RŁO-45/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO-61-7/12/MD Łódź, dnia 16 sierpnia 2012 r. DECYZJA Nr RŁO 45/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko RITA MOTORS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kielcach – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów działanie RITA MOTORS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kielcach polegające na stosowaniu postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) poprzez stosowanie we wzorcu umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” następujących postanowień umownych o treści: 1) „Cena pojazdu jest określona w złotych polskich. Sprzedający gwarantuje wysokość ceny ustalonej w zamówieniu w złotych, o ile w okresie od daty zamówienia do daty dostawy kurs euro w stosunku do złotego nie wzrośnie więcej niż 5%.” , 2) „(…) Jeżeli opóźnienie Kupującego, będącego osobą fizyczną, który nabywa samochód w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą, w odbiorze pojazdu i zapłacie ceny przewyższa 8 dni, przyjmuje się, iż Kupujący od umowy odstąpił.” , 3) „W razie niewykonania umowy przez Kupującego, Sprzedawca może zatrzymać wpłaconą zaliczkę. Jeżeli natomiast umowy nie wykona Sprzedawca, Kupujący ma prawo żądać zwrotu zaliczki w zapłaconej wysokości. (…)” , 4) „(…) W.w. roszczenia wyczerpują całość roszczeń z tytułu niewykonania umowy.” i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 10 listopada 2011 r. 2 II. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza się jako bezprzedmiotowe wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez RITA MOTORS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kielcach praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na stosowaniu postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) poprzez stosowanie we wzorcu umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” następujących postanowień umownych o treści: 1) „W razie niewykonania umowy przez Kupującego, Sprzedawca może zatrzymać wpłaconą zaliczkę. Jeżeli natomiast umowy nie wykona Sprzedawca, Kupujący ma prawo żądać zwrotu zaliczki w wysokości zapłaconej. (…)” ; 2) „(…) Ww. roszczenia wyczerpują całość roszczeń z tytułu niewykonania umowy.” ; 3) „Sprzedawca zastrzega sobie prawo do wydłużenia terminu dostawy w przypadkach niezależnych od niego, jednocześnie zobowiązując się do wcześniejszego powiadomienia klienta.” . III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na RITA MOTORS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kielcach karę pieniężną w wysokości 38.855 zł (słownie: trzydzieści osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt pięć złotych) z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zakresie opisanym w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji, płatną do budżetu państwa. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w związku z art. 83 wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć RITA MOTORS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kielcach, kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 26,35 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych 35/100) i zobowiązuje się RITA MOTORS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kielcach do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 3 Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezesem Urzędu” – przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu wstępnego ustalenia, czy działania przedsiębiorcy RITA MOTORS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Kielcach – zwaną dalej: „Spółką” – w zakresie stosowanych wzorców umów nie naruszają chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniających podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach lub wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Mając na uwadze zebrany w toku postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy Prezes Urzędu w dniu 3 lutego 2012 r. wszczął Postanowieniem Nr 1/61-7/12 (dowód: karty Nr 1 – 3) postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone – zwanego dalej: „Rejestrem” – o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.c.” – poprzez stosowanie we wzorcach umów następujących postanowień umownych o treści: 1) „Cena pojazdu jest określona w złotych polskich. Sprzedający gwarantuje wysokość ceny ustalonej w zamówieniu w złotych, o ile w okresie od daty zamówienia do daty dostawy kurs euro w stosunku do złotego nie wzrośnie więcej niż 5%.” – art. 1 pkt 1 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” , 2) „(…) Jeżeli opóźnienie Kupującego, będącego osobą fizyczną, który nabywa samochód w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą, w odbiorze pojazdu i zapłacie ceny przewyższa 8 dni, przyjmuje się, iż Kupujący od umowy odstąpił.” – art. 1 pkt 4 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” , 3) „W razie niewykonania umowy przez Kupującego, Sprzedawca może zatrzymać wpłaconą zaliczkę. Jeżeli natomiast umowy nie wykona Sprzedawca, Kupujący ma prawo żądać zwrotu zaliczki w zapłaconej wysokości. (…)” – art. 1 pkt 7 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” , 4) „W razie niewykonania umowy przez Kupującego, Sprzedawca może zatrzymać wpłaconą zaliczkę. Jeżeli natomiast umowy nie wykona Sprzedawca, Kupujący ma prawo żądać zwrotu zaliczki w wysokości zapłaconej. (…)” – pkt 3 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” , 5) „(…) W.w. roszczenia wyczerpują całość roszczeń z tytułu niewykonania umowy.” – art. 1 pkt 7 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” , 6) „(…) Ww. roszczenia wyczerpują całość roszczeń z tytułu niewykonania umowy.” - pkt 3 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” , 7) „Sprzedawca zastrzega sobie prawo do wydłużenia terminu dostawy w przypadkach niezależnych od niego, jednocześnie zobowiązując się do wcześniejszego powiadomienia klienta.” – pkt 6 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” ) co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) – zwanej dalej: 4 „ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów”. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Spółka w piśmie z dnia 22 lutego 2012 r. (dowód: karta Nr 105) wyjaśniła, że decyzją Peugeot Polska w dniu 10 listopada 2011 r. został w zasadniczy sposób zmieniony wzorzec umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” . Spółka przekazała nowy wzorzec umowy pn. „Zamówienie samochodu nowego” . Spółka wskazała również, że wzorzec umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych” jest wzorem sprzed lat kilku i aktualnie nie jest używany. Spółka w piśmie z dnia 30 marca 2012 r. (dowód: karty Nr 113 – 114) wskazała, że wzorzec umowy pn. „Zamówienie samochodu nowego” obowiązuje od 10 listopada 2011 r. i jest drukiem stosowanym zarówno w obrocie konsumenckim, jak i w obrocie poza konsumenckim. Ponadto, Spółka wyjaśnia, że wzorzec umowy pn. „Zamówienie części zamiennych” stworzony w 2001 r. został przesłany Prezesowi Urzędu jako jedyny dokument, jaki kiedykolwiek powstał, nie określający jednak wówczas, czy dotyczy on sprzedaży konsumenckiej, czy pozakonsumenckiej. Spółka wskazała, że po dokładnym sprawdzeniu okazało się, że dokument ten „wyszedł z użycia” w połowie 2008 r., a w pierwszych sześciu miesiącach tamtego roku podpisano tylko 6 umów, przy czym żadna nie dotyczyła obrotu konsumenckiego. Ponieważ sprzedaż konsumencka odbywa się na zasadzie „sprzedaży ladowej” nie zachodzi konieczność tworzenia jakiejkolwiek umowy, natomiast konsument korzysta z uprawnień konsumenckich, jak w każdym przypadku sprzedaży sklepowej. Natomiast osoby prowadzące działalność gospodarczą zamawiają części zamienne używając systemów nośników elektronicznych dla wykluczenia pomyłek w określaniu numeru referencji, nazwy, czy ilości części, stąd druk „Zamówienie części zamiennych” stracił rację bytu. Spółka w piśmie z dnia 11 maja 2012 r. (dowód: karta Nr 143) wyjaśniła, że we wzorcu umowy pn. „Zamówienie części zamiennych” stworzonym przez Peugeot Polska w 2001 r., na jego pierwszej stronie znajdowało się „Zamówienie części zamiennych” , a na drugiej stronie zamówienia znajdowały się „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” i stanowiły integralną część druku „Zamówienia części zamiennych” . W związku z powyższym, w momencie zaprzestania od 2 lipca 2008 r. używania wzorca umowy pn. „Zamówienie części zamiennych” nie był więcej używany wzorzec umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” . Ponadto, Spółka wskazała, że wzorzec druku pn. „Zamówienie samochodu nowego” składa się z kilku części, w tym: w pierwszej części znajdującej się na stronie pierwszej i częściowo trzeciej znajdują się informacje na temat przedmiotu zamówienia, kupującego, ceny itp.; na stronie drugiej umieszczone są „Ogólne warunki sprzedaży nowych pojazdów Peugeot” , na stronie trzeciej i czwartej znajduje się „Gwarancja umowna dealera” , czwartą stronę zamykają „Warunki Peugeot Assistance” . Wzorzec druku pn. „Zamówienie samochodu nowego” jest jednym dokumentem i każda z jego składowych jest jego integralną częścią. W związku z powyższym, nie ma zawieranych osobnych umów z konsumentami wyłącznie w oparciu o wzorzec umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży nowych pojazdów Peugeot” . Pismem z dnia 18 lipca 2012 r. Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy (dowód: karta Nr 165). W dniu 30 lipca 2012 r. Spółka zapoznała się z aktami sprawy (dowód: karta Nr 166). 5 Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Spółka jest przedsiębiorcą wpisanym do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000054367, prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Kielcach, X Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (dowód: karty Nr 131 – 134). Przedmiotem działania Spółki jest m.in. sprzedaż detaliczna pojazdów mechanicznych oraz sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie sprzedaży nowych samochodów marki Peugeot. Spółka zawarła z Peugeot Polska Sp. z o.o. umowy dealerskie. Na podstawie umowy dealerskiej (dowód: karty Nr 64 – 82) zawartej pomiędzy Peugeot Polska Sp. z o.o. (Koncesjodawcą) oraz RITA MOTORS Sp. z o.o. (Dealerem) – (tajemnica przedsiębiorstwa) – (Artykuł IX pkt 1 i 2). Na podstawie umowy dystrybutora części zamiennych, wyposażenia, akcesoriów i innych produktów (dowód: karty Nr 83 – 99) zawartej pomiędzy Peugeot Sp. z o.o. (Koncesjodawcą) oraz Spółką (Dystrybutorem) – (tajemnica przedsiębiorstwa) – (Artykuł VIII pkt 1). Spółka, w ramach prowadzonej działalności w zakresie sprzedaży detalicznej samochodów marki Peugeot stosowała następujące wzorce umów – w rozumieniu przepisu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 296, ze zm.) – zwanej dalej: „k.c.”: − „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” – stanowiący integralną część wzorca pn. „Zamówienie” – stosowany od początku 2006 r. do dnia 9 listopada 2011 r. (dowód: karty Nr 14 – verte, 24 i 27, 33, 37, 41), − „Ogólne warunki sprzedaży nowych pojazdów Peugeot” – stanowiący integralną część wzorca pn. „Zamówienia samochodu nowego” – stosowany od dnia 10 listopada 2011 r. (dowód: karty Nr 105, 106 – verte, 107, 116 – 117, 118 – verte, 119, 120 – verte, 121, 122 – verte, 123). Wskazane powyżej wzorce umów Spółka stosowała przy zawieraniu umów z konsumentami w rozumieniu przepisu art. 22 1 k.c., zgodnie z którym, za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. We wzorcu umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” Spółka ustaliła jednostronnie następujące postanowienia: 1) „Cena pojazdu jest określona w złotych polskich. Sprzedający gwarantuje wysokość ceny ustalonej w zamówieniu w złotych, o ile w okresie od daty zamówienia do daty dostawy kurs euro w stosunku do złotego nie wzrośnie więcej niż 5%.” – art. 1 pkt 1 wzorca umowy (dowód: karta 14 - verte), 2) „(…) Jeżeli opóźnienie Kupującego, będącego osobą fizyczną, który nabywa samochód w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą, w odbiorze pojazdu i zapłacie ceny przewyższa 8 dni, przyjmuje się, iż Kupujący od umowy odstąpił.” – art. 1 pkt 4 wzorca umowy (dowód: karta Nr 14 – verte), 3) „W razie niewykonania umowy przez Kupującego, Sprzedawca może zatrzymać wpłaconą zaliczkę. Jeżeli natomiast umowy nie wykona Sprzedawca, Kupujący ma prawo żądać zwrotu zaliczki w zapłaconej wysokości. (…)” – art. 1 pkt 7 wzorca umowy (dowód: karta Nr 14 – verte) 4) „(…) W.w. roszczenia wyczerpują całość roszczeń z tytułu niewykonania umowy.” – art. 1 pkt 7 wzorca umowy (dowód: karta Nr 14 – verte). 6 Prezes Urzędu ustalił, że Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów”: − w wyroku z dnia 10 sierpnia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 10/05) uznał za niedozwolone postanowienie, o treści: „Cena samochodu nie ulegnie zmianie, poza wypadkiem niekorzystnych dla sprzedającego zmian przepisów prawa lub ich częściowej interpretacji, a w szczególności wzrostu stawek podatkowych lub celnych, znaczącego wzrostu kursu walut, mających bezpośredni wpływ na prowadzenie działalności gospodarczej przez Sprzedającego” – postanowienie to zostało wpisane w dniu 7 października 2005 r. pod numerem 550 do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., − w wyroku z dnia 17 listopada 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 56/05) uznał za niedozwolone postanowienie, o treści: „Zwłokę przy odbiorze samochodu trwającą dłużej niż 7 dni od daty wyznaczonej na odbiór uznaje się za odstąpienie od umowy przez Zamawiającego ze skutkiem jak wyżej w pkt 3” – postanowienie to zostało wpisane w dniu 3 kwietnia 2006 r. pod numerem 631 do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., − w wyroku z dnia 10 sierpnia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 10/05) uznał za niedozwolone postanowienie, o treści: „Nie dokonanie przez Kupującego wpłaty ceny samochodu w trybie określonym w § 2.2 będzie równoznaczne ze złożonym przez kupującego oświadczeniem o odstąpieniu od umowy i utratą wpłaconej zaliczki” – postanowienie to zostało wpisane w dniu 7 października 2005 r. pod numerem 549 do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., − w wyroku z dnia 18 września 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 91/05) uznał za niedozwolone postanowienie, o treści: „W przypadku nie wykonania umowy przez Kupującego wpłacona zaliczka przepada, a jeżeli z winy Sprzedawcy umowa nie zostanie wykonana, zaliczka podlega zwrotowi” – postanowienie to zostało wpisane w dniu 7 listopada 2006 r. pod numerem 912 do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., − w wyroku z dnia 10 sierpnia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 10/05) uznał za niedozwolone postanowienie, o treści: „W przypadku odstąpienia od umowy lub nie wywiązania się z jej postanowień przez Kupującego, Sprzedający jest uprawniony do bezzwrotnego zatrzymania zaliczki” – postanowienie to zostało wpisane w dniu 7 października 2005 r. pod numerem 548 do Rejestru, o którym mowa w art. 47945 k.p.c., − w wyroku z dnia 17 listopada 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 56/05) uznał za niedozwolone postanowienie, o treści: „Poza roszczeniami wynikającymi z pkt 2, 3 i 7 umowy stronom nie przysługują żadne roszczenia” – postanowienie to zostało wpisane w dniu 3 kwietnia 2006 r. pod numerem 632 do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Spółka zaprzestała stosowania wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” . Nowy wzorzec umowy stosowany przez Spółkę, pn. „Ogólne warunki sprzedaży nowych pojazdów Peugeot” (dowód: karty Nr 106 – 107) nie zawiera postanowień, o treści kwestionowanej przez Prezesa Urzędu w przedmiotowym postępowaniu. Spółka, w ramach prowadzonej działalności w zakresie sprzedaży części zamiennych samochodów marki Peugeot stosowała wzorzec umowy – w rozumieniu przepisu art. 384 § 1k.c. – pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” – stanowiący integralną część wzorca pn. „Zamówienie części zamiennych” – stosowany od początku 2006 r. do 2 lipca 2008 r. (dowód: karty Nr 21 – verte, 24, 31, 124). Wzorzec umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” został przekazany przez Spółkę w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu z dnia 19 maja 2011 r., o treści: „Proszę przekazać wzorce umów (wzory umów, regulaminy, ogólne warunki umów itp.) stosowane przez ”RITA 7 MOTORS” Sp. z o.o. przy zawieraniu umów z konsumentami w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Proszę wskazać datę od kiedy ”RITA MOTORS” Sp. z o.o. stosuje dane wzorce umów.” (dowód: karty Nr 137, 7, 21 – verte, 24). Spółka w piśmie z dnia 30 marca 2012 r. oświadczyła, że po dokładnym sprawdzeniu okazało się, że wzorzec pn. „Zamówienie części zamiennych” – „wyszedł z użycia” w połowie 2008 r., a w pierwszych sześciu miesiącach tamtego roku podpisano tylko 6 umów, przy czym żadna nie dotyczyła obrotu konsumenckiego (dowód: karty Nr 113, 125 – 130). W piśmie z dnia 11 maja 2012 r. Spółka oświadczyła, że w momencie zaprzestania od 2 lipca 2008 r. używania wzorca umowy pn. „Zamówienie części zamiennych” nie był więcej używany wzorzec umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” (dowód: karta Nr 143). Na podstawie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2011 (CIT-8) Prezes Urzędu ustalił, że przychód Spółki za rok 2011 r. wyniósł (tajemnica przedsiębiorstwa) zł (dowód: karty Nr 144 – 147). Spółka, poza dochodem podatkowym, podała również wynik finansowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego, jak i ustawy o rachunkowości, przedstawiając zestawienie sprzedaży za 2011 rok, z podziałem na sprzedaż samochodów marki Peugeot (tajemnica przedsiębiorstwa zł) i Mercedes (tajemnica przedsiębiorstwa zł) – dowód: karty Nr 115 i 151. Prezes Urzędu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przedmiotowej sprawie niezbędne jest ustalenie, czy doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego, a następnie, czy zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 tej ustawy. Naruszenie interesu publicznoprawnego Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest zatem, aby działania przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. Ustawa wobec tego, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą klientami Spółki. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi słowy, naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 8 Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: − stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), − naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, − nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Wskazany przepis zawiera otwarty katalog działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym, dla uznania zachowań przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, należy wykazać, iż spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, 2) noszące znamiona bezprawności, 3) godzące w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (…). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej” – jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Podmiot, przeciwko któremu toczyło się niniejsze postępowanie, to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością będąca spółką kapitałową, której odrębna ustawa przyznaje osobowość prawną. Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i uzyskuje osobowość prawną. Jak wskazano powyżej, Spółka, będąca stroną niniejszego postępowania działa pod firmą – RITA MOTOTS Sp. z o.o. i jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem 0000054367. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. sprzedaż detaliczna pojazdów mechanicznych oraz sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych. 9 Jednocześnie należy uznać, że RITA MOTORS Sp. z o.o. jest odrębnym i niezależnym od Peugeot Polska Sp. z o.o. podmiotem gospodarczym. Umowę dealerską podpisała w ramach swobody umów, która daje kontrahentom prawo do ułożenia stosunku prawnego (np. umowy dealerskiej) według swego uznania, byleby tylko treść tego stosunku lub jego cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego – art. 353 1 k.c. Podpisując umowę dealerską, która zobowiązuje RITA MOTORS Sp. z o.o. do stosowania wzorców umów określonej treści i posługując się nimi w obrocie z konsumentami – RITA MOTORS Sp. z o.o. działała na własne ryzyko, a nie na ryzyko Peugeot. Wzorzec umowy kierowany do konsumentów Spółka wykorzystuje we własnej działalności gospodarczej. Tym samym uznać należy, że Spółka przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą podlegać ocenie pod kątem naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna do uznania działań Spółki za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona . Ad 2) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07). Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Jednakże w art. 24 ust. 2 tej ustawy ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. (tak art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowiązany przesyłać Prezesowi Urzędu odpis każdego prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urzędu jest zobowiązany do prowadzenia Rejestru, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę tzw. formalnej jawności Rejestru, stanowiąc, że Rejestr jest jawny. Jawność Rejestru oznacza, że Rejestr jest dostępny dla każdego zainteresowanego, czyli każdy ma do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemożność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. W Rejestrze tym przytacza się treść postanowień wzorców umowy uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Wpisanie takich postanowień do Rejestru, oznacza, że od tej chwili postanowienia te są zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców. Za takim ujęciem przemawia podstawowy cel postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli narażeni na te postanowienia w przyszłości w umowach 10 zawieranych z innymi przedsiębiorcami. Ponadto, zakaz stosowania niedozwolonych postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy także postanowień podobnych. Przedsiębiorcy stosują bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu są różne. W związku z tym, zakazane jest też stosowanie postanowienia, którego zakres jest tożsamy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru. Nie jest konieczna dokładna, literalna identyczność tych postanowień. Powyższe znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Sąd Najwyższy uznał również, iż jeżeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określone postanowienie za niedozwolone w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ono wpisane do Rejestru, praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zm.) – którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2 pkt 1 – dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych postanowień zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty postanowienia. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienie, o treści: „Cena pojazdu jest określona w złotych polskich. Sprzedający gwarantuje wysokość ceny ustalonej w zamówieniu w złotych, o ile w okresie od daty zamówienia do daty dostawy kurs euro w stosunku do złotego nie wzrośnie więcej niż 5%.” – art. 1 pkt 1 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” – jest tożsame z postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru pod numerem 550, o treści: „Cena samochodu nie ulegnie zmianie, poza wypadkiem niekorzystnych dla sprzedającego zmian przepisów prawa lub ich częściowej interpretacji, a w szczególności wzrostu stawek podatkowych lub celnych, znaczącego wzrostu kursu walut, mających bezpośredni wpływ na prowadzenie działalności gospodarczej przez Sprzedającego” . Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 10 sierpnia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 10/05) wskazał, że wskazane postanowienie spełnia przesłanki art. 385 3 pkt 20 k.c., gdyż pozbawia konsumenta prawa do odstąpienia od umowy w przypadku zmiany ceny samochodu. Stosownie bowiem do treści tego artykułu, w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy. W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie stosowane przez Spółkę oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 550 należy uznać za tożsame. Każde z wyżej wymienionych postanowień przewiduje możliwość zmiany ceny samochodu w razie wzrostu kursu walut. Jednocześnie wskazane postanowienia nie przewidują uprawnienia do odstąpienia od umowy dla konsumenta. Ponadto z całokształtu wzorca umowy stosowanego przez Spółkę nie wynika, aby konsument miał prawo odstąpienia od umowy. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienie, o treści: „(…) Jeżeli opóźnienie Kupującego, będącego osobą fizyczną, który nabywa samochód w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą, w odbiorze pojazdu i zapłacie ceny przewyższa 8 dni, przyjmuje się, iż Kupujący od umowy odstąpił.” – art. 1 pkt 4 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie 11 konsumenckim” – jest tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanymi do Rejestru: − „Zwłokę przy odbiorze samochodu trwającą dłużej niż 7 dni od daty wyznaczonej na odbiór uznaje się za odstąpienie od umowy przez Zamawiającego ze skutkiem jak wyżej w pkt 3” – postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 631 na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 listopada 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 56/05), − „Nie dokonanie przez Kupującego wpłaty ceny samochodu w trybie określonym w § 2.2 będzie równoznaczne ze złożonym przez kupującego oświadczeniem o odstąpieniu od umowy i utratą wpłaconej zaliczki” – postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 549 na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 sierpnia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 10/05). W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie stosowane przez Spółkę oraz postanowienia wpisane do Rejestru, odpowiednio pod numerami 631 i 549 należy uznać za tożsame. Każde z wyżej wymienionych postanowień narusza art. 385 1 § 1 k.c., zgodnie z którym, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). We wskazanych postanowieniach, przedsiębiorcy zastrzegli skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania, budując konstrukcję, na mocy której przyjmuje, iż jest to wyrazem woli konsumenta. Przepisy kodeksu cywilnego pozwalają wprawdzie na złożenie oświadczenia woli w dowolnej formie, nawet w formie tzw. czynności konkludentnych, z tym, że warunkiem uznania takiej czynności za oświadczenie woli jest jego jednoznaczność w danej sytuacji tzn. musi nie pozostawać wątpliwości co do zamiaru wywołania konkretnego skutku prawnego. Kwestionowane postanowienia pozwalają przedsiębiorcom dokonać oceny zachowań konsumentów, jako czynności konkludentnych. Takie odwołanie należy uznać za rażące naruszenie dobrych obyczajów, takich jak uczciwość kupiecka i zaufanie stron umowy i prowadzi do całkowitego oderwania skutków nie wpłacenia ceny w terminie od rzeczywistej woli konsumenta. Ponadto, z wzorca umowy stosowanego przez Spółkę wynika, że w razie niewykonania umowy przez Kupującego, Sprzedawca może zatrzymać wpłaconą zaliczkę. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienie, o treści: „W razie niewykonania umowy przez Kupującego, Sprzedawca może zatrzymać wpłaconą zaliczkę. Jeżeli natomiast umowy nie wykona Sprzedawca, Kupujący ma prawo żądać zwrotu zaliczki w zapłaconej wysokości. (…)” (Art. 1 pkt 7 wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” ) – jest tożsame z wymienionymi poniżej postanowieniami wpisanymi do Rejestru: − „W przypadku nie wykonania umowy przez Kupującego wpłacona zaliczka przepada, a jeżeli z winy Sprzedawcy umowa nie zostanie wykonana, zaliczka podlega zwrotowi” – postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 912 na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 18 września 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 91/05 − „W przypadku odstąpienia od umowy lub nie wywiązania się z jej postanowień przez Kupującego, Sprzedający jest uprawniony do bezzwrotnego zatrzymania zaliczki” – postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 548 na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 sierpnia 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 10/05). W uzasadnieniu wyroku, dotyczącym postanowienia wpisanego do Rejestru pod numerem 912 Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów podniósł, że przedmiotowe postanowienie wyłącza obowiązek zwrotu konsumentom zaliczki przez sprzedawcę w przypadku niewykonania umowy przez konsumenta. Jednocześnie wzorzec nie zawiera 12 żadnych postanowień, które kształtowałyby analogiczne uprawnienie po stronie konsumenta. W żadnym przypadku nie można uznać, iż prawo konsumenta do otrzymania zwrotu wpłaconej zaliczki w przypadku niewykonania umowy przez sprzedawcę jest odpowiednikiem prawa sprzedawcy do zatrzymania zaliczki w przypadku niewykonania umowy przez konsumenta. Tym samym uzasadniony jest wniosek o rażącej nierówności stron umowy, prowadzącej do naruszenia dobrych obyczajów i rażącego naruszenia interesów konsumentów. W uzasadnieniu wyroku, dotyczącym postanowienia wpisanego do Rejestru pod numerem 548 Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazał, że przedmiotowe postanowienie jest niedozwolone, gdyż przewiduje w sposób jednostronny wyłącznie po stronie konsumenta obowiązek zapłaty określonej kwoty na rzecz przedsiębiorcy na wypadek rezygnacji z umowy lub wykonania umowy (art. 385 3 pkt 16 k.c.). W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie stosowane przez Spółkę oraz postanowienia wpisane do Rejestru pod numerami 912 i 548 należy uznać za tożsame. Każde z wyżej wymienionych postanowień prowadzi do rażącej nierówności stron umowy poprzez nałożenie wyłącznie na konsumenta obowiązku zapłaty określonej kwoty w razie rezygnacji z wykonania umowy. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że zwrot wpłaconej przez konsumenta zaliczki w razie niewykonania umowy przez sprzedawcę nie stanowi obciążenia finansowego dla tego ostatniego, stąd zasadne jest stwierdzenie, że została naruszona równowaga interesów stron poprzez wykorzystanie przez jedną ze stron swojej przewagi przy układaniu wzorca umowy. Takie klauzule stawiają konsumenta w gorszym położeniu w stosunku do uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty. W ocenie Prezesa Urzędu postanowienie, o treści: „(…) W.w. roszczenia wyczerpują całość roszczeń z tytułu niewykonania umowy.” – art. 1 pkt 7 „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” – jest tożsame z postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru pod numerem 632, o treści: „Poza roszczeniami wynikającymi z pkt 2, 3 i 7 umowy stronom nie przysługują żadne roszczenia” . Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 17 listopada 2005 r. (sygn. akt XVII AmC 56/05) wskazał, że zakwestionowane postanowienie spełnia przesłanki art. 385 3 pkt 2 k.c., zgodnie z którym niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. W ocenie Prezesa Urzędu, postanowienie stosowane przez Spółkę oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 632 należy uznać za tożsame. Każde z wyżej wymienionych postanowień przewiduje, że poza enumeratywnie wymienionymi w umowie uprawnieniami konsumentowi nie przysługują żadne inne roszczenia względem sprzedawcy, przez co istotnie ograniczają, wynikającą z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, odpowiedzialność przedsiębiorcy względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał, że stosowanie przez Spółkę we wzorcu umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” zakwestionowanych w prowadzonym postępowaniu postanowień jest działaniem bezprawnym. Tym samym Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna do uznania działań Spółki za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona . Ad 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiują pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 stanowi jedynie, że nie jest 13 zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z całą pewnością mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy dotyczy, bądź może dotyczyć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. Takie stanowisko trwale podtrzymuje w swoim orzecznictwie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (por. wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 lipca 2001 r. sygn. akt XVII Ama 108/00, z dnia 23 lutego 2002 r. sygn. akt XVII Ama 133/2001). W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu ma do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokreślonej liczby konsumentów, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się z dostępnym wzorcem umowy i zawarli, bądź mogli zawrzeć ze Spółką umowę, zawierającą postanowienia wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Spółki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, lecz Prezes Urzędu ma do czynienia z naruszonymi uprawnieniami nie określonego kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Spółki. Takie działanie Spółki godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Rozstrzygnięcie podejmowane w niniejszej sprawie w ramach realizacji interesu publicznego nie dotyczy wobec tego sytuacji pojedynczych konsumentów, lecz służy przeciwdziałaniu negatywnym zjawiskom występującym na rynku. Tym samym Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna do uznania działań Spółki za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów została spełniona . Reasumując, w przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu stwierdził, że Spółka stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z ustaleń dokonanych w niniejszej decyzji wynika, że Spółka zaprzestała stosowania wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” . Nowy wzorzec umowy stosowany przez Spółkę, pn. „Ogólne warunki sprzedaży nowych pojazdów Peugeot” nie zawiera postanowień, o treści kwestionowanej przez Prezesa Urzędu w przedmiotowym postępowaniu. W związku z powyższym, Prezes Urzędu stwierdził, że Spółka zaniechała stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 10 listopada 2011 r. Pomimo zaniechania przez Spółkę stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów przed dniem wszczęcia przedmiotowego postępowania, Prezes Urzędu był uprawniony do wszczęcia postępowania przeciwko Spółce. Zgodnie z art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym 14 zaprzestano ich stosowania, upłynął rok. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje się decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy. W takim przypadku, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania, przy czym ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsiębiorcy. Wobec spełnienia przesłanek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przesłanek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji. Art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Jednym z zarzutów postawionych Spółce jest stosowanie we wzorcu umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” następujących postanowień, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c.: 1) „W razie niewykonania umowy przez Kupującego, Sprzedawca może zatrzymać wpłaconą zaliczkę. Jeżeli natomiast umowy nie wykona Sprzedawca, Kupujący ma prawo żądać zwrotu zaliczki w wysokości zapłaconej. (…)” , 2) „(…) Ww. roszczenia wyczerpują całość roszczeń z tytułu niewykonania umowy.” , 3) „Sprzedawca zastrzega sobie prawo do wydłużenia terminu dostawy w przypadkach niezależnych od niego, jednocześnie zobowiązując się do wcześniejszego powiadomienia klienta.” . W toku przedmiotowego postępowania Spółka powiadomiła Prezesa Urzędu, że od dnia 2 lipca 2008 r. nie stosuje już wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” . Z kolei, zgodnie z art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania, upłynął rok. Biorąc pod uwagę fakt że upłynęły ponad trzy lata od końca roku, w którym Spółka zaniechała stosowania wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” , należy uznać, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie omawianego zarzutu. Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.a.”. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. „Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie, co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, 15 a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym” 1 . W przedmiotowej sprawie, przesłanką umorzenia postępowania, przemawiającą za jego bezprzedmiotowością jest fakt, że upłynęły ponad trzy lata od końca roku, w którym Spółka zaniechała stosowania wzorca umowy pn. „Ogólne warunki sprzedaży części zamiennych Peugeot” . Z ustaleń dokonanych w przedmiotowym postępowaniu wynika, iż przesłanka umorzenia postępowania istniała jeszcze przed jego wszczęciem, jednakże została ujawniona dopiero w toku postępowania, na skutek poczynionych ustaleń przez Prezesa Urzędu. Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II. sentencji niniejszej decyzji. Nałożenie kary pieniężnej. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem od Prezesa Urzędu zależy – w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadności nałożenia kary pieniężnej wraz z określeniem jej wysokości. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże art. 111 wskazuje, że ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę okres, stopień oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę przesłanki winy w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Spółkę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania – podejmowane przez Spółkę w zakresie stosowania we wzorcu umowy pod nazwą „Ogólne warunki sprzedaży fabrycznie nowych samochodów marki Peugeot w obrocie konsumenckim” postanowień, które zostały wpisane do Rejestru powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyznać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji ww. przedsiębiorcy naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem 1 B. Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz C.H. BECK, Warszawa 1996 r., s. 462). 16 wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Spółki. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ponieważ w 2011 r. Spółka uzyskała przychód w wysokości (tajemnica przedsiębiorstwa) zł, to zgodnie z ww. artykułem maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę wynosi (tajemnica przedsiębiorstwa) zł. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie na Spółkę kary pieniężnej za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów opisaną w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji. Ustalając wymiar kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia, Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi naruszeń i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszej kalkulacji kary, a następnie uwzględnił zaistniałą w sprawie okoliczność łagodzącą, która miała wpływ na wysokość kary. W przedmiotowej sprawie praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stosowana przez Spółkę polegała na stosowaniu postanowień wzorca umowy, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zauważyć przy tym należy, że Rejestr jest jawny, powszechnie dostępny i publikowany na stronie internetowej Urzędu: www.uokik.gov.pl . Zakaz stosowania postanowień wzorców umowy wpisanych do Rejestru nie budzi żadnych wątpliwości. Konsument, podejmując decyzję o zawarciu umowy w oparciu o narzucony mu przez przedsiębiorcę wzorzec umowy, zawierający bezprawne zapisy, nie miał możliwości rzeczywistego wpływu na istnienie i treść zawartych w nim postanowień. W wyniku powyższego zachowania Spółki interesy konsumentów zostały naruszone. Każde z postanowień wskazanych w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji w istotny sposób wpływało na sytuację prawną konsumentów. Pierwsze z postanowień uprawniało Spółkę do podwyższenia ceny samochodu bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy. Z kolei drugie postanowienie pozwalało Spółce dokonać oceny zachowań konsumentów, jako czynności konkludentnych i w konsekwencji uznać opóźnienie kupującego w odbiorze pojazdu i zapłacie ceny za odstąpienie od umowy. Trzecie z postanowień prowadziło do rażącej nierówności stron umowy poprzez nałożenie wyłącznie na konsumenta obowiązku zapłaty określonej kwoty w razie rezygnacji z wykonania umowy. Ostatnie z zakwestionowanych postanowień istotnie ograniczało odpowiedzialność Spółki względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania poprzez ograniczenie prawa konsumenta do dochodzenia roszczeń wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Jednocześnie przy analizie wagi naruszeń, Prezes Urzędu uwzględnił długotrwały okres naruszenia, który wynosił powyżej dwunastu miesięcy (od początku 2006 r. do 9 listopada 2011 r.). Podsumowanie wagi wskazanych naruszeń pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż łącznie, waga naruszeń w przedmiotowej sprawie uzasadnia przyjęcie (tajemnica przedsiębiorstwa) % przychodu osiągniętego przez Spółkę w 2011 r. za kwotę bazową w procesie ustalania kary. Tym samym, ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa stanowiąca równowartość (tajemnica przedsiębiorstwa) % przychodu uzyskanego przez Spółkę wynosi (tajemnica przedsiębiorstwa) zł. Jednocześnie, Prezes Urzędu, dokonując ostatecznego ustalenia wymiaru kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, dokonał również oceny zaistniałej w niniejszym postępowaniu okoliczności łagodzącej. Za taką okoliczność Prezes Urzędu uznał zaniechanie przez Spółkę stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 10 listopada 2011 r., a zatem jeszcze przed dniem wszczęcia postępowania przeciwko Spółce w 17 sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, które zostało wszczęte w dniu 3 lutego 2012 r. W ocenie Prezesa Urzędu, powyższa okoliczność uzasadnia zmniejszenie kwoty bazowej kary o 30%. Mając na uwadze szkodliwość stwierdzonego naruszenia oraz wskazaną okoliczność łagodzącą, Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę w wysokości 38.855 zł., po zaokrągleniu do pełnych złotych, co stanowi około (tajemnica przedsiębiorstwa) % przychodu Spółki osiągniętego w 2011 r. oraz (tajemnica przedsiębiorstwa) % maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urzędu tak określona kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów wskazanej w punkcie I. sentencji niniejszej decyzji spełni zarówno rolę represyjną, jako sankcja i dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i rolę prewencyjną, zapobiegającą ponownemu ich naruszeniu. Biorąc powyższe pod uwagę Prezes Urzędu uznał, że kara pieniężna nałożona na Spółkę jest adekwatna do stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w pkt III. sentencji niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu. W jego wyniku Prezes Urzędu w punkcie I sentencji decyzji stwierdził naruszenie przez Spółkę art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z prowadzoną w toku tego postępowania korespondencją. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć Spółkę kwotą 26,35 zł (słownie: dwadzieścia sześć złotych 35/100). W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił jak w pkt IV. sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koszty niniejszego postępowania Spółka obowiązana jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231 000000 w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej 18 decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Jednak w przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt IV sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c., przysługuje zażalenie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca Otrzymuje: RITA MOTORS Sp. z o.o. ul. Domaszowska 52 25-315 Kielce