Samochodowej w Wieluniu) w spó ł k ę z udzia ł em pracowników, w której 20 % udzia ł ów nale ż y do Gminy Wielu ń . Przedsi ę biorca ten ś wiadczy us ł ugi przewozowe w zakresie komunikacji autobusowej na terenie miasta, powiatu, województwa i kraju i korzysta ze wszystkich przystanków komunikacji miejskiej znajduj ą cych si ę na terenie miasta i Gminy Wielu ń (karta Nr 9 i karta Nr 51). Jako przyczyn ę odmowy udzielenia zgody na korzystanie ze wspomnianego przystanku Burmistrz Wielunia wskaza ł na fakt, i ż znajduje si ę on w centrum miasta, w którym odnotowuje si ę ogromne zat ł oczenie pojazdów mechanicznych oraz du ż y ruch pieszych. Jednocze ś nie Gmina wyja ś ni ł a, i ż na terenie miasta nie by ł y przeprowadzane systematyczne badania dotycz ą ce stopnia zaspokojenia potrzeb przewozowych mieszka ń ców. Rozmieszczenie linii autobusowych oraz cz ę stotliwo ść kursowania autobusów s ą , zdaniem Gminy, dostosowane do potrzeb ludno ś ci, o czym ś wiadczy tak ż e niewielkie obci ąż enie linii komunikacji miejskiej. Dodatkowo Burmistrz Wielunia wyja ś ni ł , i ż w odniesieniu do dróg przez niego zarz ą dzanych nie by ł y przeprowadzane badania dotycz ą ce nat ęż enia ruchu, a ogromne nat ęż enie ruchu w centrum Wielunia jest ogólnie stwierdzonym faktem. Badania takie by ł y natomiast przeprowadzane na innych rodzajach dróg tj. drogach krajowych, wojewódzkich i powiatowych (karta Nr 8). W pi ś mie z dnia 29 maja 2006 r. Gmina Wielu ń powo ł ywa ł a si ę tak ż e na zabytkow ą zabudow ę centrum miasta oraz dba ł o ść o komfort mieszka ń ców i osób przyjezdnych, a tak ż e stwierdzi ł a, i ż wniosek przewo ź nika by ł by rozpatrzony pozytywnie, je ś li dotyczy ł by przystanku autobusowego po ł o ż onego przy ulicach mniej obci ąż onych ruchem ko ł owym. Dodatkowo Gmina argumentowa ł a, i ż w aktach sprawy znajduj ą si ę dokumenty ś wiadcz ą ce o tym, i ż udzieli ł a zgody na korzystanie z przystanków dla dwóch innych firm, a decyzja odmowna zosta ł a podj ę ta po raz pierwszy (karta Nr 46 i Nr 47). W zwi ą zku z powy ż szym w dniu 12 maja 2006 r. Prezes Urz ę du moc ą Postanowienia Nr 1/411-12/06 wszcz ął z urz ę du post ę powanie antymonopolowe w sprawie nadu ż ywania przez Gmin ę Wielu ń pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków autobusowych znajduj ą cych si ę w granicach administracyjnych miasta Wielunia, poprzez odmow ę wyra ż enia zgody na korzystanie z tych przystanków przewo ź nikowi zainteresowanemu prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób w granicach administracyjnych miasta Wielu ń , co mo ż e stanowi ć naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) – zwana dalej 3 „ustaw ą o okik”, tj. przeciwdzia ł a ć ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Postanowieniem Nr 2/411-4/06 z dnia 12 maja 2006 r. (karta Nr 3) Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów w prowadzonym post ę powaniu antymonopolowym dokumenty uzyskane w toku ww. post ę powania wyja ś niaj ą cego, tj. pismo Burmistrza Wielunia z dnia 5 maja 2006 r. (zarejestrowane pod numerem R Ł O/401-3/06/MN-65) wraz z za łą cznikami (karty od Nr 4 do Nr 43). W pi ś mie z dnia 14 czerwca 2006 r. Burmistrz Wielunia wyja ś ni ł , i ż Gmina Wielu ń zarz ą dza wy łą cznie przystankami gminnymi w mie ś cie, za ś przystanki w pasie dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych zarz ą dzane s ą odpowiednio przez Generaln ą Dyrekcj ę Dróg Krajowych i Autostrad, Zarz ą d Dróg Wojewódzkich oraz Powiatowy Zarz ą d Dróg. Ponadto w ww. pi ś mie Burmistrz Wielunia wskaza ł , i ż zidentyfikowany w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego przypadek odmownego za ł atwienia wniosku przewo ź nika - Zak ł adu Gospodarczego ORLAND Sp. z o.o. dotyczy ł tylko i wy łą cznie jednego przystanku zlokalizowanego przy Pl. Legionów w Wieluniu (karta Nr 50 i Nr 51). W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł za uzasadnion ą zmian ę postawionego Gminie Wielu ń zarzutu w zakresie dotycz ą cym okre ś lenia rynku w ł a ś ciwego, na którym posiada ona pozycj ę dominuj ą c ą oraz precyzyjnego sformu ł owania, i ż zarzut dotyczy odmowy wyra ż enia zgody na korzystanie z jednego z przystanków zlokalizowanych w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Wielu ń . W zwi ą zku z powy ż szym Postanowieniem Nr 3/411-12/06 z dnia 30 czerwca 2006 r. Prezes Urz ę du zmieni ł postawiony zarzut w taki sposób, ż e wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w sprawie nadu ż ywania przez Gmin ę Wielu ń pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków autobusowych znajduj ą cych si ę w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Wielunia, poprzez odmow ę wyra ż enia zgody na korzystanie z jednego z tych przystanków przewo ź nikowi zainteresowanemu prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób w granicach administracyjnych miasta Wielu ń , co mo ż e stanowi ć naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o okik, tj. przeciwdzia ł a ć ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. W pi ś mie z dnia 14 czerwca 2006 r. Burmistrz Wielunia wskaza ł ponadto, i ż stanowisko wyra ż one w pi ś mie z dnia 14 kwietnia 2005 r. skierowanym do Zak ł adu Gospodarczego ORLAND Sp. z o.o. jest jego zdaniem stanowiskiem otwartym, które nie zamyka przedsi ę biorcy mo ż liwo ś ci dalszych dzia ł a ń maj ą cych na celu uzyskanie zgody na korzystanie z przystanków. Dodatkowo w pi ś mie tym Gmina Wielu ń wyja ś ni ł a, i ż w kontaktach telefonicznych z przedstawicielem przedsi ę biorcy wskazywano na mo ż liwo ść lokalizacji przystanku zaraz przy centrum miasta na parkingu przy ul. Kopernika, a odwo ł ywanie si ę do uzgodnie ń z PKS Wielu ń Sp. z o.o. zwi ą zane by ł o z faktem, i ż podmiot ten dysponuje dworcem autobusowym po ł o ż onym ok. 5-10 minut drogi pieszo od centrum Wielunia, z którego móg ł by korzysta ć Zak ł ad Gospodarczy ORLAND Sp. z o.o. (karta Nr 50). We wspomnianym pi ś mie Gmina Wielu ń przestawi ł a tak ż e inne wyja ś nienia istotne dla rozstrzygni ę cia sprawy. Wskaza ł a, i ż przedstawiony przez ni ą wcze ś niej argument o 100 % zaspokojeniu potrzeb przewozowych mieszka ń ców dotyczy komunikacji miejskiej, która nie jest przedmiotem zainteresowania w niniejszej sprawie. Ponadto Gmina wyja ś ni ł a, i ż zasi ę ganie przez ni ą opinii od ró ż nych instytucji i podmiotów gospodarczych (m.in. PKS Sp. z o.o. w Wieluniu) w zwi ą zku mo ż liwo ś ci ą pojawienia si ę na rynku nowych przewo ź ników nie ma mocy wi ążą cej i nie przes ą dza o jej decyzjach zwi ą zanych z udost ę pnianiem przystanków (karta Nr 51). Do wspomnianego pisma Gmina za łą czy ł a opini ę Komendy Powiatowej Policji w Wieluniu z dnia 8 czerwca 2006 r. zawieraj ą c ą negatywne stanowisko dotycz ą ce wprowadzania dodatkowych autobusów komunikacji 4 samochodowej w centrum miasta (karta Nr 53). W odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 30 czerwca 2006 r. dotycz ą ce modyfikacji postawionego Gminie Wielu ń zarzutu w pi ś mie z dnia 12 lipca 2006 r. Burmistrz Wielunia jeszcze raz podkre ś li ł , i ż decyzja o odmowie udost ę pnienia przystanku przewo ź nikowi jest jego zdaniem ca ł kowicie s ł uszna i oparta na przywo ł anych we wcze ś niejszych pismach racjonalnych przes ł ankach, tj. zabytkowa zabudowa centrum, troska o komfort mieszka ń ców i turystów, znaczne nat ęż enie ruchu drogowego. W pi ś mie tym Gmina Wielu ń wskaza ł a ponadto, i ż odzwierciedlenie aktualnej sytuacji zawarte zosta ł o w przedstawionej Prezesowi Urz ę du opinii Komendy Powiatowej Policji w Wieluniu, dodaj ą c tak ż e, i ż w mie ś cie wprowadzony jest zakaz wjazdu dla pojazdów o ci ęż arze ca ł kowitym powy ż ej 3,5 tony z wyj ą tkiem komunikacji miejskiej i zaopatrzenia. Oznacza to wy łą czenie z centrum miasta kursowania jakichkolwiek autobusów za wyj ą tkiem komunikacji miejskiej. W pi ś mie tym Gmina argumentowa ł a równie ż , i ż odmowa udzielona Zak ł adowi Gospodarczemu ORLAND Sp. z o.o. dotyczy ł a wy łą cznie przystanku przy Pl. Legionów w Wieluniu i nie przekre ś la ł a mo ż liwo ś ci prowadzenia dalszych uzgodnie ń w zakresie mo ż liwo ś ci korzystania z zaproponowanego temu przedsi ę biorcy innego przystanku (przy ul. Kopernika) oraz uzyskania w konsekwencji zezwolenia na wykonywanie przewozów na zaprojektowanej linii komunikacyjnej. Gmina o ś wiadczy ł a, i ż nie ma wp ł ywu na fakt, i ż przedsi ę biorca nie skorzysta ł z tej mo ż liwo ś ci (karty Nr 65 i Nr 66). W za łą czeniu do pisma z dnia 25 lipca 2006 r. (karta Nr 79) Gmina Wielu ń przekaza ł a informacj ę dotycz ą c ą dochodów Gminy osi ą gni ę tych w roku 2005 r. (karta Nr 80). Z informacji tych wynika ł o, i ż na ogóln ą kwot ę dochodów osi ą gni ę tych przez Gmin ę Wielu ń w roku 2005 w wysoko ś ci 49 707 000 z ł sk ł ada ł y si ę dochody w ł asne w wysoko ś ci 27 553 411 z ł . W kategorii dochodów w ł asnych Gmina osi ą gn ęł a: − dochody uzyskane przez gminne jednostki bud ż etowe oraz wp ł aty od innych zak ł adów bud ż etowych i gospodarstw pomocniczych gminnych jednostek bud ż etowych w wysoko ś ci 116 075 z ł , − dochody z maj ą tku gminy w wysoko ś ci 1 417 428 z ł , − spadki, zapisy i darowizny na rzecz gminy w wysoko ś ci 111 480 z ł , − dochody z kar pieni ęż nych i grzywien w wysoko ś ci 19 477 z ł , − 5 % dochodów uzyskiwanych na rzecz bud ż etu pa ń stwa w zwi ą zku z realizacj ą zada ń z zakresu adm. rz ą dowej oraz innych zada ń zleconych ustawami w wysoko ś ci 6 366 z ł , − odsetki od nieterminowo przekazywanych nale ż no ś ci stanowi ą cych dochody gminy 113 380 z ł , − odsetki od ś rodków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych gminy 202 058 z ł , − inne dochody nale ż ne gminie na podstawie odr ę bnych przepisów 332 671 z ł . Łą czna kwota wyszczególnionych wy ż ej 8 kategorii dochodów w ł asnych wynios ł a w 2005 roku 2 318 935 z ł . W dniu 28 lipca 2006 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Gmin ę Wielu ń o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w sprawie i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami post ę powania (karta Nr 81). Gmina Wielu ń skorzysta ł a z tej mo ż liwo ś ci w dniu 7 sierpnia 2006 r., nie zg ł aszaj ą c uwag dotycz ą cych zebranego materia ł u dowodowego (karta Nr 93 i Nr 94). 5 Prezes Urz ę du, ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Gmina Wielu ń jest jednostk ą samorz ą du terytorialnego i dzia ł a na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorz ą dzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o samorz ą dzie gminnym”. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy Gmina Wielu ń posiada osobowo ść prawn ą . Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o samorz ą dzie gminnym do zada ń w ł asnych gminy nale ż y zaspokajanie potrzeb zbiorowych wspólnoty w zakresie lokalnego transportu zbiorowego. W toku prowadzonego post ę powania Prezes Urz ę du zebra ł informacje, z których wynika ł o, i ż Burmistrz Wielunia odmówi ł udzielenia zgody na korzystanie z przystanku gminnego przy Pl. Legionów w Wieluniu Zak ł adowi Gospodarczemu ORLAND Sp. z o.o. W pi ś mie skierowanym do przewo ź nika, a tak ż e w korespondencji z Prezesem Urz ę du Burmistrz Wielunia powo ł ywa ł si ę na podobne przyczyny negatywnego za ł atwienia wniosku przewo ź nika tj. zat ł oczenie centrum miasta, mo ż liwo ść zatrzymywania si ę na przystankach nie zlokalizowanych w samym centrum Wielunia, dba ł o ść o zabytkow ą zabudow ę miasta i komfort turystów itp. Zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o transporcie drogowym” przedsi ę biorcy ubiegaj ą cy si ę o wydanie przez w ł a ś ciwy organ zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym, obowi ą zani s ą do łą czy ć do wniosku o wydanie zezwolenia, mi ę dzy innymi potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z przystanków dokonane z ich w ł a ś cicielami lub zarz ą dzaj ą cymi. Brak tego za łą cznika skutkuje odmow ą udzielenia zezwolenia. Tak ż e, zgodnie z art. 24 ust. 4 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym zezwolenie cofa si ę w razie naruszenia lub zmiany warunków na jakich zezwolenie zosta ł o wydane oraz okre ś lonych w zezwoleniu. Prezes Urz ę du, zwa ż y ł co nast ę puje: Ustawa o okik nale ż y do dziedziny prawa publicznego i jako taka chroni interes ogólnospo ł eczny. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy o okik „ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów.” W czasie post ę powania i przy wydawaniu decyzji Prezes Urz ę du jest rzecznikiem interesu publicznego. Publicznoprawny charakter ustawy oznacza, ż e nie wszystkie zachowania przedsi ę biorców i ich zwi ą zków, nawet formalnie podlegaj ą ce literze prawa, uzasadniaj ą uruchomienie przewidzianych przez ni ą instrumentów. W rozstrzyganych przez Prezesa Urz ę du post ę powaniach zasadnym jest zatem ustalenie czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznoprawnego. Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98; por. te ż wyrok z dnia 27 sierpnia 2003 r., sygn. akt I CKN 523/01) publicznoprawny charakter ustawy antymonopolowej powoduje, i ż znajduje ona zastosowanie wówczas, gdy jest zagro ż ony lub naruszony interes publiczny polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków do powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji nale ż y uzna ć – zdaniem S ą du – jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego. 6 W rozpatrywanej sprawie skutkami praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę dotkni ę ty zosta ł przedsi ę biorca prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie krajowego transportu drogowego osób, ubiegaj ą cy si ę o uzyskanie zgody na zatrzymywanie si ę na przystanku autobusowym przy Pl. Legionów w Wieluniu. Zachowania Gminy Wielu ń mog ą równie ż dotyka ć potencjalnych przedsi ę biorców, chc ą cych uczestniczy ć w obrocie gospodarczym na tym rynku. To z kolei ma bezpo ś redni wp ł yw na interesy wszystkich konsumentów – pasa ż erów korzystaj ą cych ze ś rodków komunikacji w celu dojazdu do miejsc przeznaczenia. Tak szeroki kr ą g uczestników rynku dotkni ę tych skutkami praktyki uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy o okik. Mamy bowiem tutaj do czynienia z naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o okik zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Natomiast art. 8 ust. 2 pkt 5 tej ustawy stanowi, ż e nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, w szczególno ś ci mo ż e polega ć na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Dla stwierdzenia zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o okik konieczne jest łą czne wyst ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek: 1) pozycji dominuj ą cej przedsi ę biorcy na rynku w ł a ś ciwym, 2) nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Gmina Wielu ń jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy o okik. Przepis ten stanowi, ż e ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Gmina Wielu ń jest jednostk ą samorz ą du terytorialnego i dzia ł a na podstawie ustawy o samorz ą dzie gminnym. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy ma osobowo ść prawn ą . Gmina Wielu ń wykonuje zadania o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej okre ś lone w art. 7 ust. 1 wy ż ej cytowanej ustawy, w tym zgodnie z pkt 4 przywo ł ywanego przepisu, zadania z zakresu organizacji lokalnego transportu zbiorowego. W ramach realizacji tego zadania, na podstawie art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o drogach publicznych” Burmistrz Wielunia jest zarz ą dc ą dróg gminnych znajduj ą cych si ę w granicach administracyjnych miasta, co daje mu wy łą czne uprawnienia do rozpatrywania wniosków przewo ź ników zainteresowanych korzystaniem z przystanków autobusowych zlokalizowanych w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Wielu ń . Prezes Urz ę du stwierdzi ł zatem, ż e Gmina Wielu ń jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1a ustawy o okik. Warto podkre ś li ć , i ż w ustawie o okik terminowi „przedsi ę biorca” nadano szersze znaczenie ni ż rozumienie tego s ł owa w poj ę ciu wykszta ł conym przez inne ustawy. Zgodnie z utrwalonym w doktrynie stanowiskiem przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 ust. 1a ustawy o okik s ą nie tylko podmioty bezpo ś rednio ś wiadcz ą ce us ł ugi u ż yteczno ś ci publicznej, ale równie ż podmioty organizuj ą ce ś wiadczenie takich us ł ug. Podmiotami organizuj ą cymi us ł ugi o takim charakterze s ą równie ż gminy, a ze wzgl ę du na istniej ą ce cz ę sto powi ą zania w ł asno ś ciowe (kapita ł owe) gmin z przedsi ę biorcami ś wiadcz ą cymi us ł ugi komunalne organy gmin maj ą mo ż liwo ść oddzia ł ywania na zachowania rynkowe i stosunki umowne z odbiorcami us ł ug (E. Modzelewska-W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Warszawa, Wyd. Twigger 2002 r., str. 34-35) 7 Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę ujawniaj ą si ę na rynku. Z tego wzgl ę du punktem wyj ś cia dla rozstrzygni ę cia sprawy jest okre ś lenie rynku w ł a ś ciwego. Zgodnie z brzmieniem art. 4 pkt 8 ustawy o okik, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz oferowane s ą na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Rynkiem w ł a ś ciwym produktowym w niniejszej sprawie jest rynek udost ę pniania przystanków autobusowych. Produkt ten nie ma substytutów. Wsiadanie i wysiadanie z pojazdów komunikacji jest mo ż liwe wy łą cznie na wyznaczonych do tego celu przystankach. Gmina Wielu ń jako zarz ą dca dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta jest wy łą cznie uprawniona do wyra ż ania zgody na korzystanie z przystanków zlokalizowanych przy tych drogach przez inne podmioty. Rynek geograficzny zakre ś lony granicami administracyjnymi miasta Wielu ń spe ł nia przes ł anki cytowanego art. 4 pkt 8 ustawy o okik. Reasumuj ą c rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie jest lokalny rynek udost ę pniania przystanków autobusowych znajduj ą cych si ę w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Wielu ń . Zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy o okik przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Gmina Wielu ń ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. Jako jedyny zarz ą dzaj ą cy przystankami autobusowymi zlokalizowanymi w pasie dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta Wielu ń (co zosta ł o wykazane powy ż ej) nie spotyka si ę z konkurencj ą na rynku w ł a ś ciwym. Gmina Wielu ń nie ma konkurentów na rynku w ł a ś ciwym, gdy ż jest wy łą cznie uprawniona do wyra ż ania zgody na korzystanie z zarz ą dzanych przez ni ą przystanków autobusowych. Si łę monopolu Gminy Wielu ń na tym rynku wzmacnia fakt, ż e ka ż dy przedsi ę biorca, potencjalny przewo ź nik, musi uzyska ć zezwolenie na prowadzenie przewozów od odpowiedniego organu, a warunkiem wydania zezwolenia jest zgoda zarz ą dcy drogi na udost ę pnienie przystanków. Pozycja ta daje Gminie Wielu ń mo ż liwo ść dzia ł ania niezale ż nie od kontrahentów, a tak ż e konsumentów, czego dowodem s ą m.in. przedstawiane w toku post ę powania argumenty Gminy dotycz ą ce zaspokojenia potrzeb mieszka ń ców na us ł ugi transportowe. Tym samym spe ł niona zosta ł a pierwsza przes ł anka art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o okik. Sam fakt posiadania pozycji dominuj ą cej nie stanowi naruszenia prawa. Bezprawne jest dopiero nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej. Istot ą praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej jest bezprawne nadu ż ycie si ł y rynkowej przez przedsi ę biorc ę , prowadz ą ce do ograniczenia samodzielno ś ci innych uczestników rynku oraz wymuszenie uczestnictwa w rynku na zasadach narzuconych, z regu ł y mniej korzystnych ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. 8 Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym wymaga zezwolenia. Zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ż e ustawy, do wniosku o wydanie zezwolenia do łą cza si ę nast ę puj ą ce dokumenty: - proponowany rozk ł ad jazdy uwzgl ę dniaj ą cy przystanki, godziny odjazdów ś rodków transportowych, d ł ugo ść linii komunikacyjnej, podan ą w kilometrach, i odleg ł o ś ci mi ę dzy przystankami, kursy oraz liczb ę pojazdów niezb ę dnych do wykonywania codziennych przewozów, zgodnie z rozk ł adem jazdy, - schemat po łą cze ń komunikacyjnych z zaznaczon ą lini ą komunikacyjn ą i przystankami, - potwierdzenie uzgodnienia zasad korzystania z obiektów dworcowych i przystanków, dokonanego z ich w ł a ś cicielami lub zarz ą dzaj ą cymi, - zobowi ą zanie do zamieszczania informacji o godzinach odjazdów na tabliczkach przystankowych na przystankach, - cennik, - wykaz pojazdów, z okre ś leniem ich liczby oraz liczby miejsc, którymi wnioskodawca zamierza wykonywa ć przewozy. Brak któregokolwiek z powy ż szych za łą czników do wniosku skutkuje odmow ą udzielenia zezwolenia. W niniejszej sprawie nale ż y rozstrzygn ąć w zwi ą zku z tym, czy Gmina Wielu ń poprzez odmow ę wyra ż enia zgody na korzystanie z przystanku przez ni ą zarz ą dzanego nadu ż y ł a pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Zgodnie z postanowieniami art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych „Drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowi ą w ł asno ść w ł a ś ciwego samorz ą du województwa, powiatu lub gminy”. Stosownie natomiast do art. 20 cytowanej ustawy zarz ą dca drogi mo ż e mi ę dzy innymi pe ł ni ć funkcj ę inwestora, a tak ż e nabywa ć nieruchomo ś ci pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowa ć nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomo ś ci. Z kolei wedle art. 22 tej ustawy zarz ą dca drogi sprawuje nieodp ł atny trwa ł y zarz ą d gruntami w pasie drogowym, w ramach którego mo ż e te grunty oddawa ć w najem czy dzier ż aw ę oraz pobiera ć z tych tytu ł ów op ł aty w wysoko ś ci ustalonej w umowie, albo je u ż ycza ć . Uprawnienia te nie maj ą jednak ż e charakteru absolutnego i podlegaj ą ograniczeniom. W szczególno ś ci, niedopuszczalne jest ich wykorzystywanie w sposób, który mo ż e przeciwdzia ł a ć ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji. Ograniczenie to wynika wprost z postanowie ń ustawy o okik. Ustawa ta uchwalona jest w interesie publicznoprawnym i zawiera regulacje bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce, dlatego te ż w ł a ś ciciel rzeczy lub wykonuj ą cy w stosunku do rzeczy uprawnienia w ł a ś cicielskie jest obowi ą zany czyni ć to w zgodno ś ci z t ą ustaw ą . Zwróci ć nale ż y ponadto uwag ę na tre ść art. 1 ustawy o drogach publicznych, z którego wynika, ż e z drogi publicznej mo ż e korzysta ć ka ż dy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyj ą tkami okre ś lonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Uprawnienie to dotyczy tak ż e ka ż dego przedsi ę biorcy wykonuj ą cego regularne przewozy osób w krajowym transporcie drogowym na podstawie zezwolenia udzielonego przez w ł a ś ciwy organ lub te ż ubiegaj ą cego si ę o udzielenie takiego zezwolenia. Przedsi ę biorcy ci powinni mie ć mo ż liwo ść zatrzymywania swoich pojazdów na przeznaczonych do tego przystankach autobusowych, które stanowi ą wydzielone w pasie drogowym zatoki przystankowe, odpowiednio oznakowane. Takie jest te ż stanowisko Ministerstwa Infrastruktury (obecnie Ministerstwa Transportu) przyj ę te w dniu 4 marca 2004 r. na naradzie po ś wi ę conej interpretacji poj ęć i przepisów wyst ę puj ą cych w ustawie o transporcie drogowym oraz w rozporz ą dzeniach wykonawczych do tej ustawy. Wedle interpretacji 9 Ministerstwa „ (...) poniewa ż droga publiczna jest z definicji otwarta dla ruchu publicznego nie istniej ą przes ł anki, zgodnie z którymi zarz ą dca (zarz ą d) drogi móg ł by odmówi ć korzystania przez przedsi ę biorc ę z istniej ą cego przystanku”. Interpretacja powy ż sza zosta ł a opublikowana na stronie serwisu internetowego Ministerstwa Transportu ( www.mtib.gov.pl ). Gmina Wielu ń uzasadnia ł a odmow ę wyra ż enia zgody na korzystanie przez Zak ł ad Gospodarczy ORLAND Sp. z o.o. z przystanku autobusowego przy Pl. Legionów w Wieluniu m.in. kwestiami zwi ą zanymi z nadmiernym nat ęż eniem ruchu drogowego w zabytkowym centrum miasta oraz wynikaj ą c ą st ą d trosk ą o wizerunek miasta w ś ród turystów. Na poparcie swojej tezy Burmistrz Wielunia przedstawi ł opini ę Komendy Powiatowej Policji w Wieluniu z dnia 8 czerwca 2006 r., w której wyra ż ono negatywne stanowisko dotycz ą ce wprowadzania dodatkowych autobusów do centrum miasta, co stanowi zagro ż enia dla bezpiecze ń stwa w ruchu drogowym. Prezes Urz ę du nie mo ż e uzna ć przywo ł anych argumentów za jakiekolwiek usprawiedliwienie dzia ł a ń Gminy na lokalnym rynku udost ę pniania przystanków gminnych w Wieluniu przynajmniej z kilku bardzo istotnych powodów. Po pierwsze: w toku post ę powania antymonopolowego Burmistrz Wielunia sam przyzna ł , i ż na zarz ą dzanych przez niego drogach w mie ś cie nie by ł y przeprowadzane jakiekolwiek badania nat ęż enia ruchu drogowego. Badania takie przeprowadzali, jak wynika z materia ł u dowodowego, zarz ą dcy innych dróg tj. dróg powiatowych, wojewódzkich i krajowych. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, i ż Gmina Wielu ń nie zna aktualnych wska ź ników nat ęż enia ruchu drogowego, które obrazowa ł yby stan zagro ż enia zwi ą zany z ruchem drogowym. Po drugie: przedstawiona w toku post ę powania opinia Komendy Powiatowej Policji w Wieluniu zosta ł a sporz ą dzona w dniu 8 czerwca 2006 r., tj. ju ż po wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, nie jest poparta ż adnymi danymi ź ród ł owymi z bada ń przeprowadzanych przez s ł u ż by policyjne, a ponadto w ż aden sposób nie odnosi si ę do okresu, w którym nast ą pi ł a odmowa wyra ż enia zgody na korzystanie z przystanku przy Pl. Legionów w Wieluniu tj. do kwietnia 2005 roku. Po trzecie: w toku post ę powania Burmistrz Wielunia powo ł ywa ł si ę na nieudokumentowane w ż aden sposób twierdzenie o pe ł nym zaspokojeniu potrzeb przewozowych mieszka ń ców, z którego nast ę pnie wycofa ł si ę argumentuj ą c, i ż twierdzenie to dotyczy komunikacji miejskiej, która nie jest zwi ą zana z niniejsz ą spraw ą . W pocz ą tkowej fazie post ę powania Gmina Wielu ń przyzna ł a, i ż nie przeprowadza ł a równie ż bada ń zaspokojenia potrzeb przewozowych lokalnej spo ł eczno ś ci, wskazuj ą c jednak na niskie obci ąż enie linii komunikacji miejskiej. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż Gmina nie zna aktualnego stanu zaspokojenia potrzeb przewozowych mieszka ń ców, a powo ł ywanie si ę na ma ł e obci ąż enie linii miejskich mo ż e by ć jedynie dowodem troski Gminy o rentowno ść dzia ł alno ś ci PKS Wielu ń Sp. z o.o., w której Gmina, jak sama przyzna ł a, posiada udzia ł y. Prezes Urz ę du stoi na stanowisku, i ż dba ł o ść o rentowno ść wspomnianego przewo ź nika nie mo ż e odbywa ć si ę kosztem blokowania powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na rynku lokalnych przewozów. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, i ż to w ł a ś nie mechanizmy rynkowe, a konkretnie popyt na us ł ugi przewozowe decydowa ć winny o tym, czy na rynku utrzymaj ą si ę nowi przewo ź nicy. Nie jest dopuszczalne, aby to w ł a ś nie Gmina w sposób arbitralny decydowa ł a o powstaniu i rozwoju konkurencji, poprzez swoje decyzje dotycz ą ce udost ę pniania przystanków przez ni ą zarz ą dzanych. Ponadto Prezes Urz ę du uzna ł , i ż kwestia obci ąż enia przystanków przez pojazdy ró ż nych przewo ź ników powinna by ć rozwi ą zana poprzez w ł a ś ciw ą koordynacj ę rozk ł adów jazdy. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. Akt XVII Ama 51/02) S ą d stwierdzi ł , ż e „ (…) uprawnienie gmin w zakresie uzgadniania rozk ł adów jazdy ma s ł u ż y ć jedynie przeciwdzia ł aniu sytuacjom kolizyjnym, np. koncentrowaniu si ę zbyt wielu ofert przewozowych na tej samej trasie w jednym czasie, nie mo ż e zatem stanowi ć mechanizmu ingerowania w prowadzon ą przez przewo ź ników dzia ł alno ść gospodarcz ą w formie decyzji stanowczych. W konsekwencji nie udzielenie zgody na korzystanie z przystanków, kiedy 10 gmina w tym zakresie zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą , nale ż y uzna ć za nadu ż ycie tej pozycji, bowiem bezpo ś rednio przeciwdzia ł a ukszta ł towaniu racjonalnej konkurencji”. Ponadto Prezes Urz ę du zwraca uwag ę na fakt, i ż zgoda na korzystanie z przystanków jest czynno ś ci ą poprzedzaj ą c ą uzgodnienie ich wykorzystania, nie decyduje ani o ostatecznym przebiegu linii komunikacyjnej, rozk ł adzie jazdy ani nawet o tym czy przewo ź nik otrzyma zezwolenie od w ł a ś ciwego organu. W niniejszej sprawie, ze wzgl ę du na planowany zasi ę g linii komunikacyjnej Zak ł adu Gospodarczego ORLAND Sp. z o.o. zezwolenie takie udzielane by ł oby zgodnie z art. 18 pkt 1g ustawy o transporcie drogowym przez marsza ł ka województwa w ł a ś ciwego ze wzgl ę du na siedzib ę przedsi ę biorcy. Do tego organu, a nie do Gminy Wielu ń , nale ż a ł aby wi ę c ocena z ł o ż onych przez Zak ł ad Gospodarczy ORLAND Sp. z o.o. dokumentów w toku post ę powania o wydanie zezwolenia. Prezes Urz ę du nie mo ż e równie ż zgodzi ć si ę z argumentacj ą Gminy opieraj ą c ą si ę na stwierdzeniu, i ż przyczyn ą odmowy wyra ż enia zgody na korzystanie przez Zak ł ad Gospodarczy ORLAND Sp. z o.o. z przystanku przy Pl. Legionów w Wieluniu by ł obowi ą zuj ą cy zakaz wjazdu do miasta pojazdów o masie ca ł kowitej powy ż ej 3,5 tony za wyj ą tkiem zaopatrzenia i komunikacji miejskiej, co skutkuje wy łą czeniem z ruchu w centrum miasta wszystkich autobusów poza komunikacj ą miejsk ą . W toku prowadzonego post ę powania Burmistrz Wielunia nie tylko o ś wiadczy ł , i ż Gmina nie opracowa ł a dot ą d ż adnego dokumentu okre ś laj ą cego zasady korzystania z przystanków w mie ś cie (w którym powinny by ć umieszczone zastrze ż enia dotycz ą ce wy łą czenia mo ż liwo ś ci korzystania z okre ś lonych przystanków dla autobusów o okre ś lonej masie), ale wskaza ł , i ż przewozy przy wykorzystaniu przystanków zarz ą dzanych przez Burmistrza Wielunia ś wiadczy nie tylko PPKS Wielu ń Sp. z o.o., ale i inni przewo ź nicy (karta Nr 9). Dodatkowo argumentacja Gminy jest równie ż nielogiczna z tego punktu widzenia, i ż stwierdzenie o korzystaniu z przystanków w centrum tylko przez przewo ź ników w tzw. komunikacji miejskiej pozostaje w sprzeczno ś ci z wcze ś niejszymi wyja ś nieniami Burmistrza, i ż PKS Wielu ń Sp. z o.o. korzysta ze wszystkich przystanków komunikacji miejskiej w Wieluniu, a przedmiotem jego dzia ł alno ś ci nie jest wy łą cznie wykonywanie przewozów w obr ę bie miasta, ale tak ż e obs ł uga tras na terenie powiatu, województwa i ca ł ego kraju (karta Nr 9). Warto zauwa ż y ć równie ż , i ż pi ś mie z dnia 14 kwietnia 2005 r. kierowanym do Zak ł adu Gospodarczego ORLAND Sp. z o.o. nie wspomniano w ż adnej mierze o tym, i ż przyczyn ą odmowy by ł y ww. argumenty. Ponadto Gmina nie dopytywa ł a przewo ź nika jakimi autobusami zamierza ł on ś wiadczy ć us ł ugi przewozowe korzystaj ą c z przystanku przy Pl. Legionów w Wieluniu, w celu ustalenia czy masa pojazdu przekracza owe 3,5 tony, na które powo ł uje si ę Gmina. Niezrozumia ł ym jest równie ż dla Prezesa Urz ę du fakt, i ż proponuj ą c przedsi ę biorcy w zamian korzystanie z przystanków zarz ą dzanych przez PKS Wielu ń Sp. z o.o., czy te ż zatrzymywanie si ę na przystanku przy ul. Kopernika Gmina nie poinformowa ł a o ograniczeniach, na które si ę powo ł uje si ę dopiero w ko ń cowej fazie prowadzonego post ę powania antymonopolowego. W toku prowadzonego post ę powania antymonopolowego Gmina Wielu ń wskazywa ł a równie ż , i ż przedsi ę biorca, któremu odmówi ł a zgody na korzystanie z przystanku przy Pl. Legionów móg ł dokona ć uzgodnie ń z PKS Wielu ń Sp. z o.o. w zakresie ewentualnego korzystania z dworca autobusowego b ę d ą cego w gestii tego przewo ź nika lub te ż przysta ć na telefoniczne sugestie dotycz ą ce zatrzymywania si ę na po ł o ż onym poza centrum miasta przystankiem przy parkingu na ul. Kopernika. Burmistrz Wielunia wyja ś ni ł ponadto, i ż wyrazi ł by zgod ę na korzystanie przez przewo ź nika z przystanków, w przypadku, gdyby by ł yby one po ł o ż one poza centrum miasta. Przytoczone argumenty Prezes Urz ę du uzna ł za niedopuszczalne w kontek ś cie przywo ł anych powy ż ej rozwa ż a ń dotycz ą cych dost ę pu do drogi publicznej dla ka ż dego przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego lub pragn ą cego ś wiadczy ć us ł ugi przewozowe. Argumenty Gminy o mo ż liwo ś ci korzystania z przystanków zarz ą dzanych przez inne podmioty, w tym potencjalnego bezpo ś redniego konkurenta na rynku tj. PKS Wielu ń 11 Sp. z o.o., a tak ż e sugestie zwi ą zane z mo ż liwo ś ci ą zatrzymywania si ę na przystankach po ł o ż onych poza bezpo ś rednim centrum miasta s ą w opinii Prezesa Urz ę du przejawem wkraczania w suwerenne decyzje przedsi ę biorców dotycz ą ce prowadzonej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Pozbawienie przewo ź nika mo ż liwo ś ci zatrzymywania si ę na wybranych przez niego przystankach na planowanej linii komunikacyjnej ma istotne znaczenie dla mo ż liwo ś ci pozyskania pasa ż erów. Konieczna do pokonania przez pasa ż era odleg ł o ść do przystanku jest istotnym kryterium wyboru ś rodka transportu. Je ś li wi ę c wybór przystanku determinuje wybór przewo ź nika, to ulega naruszeniu wolna konkurencja pomi ę dzy przewo ź nikami. Przedsi ę biorca pozbawiony mo ż liwo ś ci korzystania z przystanku traci w ten sposób wp ł yw na istotny czynnik, od którego zale ż y jako ść jego oferty (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 24 kwietnia 2002 r., sygn. akt XVII Ama 76/01). Prawd ą jest, i ż przedsi ę biorca móg ł by otrzyma ć zezwolenie od w ł a ś ciwego organu w przypadku, gdyby zdecydowa ł si ę na korzystanie z proponowanego przez Gmin ę Wielu ń przystanku przy ul. Kopernika, ale wówczas prowadzi ł by przewozy nie zgodnie z w ł asnym pierwotnym zamierzeniem, ale przy wykorzystaniu przystanku, który zosta ł mu wskazany arbitralnie przez Gmin ę . W pi ś mie z dnia 14 czerwca 2006 r. Burmistrz Wielunia wskazywa ł ponadto, i ż stanowisko wyra ż one w pi ś mie z dnia 14 kwietnia 2005 r. skierowanym do Zak ł adu Gospodarczego ORLAND Sp. z o.o. ma charakter otwarty i nie przekre ś la mo ż liwo ś ci uzyskania zgody na korzystanie z przystanków. Twierdzenie to pozostaje w sprzeczno ś ci z tre ś ci ą pisma skierowanego do przewo ź nika, w którym jednoznacznie negatywnie rozpatrzono jego wniosek o korzystanie z przystanku przy Pl. Legionów w Wieluniu, a tak ż e przeczy wcze ś niejszym wyja ś nieniom Gminy (patrz karta Nr 8 i Nr 46), w których wskazywa ł a, i ż odmówi ł a jednak przewo ź nikowi prawa do zatrzymywania si ę na wspomnianym przystanku. Z tego wzgl ę du Prezes Urz ę du nie mo ż e przytoczonego argumentu uzna ć za usprawiedliwiaj ą cego w jakikolwiek sposób dzia ł ania Gminy Wielu ń . Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż na mocy przepisów art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o samorz ą dzie gminnym, gmina odpowiada za kszta ł t i organizacj ę transportu zbiorowego na swoim terenie i musi dba ć o zapewnienie bezpiecze ń stwa ruchu drogowego. W ka ż dym jednak przypadku gmina jako organ administracji samorz ą dowej powinna równorz ę dnie traktowa ć wszystkich przewo ź ników na swoim terenie, w zgodno ś ci z powszechnie obowi ą zuj ą cymi przepisami ustawy o okik. Brak jest w zwi ą zku z tym uzasadnienia dla dzia ł a ń polegaj ą cych na tym, ż e niektórzy przewo ź nicy prowadz ą swoj ą dzia ł alno ść w sposób „uprzywilejowany”, a inni zmuszani s ą do prowadzenia dzia ł alno ś ci na warunkach mniej korzystnych. Nie do przyj ę cia jest w zwi ą zku z tym, zdaniem Prezesa Urz ę du sytuacja, w której odmowa udost ę pnienia przystanku dotyczy jednego przewo ź nika, podczas gdy dzia ł alno ść przewozowa bez ż adnych przeszkód prowadzona jest przez podmioty, które w okresie wcze ś niejszym rozpocz ęł y ś wiadczenie us ł ug przewozowych. Dzia ł alno ść tak ą na korzystniejszych w efekcie warunkach prowadzi tak ż e PKS Wielu ń Sp. z o.o., która jest spó ł k ą z udzia ł em Gminy Wielu ń , a ponadto mo ż e bez ż adnych przeszkód korzysta ć ze wszystkich przystanków na terenie miasta i Gminy Wielu ń . Dzia ł anie Gminy pozostaje w sprzeczno ś ci z postanowieniami ustawy o okik, w szczególno ś ci jej art. 1 i art. 8 ust. 2 pkt 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, który wyra ź nie stanowi, ż e „podejmowanie, wykonywanie i zako ń czenie dzia ł alno ś ci gospodarczej jest wolne dla ka ż dego na równych prawach, z zachowaniem warunków okre ś lonych przepisami prawa”. Wolna konkurencja oznacza bowiem dost ę p do rynku na równych prawach dla wszystkich przedsi ę biorców. Przedsi ę biorcy rywalizuj ą o to, aby w drodze oferowania lepszych cen lub warunków ś wiadczenia us ł ug pozyska ć jak najwi ę ksz ą liczb ę kontrahentów. Im wi ę cej jest konkurentów na rynku tym mniej jest mo ż liwo ś ci jednostronnego dyktowania przez przedsi ę biorc ę warunków umów niezale ż nych od konkurentów i kontrahentów. Mechanizmy rynkowe funkcjonuj ą efektywniej, gdy na 12 rynku dzia ł a wi ę cej przedsi ę biorców. Bior ą c pod uwag ę przytoczone przez Prezesa Urz ę du argumenty nie sposób usprawiedliwi ć dzia ł a ń Gminy faktem, i ż po raz pierwszy odmówi ł a ona zgody na korzystanie z przystanku, wcze ś niej dopuszczaj ą c do rynku innych przewo ź ników, co zdaniem Gminy oznacza, i ż nie przeciwdzia ł a ona warunkom niezb ę dnym do powstania lub rozwoju konkurencji. W niniejszym post ę powaniu wykazano bowiem, i ż nawet jednostkowy przypadek nie udost ę pnienia przedsi ę biorcy przystanku znajduj ą cego si ę w gestii Gminy oznacza naruszenie interesu publicznego i umo ż liwia tym samym zastosowanie w sprawie instrumentów przewidzianych w ustawie o okik. Z powy ż szego wynika, ż e Gmina Wielu ń odmawiaj ą c przewo ź nikowi prawa do prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej z wykorzystaniem zarz ą dzanego przez ni ą przystanku przy Pl. Legionów stworzy ł a bardzo siln ą barier ę dost ę pu do rynku ś wiadczenia us ł ug przewozowych i jednocze ś nie zniekszta ł ci ł a warunki do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na tym rynku. Mo ż liwo ść korzystania z wybranych przez przewo ź nika przystanków jest istotnym elementem decyduj ą cym o atrakcyjno ś ci jego oferty dla pasa ż erów, a zgoda zarz ą dcy drogi jest warunkiem koniecznym dla uzyskania stosownego zezwolenia, które umo ż liwi prowadzenie dzia ł alno ś ci na planowanej linii komunikacyjnej. Opisane dzia ł anie Gminy jest wbrew interesowi pasa ż erów korzystaj ą cych aktualnie i potencjalnie z us ł ug komunikacji. Przedsi ę biorcy traktowani przez Gmin ę Wielu ń w sposób uprzywilejowany, w znacznym stopniu pozbawieni s ą bowiem nacisków na to, aby oferowa ć lepsze ceny lub warunki ś wiadczonych przez siebie us ł ug. Bior ą c pod uwag ę wy ż ej wymienione okoliczno ś ci, nale ż y uzna ć , i ż zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o okik. St ą d orzeczono jak w punkcie I sentencji. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o okik Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ustawy o okik. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du uzna ł , ż e Gmina Wielu ń nadu ż y ł a pozycji dominuj ą cej poprzez dzia ł ania, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o okik. W zwi ą zku z tym znajduje zastosowanie przytoczony wy ż ej przepis dotycz ą cy na ł o ż enia kary. Łą czny dochód Gminy Wielu ń w roku 2005 wyniós ł (tajemnica przedsi ę biorstwa) z ł , z czego (tajemnica przedsi ę biorstwa) z ł stanowi ł y dochody w ł asne Gminy. W ś ród dochodów w ł asnych Gminy Wielu ń (tajemnica przedsi ę biorstwa) z ł stanowi ł y dochody: uzyskane przez gminne jednostki bud ż etowe, dochody z maj ą tku gminy, odsetki od lokat, odsetki od nieterminowo wp ł aconych nale ż no ś ci, spadki i darowizny na rzecz gminy, dochody z grzywien i kar pieni ęż nych, inne dochody nale ż ne gminie oraz 5 % dochodów uzyskiwanych na rzecz bud ż etu pa ń stwa w zwi ą zku z realizacja zada ń z zakresu administracji rz ą dowej. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż w ś ród tych wymienionych kategorii dochodów znajduj ą si ę dochody zwi ą zane z dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą gminy (np. w szczególno ś ci dochody generowane przez zak ł ady bud ż etowe), które jak pokazuje praktyka, najcz ęś ciej łą cz ą si ę z ewentualnymi naruszeniami regu ł konkurencji. Maksymalna kara, która w niniejszym post ę powaniu mog ł a by ć na ł o ż ona przez Prezesa Urz ę du wynosi (tajemnica przedsi ę biorstwa) z ł . W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Gmin ę Wielu ń kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 9 000 z ł . Kwota ta stanowi oko ł o (tajemnica przedsi ę biorstwa) % maksymalnej kary jaka mog ł a by ć na ł o ż ona przez Prezesa Urz ę du, oko ł o 0(tajemnica przedsi ę biorstwa) ogó ł u dochodów Gminy osi ą gni ę tych w roku 13 2005, a tak ż e (tajemnica przedsi ę biorstwa) kwoty dochodów w ł asnych wzi ę tych przez Prezesa Urz ę du pod uwag ę przy ustalaniu wysoko ś ci kary. Fakt na ł o ż enia kary podkre ś la ć ma naganno ść zachowania podmiotu, który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , a tym samym naruszy ł ustaw ę o okik. Jednocze ś nie na ł o ż ona kara pe ł ni ć ma funkcj ę prewencyjn ą , zapobiegaj ą c ą stosowaniu sprzecznych z interesem publicznym praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Przy ustaleniu wysoko ś ci kary organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego. Stosowana przez Gmin ę Wielu ń praktyka mia ł a na celu ograniczenie swobody prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej przez przewo ź nika zainteresowanego korzystaniem z przystanków zarz ą dzanych przez Gmin ę , stawiaj ą c jednocze ś nie w uprzywilejowanej pozycji m.in. spó ł k ę , w której Gmina posiada udzia ł y. Przedmiotowe zachowanie w konsekwencji przeciwdzia ł a ł o rozwojowi konkurencji na rynku przewozów osób w transporcie drogowym. Zebrane w toku post ę powania materia ł y wskazywa ł y na fakt, i ż Gmina nie wyrazi ł a zgody na korzystanie z przystanku przez ni ą zarz ą dzanego jednemu przewo ź nikowi, a skutki tego dzia ł ania nie zosta ł y do dnia wydania decyzji zniwelowane przez umo ż liwienie korzystania z mienia komunalnego jakim jest ka ż dy przystanek autobusowy. Ponadto, jak stwierdzi ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 24 kwietnia 1996 r., sygn. akt XVII Amr 34/95, „kary pieni ęż ne powinny by ć stosowane w sytuacji, gdy zachowanie podmiotu gospodarczego nie tylko jest bezprawne, ale mo ż na tak ż e przypisa ć sprawcy win ę w znaczeniu subiektywnym”. Analizuj ą c zachowanie Gminy Wielu ń w tym kontek ś cie nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż jako zarz ą dca dróg gminnych w granicach administracyjnych miasta nie mo ż e ona odmówi ć korzystania przez przedsi ę biorc ę wykonuj ą cego regularny przewóz osób z jakiegokolwiek z istniej ą cych przystanków autobusowych, a to z uwagi na okoliczno ść , i ż droga publiczna wraz ze zlokalizowanymi w pasie drogowym obiektami budowlanymi i urz ą dzeniami, wykorzystywanymi zgodnie z ich przeznaczeniem, jest z definicji otwarta dla ruchu publicznego. Ograniczenia i wyj ą tki w dost ę pie do dróg publicznych okre ś la ustawa o drogach publicznych lub inne przepisy szczególne. Odmawiaj ą c przewo ź nikowi zgody na korzystanie z istniej ą cego przystanku Gmina Wielu ń opiera ł a si ę na przes ł ankach, które zosta ł y przez Prezesa Urz ę du uznane za nieuprawnione, a w uzasadnieniu niniejszej decyzji wykazano, i ż zachowanie Gminy nie mia ł o oparcia w przepisach prawa. Ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej kary organ antymonopolowy wzi ął tak ż e pod uwag ę okoliczno ść ł agodz ą c ą wynikaj ą c ą z faktu, i ż Gmina Wielu ń jako jednostka samorz ą du terytorialnego wykonuje okre ś lone zadania publiczne s ł u żą ce zaspokajaniu zbiorowych potrzeb mieszka ń ców jej terytorium i na realizacj ę tych ż e zada ń przeznaczone s ą dochody bud ż etu Gminy, w zwi ą zku z czym w za ł o ż eniu nie jest ona nastawiona na osi ą ganie zysków. Ponadto Gmina Wielu ń po raz pierwszy naruszy ł a przepisy ustawy o okik, blokuj ą c dost ę p do rynku tylko jednemu przewo ź nikowi w zakresie jednego przystanku. Okoliczno ś ci te przemawiaj ą za wymierzeniem kary w umiarkowanej wysoko ś ci. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Art. 105 ust. 3 ustawy o okik okre ś la, i ż ś rodki finansowe pochodz ą ce z kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 101-103 ww. ustawy, stanowi ą dochód bud ż etu pa ń stwa. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o okik kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji 14 i Konsumentów w Warszawie prowadzone w NBP O/O Warszawa o numerze 51-10101010-0078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 i 3 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: Gmina Wielu ń Urz ą d Miejski w Wieluniu Pl. Kazimierza Wielkiego 1 98-300 Wielu ń