RŁO-57/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w ŁODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Łódź tel. (42) 636 36 89, fax (42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl RŁO- 61- 35( )/11/AM Łódź, dnia 27 grudnia 2012 r. DECYZJA Nr RŁO 57/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy i § 2 pkt 4, § 5 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Michałowi Szubie prowadzącemu Niepubliczną Placówkę Oświatowo-Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) działanie Michała Szuby prowadzącego Niepubliczną Placówkę Oświatowo-Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach, polegające na: 1. bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra” postanowień , które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43 poz. 296 ze zm.), o następującej treści: 1) „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych.” w związku z postanowieniem o treści: „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…).” , 2) „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi.”, i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 marca 2011 r. 2 2. bezprawnym stosowaniu we wzorcach umowy pn. „Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra” , „Regulamin Placówki” o treści nadanej w dniu 31 stycznia 2011 r. oraz „Regulamin Placówki” o treści nadanej w dniu 19 maja 2011 r. postanowień , które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43 poz. 296 ze zm.), o następującej treści: 1) „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym terminie.” , 2) „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług.”, 3) „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia.” , 4) „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.”, 5) „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 7 marca 2012 roku. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 5 i 6 tej ustawy i § 2 pkt 4, § 5 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nakłada się na Michała Szubę prowadzącego Niepubliczną Placówkę Oświatowo- Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach karę pieniężną , płatną do budżetu państwa, w wysokości 8.197 złotych (osiem tysięcy sto dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt I niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), w związku z art. 83 wyżej wymienionej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do jej art. 33 ust. 5 i 6 i § 2 pkt 4, § 5 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887) – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia się obciążyć Michała Szubę prowadzącego Niepubliczną Placówkę Oświatowo- Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 71,95 zł (słownie: siedemdziesiąt jeden złotych 75/100) i zobowiązuje się Michała Szubę prowadzącego Niepubliczną Placówkę Oświatowo-Wychowawczą „Studio Tańca 3 Iskra” w Gliwicach do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie W toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w dniach od 1 lipca 2011 r. do 21 września 2011 r. pod sygnaturą akt RŁO-405-24/11/AM Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezesem Urzędu”) ustalił, że Michał Szuba jest osobą fizyczną, która prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą ISKRA Michał Szuba, a także prowadzi Niepubliczną Placówkę Oświatowo-Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach. Działalność prowadzona przez Michała Szubę w obu tych formach polega na świadczeniu usług edukacyjnych – prowadzeniu kursów tańca. W sezonie 2010/2011 Michał Szuba w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej zawierał z konsumentami umowy w oparciu o wzorce umowne pn. Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra i Umowa o świadczenie usług. Za usługi edukacyjne Michał Szuba pobierał od konsumentów opłaty zgodne z ustalonym przez siebie cennikiem. Analiza stosowanego przez Michała Szubę wzorca umowy pn. Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra wykazała, iż zawiera on następujące postanowienia: 1) pkt 6.6 – „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym terminie.”, 2) pkt 8.3 – „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług.”, 3) pkt 7.2 – „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych.”, w związku z postanowieniem zawartym w pkt 7.3 Regulaminu, o treści: „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…).”, 4) pkt 7.4 – „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi.”, 5) pkt 6.8 – „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia.”, 6) pkt 8.2 – „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.”, 7) pkt 8.5 – „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” , które w ocenie Prezesa Urzędu mogą być uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone – zwanego dalej: ”Rejestrem”, o którym mowa w art. 479 45 ustawy Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296, ze zm.) – zwanej dalej: „k.p.c.”. Prezes Urzędu ustalił, że z dniem 7 marca 2011 r. placówka oświatowo-wychowawcza prowadzona przez Michała Szubę uzyskała wpis do ewidencji niepublicznych placówek oświatowo-wychowawczych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gliwice. Od tego czasu 4 Michał Szuba dokonywał zmian umów zawartych z konsumentami na sezon 2010/2011 w ramach działalności gospodarczej w ten sposób, że stroną tych umów stała się prowadzona przez niego Niepubliczna Placówka Oświatowo-Wychowawcza „Studio Tańca Iskra”. Prezes Urzędu ustalił ponadto, że Michał Szuba prowadzi działalność edukacyjną na znacznej części rynku krajowego (tajemnica przedsiębiorstwa). Na podstawie powyższych ustaleń, w dniu 24 listopada 2011 r. Postanowieniem Nr RŁO-1/61-35/11 Prezes Urzędu wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Michała Szubę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów polegających na bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra” postanowień , które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43 poz. 296, ze zm.), o następującej treści: 1) „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym terminie.” , 2) „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług.”, 3) „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych” w związku z postanowieniem o treści: „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…).” , 4) „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi.”, 5) „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia.” , 6) „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.”, 7) „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 pkt 1 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o czym zawiadomił Michała Szubę (dowód: karty Nr 1-8). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, w piśmie z dnia 21 grudnia 2011 r. (dowód: karty Nr 43-44) Michał Szuba wskazał, iż dokumenty zaliczone w poczet materiału dowodowego w tej sprawie były przez niego stosowane w ramach prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą Studio Iskra do dnia 7 marca 2011 r., a po tej dacie stosowane były nowe wzorce umowy. Michał Szuba przyznał przy tym, że w zmienionych po dniu 7 marca 2011 r. wzorcach znajdują się postanowienia analogiczne do zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu. Wobec twierdzeń Michała Szuby zawartych w odpowiedzi na zawiadomienie, Prezes Urzędu w toku postępowania pismami z dnia 9 lutego 2012 r. (dowód:karty Nr 45-46) i z dnia 13 czerwca 2012 r. (dowód: karty 104-105) wezwał Michała Szubę do przedłożenia wszystkich stosowanych przez niego w okresie od dnia 7 marca 2011 r. regulaminów. 5 W rezultacie analizy materiału dowodowego zgromadzonego dotychczas w postępowaniu (dowód: karty Nr 27-28), materiału przekazanego przez Michała Szubę w odpowiedzi na wezwanie z dnia 13 czerwca 2012 r. (dowód: karty Nr 108-138) oraz na podstawie materiału dowodowego przekazanego przez Michała Szubę przy piśmie z dnia 9 marca 2012 r. (dowód: karty Nr 49-47) Prezes Urzędu ustalił, że w okresie od dnia 20 sierpnia 2009 r. do dnia 7 marca 2012 r. Michał Szuba wprowadził do obrotu z konsumentami cztery różne regulaminy świadczenia usług. W okresie od dnia 20 sierpnia 2009 r. do dnia 7 marca 2011 r. stosował regulamin pn. Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra (dowód: pkt 8.6. tego regulaminu - karta Nr 28 oraz oświadczenie Michała Szuby - karta Nr 109), który zawierał postanowienia: 1. pkt 6.6 – „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.”. 2. pkt 8.3 – „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług”. 3. pkt 7.2 – „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych”, w związku z postanowieniem zawartym w pkt 7.3 Regulaminu, o treści: „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)” 4. pkt 7.4 – „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi”. 5. pkt 6.8 – „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia”. 6. pkt 8.2 – „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.”. 7. pkt 8.5 – „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.”. W okresie od dnia 7 marca 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. Michał Szuba stosował regulamin pn. Regulamin Placówki, w wersji nadanej mu w dniu 31 stycznia 2011 r. (dowód: pkt 4.1 tego regulaminu – karta Nr 135, oświadczenie Michała Szuby karta Nr 109), który zawierał postanowienia tożsame co do celu i treści z postanowieniami zawartymi w uprzednio obowiązującym Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: 1. pkt 7.6 – „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Placówka ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” ; 2. pkt 9.4 – „Placówka zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć.” ; 3. pkt 7.8 – „Placówka nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” ; 4. pkt 9.3 – „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Placówki, w jej filiach oraz na jego stronie internetowej.” , 5. pkt 9.6 – „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Placówki lub według miejsca prowadzenia Zajęć” , 6 które w ocenie Prezesa Urzędu mogą być uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W okresie od dnia 1 września 2011 r. do dnia 7 marca 2012 r. Michał Szuba stosował wzorzec umowy pn. Regulamin Placówki w wersji z dnia 19 maja 2011 r. (dowód: oświadczenie Michała Szuby karta Nr 109), w którym występują postanowienia analogiczne do postanowień zawartych w Regulaminie Placówki w wersji z dnia 31 stycznia 2011 r. i jednocześnie analogiczne do postanowień stosowanych w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: 1. pkt 7.6 – „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Placówka ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” ; 2. pkt 9.4 – „Placówka zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć.” ; 3. pkt 7.8 – „Placówka nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” ; 4. pkt 9.3 – „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Placówki, w jej filiach oraz na jego stronie internetowej.” , 5. pkt 9.6 – „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Placówki lub według miejsca prowadzenia Zajęć” , które w ocenie Prezesa Urzędu mogą być uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Prezes Urzędu ustalił ponadto, że od dnia 7 marca 2012 r. Michał Szuba stosuje wzorzec pn. Regulamin Placówki (dowód: karta Nr 109, Nr 49-76), w którym nie występują postanowienia tożsame z postanowieniami stosowanymi w trzech wcześniejszych regulaminach. Prezes Urzędu ustalił także, że obowiązujący od dnia 7 marca 2012 r. Regulamin placówki został przez Michała Szubę wprowadzony w życie także poprzez doręczenie go konsumentom na ich adresy zamieszkania (dowód: karty Nr 82-103). Wobec ustalenia, że począwszy od 20 sierpnia 2009 r. do 7 marca 2012 r. Michał Szuba stosował w obrocie z konsumentami kolejno trzy różne regulaminy, które zawierały postanowienia tożsame z wpisanymi do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone Prezes Urzędu zdecydował o zmianie postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie. W dniu 24 października 2012 r. Prezes Urzędu wydał Postanowienie Nr 4/61-35/11 (dowód: karty Nr 172-178), w którym wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Michała Szubę prowadzącego Niepubliczną Placówkę Oświatowo-Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na: 1. bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra” postanowień , które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43 poz. 296 ze zm.), o następującej treści: 1) „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym terminie.” , 7 2) „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług”, 3) „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych” w związku z postanowieniem o treści: „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)” , 4) „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi”, 5) „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” , 6) „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.”, 7) „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” , 2. bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin Placówki” o treści nadanej w dniu 31 stycznia 2011 r. postanowień , które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43 poz. 296 ze zm.), o następującej treści: 1) „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Placówka ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” , 2) „Placówka zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć.” , 3) „Placówka nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” , 4) „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Placówki, w jej filiach oraz na jego stronie internetowej.” , 5) „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Placówki lub według miejsca prowadzenia Zajęć” , 3. bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Regulamin Placówki” o treści nadanej w dniu 19 maja 2011 r. postanowień , które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43 poz. 296 ze zm.), o następującej treści: 1) „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Placówka ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” , 2) „Placówka zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć.” , 3) „Placówka nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia”, 4) „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Placówki, w jej filiach oraz na jego stronie internetowej.” , 8 5) „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Placówki lub według miejsca prowadzenia Zajęć” , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 pkt 1 cytowanej na wstępie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Michał Szuba jest osobą fizyczną prowadzącą Niepubliczną Placówkę Oświatowo- Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach. Z dniem 7 marca 2011 r. placówka prowadzona przez Michała Szubę uzyskała wpis do ewidencji niepublicznych placówek oświatowo-wychowawczych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gliwice (dowód: karta Nr 13). Michał Szuba posiadał także wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gliwice (karta Nr 14-15). Obecnie figuruje w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dane ze strony internetowej http://prod.ceidg.gov.pl/). Tym niemniej, jak wynika z oświadczenia złożonego w piśmie z dnia 14 lipca 2011 r., począwszy od dnia 7 marca 2011 r. Michał Szuba nie prowadzi w ramach działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej zajęć tanecznych – zajęcia te prowadzone są jedynie w formie placówki oświatowo- wychowawczej „Studio Tańca Iskra.” (dowód: karta Nr 10). W toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego pod sygn. RŁO-405-24/11/AM Prezes Urzędu w wezwaniu z dnia 1 lipca 2011 r. wezwał Michała Szubę do przekazania dokumentów stosowanych w obrocie z konsumentami (regulaminów, cenników itp.) oraz wzorców umów aktualnie stosowanych w obrocie z konsumentami oraz do wskazania, od kiedy są stosowane i na jakim obszarze. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 14 lipca 2011r. (dowód: karty Nr 9-10) Michał Szuba przedłożył Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra, cenniki świadczenia usług oraz wzorce umowy pn. Umowa o świadczenie usług wyjaśniając, iż były one stosowane w sezonie 2010/2011. Wskazał ponadto, że nie jest możliwe przedłożenie regulaminu, cenników i wzorców, jakie będą obowiązywać w sezonie 2011/2012 w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, gdyż począwszy od 7 marca 2011 r. nie prowadzi zajęć tanecznych w ramach działalności gospodarczej prowadzonej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zajęcia te są organizowane przez Niepubliczną Placówkę Oświatowo-Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” i to ta placówka zawiera umowy z uczniami i ich rodzicami. Umowy dotychczas zawarte zostały zmienione w ten sposób, że obecnie ich podmiotem, na mocy zawartych z klientami aneksów, jest Niepubliczna Placówka Oświatowo-Wychowawcza „Studio Tańca Iskra”. W piśmie z dnia 21 grudnia 2011 r. stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty Nr 43-44) Michał Szuba wskazał ponownie, że przekazane przez niego wzorce umowy były stosowane do czasu rozpoczęcia działalności w formie Niepublicznej Placówki Oświatowo-Wychowawczej, to jest do dnia 7 marca 2011 r., po tej dacie wszystkie umowy były zawarte z wykorzystaniem nowego wzorca. Począwszy od sezonu 2011/2012 zawierano umowy wyłącznie z wykorzystaniem nowego wzorca i nowego Regulaminu świadczenia usług. Michał Szuba wskazał jednakże, że w nowo stosowanym przez niego wzorcu pn. „Regulamin Placówki” znajdują się postanowienia analogiczne do zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu. W wezwaniu z dnia 3 lutego 2012 r. (dowód: kary Nr 45-46) Prezes Urzędu wezwał Michała Szubę m.in. do przekazania wzorców umowy stosowanych przez niego w okresie od 7 9 marca 2011 r. (tj. od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności w formie niepublicznej placówki oświatowo-wychowczej) do dnia 31 grudnia 2011 r. W piśmie z dnia 9 marca 2012 r., które stanowiło odpowiedź na to wezwanie (dowód: karty Nr 49-53) Michał Szuba nie przekazał ww. dokumentów, przekazał jednakże zmieniony w dniu 7 marca 2012 r. wzorzec umowy pn. Regulamin Placówki. Wyjaśnił także, że w Regulaminie Placówki stosowanym przez prowadzoną przez niego Niepubliczną Placówkę Oświatowo-Wychowawczą nie były stosowane postanowienia o treści: − „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych” − „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)”, a także − „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi”, gdyż postanowienia te były stosowane jedynie w okresie, kiedy Studio Tańca Iskra było prowadzone w formie działalności gospodarczej. W wezwaniu z dnia 13 czerwca 2012 r. Prezes Urzędu wezwał Michała Szubę do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy wyjaśnieniami udzielonymi w piśmie z dnia 21 grudnia 2011 r. (odpowiedź na zawiadomienie o wszczęciu postępowania) i informacjami przekazanymi w piśmie z dnia 9 marca 2012 r. polegających na tym, że w piśmie z dnia 21 grudnia 2011 r. podano, że Regulamin Placówki Oświatowo-Wychowawczej „Studio Tańca Iskra” zawiera postanowienia analogiczne do postanowień „Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra”, a w piśmie z dnia 9 marca 2012 r. podano, że Regulamin Placówki Oświatowo-Wychowawczej „Studio Tańca Iskra” nie zawiera postanowień o treści: „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych”, „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)”, „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi”. Prezes Urzędu wezwał ponadto Michała Szubę do przedłożenia wszystkich wersji Regulaminu Placówki Oświatowo- Wychowawczej „Studio Tańca Iskra” obowiązujących w okresie od 7 marca 2011 r. do 6 marca 2012 r., a także do wskazania, ile nowych umów z konsumentami zostało zawartych przez Michała Szubę w okresie od 7 marca 2011 r. do zakończenia sezonu 2010/2011. W odpowiedzi na wezwanie, w piśmie z dnia 16 lipca 2012 r. (dowód: karty 108-138) Michał Szuba poinformował, że od czasu prowadzenia działalności w formie placówki oświatowo-wychowawczej tj. od dnia 7 marca 2011 r. w stosunku do konsumentów stosował regulamin z dnia 31 stycznia 2011 r., regulamin z dnia 19 maja 2011 r. (który miał zastosowanie do umów zawartych na sezon 2011/2012, a zatem w praktyce został wprowadzony do obrotu od dnia 1 września 2011 r.) oraz regulamin z dnia 7 marca 2012 r. w wersji przekazanej do akt postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Ponadto wyjaśnił, że w toku postępowania nie twierdził, że stosowany przez niego od dnia 7 marca 2011 r. Regulamin Placówki nie zawierał postanowień o treści: „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych”, „(…) 10 W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)”, „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi” , ale jedynie, że nie korzystał w praktyce z uprawnień przyznanych tymi postanowieniami (dowód: karta Nr 109). W rezultacie końcowej analizy materiału dowodowego przekazanego przez Michała Szubę Prezes Urzędu ustalił, że w okresie od dnia 20 sierpnia 2009 r. do dnia 7 marca 2012 r. Michał Szuba stosował trzy różne regulaminy świadczenia usług. W okresie od dnia 20 sierpnia 2009 r. do dnia 7 marca 2011 r. stosował regulamin pn. Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra, który zawierał postanowienia: 1. pkt 6.6 – „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.”. 2. pkt 8.3 – „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług”. 3. pkt 7.2 – „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych”, w związku z postanowieniem zawartym w pkt 7.3 Regulaminu, o treści: „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)” 4. pkt 7.4 – „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi”. 5. pkt 6.8 – „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia”. 6. pkt 8.2 – „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.”. 7. pkt 8.5 – „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.”. W okresie od dnia 7 marca 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r. Michał Szuba stosował regulamin pn. Regulamin Placówki, w wersji nadanej mu w dniu 31 stycznia 2011 r., który zawierał postanowienia tożsame co do celu i treści z postanowieniami zawartymi w uprzednio obowiązującym Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: 1. pkt 7.6 – „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Placówka ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” (odpowiednik postanowienia z pkt 6.6 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra Uczestników o treści „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” ); 2. pkt 9.4 - „Placówka zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć.” (odpowiednik postanowienia z pkt 8.3 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra, zdanie pierwsze o treści „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług”) ; 11 3. pkt 7.8 – „Placówka nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” (odpowiednik postanowienia z pkt 6.8 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra o treści „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” ); 4. pkt 9.3 – „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Placówki, w jej filiach oraz na jego stronie internetowej.” (odpowiednik postanowienia z pkt 8.2 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra o treści „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.” ); 5. pkt 9.6 – „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Placówki lub według miejsca prowadzenia Zajęć” (odpowiednik postanowienia z pkt 8.5 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra o treści „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” ). W okresie od 1 września 2011 r. do dnia 7 marca 2012 r. Michał Szuba stosował wzorzec umowy pn. Regulamin Placówki w wersji z dnia 19 maja 2011 r., w którym występują postanowienia analogiczne do postanowień zawartych w Regulaminie Placówki w wersji z dnia 31 stycznia 2011 r. i jednocześnie analogiczne do postanowień stosowanych w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: 1. pkt 7.6 – „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Placówka ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” (odpowiednik postanowienia z pkt 6.6 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra Uczestników o treści „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” ); 2. pkt 9.4 – „Placówka zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć.” (odpowiednik postanowienia z pkt 8.3 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra, zdanie pierwsze o treści „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług”) ; 3. pkt 7.8 – „Placówka nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” (odpowiednik postanowienia z pkt 6.8 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra o treści „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” ); 4. pkt 9.3 – „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Placówki, w jej filiach oraz na jego stronie internetowej.” (odpowiednik postanowienia z pkt 8.2 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra o treści „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.” ); 5. pkt 9.6 – „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Placówki lub według miejsca prowadzenia Zajęć” (odpowiednik postanowienia z pkt 8.5 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra o treści „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” ). 12 Prezes Urzędu ustalił jednocześnie, że do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zostały wpisane następujące postanowienia wzorca umowy: − pod poz. 1091 postanowienie o treści: „Szkoła zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin prowadzenia zajęć, połączenia grup lub zmiany oferty w przypadku, gdy liczebność grupy wynosi mniej niż 50% stanu maksymalnego” (wpis z dnia 29.03.2007 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - zwanego dalej: SOKiK z dnia 15.02.2006 r. w sprawie o sygn. akt XVII AmC 35/05), − pod poz. 961 postanowienie o treści: „Zleceniobiorca ma prawo usunięcia uczestnika szkolenia z pojedynczych zajęć lub dyscyplinarnego usunięcia z kursu, bez prawa zwrotu poniesionych opłat, w następujących przypadkach: - stawienia się na zajęcia dydaktyczne w stanie wskazującym na spożycie alkoholu lub innych środków odurzających, - podejmowania przez uczestnika szkolenia działań powszechnie nieakceptowanych społecznie, utrudniających pracę lektorów lub dezorganizujących działalność grupy dydaktycznej” (wpis z dnia 27.11.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z 12.04.2006 r., sygn. akt XVII AmC 15/05), − pod poz. 774 postanowienie o treści: „Studium ma prawo odstąpić od umowy bez możliwości zwrotu opłat określonych w pkt 1 ze strony Słuchacza z powodu (…) naruszenia dóbr Studium i warunków współżycia społecznego oraz zasad obowiązujących w placówkach oświatowych.” (wpis z dnia 03.07.2006 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27.04.2007 r. sygn. akt XVII AmC 62/05), − pod poz. 972 postanowienie o treści: „W przypadku dobrowolnej rezygnacji z kursu lub dyscyplinarnego skreślenia z listy słuchaczy na zasadach określonych w punkcie 6 Ogólnych Warunków Uczestnictwa zwrot opłat wniesionych za kurs nie przysługuje” (wpis z dnia 3 stycznia 2007 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt XVII AmC 21/05), − pod poz. 846 postanowienie o treści: „W razie zerwania umowy z winy słuchacza wpłacone kwoty nie podlegają zwrotowi.” (wpis z dnia 25.08.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dn. 13.06.2006 r. sygn. akt XVII AmC 67/05), − pod poz. 727 postanowienie o treści: ”Przerwanie studiów, ich niepodjęcie lub skreślenie z listy studentów z przyczyn leżących po stronie studenta powoduje brak możliwości zwrotu uiszczonego już czesnego” (wpis z dnia 29.05.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27.02.2006 r., sygn. akt XVII AmC 105/04), − pod poz. 972 postanowienie o treści: „W przypadku dobrowolnej rezygnacji z kursu lub dyscyplinarnego skreślenia z listy słuchaczy na zasadach określonych w punkcie 6 Ogólnych Warunków Uczestnictwa zwrot opłat wniesionych za kurs nie przysługuje” (wpis z dnia 3 stycznia 2007 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt XVII AmC 21/05), − pod poz. 753 postanowienie o treści: ”Leader School” nie ponosi odpowiedzialności za rzeczy pozostawione na terenie szkoły” (wpis z dnia 20.06.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27.03.2006 r., sygn. akt XVII AmC 40/05), − pod poz. 1017 postanowienie o treści: „Szkoła zastrzega sobie prawo do zmian w regulaminie. Wszelkie planowane zmiany będą podawane do wiadomości słuchacza co najmniej jeden miesiąc przed wprowadzeniem zmian.” (wpis z dnia 05.02.2007 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 21.11.2006 r., sygn. akt XVII AmC 135/05), − pod poz. 751 postanowienie o treści: ”Leader School” zastrzega sobie prawo do zmian w regulaminie, regulaminie czym studenci szkoły będą każdorazowo informowani” (wpis z dnia 20.06.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27.03.2006 r., sygn. akt XVII AmC 40/05), 13 − pod poz. 801 postanowienie o treści: ”W przypadku nie dojścia przez strony do porozumienia, sądem właściwym do rozstrzygnięcia wszelkich sporów będzie Sąd właściwy dla siedziby Uniwersyteckiej Szkoły Kształcenia Indywidualnego” (wpis z dnia 03.08.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 11.05.2006 r., sygn. akt XVII AmC 176/05), − pod poz. 445 postanowienie o treści: „Sądem właściwym dla rozpoznania sporów powstałych na tle niniejszej umowy jest sąd miejsca wykonania umowy” (wpis z dnia 05.05.2005 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 16.02.2005 r. sygn. akt XVII AmC 98/03). Prezes Urzędu ustalił także, że od dnia 7 marca 2012 r. Michał Szuba stosuje wzorzec pn. Regulamin Placówki, w którym nie występują następujące postanowienia tożsame z postanowieniami stosowanymi w trzech wcześniejszych regulaminach. I tak, postanowienie, które występowało w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” , a następnie w dwóch wcześniejszych wersjach Regulaminu Placówki, o treści: „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Placówka ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” otrzymało brzmienie: „Jeśli ilość Uczestników w grupie danych Zajęć jest mniejsza, niż 12, Placówka ma prawo rozwiązać grupę. W takim wypadku Placówka jest obowiązana przedstawić grupie alternatywny termin albo umożliwić Uczestnikom dołączenie do innych grup o zbliżonym poziomie. W razie, gdyby Uczestnik nie wyraził zgody na stałą zmianę terminu Zajęć lub dołączenie do innej grupy, jest on uprawniony do niezwłocznego rozwiązania umowy, a Placówka jest obowiązana zwrócić Uczestnikowi uiszczone z góry opłaty za przyszłe, niewykorzystane okresy płatności. Oświadczenie w przedmiocie rozwiązania Umowy powinno zostać złożone w takim przypadku w terminie siedmiu dni od zawiadomienia o rozwiązaniu grupy.”. Postanowienie, które występowało w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług” , a następnie w dwóch wcześniejszych wersjach Regulaminu Placówki, o treści: „Placówka zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć.” otrzymało brzmienie: „Placówka zastrzega sobie prawo do stałej zmiany dni, godzin lub miejsca Zajęć, o czym niezwłocznie zawiadamia Uczestników i Klientów. Klient uprawniony jest w takim przypadku w ciągu 7 dni do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym, a Placówka jest zobowiązana do zwrotu Klientowi opłat uiszczonych z góry a należnych za okresy płatności przypadające po dacie złożenia przez Klienta oświadczenia o rozwiązaniu umowy.”. W Regulaminie tym nie ma postanowienia, które występowało w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych” . W Regulaminie tym nie ma postanowienia, które występowało w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)”. W Regulaminie tym nie ma postanowienia, które występowało w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: „Organizator nie odpowiada za rzeczy 14 pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” , ani postanowienia, które występowało w dwóch wcześniejszych wersjach Regulaminu Placówki, o treści: „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” . Postanowienie, które występowało w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.” , a następnie w dwóch wcześniejszych wersjach Regulaminu Placówki, o treści: „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Placówki, w jej filiach oraz na jego stronie internetowej.” otrzymało brzmienie: „Do zmiany niniejszego Regulaminu upoważniony jest organ prowadzący Placówkę. Do zmiany Regulaminu stosuje się odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego.”. W Regulaminie tym nie ma postanowienia, które występowało w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra, o treści: „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” oraz w dwóch wcześniejszych wersjach Regulaminu Placówki, o treści: „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Placówki lub według miejsca prowadzenia Zajęć”. Na podstawie informacji i dowodów przekazanych przez Michała Szubę w piśmie z dnia 9 marca 2012 r. (dowód: karta Nr 51) Prezes Urzędu ustalił, że zmieniony z dniem 7 marca 2012r. Regulamin placówki jest wprowadzany w życie poprzez doręczanie go konsumentom na ich adresy zamieszkania. W piśmie z dnia 31 maja 2012 r. (dowód: karty Nr 82-103) Michał Szuba wyjaśnił, że proces wdrażania nowego Regulaminu został zakończony, gdyż informacje o zmianie Regulaminu zostały przesłane wszystkim klientom, którzy zawarli z nim umowy. Wyjaśnił przy tym, że korespondencja do konsumentów w tej sprawie kierowana była listami zwykłymi. Jako dowód potwierdzający okoliczność ponoszenia kosztów korespondencji do konsumentów Michał Szuba przedstawił faktury wystawione przez Pocztę Polską S.A. z okresu od 6 marca 2012 r. do 27 kwietnia 2012 r. (dowód: karty Nr 89-103). W 2011 r. przychód Michała Szuby wyniósł (tajemnica przedsiębiorstwa). Prezes Urzędu zważył, co następuje: Podstawą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Stwierdzenie, że to nastąpiło pozwala na realizację celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w ustawie jest zatem, aby działania przedsiębiorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiły potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś interesu jednostki lub grupy. Ustawa wobec tego, w odniesieniu do przedsiębiorców chroni konkurencję, a w odniesieniu do konsumentów ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. 15 Zdaniem Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Michała Szuby nie były ograniczone do określonych konsumentów lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych konsumentów, którzy mogli zawrzeć z Michałem Szubą umowę o świadczenie usług edukacyjnych. W tym stanie rzeczy uzasadnione było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa Urzędu działań przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad I sentencji niniejszej decyzji W przedmiotowym postępowaniu Prezes Urzędu postawił Michałowi Szubie zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na stosowaniu w obrocie z udziałem konsumentów wzorców umowy zawierających postanowienia tożsame z wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Tym samym dla stwierdzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wykazanie kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: 1) działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, 2) noszące znamiona bezprawności, 3) godzące w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 a) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a także osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Michał Szuba jest osobą fizyczną prowadzącą Niepubliczną Placówkę Oświatowo- Wychowawczą „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach. Z dniem 7 marca 2011 r. placówka prowadzona przez Michała Szubę uzyskała wpis do ewidencji niepublicznych placówek oświatowo-wychowawczych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gliwice (dowód: karta Nr 13). W okresie od dnia 20 sierpnia 2009 r. do dnia 7 marca 2011 r., a zatem w okresie stosowania wzorca umowy pn. Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra, Michał Szuba posiadał jednakże wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Gliwice (dowód: karta Nr 14-15). Obecnie figuruje w centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dane ze strony internetowej http://prod.ceidg.gov.pl/). Tym niemniej, jak wynika z oświadczenia złożonego w piśmie z dnia 14 lipca 2011 r. począwszy od dnia 7 marca 2011 r. Michał Szuba nie prowadzi w ramach działalności gospodarczej zajęć tanecznych – zajęcia te prowadzone są jedynie w formie placówki oświatowo- wychowawczej „Studio Tańca Iskra.” (dowód: karta Nr 10). 16 Zasady organizacji placówki oświatowo-wychowawczej określają przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawą o systemie oświaty”. Zgodnie z art. 83a ustawy o systemie oświaty działalność prowadzona w formie takiej placówki nie jest działalnością gospodarczą i nie stosuje się do niej zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, ze zm.) – zwanej dalej: „ustawa o swobodzie działalności gospodarczej”. Rachunkowość takiej placówki prowadzona jest na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 137, poz. 1539, ze zm.). Placówka oświatowo-wychowawcza nie posiada osobowości prawnej. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o systemie oświaty placówka taka może być zakładana i prowadzona m.in. przez osobę fizyczną. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty organ prowadzący placówkę odpowiada za jej działalność. Michał Szuba – zgodnie z §3 Statutu niepublicznej placówki oświatowo-wychowawczej „Studio Tańca Iska” jest podmiotem prowadzącym placówkę (dowód: karta Nr 56). Jako podmiot prowadzący placówkę odpowiada zatem za jej działalność. Michał Szuba posiada zatem status przedsiębiorcy w świetle ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jako osoba fizyczna organizująca usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Michał Szuba posiadał także status przedsiębiorcy w okresie stosowania wzorca umowy pn. Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra, jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonego. W ocenie Prezesa Urzędu zmiana z dniem 7 marca 2011 r. formy prawnej działalności prowadzonej przez Michała Szubę tj. zaprzestanie prowadzenia zajęć tanecznych w ramach działalności gospodarczej i rozpoczęcie ich świadczenia w ramach placówki oświatowo- wychowawczej nie miała wpływu na możliwość postawienia Michałowi Szubie w dniu 24 listopada 2011 r. zarzutu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów polegających na stosowaniu postanowień wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Po pierwsze, należy zauważyć, że działalność prowadzona przez Michała Szubę w formie Niepublicznej Placówki Oświatowo-Wychowawczej „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach była kontynuacją i bezpośrednim następstwem prawnym działalności prowadzonej wcześniej w ramach działalności gospodarczej, o czym świadczy fakt, że po 7 marca 2011 r. umowy zawarte przez Michała Szubę w ramach działalności gospodarczej zostały zmienione w ten sposób, że ich stroną, na mocy zawartych z konsumentami aneksów, została Niepubliczna Placówka Oświatowo-Wychowawcza „Studio Tańca Iskra” w Gliwicach (dowód: wyjaśnienia Michała Szuby karta Nr 10). Po drugie, należy wskazać, że zgodnie z postanowieniem pkt 4.1 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra, umowy zawarte w oparciu o Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra wygasły dopiero 20 czerwca 2011 r. Zgodnie z art. 105 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wszczyna się postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jeżeli od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania upłynął rok. Powyższe pozwala przyjąć, że postępowanie wobec Michała Szuby związane ze stosowaniem niedozwolonych postanowień umownych mogło zostać wszczęte w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. W dniu 24 listopada 2011 r. postępowanie to zostało wszczęte wobec Michała Szuby, który ponosi odpowiedzialność 17 za działania podejmowane przez siebie zarówno w czasie prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą ISKRA Michał Szuba, jak i za działania Niepublicznej Placówki Oświatowo- Wychowawczej ”Studio Tańca Iskra”, gdyż jest podmiotem ją prowadzącym. Wobec powyższego Prezes Urzędu stwierdził, że pierwsza przesłanka niezbędna do udowodnienia stosowania przez Michała Szubę praktyk wskazanych w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona . Ad 2) Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Porządek prawny obejmuje normy prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów (wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07). Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Jednakże w art. 24 ust. 2 tej ustawy ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest wyczerpujący. Zatem oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio przez ustawodawcę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać także zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Jak wskazano powyżej, jako zachowania przedsiębiorcy, które stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wskazuje w szczególności (art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) stosowanie postanowień tożsamych z wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowiązany przesyłać Prezesowi Urzędu odpis każdego prawomocnego wyroku uwzględniającego powództwo o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urzędu jest zobowiązany do prowadzenia Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasadę tzw. formalnej jawności Rejestru, stanowiąc, że Rejestr jest jawny. Jawność Rejestru oznacza, że Rejestr jest dostępny dla każdego zainteresowanego, czyli każdy ma do niego prawo wglądu. Skutkiem formalnej jawności Rejestru jest niemożność zasłaniania się nieznajomością dokonanych w nim wpisów. W Rejestrze tym przytacza się treść postanowień wzorców umów uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Zgodnie z art. 479 43 k.p.c. od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., prawomocny wyrok ma skutek wobec osób trzecich. W ocenie Prezesa Urzędu, wpisanie postanowień do Rejestru, oznacza zatem, że od tej chwili są one zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do Rejestru, dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców. Za takim ujęciem przemawia podstawowy cel postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za sprzeczne 18 z obowiązującym porządkiem prawnym bądź dobrymi obyczajami. Chodzi bowiem o to, by prawa i obowiązki przyszłych potencjalnych konsumentów nie były kształtowane na podstawie postanowień umownych uznanych przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Ponadto, zdaniem Prezesa Urzędu, zakaz stosowania niedozwolonych postanowień wpisanych do Rejestru dotyczy także postanowień podobnych. Może zdarzyć się bowiem taka sytuacja, w której przedsiębiorca stosować będzie umowę w której zawarte będą postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu są różne. W związku z tym, zakazane jest też stosowanie postanowienia, którego zakres jest tożsamy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność tychże postanowień. Stanowisko Prezesa Urzędu znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Sąd Najwyższy uznał również, iż jeżeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określoną klauzulę za niedozwoloną w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów jest art. 24 ust. 2 pkt 1 – dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli zmiany te nie prowadzą do zmiany istoty klauzuli. W tym stanie rzeczy należy wskazać, iż Prezes Urzędu ustalił, że Michał Szuba stosował w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra postanowienia o treści: „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym terminie.” i „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług” , a w Regulaminie placówki w brzmieniu z dnia 31 stycznia 2011 r. i w Regulaminie placówki w brzmieniu z dnia 19 maja postanowienia o treści: „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Placówka ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym poziomie.” oraz „Placówka zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć.” . Wskazane postanowienia są w ocenie Prezesa Urzędu tożsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod poz. 1091 o treści: „Szkoła zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin prowadzenia zajęć, połączenia grup lub zmiany oferty w przypadku, gdy liczebność grupy wynosi mniej niż 50% stanu maksymalnego” (wpis z dnia 29.03.2007 r. na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - zwanego dalej: SOKiK z dnia 15.02.2006 r. w sprawie o sygn. akt XVII AmC 35/05). Konsument zawierając umowę decyduje się na konkretne jej warunki (dni, godziny prowadzenia zajęć). Są to istotne warunki umowy. Klauzula wpisana do Rejestru jak i klauzule stosowane przez Michała Szubę przewidują natomiast prawo jednostronnej zmiany przez przedsiębiorcę istotnych warunków umowy przy jednoczesnym braku możliwości wypowiedzenia umowy przez konsumenta. Zatem, pomimo tego, że zaproponowane przez przedsiębiorcę nowe warunki umowy mogą nie być zgodne z potrzebami i oczekiwaniami konsumenta jest on nadal zobowiązany do realizacji umowy i do spełniania świadczeń na rzecz przedsiębiorcy. Narusza to w sposób istotny dobre 19 obyczaje i interesy konsumentów, z tych też względów wskazane klauzule stanowią niedozwolone postanowienia wzorca umowy. Michał Szuba stosował w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra postanowienie o treści: „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych” w związku z postanowieniem o treści: „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)” . Wskazane postanowienia są tożsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod poz. 961 o treści: „Zleceniobiorca ma prawo usunięcia uczestnika szkolenia z pojedynczych zajęć lub dyscyplinarnego usunięcia z kursu, bez prawa zwrotu poniesionych opłat, w następujących przypadkach: - stawienia się na zajęcia dydaktyczne w stanie wskazującym na spożycie alkoholu lub innych środków odurzających, - podejmowania przez uczestnika szkolenia działań powszechnie nieakceptowanych społecznie, utrudniających pracę lektorów lub dezorganizujących działalność grupy dydaktycznej” (wpis z dnia 27.11.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z 12.04.2006 r., sygn. akt XVII AmC 15/05), klauzulą wpisaną pod poz. 774 o treści: „Studium ma prawo odstąpić od umowy bez możliwości zwrotu opłat określonych w pkt 1 ze strony Słuchacza z powodu (…) naruszenia dóbr Studium i warunków współżycia społecznego oraz zasad obowiązujących w placówkach oświatowych.” (wpis z dnia 03.07.2006 na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27.04.2007 r. sygn. akt XVII AmC 62/05), a także z klauzulą wpisaną do Rejestru pod poz. 972 o treści: „W przypadku dobrowolnej rezygnacji z kursu lub dyscyplinarnego skreślenia z listy słuchaczy na zasadach określonych w punkcie 6 Ogólnych Warunków Uczestnictwa zwrot opłat wniesionych za kurs nie przysługuje” (wpis z dnia 3 stycznia 2007 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt XVII AmC 21/05) i z klauzulą wpisaną pod poz. 846 o treści: „W razie zerwania umowy z winy słuchacza wpłacone kwoty nie podlegają zwrotowi.” (wpis z dnia 25.08.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dn. 13.06.2006 r. sygn. akt XVII AmC 67/05). We wskazanych klauzulach organizator kursu zastrzegł, iż w razie rozwiązania umowy z winy konsumenta (w tym rozwiązania z przyczyn dyscyplinarnych – jeśli chodzi o omawiany wzorzec umowy okoliczność taką precyzuje punkt 7.2 Regulaminu o treści: „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych”) organizator kursu nie jest zobowiązany do zwrotu uiszczonych przez konsumenta opłat. Klauzule te są odpowiednikiem niedozwolonego postanowienia wzorca umowy wskazanego w art. 385 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) – zwanej dalej k.c., gdyż przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta w sytuacji, gdy strony rozwiązują umowę. Jak podkreślił Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nawet w sytuacji, jeśli skreślenie z listy słuchaczy następuje z przyczyn leżących po stronie konsumenta, to nie uzasadnia to odmowy zwrotu wniesionej przez konsumenta opłaty. Kompensacie ewentualnej szkody wynikającej z tego tytułu służą roszczenia odszkodowawcze, w tym kary umowne, a także odstępne. Ponadto, posłużenie się przez przedsiębiorcę pojęciami nieostrymi takimi jak „działania powszechnie nieakceptowane społecznie” daje mu możliwość dokonywania wiążącej i korzystnej interpretacji umowy, a więc i szerokiej interpretacji zachowań konsumentów. Do przedsiębiorcy będzie bowiem należała ocena tego, czy zachowanie konsumenta jest podstawą do jego dyscyplinarnego usunięcia z kursu bez prawa żądania zwrotu poniesionych opłat. Postanowienie takie stawia więc przedsiębiorcę w 20 uprzywilejowaniej pozycji wobec konsumenta i narusza jego istotne interesy, a także dobre obyczaje. Michał Szuba stosował w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra postanowienie o treści: „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi”. Jest ono tożsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod poz. 727 o treści: ”Przerwanie studiów, ich niepodjęcie lub skreślenie z listy studentów z przyczyn leżących po stronie studenta powoduje brak możliwości zwrotu uiszczonego już czesnego” (wpis z dnia 29.05.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27.02.2006 r., sygn. akt XVII AmC 105/04) oraz z klauzulą wpisaną pod poz. 972 o treści: „W przypadku dobrowolnej rezygnacji z kursu lub dyscyplinarnego skreślenia z listy słuchaczy na zasadach określonych w punkcie 6 Ogólnych Warunków Uczestnictwa zwrot opłat wniesionych za kurs nie przysługuje” (wpis z dnia 3 stycznia 2007 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt XVII AmC 21/05). Należy wskazać, że do umowy o świadczenie usług edukacyjnych odpowiednie zastosowanie mają przepisy dotyczące umowy zlecenia (art. 750 k.c.). Zgodnie z art. 746 §1 k.c. dający zlecenie może je wypowiedzieć z każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu powinien także naprawić szkodę. Przepis art. 385 3 pkt 12 i 13 k.c. stanowi natomiast, że niedozwolonym postanowieniem jest takie, które wyłącza możliwość zwrotu konsumentowi uiszczonej opłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub w części, w przypadku gdy konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania oraz przewiduje utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, w przypadku, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy. Jak wskazał Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów cyt. zapisy wprowadzają odmowę zwrotu przez przedsiębiorcę uiszczonej przez konsumenta zapłaty a nie potrącenie np. kary umownej. Zarzut ponoszenia szkód w przypadku odstąpienia od umowy nie uzasadnia odmowy zwrotu świadczenia, bowiem kompensacie ponoszonych szkód służą inne instytucje prawne np. odszkodowanie na zasadach ogólnych, kara umowna. Wskazane postanowienia wprowadzają bardzo dotkliwe skutki dla konsumenta, gdyż nie uwzględniają możliwości rozwiązania przez konsumenta umowy z ważnych przyczyn leżących po jego stronie i pomijają obowiązujące regulacje prawne, jakie gwarantują konsumentowi w takiej sytuacji prawo do zwrotu części opłaty, jaką uiścił na rzecz przedsiębiorcy. Prezes Urzędu ustalił ponadto, że Michał Szuba stosował w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra postanowienie o treści: „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” , a w Regulaminie placówki w brzmieniu z dnia 31 stycznia 2011 r. i w brzmieniu z dnia 19 maja 2011 r. postanowienia o treści: „Placówka nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” Wskazana klauzule w ocenie Prezesa Urzędu są tożsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod poz. 753 o treści: ”Leader School” nie ponosi odpowiedzialności za rzeczy pozostawione na terenie szkoły” (wpis z dnia 20.06.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27.03.2006 r., sygn. akt XVII AmC 40/05). Przez zastosowanie we wzorcu tego rodzaju postanowienia przedsiębiorca dąży do całkowitego uwolnienia się od odpowiedzialności za mienie konsumentów. W ocenie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pozostaje to w sprzeczności 21 z istotą zawartej przez strony umowy, ponieważ konieczność dbania o bezpieczeństwo swych rzeczy może utrudnić konsumentowi prawidłowe korzystanie i uczestnictwo w zajęciach, jest źródłem dyskomfortu, który może uniemożliwić mu osiągnięcie zamierzonego celu. Klauzule zwalniające przedsiębiorcę od odpowiedzialności za rzeczy wniesione przez konsumenta na przechowanie są klauzulami niezgodnymi z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa tj. art. 835-845 k.c. Z tego względu w orzecznictwie od dawna istnieje utrwalony pogląd, iż niedopuszczalne jest wyrażanie w formie anonsów, ogłoszeń, regulaminów itp. zastrzeżeń przechowawcy wyłączających lub ograniczających jego odpowiedzialność (por. orz. SN z 03.03.1938 r. C II 2298/37 „Przegląd Prawa i Administracji 1938, nr 3, poz. 219, uchwała SN z 16.12.1977 r. CZP 94/77, OSNCP 1978, nr 8, poz. 134, wyrok SN z 07.05.1926 r., C 91/26, OSP 1927, poz. 71). Umowa przechowania może być zawarta w dowolnej formie (także dorozumianej). Obowiązek przechowania rzeczy może wynikać z różnego rodzaju umów np. umowy o pracę, bądź umowy o świadczenie usług (przykładowo umowa przechowania może powstać między lekarzem a pacjentem, który przyszedł na wizytę, między zakładem fryzjerskim a klientem tego zakładu, między zakładem gastronomicznym a klientem tego zakładu). Jako umowa uboczna przechowanie pozostaje wtedy nieodzownym elementem dla osiągnięcia skutku prawnego stanowiącego cel umowy głównej. Z istoty umowy o przechowanie wynika, że przechowawca odpowiedzialny jest za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy oddanej na przechowanie. Z tych względów klauzula zwalniające przedsiębiorcę z odpowiedzialności za utratę rzeczy konsumenta oddanych na przechowanie rażąco godzi w interesy konsumentów i stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Z ustaleń Prezesa Urzędu wynika także, że Michał Szuba stosował w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra postanowienie o treści: „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.” , a w Regulaminie placówki w brzmieniu z dnia 31 stycznia 2011 r. i w brzmieniu z dnia 19 maja 2011 r. postanowienie o treści: „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Placówki, w jej filiach oraz na jego stronie internetowej.” W ocenie Prezesa Urzędu wskazane klauzula są tożsame z klauzulą wpisaną do Rejestru pod poz. 1017 o treści: „Szkoła zastrzega sobie prawo do zmian w regulaminie. Wszelkie planowane zmiany będą podawane do wiadomości słuchacza co najmniej jeden miesiąc przed wprowadzeniem zmian.” (wpis z dnia 05.02.2007 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 21.11.2006 r., sygn. akt XVII AmC 135/05) oraz klauzulą wpisaną pod poz. 751 o treści: ” ”Leader School” zastrzega sobie prawo do zmian w regulaminie, regulaminie czym studenci szkoły będą każdorazowo informowani” (wpis z dnia 20.06.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 27.03.2006 r., sygn. akt XVII AmC 40/05). Należy wskazać, że Regulamin (uczelni, szkoły językowej, kursu tańca, czy klubu sportowego) jest integralną częścią umowy o świadczenie usługi zawieranej z konsumentem. Powyżej wskazane postanowienia uprawniają przedsiębiorcę do dokonania jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w umowie, stanowią zatem odpowiednik niedozwolonego postanowienia wzorca umowy wskazanego w art. 384 3 pkt 10 k.c. Dodatkowo, pomimo prawa przedsiębiorcy do dokonania zmian umowy nie przewidują równoległego uprawnienia konsumenta do odstąpienia od umowy. Jednocześnie też, poprzez zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązku doręczenia konsumentowi na piśmie zmienionego wzorca regulaminu powodują, iż konsument nie otrzymuje rzetelnej 22 informacji o ewentualnej zmianie treści umowy w taki sposób, w jaki stanowią o tym przepisy prawa. Umowa łącząca uczestnika i organizatora kursu ma charakter umowy ciągłej i podlega rygoryzmom umów konsumenckich określonym w art. 384 i 384 1 k.c. Oznacza to, że ustalony wzorzec umowy (w tym także regulamin) wiąże konsumenta, jeśli został mu doręczony przy zawarciu umowy. Dotyczy to również zmiany wzorca w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym. Sposób powiadamiania uczestników o zmianie regulaminu poprzez ogłoszenie go w siedzibie organizatora i opublikowanie na stronach internetowych organizatora kursu nie spełnia zatem realizacji wynikającego z prawa obowiązku doręczenia konsumentowi wzorca umowy i w rezultacie stanowi niedozwoloną klauzulę umowną. Prezes Urzędu ustalił też, że Michał Szuba stosował w Regulaminie świadczenia usług przez Studio Iskra postanowienie o treści: „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” , a w regulaminie placówki w brzmieniu z dnia 31 stycznia 2011 r. i z dnia 19 maja 2011 r. postanowienie o treści: „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Placówki lub według miejsca prowadzenia Zajęć” (odpowiednik postanowienia z pkt 8.5 Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra o treści „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” ). Wskazane postanowienia w ocenie Prezesa Urzędu są tożsame z klauzulą wpisaną do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod poz. 801 o treści: ”W przypadku nie dojścia przez strony do porozumienia, sądem właściwym do rozstrzygnięcia wszelkich sporów będzie Sąd właściwy dla siedziby Uniwersyteckiej Szkoły Kształcenia Indywidualnego” (wpis z dnia 03.08.2006 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 11.05.2006 r., sygn. akt XVII AmC 176/05) oraz z klauzulą wpisaną do Rejestru pod poz. 445 o treści: „Sądem właściwym dla rozpoznania sporów powstałych na tle niniejszej umowy jest sąd miejsca wykonania umowy” (wpis z dnia 05.05.2005 r. na podstawie wyroku SOKiK z dnia 16.02.2005 r. sygn. akt XVII AmC 98/03). Zapisy tego rodzaju narzucają konsumentowi umowną – wyłączną właściwość sądu do rozpatrywania sporów wynikłych z umowy stanowiąc, iż do rozpoznania sprawy właściwy jest sąd, który nie jest wyłącznie właściwy według właściwości ogólnej lub przemiennej wynikającej z przepisów postępowania cywilnego. Tym samym zapisy te stanowią odpowiednik niedozwolonego postanowienia wzorca umowy wskazanego w art. 385 3 pkt 23 k.c., gdyż narzucają one rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy. W przypadku klauzuli stosowanej przez Michała Szubę, należy wskazać, że zgodnie z przepisami prawa w sytuacji, gdy konsument byłby pozwanym w procesie wytoczonym przez przedsiębiorcę, sądem właściwym do rozpoznania sprawy byłby sąd właściwy dla miejsca zamieszkania konsumenta (tak art. 27 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 297 ze zm.) – zwanej dalej k.p.c.), bądź sąd właściwy dla miejsca wykonania umowy (art. 34 k.p.c.). Zgodnie z zapisem stosowanym przez organizatora kursu, w takiej jednak sytuacji – zgodnie z umową, sprawa toczyć ma się przed sądem właściwym dla siedziby organizatora kursu albo sądem właściwym dla miejsca wykonania umowy. Powyższe stanowi o tym, że pomimo alternatywnego sposobu określenia sądu właściwego do rozpoznawania sporów wynikłych z umowy, stosowany przez Michała Szubę zapis rażąco godzi w interesy konsumentów, gdyż w przypadku, kiedy konsument ma status pozwanego wyłącza rozpoznanie sprawy przez sąd, który jest właściwy według przepisów o właściwości miejscowej ogólnej. Zapis ten jest zatem tożsamy z dotychczas wpisanymi do Rejestru postanowień wzorca umowy uznanych za niedozwolone. 23 W tym stanie rzeczy Prezes Urzędu uznał, iż stosowanie przez Michała Szubę wskazanych postanowień wzorców umów jest bezprawne. Wobec powyższego Prezes Urzędu stwierdził, że druga przesłanka niezbędna do udowodnienia stosowania przez Michała Szubę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona . Ad 3) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2003 r., sygn. akt I CKN 504/01). Dla udowodnienia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, tj. tych, którzy zapoznali się, bądź mogli zapoznać się ze stosowanymi przez Michała Szubę wzorcami umów zawierającymi kwestionowane postanowienia i zawarli, bądź mogli zawrzeć umowę z tym przedsiębiorcą. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Michała Szuby nie dotyczy interesów poszczególnych konsumentów, których sprawy mają charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami nieokreślonej liczby konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy kontrahentów Michała Szuby. Interes konsumentów należy przy tym rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych. Stosowanie opisanej wyżej praktyki polegającej na stosowaniu we wzorcach umów postanowień bezprawnych - tożsamych z wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. godzi zatem w zbiorowe interesy konsumentów. 24 Wobec powyższego Prezes Urzędu stwierdził, że trzecia przesłanka niezbędna do udowodnienia stosowania przez Michała Szubę praktyki wskazanej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów została spełniona . Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie wydaje się decyzji, o której mowa w art. 26 tej ustawy, jeżeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 tej ustawy. W powyższym przypadku Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na przedsiębiorcy. W toku postępowania Prezes Urzędu ustalił, że Michał Szuba zaprzestał stosowania Regulaminu świadczenia usług przez Studio Iskra w dniu 7 marca 2011 r. oraz że umowy zawarte na podstawie tego regulaminu wygasły w dniu 20 czerwca 2011 r. (dowód: oświadczenie Michała Szuby karty Nr 9-10 oraz 108-110, punkt 4.1 tego regulaminu karta Nr 16-17). Prezes Urzędu ustalił jednocześnie, że Michał Szuba stosował Regulamin placówki w brzmieniu nadanym mu w dniu 31 stycznia 2011r. w okresie od dnia 7 marca 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r., przy czym umowy zawarte na podstawie tego regulaminu wygasły najpóźniej w dniu 31 sierpnia 2011 r. (dowód: oświadczenie Michała Szuby karty Nr 108-110, pkt 4.1, 4.2 i 4.6 tego regulaminu karta Nr 135). Prezes Urzędu ustalił także, że Michał Szuba stosował Regulamin placówki w brzmieniu z dnia 19 maja 2011 r. w okresie od dnia 1 września 2011 r. do dnia 7 marca 2012 r., przy czym umowy zawarte na podstawie tego regulaminu wygasły najpóźniej w dniu 31 sierpnia 2012 r. (dowód: oświadczenie Michała Szuby karty Nr 108-110, pkt 4.1, 4.2 i 4.5 tego regulaminu karta Nr 121). W piśmie z dnia 9 marca 2012 r. (dowód: karty Nr 49-76) Michał Szuba poinformował, że dokonał zmian w Regulaminie placówki mających na celu wyeliminowanie postanowień zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu. Z treści nowego Regulaminu placówki wynika, że zmiany zostały wprowadzone z dniem 7 marca 2012r. Analiza zmian wprowadzonych przez Michała Szubę Regulaminie placówki z dniem 7 marca 2012r. w ocenie Prezesa Urzędu pozwala przyjąć, iż aktualnie regulamin ten nie zawiera postanowień, które zostały zakwestionowane przez Prezesa Urzędu w toku niniejszego postępowania. Jednocześnie, Michał Szuba w piśmie z dnia 9 marca 2012 r. (dowód: karta Nr 51) wskazał, że zmieniony Regulamin był wprowadzany w życie poprzez doręczanie go konsumentom na ich adresy zamieszkania. W piśmie z dnia 31 maja 2012 r. (dowód: karty Nr 82- 103) Michał Szuba wyjaśnił, że proces wdrażania nowego Regulaminu został zakończony, gdyż informacje o zmianie Regulaminu zostały przesłane wszystkim klientom, którzy zawarli z nim umowy. Wyjaśnił przy tym, że korespondencja do konsumentów w tej sprawie kierowana była listami zwykłymi. Jako dowód potwierdzający okoliczność ponoszenia kosztów korespondencji do konsumentów Michał Szuba przedstawił faktury wystawione przez Pocztę Polską S.A. z okresu od 6 marca 2012 r. do 27 kwietnia 2012 r. (dowód: karty Nr 89-103). Biorąc powyższe pod uwagę Prezes Urzędu przyjął, iż Michał Szuba zaniechał stosowania niedozwolonej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I.1 sentencji decyzji z dniem 7 marca 2011 r. (a zatem z dniem wprowadzenia w życie Regulaminu placówki w brzmieniu z dnia 31 stycznia 2011 r.), a niedozwolonej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I.2 sentencji decyzji z dniem 25 7 marca 2012 r. (a zatem z dniem wprowadzenia w życie Regulaminu placówki w brzmieniu z dnia 7 marca 2012 r.) oraz dobrowolnie usunął trwające skutki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Wobec spełnienia przesłanek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przesłanki wyrażonej w art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji . Ad II. sentencji decyzji Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w swojej decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis ten stanowi podstawę i górną granicę ustalenia kary dla Michała Szuby, który w 2011 r. osiągnął przychód w wysokości (tajemnica przedsiębiorstwa ). W związku z powyższym maksymalna kara nałożona na Michała Szubę może wynieść (tajemnica przedsiębiorstwa). Z treści przepisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika, iż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urzędu zależy - w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadności nałożenia kary pieniężnej wraz z określeniem jej wysokości. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże art. 111 wskazuje, że ustalając wysokość kary Prezes Urzędu winien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. Podkreślić przy tym należy, iż nakładana przez Prezesa Urzędu kara finansowa pełnić powinna funkcje: represyjną, prewencyjną i edukacyjną. Ustalając wymiar kary Prezes Urzędu bierze przede wszystkim pod uwagę funkcję prewencyjną kar, w tym prewencję ogólną. Kara bowiem winna być ustalona tak, aby powstrzymywać przedsiębiorcę stosującego praktykę oraz innych przedsiębiorców przed stosowaniem w przyszłości tego typu praktyk w obrocie z konsumentami. Zachodzi zatem konieczność wymierzenia kary o takiej wysokości, która zniechęci przedsiębiorców zajmujących się usługami edukacyjnymi do stosowania postanowień umownych sprzecznych z obowiązującym prawem, a tym samym zobliguje ich do bieżącego uaktualniania stosowanych przez siebie wzorców. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie na Michała Szubę kary pieniężnej za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów opisaną w punkcie I sentencji decyzji. Ustalając wymiar kary za powyższą praktykę Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi naruszenia, na podstawie czego ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszej kalkulacji kary, a następnie uwzględniając wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające odpowiednio modyfikował ustaloną wysokość kwoty bazowej. 26 Dokonując ustalenia wagi naruszenia Prezes Urzędu wziął pod uwagę, w jakim stopniu i w jaki sposób zakwestionowane postanowienia wpływają na sytuację prawną i ekonomiczną konsumentów. I tak, postanowienia o treści wskazanej w pkt I.1.1 i I.1.2 sentencji decyzji o treści: „Organizator zachowuje prawo do rozwiązania bez wypowiedzenia umowy o świadczenie usług w razie nieprzestrzegania postanowień niniejszego Regulaminu lub naruszania zasad współżycia społecznego oraz norm porządkowych” , „(…) W razie rozwiązania umowy przez Organizatora z winy Klienta Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi (…)” , „W razie rozwiązania przez Klienta umowy z przyczyn niedotyczących Organizatora, Organizator nie jest zobowiązany do zwrotu pieniędzy za niewykorzystane Usługi” w istotny sposób mogły godzić w interesy ekonomiczne konsumentów. Skreślenie z listy słuchaczy z przyczyn leżących po stronie konsumenta nie uzasadnia odmowy zwrotu wniesionej przez konsumenta opłaty. Kompensacie ewentualnej szkody wynikającej z tego tytułu służą roszczenia odszkodowawcze, w tym kary umowne, a także odstępne. Postanowienia tego rodzaju stawiały więc przedsiębiorcę w uprzywilejowaniej pozycji wobec konsumenta i mogły powodować nadużycie pozycji przedsiębiorcy w sferze interesów ekonomicznych konsumenta poprzez bezprawną odmowę zwrotu świadczeń wniesionych przez konsumenta. Postanowienia o treści zawartej w punkcie I.2.1 i I.2.2 sentencji niniejszej decyzji o treści: „Jeśli ilość Uczestników danych Zajęć jest mniejsza niż 12 Studio Iskra ma prawo odwołać Zajęcia przedstawiając grupie alternatywny termin lub połączyć grupę z inną o zbliżonym terminie.” i „Organizator zastrzega sobie prawo zmiany dni i godzin Zajęć lub innych Usług” przewidywały prawo jednostronnej zmiany przez przedsiębiorcę istotnych warunków umowy przy jednoczesnym braku możliwości wypowiedzenia umowy przez konsumenta. Powyższe naruszało interesy prawne konsumenta. Ponadto, mogły godzić w interesy ekonomiczne konsumenta w sytuacji, gdy nowe, zaproponowane przez przedsiębiorcę warunki umowy nie były zgodne z potrzebami i oczekiwaniami konsumenta, a pomimo tego konsument był nadal zobowiązany do realizacji umowy i do spełniania świadczeń na rzecz przedsiębiorcy. Postanowienia wskazane w pkt I.2.3 sentencji decyzji o treści: „Organizator nie odpowiada za rzeczy pozostawione przez Uczestnika w lokalu bądź na terenie budynku, w którym prowadzone są zajęcia” były bezprawne i w istotny sposób mogły godzić w interesy ekonomiczne konsumentów. Pozbawiały one konsumentów prawa dochodzenia roszczeń finansowych od przedsiębiorcy w wypadku utraty rzeczy wniesionych do budynku lub lokalu, w którym odbywały się zajęcia. Powyższe mogło prowadzić do znacznych strat majątkowych biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy tj. to, że konsumenci korzystający z kursów tańca nie wnoszą ze sobą na zajęcia toreb, odzieży wierzchniej oraz obuwia zimowego. Postanowienia wskazane w pkt I.2.4 sentencji decyzji o treści: „Zmiana niniejszego Regulaminu zostanie niezwłocznie podana do wiadomości Uczestników i Klientów poprzez ogłoszenie w siedzibie Organizatora oraz na jego stronie internetowej.” naruszały interes prawny konsumentów, gdyż przewidywały sposób dokonywania zmian wiążącej strony umowy w sposób sprzeczny z prawem, pozbawiając konsumenta prawa do należytej informacji. Postanowienia wskazane w pkt I.2.5 sentencji decyzji o treści: „Wszelkie spory dotyczące świadczonych Usług będą rozstrzygane przez sądy powszechne właściwe dla siedziby Organizatora lub według miejsca świadczenia Usługi.” dotyczące narzucenia konsumentom umownej właściwości sądu właściwego do rozpoznania sporu wynikłego z umowy naruszały interesy prawne konsumentów, ponieważ pozbawiały ich możliwości wyboru sądu, przed którym 27 można wytoczyć powództwo w sprawie roszczeń wynikłych z umowy, bądź też powodowały, że w sytuacji, gdy konsument jest pozwanym, właściwym do rozpoznania sprawy nie jest sąd właściwości ogólnej tj. sąd miejsca zamieszkania konsumenta. Powyższe mogło narażać konsumentów na ponoszenie niepotrzebnych obciążeń ekonomicznych związanych z przejazdami i utratą czasu w przypadku prowadzenia sporu sądowego z przedsiębiorcą. Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu zbadał w dalszej kolejności, czy naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Konieczność brania pod uwagę tej przesłanki w przypadku stosowania kar pieniężnych wynika bezpośrednio z art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tego względu, nakładając karę pieniężną, Prezes Urzędu wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Michała Szubę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zdaniem Prezesa Urzędu, opisane w niniejszej decyzji działania – podejmowane przez Michała Szubę w zakresie stosowania w obrocie z udziałem konsumentów wzorców umowy zawierających postanowienia tożsame z wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., powinny były się kojarzyć z nieuchronnością bezprawnego naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyznać, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania wyjaśnienia i informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Michała Szuby. Pomimo tego – jak już wcześniej wskazano – samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Następnie, Prezes Urzędu ocenił, czy stosowana praktyka miała charakter długotrwały. Prezes Urzędu uznał, że stosowanie niedozwolonych postanowień określonych w pkt I.2 sentencji decyzji było długotrwałe, gdyż funkcjonowały one w obrocie z konsumentami od dnia 20 sierpnia 2009 r. do dnia 7 marca 2012 r., a zatem przez okres niemalże trzech lat. Jeśli chodzi o postanowienia określone w pkt I.1 sentencji decyzji to okres ten wynosił od dnia 20 sierpnia 2009 r. do dnia 7 marca 2011 r., a zatem niecałe dwa lata. Podsumowanie wagi wskazanych naruszeń pozwoliło Prezesowi Urzędu na stwierdzenie, iż kwota bazowa kary kształtuje się na poziomie ( tajemnica przedsiębiorstwa ) % przychodu osiągniętego przez Michała Szubę w 2011 r. z tytułu praktyki opisanej w punkcie I sentencji decyzji, czyli 7.451,63 zł (siedem tysięcy czterysta pięćdziesiąt jeden tysięcy złotych 63/100). Nakładając karę pieniężną, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy w sprawie wystąpiły okoliczności łagodzące, bądź obciążające mające wpływ na wymiar kary. Prezes Urzędu nie dopatrzył się w sprawie okoliczności łagodzących. Michał Szuba wprawdzie zaniechał stosowania niedozwolonych postanowień zawartych we wzorcu Regulamin świadczenia usług przez Studio Iskra, co mogłoby stanowić okoliczność łagodzącą, jednakże zaniechanie to nie doprowadziło do wyeliminowania wszystkich niedozwolonych postanowień z obrotu, gdyż znalazły się one w kolejnych stosowanych przez niego wzorcach umowy. Dopiero wzorzec stosowany od dnia 7 marca 2012 r. zawierał zmiany, które wyeliminowały z obrotu niedozwolone postanowienia. W tej sytuacji brak jest jednak podstaw, aby przyjąć, że zaniechanie stosowania praktyki może stanowić okoliczność łagodzącą przy wymiarze kary, albowiem nie nastąpiło ono niezwłocznie po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Jednocześnie, dokonując oceny praktyki Prezes Urzędu uwzględnił w sprawie 28 okoliczność obciążającą tj. ponadlokalny zasięg stosowanej praktyki, gdyż Michał Szyba prowadzi działalność na terenie ( tajemnica przedsiębiorstwa ), a zatem na znacznej części rynku krajowego. Powyższe spowodowało zwiększenie kary o 10% kwoty bazowej, czyli o 745,16 zł. Podsumowując - ostateczny wymiar kary pieniężnej, po zaokrągleniu do pełnego złotego wynosi 8.197 złotych (osiem tysięcy sto dziewięćdziesiąt siedem złotych) i odpowiada ( tajemnica przedsiębiorstwa ) % przychodu Michała Szuby z 2011 r. oraz ( tajemnica przedsiębiorstwa ) % kary maksymalnej, jaka mogłaby być na niego nałożona. W ocenie Prezes Urzędu kara pieniężna w takim wymiarze jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i współmierna do możliwości finansowych Michała Szuby. Prezes Urzędu uznał, że prawidłowo spełni zarówno funkcję represyjną, jak i swoje zadania w zakresie prewencji generalnej i indywidualnej, zapobiegając stosowaniu podobnych naruszeń w przyszłości zarówno przez tego przedsiębiorcę, jak i przez innych przedsiębiorców. Ad III. sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 tej ustawy, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu i w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów tejże ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, zobowiązany jest ponieść koszty postępowania. Przedmiotowe postępowanie wykazało, iż Michał Szuba dopuścił się stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia pism urzędowych. Kosztami niniejszego postępowania są koszty doręczenia Michałowi Szubie – stronie postępowania – pism urzędowych, które wyniosły 71,95 zł (słownie: siedemdziesiąt jeden złotych 95/100). W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił obciążyć Michała Szubę kwotą 71,95 zł (słownie: siedemdziesiąt jeden 95/100). W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów koszty niniejszego postępowania Przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231 000000 w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony 29 Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Jednak w przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III sentencji niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c., przysługuje zażalenie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Łodzi. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Romańczak-Graca