RLU-12/2000

Lublin, dnia 30 sierpnia 2000 r. RLU 56S- 5/138/2000/MW Decyzja RLU – Nr 12 /2000 r. Na podstawie : I. art. 104 k.p.a. i art. 8 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów ( Dz. U. z 1999 r. Nr 52 poz. 547 ze zm. ), po rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek Edyty P. prowadzącej usługi pogrzebowe ul. Cicha 6 we W. przeciwko firmie „F” s.c. ul. Piłsudskiego 64/IX we W. stwierdza się stosowanie i nakazuje zaniechania stosowania praktyki monopolistycznej , polegającej na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji, poprzez nieobciąŜanie rodzin osób zmarłych opłatami za „wynajem kaplicy” , „korzystanie z chłodni” , „ korzystanie z pomieszczeń prosektorium przez rodzinę zmarłego” o ile rodzina zleci usługę pogrzebową dzierŜawcy prosektorium . II art. 104 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 pkt. 3 ustawy cyt w pkt I po rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek Edyty P. prowadzącej usługi pogrzebowe ul. Cicha 6 we W. przeciwko „F” s.c. ul. Piłsudskiego 64/IX we W. odmawia się stwierdzenia stosowania i nakazania zaniechania stosowania praktyki monopolistycznej , polegającej na pobieraniu nadmiernie wygórowanych cen za świadczone usługi prosektoryjne. UZASADNIENIE Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie wpłynął wniosek Edyty P. świadczącej usługi pogrzebowe na terenie W. z Ŝądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk monopolistycznych przez firmę „F” s.c. we W.. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł , Ŝe firma „F” s.c. w wyniku przetargu na obsługę techniczną i gospodarczą SPZOZ we W. dzierŜawi budynek prosektorium przy SP ZOZ we W. . W budynku tym firma „F”s.c. prowadzi działalność gospodarczą , polegającą na świadczeniu usługi związanych z prowadzeniem prosektorium oraz usługi pogrzebowe. Uprzywilejowana pozycja firmy związana z powyŜszą lokalizacją oraz świadczeniem przez jedną firmę usług związanych z prosektorium oraz usług pogrzebowych jest wykorzystywana przez firmę „F” do stosowania praktyk monopolistycznych. Praktyki te przejawiają się w opanowaniu rynku funeralnego i stosowaniu zupełnej dowolności w pobieraniu opłat za wykonywane usługi , jak i uniemoŜliwianiu dostępu do rynku innym 2 przedsiębiorcom . Rodzina zmarłego w szpitalu kierowana jest zazwyczaj do prosektorium prowadzonego przez firmę „F” , gdzie pracownicy tej firmy narzucają rodzinie kompleksowe przeprowadzenie pogrzebu . Firma „F” wykorzystując swoją pozycję na rynku pobiera opłaty za umycie , ogolenie i ubranie zwłok osób zmarłych w szpitalu w wysokości 150 zł oraz za korzystanie z kaplicy przyszpitalnej w wys. 30 lub 20 zł. Z powodu monopolizacji przez firmę „F” rynku usług pogrzebowych we W. kondycja pozostałych firm działających na tym rynku znacznie podupadła , zdaniem wnioskodawcy działania tej firmy zmierzają do całkowitej eliminacji konkurencji na rynku. Firma „F” w wyjaśnieniach udzielonych organowi antymonopolowemu, w odpowiedzi na wszczęcie postępowania nie uznała zarzutu stosowania praktyk monopolistycznych . Wyjaśniła , Ŝe Spółka prowadzi całodobową obsługę SP ZOZ we W. związaną z utrzymaniem ruchu w tej jednostce tzn. usługi ślusarskie , stolarskie , szklarskie, elektryczne wod-kan. , c.o. , roboty ogólnobudowlane, sprzątanie terenu i inne prace zlecone oraz obsługę prosektorium przyszpitalnego na podstawie dwóch umów najmu i dzierŜawy zawartych w dniu 31.12.1999 r. ze SP ZOZ we W. . Ponadto, w dzierŜawionych pomieszczeniach prosektorium świadczy usługi pogrzebowe . Spółka zaprzecza jakoby w jakikolwiek sposób ograniczała konkurencję na rynku usług pogrzebowych we W. . Dostęp innych przedsiębiorców do pomieszczeń prosektorium jest całkowicie swobodny. Pozostałe firmy pogrzebowe działające na rynku mogą nieodpłatnie umieszczać ta tablicy w holu prosektorium swoje ogłoszenia i reklamy. Spółka nie pobiera teŜ Ŝadnych opłat za ustawienie karawanu przedsiębiorcy pogrzebowego w celu wykonania usługi pogrzebowej na nieruchomości dzierŜawionej przez Spółkę . Nie jest równieŜ prawdą, Ŝe rodzina osoby zmarłej pozbawiona jest prawa wyboru co do usługodawcy pogrzebowego , poniewaŜ reklamy firm konkurencyjnych umieszczone są w róŜnych punktach miasta , w tym i na trasie dojazdowej do szpitala . Spółka nie pobiera Ŝadnych opłat za przechowywanie w chłodni zwłok osób zmarłych w szpitalu do 12 godzin. Pobiera natomiast opłaty wg cennika za powtórne – na Ŝądanie rodziny umycie , ogolenie i ubranie zwłok . Ponadto, pobiera opłaty za włoŜenie do trumny, transport do karawanu i załadunek, skorzystanie z kaplicy oraz skorzystanie z pomieszczeń prosektorium przez rodzinę zmarłego w celu osobistego umycia i ogolenia i ubrania zwłok . Opłaty te pobierane są w kaŜdym przypadku, zgodnie z załączonym cennikiem . Działalność gospodarcza , polegająca na prowadzeniu prosektorium nie jest dla spółki dochodowa , gdyŜ nie przynosi zysków . Spółka kwestionuje wyjaśnienia Ministerstwa Zdrowia odnośnie faktu obowiązywania Instrukcji Nr 35/61 Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 czerwca 1961 r. W konsekwencji , twierdzi , Ŝe nieuzasadniony jest zarzut , Ŝe spółka nie moŜe pobierać opłat za mycie , golenie i ubieranie zwłok , poniewaŜ regulamin w oparciu o który obowiązek umycia , ogolenia i ubrania zwłok spoczywa na szpitalu nie jest aktem normatywnym powszechnie obowiązującym. W odniesieniu do pozostałych usług świadczonych przez Spółkę to ich ceny nie spełniają kryteriów ceny wygórowanej. Zdaniem Spółki , porównanie tych cen z cenami krajowymi oraz z cenami usług świadczonych za granicą świadczy o tym , Ŝe ceny te są przystępne i nie mieszczą się w kategorii cen nadmiernie wygórowanych . 3 Organ antymonopolowy , po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego ustalił i zwaŜył co następuje : Firma „F” s.c. wygrała przetarg nieograniczony ogłoszony przez SP ZOZ we W. na techniczne i gospodarcze utrzymanie ruchu 24 h/dobę w SP ZOZ . Zakres wykonywanych robót obejmuje roboty ślusarskie , stolarskie , szklarskie , elektryczne, instalacji wod. - kan. , remonty , sprzątanie terenu i pomieszczeń biurowych, usługi prosektorium – kompleksowa obsługa . Realizując wyniki przetargu zawarła z SP ZOZ we W. : - nienazwaną umowę z dnia 31 grudnia 1999 r. określającą zakres zleconych Spółce czynności będących przedmiotem specyfikacji z przetargu , zasady wynagrodzenia, okres zawarcia umowy; - umowę najmu - dzierŜawy z dnia 31 grudnia 1999 r. na podstawie której, spółka najmowała budynek prosektorium oraz dzierŜawiła wyposaŜenie tegoŜ prosektorium. Na podstawie par. 2 umowy spółka została zobowiązana do wykorzystywania budynku do spełniania funkcji zgodnie z przeznaczeniem w oparciu o załącznik do instrukcji Ministra Zdrowia nr 35/61 z dnia 9 czerwca 1961 r. w sprawie regulaminów szpitalnych. Zakres obowiązków spółki , oprócz obowiązku zapłaty czynszu za najem i dzierŜawę określały : par. 15 , który stanowił ,,Ŝe najemca – dzierŜawca będzie na rzecz wynajmującego dokonywał transportowania zwłok z obiektów szpitala do przechowalni- chłodni w miarę swoich moŜliwości i potrzeb wynajmującego . Par. 16 , stanowił , Ŝe świadcząc usługi pogrzebowe najemca- dzierŜawca zobowiązuje się uwzględnić prawo osoby zajmującej się pochówkiem osoby zmarłej do wyboru świadczeniodawcy ; Najemca ma ponosić pełne koszty funkcjonowania i utrzymania prosektorium wraz z dokonywaniem remontów bieŜących oraz płacić Wynajmującemu czynsz za najem budynku i dzierŜawę urządzeń . - umowę najmu i dzierŜawy z dnia 31 grudnia 1999 r. dotyczącą najmu części pomieszczeń w budynku Prosektorium z przeznaczeniem na działalność administracyjno – magazynową . Umowy nie określają jakie poŜytki przysługują Spółce w ramach najmu - dzierŜawy ani teŜ nie przewidują , Ŝe w najmowanych pomieszczeniach uczestnik prowadzić będzie zakład pogrzebowy . Firma „F” s.c. działa w obrębie kilku rynków usług lokalnych, natomiast w niniejszej sprawie istotna jest działalność uczestnika w obrębie dwóch rynków usług lokalnych , a mianowicie: - jako dzierŜawca budynku prosektorium na mocy umowy z dnia 31 grudnia 1999 r od SP ZOZ we W. świadczy usługi przechowywania zwłok w chłodni , wynajmu kaplicy, oraz - świadczy usługi w zakresie działalności pogrzebowej w ramach działalności spółki . Na lokalnym rynku usług związanych z przechowywaniem zwłok w prosektorium Spółka posiada pozycję monopolistyczną w rozumieniu art.2 ust. 6 ustawy o przeciwdziałaniu /.../ , gdyŜ nie spotyka się z konkurencją ze strony innych przedsiębiorców . Natomiast działalność w zakresie usług pogrzebowych prowadzi w warunkach konkurencji na rynku . Obok niej na rynku tym działają : 4 Edyta P. – usługi pogrzebowe , BoŜena. T. – usługi pogrzebowe i Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej we W.. Zakres obowiązków firmy F. jako dzierŜawcy prosektorium nie jest dokładnie określony w Ŝadnej umowie , czy teŜ innym akcie wewnętrznym . W odniesieniu do świadczonych usług prosektoryjnych obowiązuje cennik Nr 1 z pozycjami : 1. za korzystanie z pomieszczeń i urządzeń w prosektorium ( gotowość pomieszczeń , wózki do transportu zwłok w prosektorium itp.) - 50 ,00 zł 2. Za korzystanie z kaplicy: - wystawienie do pogrzebu - 30,00 zł; - wystawienie do innych celów – 20 zł. 3. Za przygotowania zwłok do pogrzebu/ ubranie zwłok , włoŜenie do trumny, przeniesienie do środka transportowego i załadunek -150 ,00 zł. 4. Na zlecenie rodziny powtórne mycie , golenie – jako oddzielna usługa – 20 zł. 5. WłoŜenie do trumny – jako oddzielna usługa –20 ,00 zł. 6. Przeniesienie trumny do środka transportowego innej firmy pogrzebowej i załadunek – jako oddzielna usługa – 20 zł. 7. Za przechowywanie zwłok w pomieszczeniach chłodniczych ponad 12 godzin cena zryczałtowana za czas korzystania 20, 00 zł. W cenniku informuje się , Ŝe istnieje moŜliwość przygotowania zwłok do pogrzebu przez rodzinę , wówczas rodzina nie ponosi kosztów wymienionych w pkt. 3 , lecz opłaty z pkt. 1 tj. związane z korzystaniem z pomieszczeń i urządzeń prosektorium w wysokości 50 , 00 zł plus VAT, ewentualnie opłaty z pkt. 5,6 i 7 . Widnieje teŜ informacja , Ŝe zwłoki dostarczane i przyjęte do prosektorium ze szpitala przechowywane są przez okres 12 godzin nieodpłatnie . Uczestnik pobiera następujące opłaty za wykonywane usługi pogrzebowe : 1. Trumna dębowa wraz z klepsydrą od 2-4 szt. – 400.00 zł. 2. Wieńce , wiązanki sztuczne od 10 – 110 zł. 3. Tabliczka z napisem - 15 zł. 4. Transport zwłok w mieście i do 20 km – 50 zł. PowyŜej 20 km za 1km 1zł 40 gr licząc opłatę w jedną stronę. 5. Obsługa pogrzebu – Ŝałobnicy 5 osób - 250 zł . W celu właściwej oceny materiału dowodowego przedstawionego przez strony postępowania Urząd uzyskał wyjaśnienia Ministerstwa Zdrowia – Departament Prawny – pismo z dnia 16.06. 2000 r ) , Ŝe nadal obowiązuje Instrukcja Nr 35/ 62 Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 9 czerwca 1961 r. w sprawie regulaminów szpitalnych ( Dz. Urz. MZiOS Nr 13, poz. 89 ) . Zarzut wnioskodawcy , Ŝe w/w instrukcja obowiązywała jedynie zakłady opieki zdrowotnej , a nigdy nie dotyczyła dzierŜawców prosektoriów jest w świetle w/w pisma oraz w świetle umowy łączącej strony bezzasadna . Par. 20 w/w instrukcji stanowi „ personel szpitala obowiązany jest zwłoki osób zmarłych w szpitalu przed włoŜeniem do trumny umyć , ogolić , ubrać w odzieŜ 5 dostarczoną przez osoby uprawnione do pochowania , bądź w odzieŜ , w której zmarły przybył do szpitala . Par. 14 pkt. 1 stanowi, Ŝe zwłoki osób zmarłych w szpitalu wolno przechowywać w kostnicy szpitalnej w zasadzie nie dłuŜej niŜ 3 doby . PowyŜsze czynności naleŜą do obowiązków szpitala wykonywanych nieodpłatnie . W tracie postępowania organ antymonopolowy przeprowadził kontrolę w SP ZOZ we W. oraz w Firmie „F” s.c. Jak Urząd stwierdził, usługi pogrzebowe i prosektoryjne świadczone są w jednym budynku , na tym samym piętrze , ze wspólna częścią biurową . Na korytarzu w pomieszczeniach firmy Feniks wisi tablica informacyjna, na której umieszczona jest reklama jednego z przedsiębiorców świadczących usługi pogrzebowe na terenie Włodawy . Sama firma „F” nie stosuje Ŝadnej reklamy w formie szyldu z napisem o charakterze świadczonych usług , nie mniej w budynku prosektorium , gdzie przychodzą rodziny w celu załatwienia formalności i odbioru zwłok jest pomieszczenie z wystawionymi do sprzedaŜy trumnami i akcesoriami pogrzebowymi , które uznać naleŜy za formę reklamy usług pogrzebowych . Ponadto , Urząd uzyskał wyjaśnienia od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na okoliczność wywiązywania się przez szpital z obowiązku mycia, goleniu i ubieraniu zwłok osób zmarłych w szpitalu . W piśmie z dnia 16.06. 2000 r. w wyniku ustaleń pokontrolnych Lubelski Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził , Ŝe w SPZOZ we W. nie ma warunków do wykonywania w/w czynności przez personel szpitala i w konsekwencji czynności te nie są przez personel szpitala wykonywane . W oparciu o powyŜsze UOKiK ustalił , Ŝe firma „F” – monopolista na rynku usług prosektoryjnych we W., Ŝąda i pobiera od rodzin osób zmarłych opłat za mycie , golenie , ubieranie zwłok osób zmarłych w szpitalu, w sytuacji, gdy rodzina lub osoba upowaŜniona do przeprowadzenia pogrzebu nie ponoszą takich opłat w Ŝadnym innym prosektorium na terenie województwa lubelskiego W ocenie Urzędu, firma „F” nie posiada uprawnienia do Ŝądania pobierania opłat za w/w czynności . Jak wskazano wyŜej , par. 2 umowy z dnia 31 .12. 1999 r. najmu - dzierŜawy dotyczący pomieszczeń prosektorium zobowiązuje najemcę do spełniania funkcji zgodnie z przeznaczeniem w oparciu o załącznik do instrukcji Ministra Zdrowia nr 35/61 z dnia 9 czerwca 1961 r. w sprawie regulaminów szpitala . NiezaleŜnie więc od kwestionowanego przez Firmę Feniks faktu i zakresu obowiązywania aktualnie w/w instrukcji ( pismo z dnia 16.07. 2000) dzierŜawca prosektorium zobowiązał się w umowie do przestrzegania zawartych tam zapisów, w tym równieŜ w/w instrukcji . Wprawdzie konstrukcja przepisów nie przewiduje odpłatności na rzecz Zakładu Opieki Zdrowotnej za czynności mycia , golenia i ubierania zwłok osób zmarłych w szpitalu , nie moŜna jednak domniemywać ( zgodnie z sugestią firmy „F” ) , Ŝe odpłatność taka nie istnieje . Wątpliwości w tej mierze rozwiało stanowisko Ministerstwa Zdrowia wyraŜone w cyt. wyŜej piśmie , które stwierdza m. in. , Ŝe pobieranie opłat za czynności przed włoŜeniem zwłok do trumny, jak i przechowywanie zwłok osób zmarłych w szpitalu w chłodni jest bezprawne – dotyczy to równieŜ dzierŜawców . 6 Urząd nie dał wiary stanowisku firmy F. jak równieŜ wyjaśnieniom Dyrektor SP ZOZ we W. twierdzących , Ŝe „F” dokonuje usługi powtórnego mycia , golenia i ubierania zwłok wyłącznie na wyraźne Ŝyczenie rodziny . W materiale dowodowym , nie ma Ŝadnej faktury wystawionej przez firmę „F” za powtórne umycie i ogolenie zwłok – na kwotę 20 zł. Przeciwko jej twierdzeniom świadczą wyniki kontroli Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz pismo do UOKIK wystosowane w wyniku tej kontroli . Zdaniem Urzędu , firma F. pobierała opłatę za przygotowanie zwłok do pogrzebu tj. umycie , ogolenie , ubranie w kaŜdym przypadku, o ile nie zrobiła tego rodzina zmarłego , lub nie zlecono tego innej firmie pogrzebowej . Nielogiczne i niekonsekwentne są takŜe wyjaśnienia w tej mierze Firmy „F” , która raz twierdzi , Ŝe przestrzega przepisów instrukcji , a w innym miejscy przedstawia wywód , Ŝe w/w instrukcja jej nie obowiązuje . Ponadto , analiza faktur wykazała , Ŝe rodziny osób zmarłych w szpitalu obciąŜano za wykonanie usługi „ przygotowanie zwłok do pogrzebu” co oznacza ubranie zwłok , włoŜenie do trumny , przeniesienie do środka transportowego i załadunek – cena usługi 150 zł , a nie „ poz. 3 cennika: mycie , golenie , ubieranie – cena usługi 20 zł . Jak wynika z analizy faktur Firma „F” za okres od 1 stycznia 2000 r. do 30 kwietnia 2000 r. wykonała następujące usługi prosektoryjne : - ilość zgonów w szpitalu - ilość zwłok w chłodni 1. ilość usług pogrzebowych wykonanych przez „F” 2.Usługi prosektoryjne - ilość usług „pr zygotowanie do pogrzebu” - ilość usług „udostępnienie pomieszczeń” - ilość usług „ wynajem kaplicy” - ilość usług „chłodnia „ Styczeń 34 40 3 21 3 0 0 luty 31 33 19 6 11 0 0 marzec 25 30 15 5 7 2 2 kwiecień 27 32 14 6 5 7 6 W styczniu „F” pobierał opłatę za „udostępnienie pomieszczeń” w 3 przypadkach , gdy rodzina zleciła usługę pogrzebu innej firmie . W lutym „F” pobierał w 11 przypadkach opłatę wobec rodzin osób zmarłych , które zleciły obsługę pogrzebu innym firmom. W marcu „ F.” pobierał w siedmiu przypadkach pobrał opłatę za „ korzystanie z pomieszczeń” – w tym wobec jednej osoby , która zleciła przygotowanie 7 pogrzebu firmie „F”. Usługa chłodni i kaplicy byłą policzona osobom , które zleciły przygotowanie pogrzebu innym firmom . W kwietniu „F” pobierał w 5 przypadkach opłatę za usługę „korzystanie z pomieszczeń przez rodzinę zmarłego” wobec osób, które zleciły przygotowanie pogrzebu innym firmom; pobrano w siedmiu przypadkach opłatę za wynajem kaplicy, w tym od jednej osoby , która zleciła przygotowanie pogrzebu firmie „F”; w przypadku opłaty za chłodnie pobrano ją od 6 osób , które zleciły przygotowanie pogrzebu innej firmie . Art. 5 ust. 1 pkt 1. ustawy o przeciwdziałaniu /.../ stanowi , Ŝe za praktyki monopolistyczne uznaje się naduŜycie pozycji dominującej, polegające na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji . Przez pozycję dominującą rozumie się pozycję przedsiębiorcy , polegającą na tym , Ŝe nie spotyka się on z istotną konkurencją na rynku krajowym lub lokalnym; domniemywa się , Ŝe przedsiębiorca ma pozycje dominującą , jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40 % . Jak wykazano wyŜej , firma „F” posiada monopolistyczną pozycję na rynku usług prosektoryjnych , co oznacza , Ŝe stosuje się do niej zakazy wynikające z art. 5 w/w ustawy . DzierŜawienie prosektorium , ułatwiające kontakt z rodziną zmarłego jest niewątpliwie, istotnym czynnikiem sprzyjającym Spółce w umacnianiu pozycji na rynku usług pogrzebowych . Świadczą o tym dane o ilości wykonanych usług pogrzebowych przez Firmę „F” i inne firmy pogrzebowe działające na rynku lokalnym – okres podlegający badaniu - od 1 stycznia 2000 r. do końca kwietnia 2000 r. Pomimo krótkiego okresu , ilość ta w kaŜdym miesiącu zwiększa się na korzyść Spółki . Monopolistyczna pozycja na w/w rynku stwarza moŜliwości firmie Feniks podejmowania sprzecznych z prawem działań, które w postaci praktyk monopolistycznych mają na celu ograniczenie mechanizmów rynkowych i tym samym zmuszają innych uczestników tego rynku , by uczestniczyli w obrocie na warunkach mniej korzystnych niŜ, by to wynikało z działania nieskrępowanych mechanizmów rynkowych. W okolicznościach niniejszej sprawy analiza faktur za miesiące styczeń – kwiecień 2000 r. wykazała , Ŝe firma „F” stosuje politykę cenową, polegającą na niepobieraniu opłat za wynajem chłodni i kaplicy wobec osób , które zleciły przygotowanie pogrzebu tej firmie .Dowodem na powyŜsze są faktury , z których wynika , Ŝe wszystkie usługi wynajmu chłodni i kaplicy wykonane zostały wobec osób , które zleciły przeprowadzenie pogrzebu innej firmie . JeŜeli chodzi o opłatę za „ korzystanie z pomieszczeń prosektorium przez rodzinę zmarłego „F” pobierał w 26 przypadkach wykonania tej usługi jedynie w dwóch od osób , które zleciły przygotowanie pogrzebu Firmie „F”. W odniesieniu do usługi” przygotowanie zwłok do pogrzebu” to jej wykonanie zostało uwidocznione na 38 fakturach , w tym na dwóch wobec osób , które zleciły wykonanie pogrzebu firmie „F” . Nie mniej, jest moŜliwość , Ŝe ta usługa wykonana została wobec innych osób , które zleciły wykonanie pogrzebu firmie „F” , a na fakturze zapisano „usługa pogrzebowa”. ( obydwie te usługi maja ten sam symbol SWW i są zwolnione z VAT) . W ocenie Urzędu , udzielanie korzyści majątkowych, poprzez niedoliczanie do rachunku opłaty za niektóre wykonane usługi dla osób , które zlecą usługę 8 wykonania pogrzebu firmie dzierŜawiącej prosektorium jest praktyką monopolistyczną mająca charakter antykonkurencyjny i bardzo skutecznie ograniczającą prowadzenie działalności przez innych przedsiębiorców na rynku. Firma „F” stosując wyŜej opisaną praktykę osiągnęła zamierzony efekt – ilość wykonywanych usług pogrzebowych przez konkurencyjne firmy pogrzebowe spadła do 1 –3 miesięcznie . Zdaniem Urzędu, wyŜej opisany stan faktyczny ze względu na intencje i zamierzone cele Firmy F. jest praktyką monopolistyczną , polegającą na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji tj . praktyką opisaną w art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy o przeciwdziałaniu , jak równieŜ ze względu na skutki jakie wywiera – podziałem rynku wg kryterium podmiotowego tj. praktyką monopolistyczną określoną w art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy o przeciwdziałaniu. DzierŜawca prosektorium, z tytułu świadczonych usług nie traktuje bowiem swoich klientów w sposób równoprawny. Ewentualne korzyści są dostępne jedynie dla klientów , którzy zlecą przeprowadzenie pogrzebu przez firmę „F”. W odniesieniu natomiast do pozostałych zarzutów , które zdaniem wnioskodawcy, polegają na podejmowaniu przez firmę „F” działań , które skutkują podporządkowanim tego rynku własnym interesom ze szkodą dla innych przedsiębiorców działających na tym rynku oraz za szkodą dla konsumentów , to w ocenie Urzędu nie ma dowodów na okoliczność , by firma „F” podejmowała samodzielnie , we własnym imieniu działania sprzeczne z ustawą o przeciwdziałaniu /.../ mające na celu niedopuszczenie lub ograniczenie udziału konkurentów w rynku usług pogrzebowych, w szczególności poprzez uniemoŜliwienie innym przedsiębiorcom dostępu do rynku usług pogrzebowych. Prawdą jest , Ŝe rodziny osób zmarłych kierowane są do prosektorium – dzierŜawionego przez firmę „F” , gdzie jednocześnie firma ta świadczy usługi pogrzebowe. Uprzywilejowanie więc firmy „F” na rynku usług pogrzebowych jest ewidentne . Nie jest to jednak zakazane prawem ani równoznaczne ze stosowaniem praktyk monopolistycznych , które muszą przejawiać się w formie określonych działań lub zaniechań wymierzonych przeciwko konkurencji . Kryteriów takiego działania nie wypełnia zachowanie Firmy „F” zabraniające konkurentom parkowania karawanów na parkingu przed prosektorium . Jak wynika z obydwu umów najmu i dzierŜawy z dnia 31 .12. 1999 r. na podstawie kaŜdej z nich Firma „F” dzierŜawi jedynie określone pomieszczenia w budynku prosektorium z prawem do korzystania z części nieruchomości w zakresie niezbędnym wynikającym z celu wykorzystywania najmu. Urząd wnioskuje więc , Ŝe Firma „F”. nie jest dzierŜawcą parkingu przed prosektorium , ma jedynie moŜliwość dojazdu do nieruchomości i korzystania z parkingu . Wobec tego , nie moŜna czynić zarzutu Firmie „F”, Ŝe zabrania korzystania z parkingu , którego nie jest dysponentem . Kolejnym przejawem uniemoŜliwiania dostępu do rynku konkurencji wskazanym przez wnioskodawcę jest zakaz umieszczania reklam firm pogrzebowych na terenie SP ZOZ we W., co skutkuje „ skazaniem” rodziny osoby zmarłej na firmę pogrzebową mieszczącą się na terenie SPZOZ we W. . W ocenie organu antymonopolowego , zwaŜywszy na fakt , Ŝe powyŜszy zakaz wydała Dyrekcja SPZOZ we W. , zarzut skierowany jest pod niewłaściwym adresem . Trudno wymagać od przedsiębiorcy , by w miejscu prowadzenia swojej działalności gospodarczej zezwalał na umieszczenie reklam firm konkurencyjnych , w szczególności , gdy istnieje wyraźny zakaz reklamy usług 9 pogrzebowych wydany przez administratora pomieszczeń . W powyŜszym kontekście obecność reklamy MPGK Zakład Pogrzebowy na terenie prosektorium czyni bezzasadnym wyŜej opisany zarzut wnioskodawcy wobec „F” s.c. Wnioskodawca zarzuca firmie pogrzebowej działanie antykonkurencyjne w postaci dowolności w pobieraniu opłat za wykonywane usługi . Zarzut ten potwierdził się : organ antymonopolowy stwierdził , Ŝe firma „F” w sposób dowolny pobiera opłaty za świadczone usługi. Z faktur wynika , Ŝe są przypadki, Ŝe firma „F” za usługę korzystania z pomieszczeń prosektorium pobrał opłatę w wys . 130 zł lub 100 zł ( cennik – 50 zł ) ; za chłodnię 30 zł ( wg cennika 20 zł). Dowolność w pobieraniu opłat - w powyŜszym ujęciu- nie podlega jednak ocenie UOKiK . Ocenie organu antymonopolowego podlegać moŜe natomiast system opłat stosowany przez uczestnika , jako działań utrudniających innym firmom pogrzebowym funkcjonowanie na rynku tych usług, poprzez ewentualne stosowanie niskich cen za swoje towary w celu eliminacji konkurencji . Zwykle przedsiębiorca stosujący niskie ceny na swoje usługi rekompensuje to sobie z wpływów uzyskiwanych z innej prowadzonej przez siebie działalności. Analiza cennika na usługi pogrzebowe , jak równieŜ analiza faktur nie potwierdziła zarzutu stosowania cen niŜszych od konkurentów . W konkluzji Urząd stwierdza , Ŝe świadczenie usług prosektoryjnych jest działalnością gospodarczą , która tak jak kaŜda inna działalność gospodarcza moŜe przynosić zyski . JednakŜe , przedsiębiorca- dzierŜawca prosektorium , w szczególności działający na rynku pozbawionym konkurencji musi funkcjonować w sposób nie naraŜający innych uczestników tego rynku – konsumentów na działania sprzeczne z prawem , a mające postać praktyk monopolistycznych w celu ograniczenia mechanizmów rynkowych i tym samym zmuszenia innych uczestników tego rynku , by uczestniczyli w obrocie na warunkach mniej korzystnych, niŜ by to wynikało z działania nieskrępowanych mechanizmów rynkowych. Z takimi ograniczeniami przez Firmę „F” we W., ze szkodą dla osób korzystających z usług tej firmy oraz innych przedsiębiorców świadczących usługi pogrzebowe na terenie W. mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy . II. Art. 7 ust. 1 pkt. 3 ustawy o przeciwdziałaniu /.../ stanowi , Ŝe przedsiębiorcom zajmującym pozycję monopolistyczną zakazuje się równieŜ pobierania nadmiernie wygórowanych cen . Przez cenę „nadmiernie wygórowaną„ rozumie się cenę narzuconą nabywcy przez monopolistę , z racji posiadanej siły rynkowej, raŜąco zawyŜonej w stosunku do wartości świadczenia .Cena taka narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń uczestników umowy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika , Ŝe ceny usług prosektoryjnych świadczonych przez firmą „F” tworzone są w kategorii cen 10 umownych . Wśród poszczególnych składników ceny są ceny jednostkowe za przechowywanie zwłok w chłodni dzierŜawionego – 20 zł , za powtórne umycie i ogolenie na Ŝądanie rodziny –20 zł , za przygotowanie zwłok do pogrzebu – 150 zł, za wynajem kaplicy – 20- 30 zł , za moŜliwość skorzystania z pomieszczeń i urządzeń prosektorium – 50 zł . Praktyka pobierania nienaleŜnej opłaty przez firmę „F” za mycie , golenie i ubieranie zwłok osób zmarłych w szpitalu wprowadza do rachunku za usługę prosektoryjną pozycję jednostkową , której – stosując metodę porównawczą - nie ma w rachunkach wystawianych przez inne firmy dzierŜawiące prosektoria. Ponadto wątpliwości organu antymonopolowego budzą inne pozycje cennika. Nie we ma Ŝadnego uzasadnienia na pobieranie opłaty w róŜnej wysokości za korzystanie z kaplicy w zaleŜności od celu tego korzystania ( wystawienie do pogrzebu – 30 zł , wystawienie do innych celów 20 zł ). Przechowywanie zwłok osób zmarłych w szpitalu na podstawie art. 14 załącznika do instrukcji Nr /63 zwyczajowo w prosektoriach jest bezpłatne , a ewentualna odpłatność dotyczy czasu przechowywania zwłok ponad 3 doby . Konstrukcja cennika jest taka , Ŝe nie wynika z niego Ŝadna informacja dla rodzin osób zmarłych w szpitalu lub osób upowaŜnionych do odbioru zwłok , które czynności naleŜą do obowiązków dzierŜawcy prosektorium , a wobec tego są bezpłatne – za wyjątkiem informacji o nieodpłatnym przechowywaniu zwłok dostarczonych ze szpitala do 12 godzin. Zdaniem Urzędu system stosowanych cen za usługi prosektoryjne jest niejasny i sprzyja obciąŜeniu rodziny zmarłego opłatami , których rodzina nie powinna ponosić . JednakŜe działania takie nie wypełniają przesłanek z art. 7 ust. 1 pkt. 3 ustawy o przeciwdziałaniu /... tj. kryterium ceny nadmiernie wygórowanej. Pobieranie przez Firmę „F” opłat za jednostkowe czynności, za które zapłata się jej nie naleŜy nie wpływa na znaczny wzrost sumarycznej ceny świadczonych usług prosektoryjnych Świadczy o tym porównanie cen wykonywanych usług prosektoryjnych przez przedsiębiorców dzierŜawiących prosektoria w Puławach , Kraśniku i Lublinie. Rodzaj usługi Włodawa Puławy Lublin /średnio/ Kraśnik 11 Sala poŜegnań – kaplica Chłodnia Ponowne / na Ŝądanie rodziny / umycie i ogolenie zwłok Przygotowanie zwłok do pogrzebu + włoŜenie do trumny Udostępnienie pomieszczeń innej firmie 20- 30 zł/ ryczałt 20zł/ ryczałt 20 zł 150 zł 50 zł 150 zł/h 100zł/ doba - 150 zł - 30 – 50 zł 40 zł/ doba - 150 zł 50 zł 40zł/ roboczo/ godzina 70 zł/ samo ubieranie/ - Ponadto , jak wynika z analizy załoŜeń do kalkulacji cen usług prosektoryjnych, przedsiębiorca nie załoŜył uzyskiwania zysku , nie moŜna więc zarzucić firmie „F” osiągania nadmiernego zysku . Mając powyŜsze na względzie , Urząd orzekł jak w sentencji . Od decyzji niniejszej słuŜy odwołanie do Sądu Wojewódzkiego – Sądu Antymonopolowego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia decyzji. Otrzymuje : Z upowaŜnienia Prezesa UOKIK Dyrektor Delegatury w Lublinie Krzysztof Daszyński 1/ Edyta P. 2/ Firma „F” Al. Piłsudskiego 64/IX