RLU-16/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 14 czerwca 2006r. RLU – 411- 21/05/PM DECYZJA NR RLU 16/2006 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244 poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172, z 2003r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko PKG z siedzib ą w W., - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę praktyk ę PKG z siedzib ą w W. polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku wynajmu lokali na dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie poprzez wprowadzenie do umów najmu w/w lokali zapisu zakazuj ą cego przedsi ę biorcy sprzeda ż y kart op ł at drogowych oraz prowadzenia kantoru wymiany walut w lokalu stanowi ą cym przedmiot umowy co stanowi naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244 poz. 2080), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172, z 2003r. Nr 6 poz. 68), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na PKG z siedzib ą w W. kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 102.837,61 z ł . (s ł ownie: sto dwa tysi ą ce osiemset trzydzie ś ci siedem 61/100 z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, w zwi ą zku z dopuszczeniem si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnienie 2 W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie stawek czynszu za wynajem powierzchni biurowych na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie stosowanych przez PKG. (RLU –400-04/05/PM), organ antymonopolowy podda ł analizie umowy najmu zawarte przez PKG (dalej: PKG) z przedsi ę biorcami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie w/w terminalu. Ze wst ę pnych ustale ń wynika ł o, ż e niektóre zapisy zawarte w w/w umowach mog ą narusza ć przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie, na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wyst ą pi ł a do Prezesa Urz ę du o udzielenie upowa ż nienia do formalnego wszcz ę cia post ę powania administracyjnego przeciwko PKG z siedzib ą w W. Stosowne upowa ż nienie zosta ł o wydane przez Prezesa Urz ę du w dniu 25 pa ź dziernika 2005r. W dniu 26 pa ź dziernika 2005r. zosta ł o wszcz ę te przez Delegatur ę Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie (dalej: organ antymonopolowy) post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez PKG pozycji dominuj ą cej na rynku wynajmu lokali na dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie poprzez wprowadzenie do umów najmu w/w lokali zapisu zakazuj ą cego sprzeda ż y kart op ł at drogowych oraz prowadzenia kantoru wymiany walut w lokalu stanowi ą cym przedmiot umowy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W trakcie post ę powania antymonopolowego postanowieniem nr 4/06 z dnia 3 marca 2006r. zaliczono w poczet dowodów w/w post ę powania materia ł y uzyskane przez organ antymonopolowy w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym w sprawie stawek czynszu za wynajem powierzchni biurowych na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie stosowanych przez PKG (RLU –400- 04/05/PM) – 30 umów najmu lokali zawartych przez PKG z przedsi ę biorcami prowadz ą cymi dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: G ł ównym przedmiotem dzia ł alno ś ci PKG jest budowa autostrad, przej ść granicznych i terminali oraz magazynowanie, sk ł adowanie i przechowywanie towarów (PKD 4523, 6312). Terminal Samochodowy w Koroszczynie zosta ł oddany do u ż ytku w 1998r., zosta ł on podzielony na dwie cz ęś ci: bud ż etow ą i komercyjn ą . W cz ęś ci bud ż etowej lokalizacj ę znalaz ł y wszystkie s ł u ż by bud ż etowe zwi ą zane z obs ł ug ą ruchu granicznego takie jak: Stra ż Graniczna, s ł u ż by celne, fitosanitarne, hala kontroli pojazdów, budynek odpraw weterynaryjnych, nie ma tam mo ż liwo ś ci zakupu kart op ł aty drogowej tzw. winiet, ani wymiany walut (kantor). Natomiast w cz ęś ci komercyjnej, której w ł a ś cicielem jest PKG, funkcjonuj ą pozosta ł e podmioty wspó ł pracuj ą ce ze s ł u ż bami celnymi przede wszystkim agencje celno-spedycyjne. Przedsi ę biorcy prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą w cz ęś ci komercyjnej zajmuj ą lokale u ż ytkowe na podstawie umów najmu zawartych z w ł a ś cicielem cz ęś ci komercyjnej Terminalu – PKG. G ł ówn ą dzia ł alno ś ci ą przedsi ę biorców wynajmuj ą cych lokale od PKG by ł a obs ł uga celno-spedycyjna czyli: przygotowywanie dokumentów celnych i transportowych; obs ł uga w zakresie systemu Intrastat (system statystyki obrotów towarowych pomi ę dzy pa ń stwami cz ł onkowskimi UE); przygotowywanie 3 dokumentów celnych w procedurach uproszczonych; reprezentowanie klienta przed organami celnymi; kompleksowe organizacje odpraw celnych w imporcie, eksporcie; udzielanie zabezpiecze ń kwot wynikaj ą cych z d ł ugu celnego oraz dodatkowo pozosta ł a dzia ł alno ść polegaj ą ca na obs ł udze ruchu granicznego na przej ś ciu granicznym w Koroszczynie, czyli kantory wymiany walut oraz sprzeda ż kart op ł at drogowych tzw. winiet. Terminal Samochodowy w Koroszczynie przeznaczony jest do obs ł ugi ruchu granicznego na towarowym przej ś ciu granicznym w Kukurykach (przej ś cie tylko dla samochodów ci ęż arowych). Oznacza to, ż e w cz ęś ci bud ż etowej Terminalu dokonywane s ą wszelkie czynno ś ci zwi ą zane z odpraw ą celn ą towarów wyje ż d ż aj ą cych z terenu Polski w stron ę Bia ł orusi jak równie ż wwo ż one na terytorium RP. Obs ł ugiwani s ą wi ę c tam przedsi ę biorcy prowadz ą cy dzielno ść transportowo-spedycyjn ą , kierowcy TIR’ów i inny przewo ź nicy przewo żą cy towary w celach komercyjnych. Na prze ł omie 2004/2005 roku Zarz ą d PKG podj ął decyzj ę o zmianie aran ż acji wn ę trza Terminalu (cz ęś ci komercyjnej), by ł o to podyktowane ch ę ci ą obni ż enia kosztów przede wszystkim kosztów ogrzewania obiektu. W wyniku w/w zmiany aran ż acji wn ę trza (przebudowie) zmniejszy ł a si ę powierzchnia przeznaczona na wynajem. W zwi ą zku z powy ż szym Zarz ą d PKG wypowiedzia ł umowy najmu lokali wszystkim 17 przedsi ę biorcom prowadz ą cym dotychczas dzia ł alno ść celno-spedycyjn ą na jego terenie w tym sprzeda ż winiet i kantor. Po zako ń czeniu prac remontowych podpisano umowy najmu jedynie z 9 przedsi ę biorcami, w celu wykorzystania pomieszczenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci celno-spedycyjnej. Umowy zosta ł y podpisane z przedsi ę biorcami, którzy zaoferowali najlepsze warunki wynajmu (najwy ż sz ą cen ę ). We wszystkich „nowych” umowach najmu (oprócz jednej umowy z firm ą J-F SA z siedzib ą w P.) zawarto zapis: (§ 2 ust. 2) „ W lokalu stanowi ą cym przedmiot umowy, a opisanym w § 1 ust. 2 nie b ę dzie prowadzona sprzeda ż kart op ł at drogowych oraz kantor wymiany walut. ”. W przypadku wspomnianej powy ż ej firmy (J-F SA) w/w zapis nie zosta ł zawarty w umowie najmu lecz w aneksie nr 1/2005 do tej umowy stanowi ą cym jej integraln ą cz ęść . Z ustale ń poczynionych w trakcie post ę powania administracyjnego wynika, ż e z podmiotów które nadal prowadz ą dzia ł alno ść celno-spedycyjn ą na terenie w/w Terminalu, przed zawarciem w umowach najmu zapisu zakazuj ą cego prowadzenie niektórych dzia ł alno ś ci, sprzeda ż kart op ł aty drogowej prowadzi ł a jedna z firm (J-F SA), a kantor wymiany walut sze ść podmiotów (J-F SA, T. P. Sp. z o.o., P. G. Sp. z o.o., P. C. SA, T-P Sp. z o.o., A. P. Sp. z o.o.). Przedsi ę biorcy którzy na terenie Terminalu prowadzili wspomnian ą powy ż ej dzia ł alno ść , stwierdzili, ż e zostali zmuszeni do jej zaprzestania w zwi ą zku z zakazem wprowadzonym przez PKG pomimo, ż e spe ł niali warunki przewidziane przepisami prawa zwi ą zane z jej prowadzeniem. Zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 6 wrze ś nia 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r. Nr 204 poz. 2088 z pó ź n. zm.) podmioty wykonuj ą ce na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowi ą zane s ą do uiszczania op ł aty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsi ę biorców op ł at za przejazd po 4 drogach krajowych (Dz. U. z 2001r. Nr 150 poz. 1684 z pó ź n. zm.) uiszczenie w/w op ł aty nast ę puje poprzez nabycie przez przedsi ę biorc ę karty op ł aty. Na stronach internetowych Ministerstwa Transportu i Budownictwa ( www.mtib.gov.pl ) znajduje si ę informacja gdzie mo ż na naby ć w/w karty op ł aty drogowej, mi ę dzy innymi wymienieni s ą indywidualni przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorcy, którzy chc ą prowadzi ć tak ą dzia ł alno ść musz ą podpisa ć odpowiednie porozumienie z Biurem Obs ł ugi Transportu Mi ę dzynarodowego na podstawie którego mog ą rozprowadza ć winiety. Przedsi ę biorcom prowadz ą cym dystrybucj ę kart op ł aty, przys ł uguje prowizja od pobranej op ł aty w wysoko ś ci 8,5% (rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 2 lipca 2004 r. w sprawie wysoko ś ci stawek prowizji od op ł at pobieranych w transporcie drogowym oraz sposobu jej pobierania i rozliczania (Dz. U. nr 159, poz. 1663 z pó ź n. zm.). Dzia ł alno ść kantorowa jest dzia ł alno ś ci ą regulowan ą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807 z pó ź n. zm.) i wymaga wpisu do rejestru dzia ł alno ś ci kantorowej prowadzonego przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na wymianie walut (kantor) oraz sprzeda ż kart op ł aty drogowej mo ż e prowadzi ć wi ę c ka ż dy przedsi ę biorca wype ł niaj ą cy wymogi stawiane mu przez w/w regulacje prawne. Przed zmianami zwi ą zanymi ze zmian ą aran ż acji wn ę trza Terminalu Samochodowego i wprowadzeniem „nowych” umów najmu wszyscy korzystaj ą cy z Terminalu Samochodowego w Koroszczynie (przekraczaj ą cy granic ę pa ń stwow ą w Kukurykach) mogli wymieni ć walut ę czy te ż zakupi ć winiety w kilku miejscach, u wszystkich przedsi ę biorców prowadz ą cych w/w dzia ł alno ść . Obecnie, do chwili wydania niniejszej decyzji (po zawarciu „nowych” umów najmu) dzia ł alno ść polegaj ą c ą na sprzeda ż y kart op ł aty drogowej oraz wymianie walut (kantor) na terenie Terminalu Samochodowego SA w Koroszczynie prowadzi tylko PKG czyli w ł a ś ciciel Terminalu. W trakcie post ę powania administracyjnego PKG wyja ś ni ł o, ż e decyzj ę o zawarciu w nowych umowach najmu w/w zapisów „ podj ął Zarz ą d PKG SA na podstawie obowi ą zuj ą cych w RP przepisów ”, przy czym nie sprecyzowa ł o jakie konkretne przepisy by ł y podstaw ą takiej decyzji. Po ustaleniu stanu faktycznego, organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów znajduje zastosowanie wówczas, gdy wymaga tego interes publiczny. Wynika to z tre ś ci art. 1 tej ustawy, wedle którego ustawa ta okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów podejmowanej w interesie publicznym. Przedmiotem ochrony na podstawie przepisów niniejszej ustawy nie mo ż e by ć zatem interes jednostki, czy te ż grupy, ale interes ogólnospo ł eczny, którym jest zapewnienie w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku. Ingerencja organu antymonopolowego jest zatem uzasadniona, gdy 5 okre ś lone zachowanie dotyka szerszego kr ę gu uczestników rynku, prowadz ą c do negatywnych zjawisk w jego funkcjonowaniu. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż w niniejszej sprawie skutki zachowania PKG dotykaj ą przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie ale mog ą one równie ż dotyka ć innych potencjalnych przedsi ę biorców zamierzaj ą cych prowadzi ć tam dzia ł alno ść . PKG zakazuj ą c prowadzenia dzia ł alno ś ci kantorowej i sprzeda ż y kart op ł aty drogowej na terenie Terminalu wp ł ywa na stan konkurencji na lokalnym rynku dzia ł alno ś ci kantorowej i sprzeda ż y kart op ł aty drogowej, poprzez jego ograniczenie. Ka ż de za ś ograniczenie konkurencji jest objawem naruszenia interesu publiczno – prawnego. Powy ż szy pogl ą d prezentowany jest równie ż w orzecznictwie, S ą d Najwy ż szy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26.02.2004r. (sygn. III SK 2/04) stwierdzi ł , ż e naruszenie indywidualnego interesu nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia interesu zbiorowego „je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” . Dzia ł alno ść PKG bezpo ś rednio wp ł ywa na przewo ź ników korzystaj ą cych z przej ś cia granicznego w Koroszczynie, gdy ż w wyniku jej decyzji zmuszeni oni zostali do wymiany walut oraz zakupu kart drogowych tylko w jednym punkcie nale żą cym do w ł a ś ciciela Terminalu. Tak szeroki kr ą g uczestników rynku uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. W ś wietle powy ż szego przepisu, do uznania okre ś lonej praktyki przedsi ę biorcy za ograniczaj ą c ą konkurencj ę niezb ę dne jest stwierdzenie, i ż przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, stosuj ą c jedn ą z praktyk okre ś lonych w art. 8 ust. 2 tej ż e ustawy. Okre ś lenie „rynek w ł a ś ciwy” nale ż y rozumie ć – zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie … – jako rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty (rynek produktowy) oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i kosztów transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (rynek geograficzny). Okre ś lenie „pozycji dominuj ą cej” definiuje art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie …, wedle którego pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów, przy czym domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. 6 Ruch towarowy na wschodniej granicy Polski (z Bia ł orusi ą ) obs ł uguj ą 3 najwi ę ksze przej ś cia graniczne. S ą to przej ś cia drogowe w Kukurykach, Ku ź nicy Bia ł ostockiej i Bobrownikach oraz przej ś cie kolejowe w Terespolu. Odleg ł o ść od przej ś cia granicznego w Kukurykach do najbli ż szego drogowego przej ś cia towarowego tj. Bobrowniki wynosi w linii prostej ok. 110 km. a w rzeczywisto ś ci w celu dojechania z jednego przej ś cia na drugie nale ż y pokona ć tras ę d ł ugo ś ci ok. 210 kilometrów. W 1999r. rozszerzony zosta ł zasi ę g terytorialny Drogowego Przej ś cia Granicznego w Kukurykach o nowoczesny Terminal Samochodowy w Koroszczynie. Terminal Samochodowy w Koroszczynie jest najwi ę ksz ą inwestycj ą o znaczeniu mi ę dzynarodowym przy wschodniej granicy Polski. Jego przepustowo ść wynosi ok. 4000 samochodów na dob ę . Przej ś cie w Kukurykach stanowi zako ń czenie ci ą gu tranzytowego Ś wiecko - Warszawa - Bia ł oru ś , na g ł ównym szlaku komunikacyjnym Europy z Berlina do Mi ń ska i Moskwy. W przysz ł o ś ci Kukuryki zostan ą po łą czone z sieci ą drogow ą Europy Zachodniej autostrad ą A-2. Terminal Samochodowy zosta ł zlokalizowany na terenach po by ł ym PGR Koroszczyn w gminie Terespol, w soczewce terenu mi ę dzy planowan ą tras ą autostrady A-2, a drog ą krajow ą Nr 812, na odcinku Koroszczyn - Wólka Dobry ń ska w odleg ł o ś ci ok. 5 km od przej ś cia granicznego. Na terenie Terminalu dokonywana jest ostateczna odprawa celna, po jej dokonaniu samochody drog ą monitorowan ą przez s ł u ż by celne RP udaj ą si ę do przej ś cia granicznego w Kukurykach gdzie „fizycznie” przekraczaj ą granic ę pa ń stwow ą . Pomi ę dzy Terminalem, a przej ś ciem granicznym nie ma ż adnych obiektów komercyjnych, w których mo ż liwe by by ł o prowadzenie jakiejkolwiek dzia ł alno ś ci gospodarczej. W rejonie Terminalu (w promieniu ok. 2 km. od strony terytorium Polski) brak jest równie ż jakiejkolwiek infrastruktury, która mog ł aby by ć zaadoptowana na prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej. W zwi ą zku z tym Terminal Samochodowy w Koroszczynie jest jedynym miejscem w którym przedsi ę biorcy mog ą prowadzi ć dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą na obs ł udze towarowego ruchu granicznego obs ł ugiwanego na przej ś ciu w Kukurykach. Ze wzgl ę du na ograniczon ą powierzchni ę u ż ytkow ą Terminalu ograniczona jest równie ż mo ż liwo ść wynajmu dodatkowych powierzchni przez innych przedsi ę biorców, którzy chcieliby prowadzi ć dzia ł alno ść zwi ą zan ą z obs ł ug ą towarowego ruchu granicznego na przej ś ciu granicznym w Kukurykach. Oznacza to, ż e osoby przekraczaj ą ce towarowe przej ś cie graniczne w Kukurykach, zmuszone s ą do korzystania z w/w Terminalu i ca ł ej infrastruktury stanowi ą cej jego cz ęść nie maj ą c praktycznych mo ż liwo ś ci opuszczenia jego terenu i co za tym idzie wyboru us ł ugodawców innych ni ż ci którzy prowadz ą dzia ł alno ść na Terenie Terminalu. 7 Mapa – lokalizacja Terminalu Samochodowego w Koroszczynie. W ś wietle powy ż szego wywodu rynkiem w ł a ś ciwym geograficznie w niniejszej sprawie jest teren Terminalu Samochodowego w Koroszczynie, na terenie którego PKG wynajmuje w/w lokale, za ś rynkiem w ł a ś ciwym produktowo jest rynek wynajmu lokali na dzia ł alno ść gospodarcz ą , gdy ż w ł a ś nie w umowach najmu lokali PKG zawar ł o kwestionowane zapisy. Ostatecznie, rynkiem w ł a ś ciwym, na którym PKG posiada pozycj ę dominuj ą c ą , jest - w ocenie organu antymonopolowego - lokalny rynek wynajmu lokali na dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie. PKG - w ł a ś ciciel wspomnianego Terminalu Samochodowego w Koroszczynie, jako jedyny przedsi ę biorca wynajmuje lokale na prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej, oznacza to, ż e posiada ono pozycj ę monopolistyczn ą , która jest kwalifikowan ą postaci ą pozycji dominuj ą cej, na w/w rynku wynajmu lokali. Tym samym dzia ł ania PKG na w/w rynku w ł a ś ciwym, mog ą podlega ć ocenie w ś wietle przepisów ustawy o ochronie… Posiadanie pozycji dominuj ą cej samo przez si ę nie stanowi naruszenia prawa. Naruszeniem takim jest natomiast nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, które stanowi ć mo ż e zakazan ą praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę wówczas, gdy zachowanie przedsi ę biorcy maj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym narusza przepisy ustawy o ochronie … Nadu ż yciem pozycji dominuj ą cej z art. 8 ust. 2 pkt 5 jest przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Oznacza, i ż dzia ł ania dominanta musz ą powodowa ć skutki antykonkurencyjne. Dla stwierdzenia wymienionej wy ż ej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę musz ą zosta ć spe ł nione łą cznie wszystkie przes ł anki wynikaj ą ce z ustawy, a mianowicie: - posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku krajowym lub lokalnym, 8 - nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Posiadanie pozycji dominuj ą cej przez PKG na rynku w ł a ś ciwym zosta ł o wykazane powy ż ej. Zajmuj ą c pozycj ę monopolistyczn ą na lokalnym rynku wynajmu lokali na dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie PKG oddzia ł uje na inne rynki produktowe. Skutek praktyki lub zagro ż enie nim nie musi ujawnia ć si ę na rynku, na którym przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą . W przypadku gdy prowadzi on dzia ł alno ść gospodarcz ą na kliku rynkach, z których tylko niektóre s ą przez niego zdominowane, mo ż e on mie ć mo ż liwo ść wywierania nacisku na uczestników rynków niezdominowanych je ż eli na rynku zdominowanym wyst ę puj ą mi ę dzy nim, a tymi uczestnikami relacje zale ż no ś ci. (E. Modzelewska - W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów - komentarz, Warszawa 2002 str. 97). Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, gdzie si ł a rynkowa PKG na rynku wynajmu lokali wywiera bezpo ś redni skutek na rynku dzia ł alno ś ci kantorowej i sprzeda ż y kart op ł at drogowych tzw. winiet. W ł a ś ciciel dyktuj ą cy warunki wynajmu lokali komercyjnych zakazuje jednocze ś nie prowadzenia pewnego rodzaju dzia ł alno ś ci gospodarczej, któr ą wcze ś niej – przed zmian ą umów najmu, przedsi ę biorcy wynajmuj ą cy prowadzili, zastrzegaj ą c j ą de facto dla siebie. Bior ą c pod uwag ę specyfik ę miejsca prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, zdaniem Prezesa Urz ę du, kantor wymiany walut oraz punkt w którym mo ż na zakupi ć karty op ł aty drogowej s ą jednymi z podstawowych elementów infrastruktury przej ś cia granicznego. Niew ą tpliwie korzystaj ą cy z przej ś cia granicznego s ą zainteresowani za ł atwieniem wszystkich koniecznych formalno ś ci zwi ą zanych z przekroczeniem granicy w tym zakupu kart drogowych i wymiany waluty w jednym miejscu. Takie mo ż liwo ś ci istnia ł y do czasu zmian na rynku wynajmu lokali na terenie Terminalu przeprowadzonych przez PKG. Istotne jest tak ż e to, ż e wynajmuj ą cy te lokale nie maj ą mo ż liwo ś ci „ca ł o ś ciowego” obs ł u ż enia przedsi ę biorcy przekraczaj ą cego granic ę , który zdecydowa ł si ę skorzysta ć z ich us ł ug w zakresie podstawowych czynno ś ci celno-spedycyjnych. Z drugiej strony praktyka ta uderza w samych przedsi ę biorców przekraczaj ą cych granic ę gdy ż w zakresie tych us ł ug (kantor, sprzeda ż winiet) nie ma na tym rynku konkurencji, funkcjonuje na nim jedna oferta cenowa, z której zmuszeni s ą skorzysta ć na warunkach dyktowanych im przez PKG. Nie ma zatem w tym zakresie konkurencji. W niniejszej sprawie nale ż y rozstrzygn ąć czy PKG mia ł o jakiekolwiek umocowania prawne do wprowadzenia zakazu prowadzenia pewnych rodzajów dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcom wynajmuj ą cym od niej lokale u ż ytkowe. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004r. Nr 173, poz. 1807 pó ź n. zm.) 9 podejmowanie, wykonywanie i zako ń czenie dzia ł alno ś ci gospodarczej jest wolne dla ka ż dego na równych prawach z zachowaniem warunków okre ś lonych przepisami prawa. S ą d Najwy ż szy przyj ął (uchwa ł a sk ł adu 7 s ę dziów SN z dnia 10 stycznia 1990r. IIICZP 97/98, OSNCP 1990, nr 6, poz. 74), ż e wszelkie wy łą czenia lub ograniczenia zasady wolno ś ci gospodarczej mog ą wynika ć tylko z wyra ź nego przepisu ustawy lub wydanego na podstawie ustawy. W niniejszej sprawie PKG posiadaj ą c pozycj ę monopolistyczn ą na w/w rynku w ł a ś ciwym bezpodstawnie uzurpuje sobie prawo do ograniczenia zakresu prowadzonej dzia ł alno ś ci przez niezale ż nych przedsi ę biorców, brak jest jakichkolwiek przes ł anek prawnych na podstawie których w ł a ś ciciel obiektu mo ż e zakaza ć przedsi ę biorcom wynajmuj ą cym od niego lokale u ż ytkowe, prowadzenie dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na sprzeda ż y kart drogowych oraz prowadzeniu kantoru wymiany walut na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie. PKG nie przedstawi ł o konkretnych przepisów na podstawie których zakaza ł a przedsi ę biorcom w/w dzia ł alno ś ci, jednocze ś nie sama tak ą dzia ł alno ść prowadzi. Zdaniem organu antymonopolowego, ani przepisy szczegó ł owe reguluj ą ce dzia ł alno ść kantoru wymiany walut i uiszczania op ł aty drogowej, ani przepisy ogólne nie uprawniaj ą PKG do zakazu prowadzenia w/w dzia ł alno ś ci innym przedsi ę biorcom. Zgodnie z art.6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004r. nr 173, poz. 1807 z pó ź n. zmianami) „ podejmowanie, wykonywanie i zako ń czenie dzia ł alno ś ci gospodarcze jest wolne dla ka ż dego na równych prawach, z zachowaniem warunków okre ś lonych przepisami prawa.” Zawieraj ą c w/w zakaz prowadzenia dzia ł alno ś ci w „nowych” umowach najmu, PKG ogranicza nie tylko wykonywanie dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcom, którzy j ą prowadzili do tej pory ale jednocze ś nie ogranicza prawo do jej podj ę cia przez innych przedsi ę biorców, którzy chcieliby j ą podj ąć . W przedstawionej sytuacji przedsi ę biorcy, którzy chcieliby prowadzi ć kantor wymiany walut lub sprzeda ż winiet na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie nie mog ą podj ąć dzia ł a ń zmierzaj ą cych do spe ł nienia warunków okre ś lonych prawem niezb ę dnych do prowadzenia tej dzia ł alno ś ci. Stosownie do art. 140 Kodeksu cywilnego, w granicach okre ś lonych przez ustawy i zasady wspó łż ycia spo ł ecznego w ł a ś ciciel mo ż e z wy łą czeniem innych osób, korzysta ć z rzeczy zgodnie ze spo ł eczno – gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, a w szczególno ś ci mo ż e pobiera ć po ż ytki i inne dochody z rzeczy. PKG pobiera w ł a ś nie takie po ż ytki w postaci czynszu za wynajmowane lokale u ż ytkowe. Tytu ł w ł asno ś ci nie mo ż e sam przez si ę uzasadnia ć stosowania praktyk monopolistycznych. Tre ść prawa w ł asno ś ci ma bowiem swoje granice, na co wyra ź nie wskazuje powo ł any przepis. Ustawa antymonopolowa jest natomiast jednym z tych aktów normatywnych, do których odsy ł a art. 140 kc dla okre ś lenia granic wykonywania przez w ł a ś ciciela swego prawa ( por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 20 wrze ś nia 1995r. sygn. Akt XVII Amr 28/95 ). PKG ograniczy ł o liczb ę przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść celno- spedycyjn ą z siedemnastu do dziewi ę ciu, zakazuj ą c jednocze ś nie, w tre ś ci umowy najmu, prowadzenia kantoru wymiany walut i sprzeda ż y kart op ł aty drogowej. Z 10 zebranego materia ł u dowodowego wynika, ż e z dziewi ę ciu podmiotów które obecnie funkcjonuj ą na terenie Terminalu, przed „zmian ą aran ż acji wn ę trz”, sze ść z nich prowadzi ł o dzia ł alno ść kantorow ą , a jeden sprzeda ż kart op ł aty drogowej. Z informacji uzyskanych od przedsi ę biorców wynika, ż e chc ą c nadal prowadzi ć dzia ł alno ść jako agencje celne, zmuszeni zostali, ze wzgl ę du na zapisy zawarte przez PKG w „nowej” umowie najmu, zaprzesta ć prowadzenia kantoru i sprzeda ż y kart op ł aty drogowej. Oznacza to, ż e dominant zastrzeg ł w/w dzia ł alno ść dla siebie, nadu ż ywaj ą c swojej pozycji na rynku wynajmu lokali na dzia ł alno ść gospodarcz ą na terenie Terminalu Samochodowego w Koroszczynie. Wolna konkurencja oznacza dost ę p do rynku na równych prawach dla wszystkich przedsi ę biorców. Przedsi ę biorcy rywalizuj ą o to, aby w drodze oferowania lepszych cen lub warunków ś wiadczenia us ł ug pozyska ć jak najwi ę ksz ą liczb ę kontrahentów. Im wi ę cej jest konkurentów na rynku tym mniej jest mo ż liwo ś ci jednostronnego dyktowania przez przedsi ę biorc ę warunków umów niezale ż nych od konkurentów i kontrahentów. Mechanizmy rynkowe funkcjonuj ą efektywniej, gdy na rynku dzia ł a wi ę cej przedsi ę biorców. Reasumuj ą c PKG zakazuj ą c poprzez zawarcie w umowach najmu lokali u ż ytkowych zakazu prowadzenia sprzeda ż y kart op ł at drogowych oraz kantoru wymiany walut nadu ż y ł a posiadanej pozycji dominuj ą cej na w/w rynku w ł a ś ciwym przeciwdzia ł aj ą c ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Bior ą c pod uwag ę wy ż ej wymienione okoliczno ś ci, nale ż y uzna ć i ż zosta ł y spe ł nione przes ł anki wymienione w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze organ antymonopolowy orzek ł jak w pkt I sentencji. II. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu okre ś lonego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś cili si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 tej ustawy. W rozpatrywanej sprawie organ antymonopolowy uzna ł , ż e PKG nadu ż y ł o pozycji dominuj ą cej poprzez dzia ł ania, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W zwi ą zku z tym znajduje zastosowanie przytoczony wy ż ej przepis dotycz ą cy na ł o ż enia kary. PKG poda ł o, ż e jej przychód w roku 2005r wyniós ł [ tajemnica przedsi ę biorcy ], z zastrze ż eniem, ż e przychód mo ż e ulec korekcie po badaniu wyników finansowych przez bieg ł ego rewidenta. Oznacza to, ż e maksymalna wysoko ść na ł o ż onej kary mo ż e wynie ść ok. [ tajemnica przedsi ę biorcy ]. Ustalaj ą c wymiar kary organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , ż e praktyki stosowane przez PKG maj ą charakter antykonkurencyjny, polegaj ą na wykorzystaniu si ł y rynkowej spó ł ki w celu wyeliminowania konkurentów z lokalnego rynku dzia ł alno ś ci kantorowej i sprzeda ż y kart op ł at drogowych tzw. 11 winiet, zapewniaj ą c monopol w tej dzia ł alno ś ci samej sobie. Stosowanie przez PKG w/w praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę doprowadzi ł o do uzyskania przez nie, wymiernych korzy ś ci w postaci osi ą gni ę tych przychodów z dzia ł alno ś ci kantorowej i sprzeda ż y winiet. Miarkuj ą c kar ę organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę , ż e praktyki stosowane przez PKG mia ł y ograniczony terytorialnie zasi ę g oddzia ł ywania oraz, ż e istnieje mo ż liwo ść odwrócenia skutków naruszenia konkurencji dla rynku. Jednocze ś nie zakazana dzia ł alno ść nie by ł a podstawow ą dzia ł alno ś ci ą przedsi ę biorców wynajmuj ą cych lokale na terenie Terminalu Samochodowego. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary wzi ę to równie ż pod uwag ę mo ż liwo ś ci finansowe skar ż onego przedsi ę biorc ę . Analizuj ą c kwestie winy PKG, nale ż y stwierdzi ć , ż e jako przedsi ę biorca o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinna sobie zdawa ć spraw ę , ż e podejmowanymi decyzjami nie mo ż e ogranicza ć konkurencji na obszarze swojej dzia ł alno ś ci. Dlatego te ż na ł o ż enie kary pieni ęż nej ma by ć podkre ś leniem winy tego przedsi ę biorcy oraz naganno ś ci stosowanych przez niego praktyk, które zak ł óci ł y zasady wolnego rynku. Jedynymi ś rodkami warunkuj ą cymi o fakcie czy dany przedsi ę biorca jest obecny na danym rynku, w przypadku gdy spe ł nia warunki wynikaj ą ce z obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, powinny by ć mechanizmy rynkowe, a nie decyzje innych przedsi ę biorców. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy na ł o ż y ł na PKG kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 102.837,61 z ł . (s ł ownie: sto dwa tysi ą ce osiemset trzydzie ś ci siedem 61/100 z ł otych), kwota ta stanowi [ tajemnica przedsi ę biorcy ] maksymalnej kwoty, w wysoko ś ci której organ antymonopolowy móg ł na ł o ż y ć na PKG kar ę i jednocze ś nie wynosi [ tajemnica przedsi ę biorcy ] przychodów uzyskanych z dzia ł alno ś ci zakazanej dla inny przedsi ę biorców. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : NBP O/O Warszawa nr 51101010100078782231000000. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c. przys ł uguje Stronom odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Ewa Wiszniowska Otrzymuje: Pe ł nomocnik PKG a/a