RPZ-16/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl RPZ- 411/8/05/JK Pozna ń , dnia 14 czerwca 2006 r. DECYZJA Nr RPZ 16/2006 1. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. Nr 244 z 2005 r., poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy , praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Gmin ę Opalenica pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków polegaj ą ce na narzucaniu osobom ubiegaj ą cym si ę o przy łą czenie do sieci kanalizacji sanitarnej na osiedlu „Zarzecze” w Opalenicy uci ąż liwych warunków przy łą czenia do tej sieci, przynosz ą cych Gminie nieuzasadnione korzy ś ci w postaci ustalenia i pobierania wynagrodzenia za: - opracowanie mapy dla celów projektowych, - opracowanie projektu budowlanego, - odtworzenie nawierzchni ulicy, - wykonanie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, - zapewnienie nadzoru inwestorskiego, które to wynagrodzenie pobierane jest wraz z op ł at ą za wykonanie przy łą cza kanalizacyjnego w kwocie 1.914 z ł i nakazuje zaniechanie jej stosowania. 2. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. Nr 244 z 2005 r., poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 z pó ź n. 2 zm.), w zwi ą zku z naruszeniem art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Gmin ę Opalenica kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 24.214,18 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia cztery tysi ą ce dwie ś cie czterna ś cie i 18/100 z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. 3. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. Nr 244 z 2005 r., poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztami post ę powania antymonopolowego obci ąż a si ę Gmin ę Opalenica i z tego tytu ł u zobowi ą zuje si ę Gmin ę Opalenica do zwrotu na rzecz Skarbu Pa ń stwa – Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 22,30 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia dwa i 30/100 z ł otych). Uzasadnienie Decyzj ą nr RPZ 15/2004, na podstawie art. 9 w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 1 ww. ustawy, nadu ż ywanie przez Gmin ę Opalenica pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzana ś cieków, polegaj ą ce na bezprawnym ustalaniu i pobieraniu od osób ubiegaj ą cych si ę o przy łą czenie do sieci wodno – kanalizacyjnej op ł at za korzystanie z sieci wodoci ą gowej, kanalizacji sanitarnej i kanalizacji deszczowej. Ww. decyzja dotyczy ł a m.in. op ł at za korzystanie z kanalizacji sanitarnej, która dla osób, którym Gmina wybudowa ł a przy łą cza do tej kanalizacji (mieszka ń cy ulic: Ticza Bara, Marcina Milczy ń skiego, dr Ludwika Adamczyka, Dr Ireneusza Wierzejewskiego, ks. Antoniego Gustowskiego), wynosi ł a 888 z ł . Osoby te, oprócz op ł aty za korzystanie z kanalizacji sanitarnej, z chwil ą przy łą czenia do sieci uiszcza ł y op ł at ę za wykonane przez Gmin ę przy łą cze w wysoko ś ci 1.914 z ł , łą cznie zatem 2.802 z ł . W pi ś mie z dnia 24.10.2005 r. jeden z mieszka ń ców Gminy poinformowa ł , i ż w miejsce op ł aty za korzystanie z kolektora sanitarnego wprowadzono inne op ł aty. Na dowód tego za łą czy ł umow ę zawart ą z Gmin ą w 2005 r., w ś wietle której op ł ata za przy łą czenie do sieci wynosi 2.802 z ł , a sk ł ada si ę na ni ą koszt budowy przy łą cza kanalizacyjnego oraz koszt prac polegaj ą cych na: 3 - opracowaniu mapy dla celów projektowych, - opracowaniu projektu budowlanego, - odtworzeniu nawierzchni ulicy, - wykonaniu geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, - zapewnieniu nadzoru inwestorskiego Wobec faktu, i ż w post ę powaniu antymonopolowym o sygn. RPZ – 411/5/04 Gmina wykazywa ł a, i ż koszt budowy przy łą czy przypadaj ą cy na jedn ą dzia ł k ę wyniós ł 1.914 z ł , okazuje si ę , ż e koszt dodatkowych, ww. prac jest równy op ł acie za korzystanie z kolektora sanitarnego, która zosta ł a uznana za nielegaln ą . Mog ł o to oznacza ć , i ż Gmina obci ąż aj ą c mieszka ń ców nieuzasadnionymi kosztami tych prac omija, poprzez narzucanie osobom ubiegaj ą cym si ę o przy łą czenie uci ąż liwych warunków przy łą czenia do sieci kanalizacji sanitarnej, zakaz orzeczony w prawomocnej decyzji nr RPZ 15/2004 z 12.07.2004 r. Powy ż sze uzasadnia ł o wszcz ę cie nowego post ę powania antymonopolowego i postawienie zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego Gmina wskaza ł a, i ż zarz ą dzeniem burmistrza Nr 66/2004 z dnia 29.07.2004 r. uchylono zarz ą dzenie w sprawie op ł at za korzystanie z sieci wodoci ą gowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej na terenie Gminy, które zosta ł y zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du decyzj ą z dnia 12.07.2004 r. Nie dokonano jednak zwrotu tych op ł at osobom z osiedla „Zarzecze” albowiem faktycznie op ł aty te, jak o ś wiadczy ł a Gmina, zwi ą zane by ł y z przygotowaniem mapy do celów projektowych przy łą cza, opracowania projektu, wykonania inwentaryzacji powykonawczej i nadzorowanie tych prac, co zgodnie z ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, obci ąż a ł o osob ę ubiegaj ą c ą si ę o przy łą czenie nieruchomo ś ci do kanalizacji. W przypadku tego osiedla udzia ł w ww. kosztach ustalono na kwot ę 888 z ł , który, wedle o ś wiadczenia Gminy, bazuje na funkcjonuj ą cych cenach us ł ug projektantów i geodetów. Obecnie mieszka ń cy Gminy uczestnicz ą w tych kosztach ca ł kowicie dobrowolnie, na podstawie umów cywilno – prawnych. Mieszkaniec ma prawo wszystkie obowi ą zki wzi ąć na siebie, mo ż e te ż skorzysta ć z zaproponowanego rozwi ą zania za op ł at ą w wysoko ś ci 946 z ł , wzgl ę dnie powierzy ć Gminie realizacj ę przy łą cza w ca ł o ś ci. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Na jednym z osiedli w Opalenicy zwanym osiedle „Zarzecze” (obejmuj ą cym rejon ulic: Ticza Bara, Marcina Milczy ń skiego, dr Ludwika Adamczyka, Dr Ireneusza Wierzejewskiego, ks. Antoniego Gustowskiego) w 1999 r. Gmina wybudowa ł a sie ć kanalizacyjn ą wraz z przy łą czami do 129 nieruchomo ś ci. Koszt budowy przy łą czy (budow ę realizowa ł a firma wybrana w przetargu nieograniczonym) wyniós ł [usuni ę to] z ł , z czego wynika, ż e wykonanie jednego przy łą cza to koszt 1.914 z ł . Zarz ą dzeniem Burmistrza Opalenicy nr 86/2003 z dnia 31 grudnia 2003r. na terenie Gminy wprowadzono op ł aty za korzystanie z sieci wodoci ą gowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej. Jako podstaw ę prawn ą tych op ł at wskazano art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej (Dz. U., nr 9, poz. 43 z pó ź n. zm.) . Zgodnie z tym przepisem, organy stanowi ą ce jednostek samorz ą du terytorialnego postanawiaj ą , o ile przepisy szczególne nie stanowi ą inaczej, mi ę dzy innymi o wysoko ś ci op ł at za korzystanie z 4 obiektów i urz ą dze ń u ż yteczno ś ci publicznej jednostek samorz ą du terytorialnego. Wysoko ść op ł at zosta ł a zró ż nicowana i wynosi ł a odpowiednio: 1. za korzystanie z sieci wodoci ą gowej: a) przez mieszka ń ców i podmioty gospodarcze z terenu miasta, a z terenu wsi przez mieszka ń ców i podmioty gospodarcze, którzy w czasie budowy wodoci ą gu nie posiadali siedliska i nie prowadzili dzia ł alno ś ci gospodarczej – 137 z ł ., b) przez mieszka ń ców i podmioty gospodarcze z terenu wsi, którzy w czasie budowy wodoci ą gu posiadali siedliska i prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą , lecz nie partycypowali w kosztach budowy wodoci ą gu – 411z ł ., 2. za korzystanie z kanalizacji sanitarnej - 946 z ł , 3. za korzystanie z kanalizacji deszczowej – 566 z ł . W § 2 pkt 2 zarz ą dzenia postanowiono, i ż op ł aty za wykonan ą us ł ug ę przy łą cza kanalizacyjnego ustala si ę wed ł ug faktycznych nak ł adów na budow ę przy łą czy przeliczonych na jedn ą dzia ł k ę , które, wedle § 3 ust. 3 zarz ą dzenia, w przypadku ulic: Ticza Bara, Marcina Milczy ń skiego, dr Ludwika Adamczyka, dr Ireneusza Wierzejewskiego, ks. Antoniego Gustowskiego wynosz ą 1.914 z ł . Mieszka ń cy tych ulic ponosz ą dodatkowo op ł at ę za korzystanie z kanalizacji sanitarnej w wysoko ś ci 888 z ł , a wi ę c ni ż sz ą ni ż pozostali mieszka ń cy. W ś wietle § 6 zarz ą dzenia, op ł aty za korzystanie z sieci wodoci ą gowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej ustalane b ę d ą wed ł ug cen jednostkowych materia ł ów, robocizny i sprz ę tu, og ł oszonych w za łą czniku nr 3 do rozporz ą dzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 26.09.2000 r. w sprawie kosztorysowych norm nak ł adów rzeczowych, cen jednostkowych robót budowlanych oraz cen czynników produkcji dla potrzeb sporz ą dzania kosztorysu inwestorskiego (Dz. U. Nr 114 z 2000 r., poz. 1195 z pó ź n. zm.), obowi ą zuj ą cych na dzie ń 31 grudnia roku poprzedzaj ą cego wydanie zezwolenia (na przy łą czenie do sieci). Zgodnie z za łą cznikiem do zarz ą dzenia, op ł ata za korzystanie z kanalizacji sanitarnej to równowarto ść u ł o ż enia 3 mb kanalizacji na g łę boko ś ci 3 m z rur PCW 0 300 (bez pompowania wody i przy wykopach w ą skoprzestrzennych bez zabezpieczenia wykopu, bez VAT). Obowi ą zek uiszczania powy ż szych op ł at, nie mia ł , zdaniem Prezesa Urz ę du, podstaw prawnych, w zwi ą zku z tym wspomnian ą wcze ś niej decyzj ą nr RPZ 15/2004 pobieranie tych op ł at uznano za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . W wykonaniu tej decyzji, która nie zosta ł a zaskar ż ona do S ą du Ochrony konkurencji i Konsumentów, zarz ą dzeniem Burmistrza Nr 66/2004 z dnia 29.07.2004 r. uchylono zarz ą dzenie w sprawie op ł at za korzystanie z sieci wodoci ą gowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej na terenie Gminy. Do chwili obecnej Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej KOMOPAL Spó ł ka z o.o. dokona ł o odbioru [usuni ę to] pod łą cze ń nieruchomo ś ci do kanalizacji sanitarnej. Z tej liczby [usuni ę to] osób podpisa ł o umowy zobowi ą zuj ą ce ponie ść na rzecz Gminy op ł at ę za korzystanie z sieci kanalizacyjnej, za ś dalsze [usuni ę to] osoby, pod łą czane do tej kanalizacji po uchyleniu zarz ą dzenia Burmistrza, umowy zobowi ą zuj ą ce do pokrycia kosztów opracowania mapy, projektu budowlanego, odtworzenie nawierzchni ulicy, wykonanie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej oraz nadzór inwestorski. Pobrane od ww. osób op ł aty za korzystanie z kanalizacji sanitarnej nie zosta ł y zwrócone. Wyja ś niaj ą c przyczyny tego stanu rzeczy Gmina podnios ł a, i ż budowa przy łą czy do kanalizacji sanitarnej zawsze ci ąż y ł a na odbiorcach, a Gmina na rzecz tych osób (ich przy łą czy) wykonywa ł a cz ęść prac im towarzysz ą cych. Ponadto, od pocz ą tku budowy wodoci ą gu w Opalenicy, tj. od 1967 5 r. sie ć budowana by ł a przy zaanga ż owaniu finansowym mieszka ń ców, a uiszczane pó ź niej op ł aty by ł y elementem solidarnego i akceptowanego wspó ł finansowania. Uzasadniaj ą c obci ąż anie mieszka ń ców osiedla „Zarzecze” przy łą czanych do sieci kanalizacyjnej po uchyleniu zarz ą dzenia Burmistrza nr 86/2003 op ł at ą za opracowanie mapy, projektu budowlanego, odtworzenie nawierzchni ulicy, wykonanie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej oraz nadzór inwestorski w miejsce op ł aty za korzystanie z sieci Gmina wyja ś ni ł a, i ż faktycznie ta ostatnia op ł ata zwi ą zana by ł a z wymienionymi wcze ś niej kosztami, które ponios ł a Gmina. Gmina Opalenica w 2005 r. osi ą gn ęł a nast ę puj ą ce przychody z tytu ł u: − dochodów ze sprzeda ż y gruntów, nieruchomo ś ci, lokali, i innych sk ł adników mienia Gminy, op ł at z tytu ł u zarz ą du i u ż ytkowania nieruchomo ś ci, op ł at adiacenckich, op ł at z tytu ł u oddania mienia komunalnego do u ż ytkowania – 390.924,00 z ł , − pozosta ł ych dochodów Gminy: dochodów pobieranych przez jednostki bud ż etowe, wp ł at zak ł adów bud ż etowych i gospodarstw pomocniczych, dochodów z maj ą tku, spadków, darowizn, odsetek od ś rodków gromadzonych na rachunkach bankowych, odsetek od nieterminowo przekazywanych nale ż no ś ci stanowi ą cych dochody z kar pieni ęż nych i grzywien, 5% dochodów uzyskiwanych na rzecz bud ż etu pa ń stwa w zwi ą zku z realizacj ą zada ń z zakresu administracji rz ą dowej oraz innych zada ń zleconych ustawami, inne dochody nale ż ne Gminie na podstawie odr ę bnych przepisów z wy łą czeniem dochodów z podatków, dotacji i subwencji – 416.215,58 z ł , łą cznie 807.139,58 z ł . Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, co zosta ł o wyra ż one w jej art. 1 ust. 1 i 2, jest m.in. ochrona konkurencji jako zjawiska charakteryzuj ą cego funkcjonowanie gospodarki przed zachowaniami przedsi ę biorców lub ich zwi ą zków, które wolno ść konkurowania w sposób sprzeczny z prawem zak ł ócaj ą . W wyroku z dnia 24 stycznia 1991 r. w sprawie Amr 8/90 (Wokanda 1992/2/39) S ą d Antymonopolowy podkre ś li ł , ż e naruszenie interesu publicznoprawnego mo ż e mie ć przyk ł adowo miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest „szerszy kr ą g uczestników rynku”. Podobne stanowisko w tej kwestii zaj ął S ą d Najwy ż szy (por. przyk ł adowo uzasadnienia wyroków z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie I CKN 1217/98, OSNC 2002 r., z. 1, poz. 13, czy wyrok z dnia 28 stycznia 2002 r., I CKN 112/99, OSNC 2002 r., z. 11, poz. 144), który interes publiczno-prawny konfrontowa ł z interesem indywidualnym. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wyst ę puje w interesie podmiotów przy łą czanych do sieci, którzy dotkni ę ci zostali lub mog ą by ć dotkni ę ci dzia ł aniami Gminy polegaj ą cymi na narzucaniu uci ąż liwych warunków przy łą czenia do sieci kanalizacyjnej. Zarzucona praktyka ma wi ę c charakter eksploatacyjny, a jej celem jest uzyskanie korzy ś ci kosztem podmiotów przy łą czanych do sieci poprzez wykorzystanie ich przymusowego po ł o ż enia, b ę d ą cego skutkiem braku mo ż liwo ś ci wyboru innego kontrahenta. Dla naruszenia interesu publicznego w takich sytuacjach wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ycia narusza interes publiczny (por. E. Modzelewska – W ą chal UOKiK Komentarz, TWIGGER W-wa 2002, s. 15). Powy ż szy pogl ą d mo ż na uzupe ł ni ć stwierdzeniem, i ż praktyki okre ś lone w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zwykle ujawniane s ą w jednostkowych przypadkach. Mimo, i ż naruszony jest wówczas bezpo ś rednio interes jednego podmiotu to 6 zawsze istnieje zagro ż enie, i ż brak reakcji pozwanego w postaci wszcz ę cia post ę powania mo ż e spowodowa ć naruszenie w taki sam sposób interesów innych podmiotów. Ten prewencyjny walor dzia ł a ń organu, zdaniem prezesa Urz ę du, uzasadnia istnienie interesu publicznoprawnego. Okoliczno ść ta znalaz ł a potwierdzenie w wyroku z 12.09.2003 r. (sygn. akt I CKN 504/2001), w którym S ą d Najwy ż szy zauwa ż y ł , ż e nie jest wykluczone podj ę cie post ę powania antymonopolowego w przypadku gdy post ę powanie przedsi ę biorcy kwalifikowane jako nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej dotkn ęł o jednego odbiorcy, podkre ś laj ą c funkcj ę prewencyjn ą takiego post ę powania (i w konsekwencji orzeczenia) przejawiaj ą c ą si ę w ochronie tak ż e nieograniczonej liczby kolejnych potencjalnych konsumentów. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę , których istot ą jest nadu ż ycie si ł y rynkowej przez przedsi ę biorców ujawniaj ą si ę na rynku relewantnym, rynku towarów, które za wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezspornym jest, ż e Gmina Opalenica jest organizatorem us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Poza funkcjami organizatorskimi okre ś lonymi w ustawie z 7.06.2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. Nr 72 z 2001 r., poz. 747 z pó ź n. zm.), Gmina jest w ł a ś cicielem sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej. Pomimo, i ż za po ś rednictwem tej sieci us ł ugi dostarczania wody i odbioru ś cieków ś wiadczy Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej KOMOPAL sp. z o.o., to Gmina okre ś la zasady przy łą czenia do sieci, w szczególno ś ci to z Gmin ą , a nie z gminnym przedsi ę biorstwem komunalnym mieszka ń cy osiedla „Zarzecze” podpisuj ą umowy o przy łą czenie oraz wnosz ą op ł aty, które s ą kwestionowane w niniejszym post ę powaniu. Bezsporne jest zatem, i ż Gmina Opalenica dzia ł a na lokalnym rynku us ł ug zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków w warunkach monopolu prawnego (naturalnego) i posiada na tak wyznaczonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą , w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . W konsekwencji, dzia ł ania Gminy Opalenica zwi ą zane z umo ż liwianiem dost ę pu do sieci wodoci ą gowej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej podlegaj ą kontroli Prezesa Urz ę du. Prezes Urz ę du postawi ł Gminie zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem, zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku polegaj ą ce na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Zebrane w toku post ę powania antymonopolowego zako ń czonego decyzj ą nr RPZ 15/2004 materia ł y nie pozwalaj ą zakwestionowa ć prezentowanego przez Gmin ę stanowiska, i ż koszt budowy jednego przy łą cza do kanalizacji sanitarnej na osiedlu „Zarzecze” wyliczony na kwot ę 1.914 z ł obejmowa ł jedynie bezpo ś rednie nak ł ady poniesione przez wykonawc ę , nie obejmowa ł natomiast kosztów prac projektowych oraz innych, wskazanych w umowie przed ł o ż onej przez jednego z mieszka ń ców. Nie ma równie ż w ą tpliwo ś ci, i ż w ś wietle art. 15 ust. 2 ustawy z 7.06.2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. Nr 72 z 2001 r., poz. 747 z pó ź n. zm.) osoba ubiegaj ą ca si ę o przy łą czenie do sieci winna zapewni ć na w ł asny koszt realizacj ę budowy przy łą cza, który to koszt, czemu trudno zaprzeczy ć , obejmuje wszelkie niezb ę dne do tego nak ł ady, w tym projekt oraz dokumentacj ę powykonawcz ą . Niemniej jednak ocena dzia ł a ń Gminy pod k ą tem naruszenia 7 art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w relacjach z odbiorcami przy łą czanymi na osiedlu „Zarzecze”, nie mo ż e by ć dokonana bez uwzgl ę dnienia skutków prawnych wcze ś niejszych czynno ś ci podj ę tych przez Gmin ę , w tym zarz ą dzenia Burmistrza Opalenicy nr 86/2003 z dnia 31 grudnia 2003r., zakwestionowanego decyzj ą nr RPZ 15/2004. Bior ą c zatem powy ż sze pod uwag ę , przyj ąć nale ż y, i ż najpó ź niej do chwili przyj ę cia ww. zarz ą dzenia Gmina mia ł a wzgl ę dem osób przy łą czonych do sieci na osiedlu „Zarzecze” roszczenia o zwrot pe ł nych nak ł adów poniesionych na budow ę przy łą czy. Rzecz w tym, ż e z roszcze ń tych, zdaniem Prezesa Urz ę du, w cz ęś ci zrezygnowa ł a. Zarz ą dzenie Burmistrza bowiem, prócz wspomnianych wcze ś niej kwestii op ł at za korzystanie z sieci (kanalizacji sanitarnej, wodoci ą gowej, deszczowej) wyra ź nie okre ś la zasady ustalania op ł at za wykonanie przez Gmin ę przy łą cza na rzecz podmiotu przy łą czanego. I tak, zgodnie z § 2 pkt 3 zarz ą dzenia, op ł at ę za wykonan ą us ł ug ę przy łą cza kanalizacyjnego sanitarnego ustala si ę wed ł ug faktycznych nak ł adów na budow ę przy łą czy przeliczonych na jedn ą dzia ł k ę . W ś wietle wyja ś nie ń Gminy sk ł adanych w toku post ę powania antymonopolowego RPZ – 411/5/04 nale ż y przez to rozumie ć bezpo ś redni koszt materia ł ów i robocizny, obliczony na podstawie faktur wykonawcy przy łą czy, co potwierdza § 3 ust. 3 zarz ą dzenia, w którym ustalono, i ż op ł ata za wykonan ą us ł ug ę budowy przy łą cza na osiedlu „Zarzecze” wynosi 1.914 z ł . Kwota ta odpowiada wynikowi podzielenia kwoty zawartej w kosztorysie powykonawczym wykonawcy przy łą czy przez ilo ść przy łą czy. Jednocze ś nie w § 3 zarz ą dzenia ustalono op ł aty m.in. za korzystanie z kanalizacji sanitarnej, które dla odbiorców na osiedlu „Zarzecze” ustalono w wysoko ś ci 888 z ł (§ 3 ust. 3 zarz ą dzenia), dla pozosta ł ych za ś odbiorców na kwot ę 946 z ł (§ 3 ust. 1 pkt 2 zarz ą dzenia), przy czym z analizy ca ł ego zarz ą dzenia oraz wyja ś nie ń Gminy wynika, ż e t ą ostatni ą op ł at ą obci ąż ani byli odbiorcy bez wzgl ę du na to, czy przy łą cze realizowali w ł asnym sumptem, czy te ż skorzystali z oferty Gminy. Powy ż sze daje podstaw ę do stwierdzenia, i ż Gmina zwolni ł a tych odbiorców, którym wybudowa ł a przy łą cza z obowi ą zku zwrotu wszystkich innych kosztów niezb ę dnych do realizacji przy łą cza, a nie obj ę tych zarz ą dzeniem Burmistrza, co nale ż y potraktowa ć jako zwolnienie z d ł ugu w rozumieniu art. 508 k.c. Zgodnie z tym przepisem, zobowi ą zanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia d ł u ż nika z d ł ugu, a d ł u ż nik zwolnienie przyjmuje. W konsekwencji w sytuacji, gdy op ł aty za korzystanie z sieci, w tym z sieci kanalizacji sanitarnej, okaza ł y si ę by ć w zwi ą zku z decyzj ą nr RPZ 15/2004 op ł atami nienale ż nymi, nale ż y przyj ąć , i ż mieszka ń cy osiedla „Zarzecze” maj ą obowi ą zek wnie ść na rzecz Gminy wy łą cznie kwot ę 1.914 z ł . W tych okoliczno ś ciach zmian ę tytu ł u prawnego, na podstawie którego Gmina pobiera od osób przy łą czanych na obszarze osiedla „Zarzecze” kwot ę 888 z ł uzna ć nale ż y za prób ę uchylenia si ę Gminy od skutków zarz ą dzenia Burmistrza. Tymczasem, je ż eli kwota ta sta ł a si ę ś wiadczeniem nienale ż nym Gminie to domaganie si ę jej od ww. osób, tyle ż e pod innym tytu ł em prawnym, jest równoznaczne z narzuceniem uci ąż liwego warunku umowy o przy łą czenie do sieci kanalizacyjnej, przynosz ą cego Gminie nieuzasadnione korzy ś ci. Uci ąż liwy warunek umowy definiowany jest jako warunek, którego dominant w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, tj. realizacji swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, nie by ł by w stanie wynegocjowa ć dla danej umowy (por. wyroki w spr. XVII Amr 68/93 z dnia 29 grudnia 1993 r., XVII Ama 28/99 z dnia 23 czerwca 1999 r.). Z kolei nieuzasadnione korzy ś ci uzyskiwane przez dominanta na skutek narzucania kontrahentowi uci ąż liwych warunków umowy to sytuacja korzystniejszej, ani ż eli taka, która odzwierciedla ekwiwalentno ść w danym i w podobnych stosunkach umownych (por. E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 119). 8 Bez w ą tpienia ś wiadczenie, które nie przys ł uguje kontrahentowi, i to niezale ż nie od przyczyny takiego stanu rzeczy, mie ś ci si ę w zakresie ww. definicji. Podmiot bowiem, który w sytuacji przymusowej zobowi ą za ł si ę do takiego ś wiadczenia ponosi ewidentny uszczerbek maj ą tkowy, za ś kontrahent, który takie zobowi ą zanie wymusi ł uzyskuje korzy ść , która mu si ę nie nale ż y, i której nie uzyska ł by, gdyby nie wykorzysta ł przymusowego po ł o ż enia drugiej strony. Nie ma równie ż w ą tpliwo ś ci, i ż mamy do czynienia z narzuceniem osobom przy łą czanym do sieci na osiedlu „Zarzecze” op ł aty za opracowanie mapy dla celów projektowych, projektu budowlanego, odtworzeniu nawierzchni ulicy, wykonanie geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej oraz zapewnienie nadzoru inwestorskiego. Osoby te bowiem nie maj ą wyboru podobnego jak osoby, które b ę d ą przy łą czane w innych rejonach Gminy. Z uwagi na fakt, i ż przy łą cza zosta ł y ju ż wybudowane przez Gmin ę , nie mog ą po skalkulowaniu kosztów podj ąć decyzji, czy przy łą cza wybuduj ą w ł asnym sumptem, czy te ż zlec ą to Gminie, lecz musz ą , chc ą c korzysta ć z kanalizacji, zaakceptowa ć warunki jakie stawia Gmina. Z tych przyczyn nale ż y uzna ć , i ż wszystkie przes ł anki stwierdzenia stosowania praktyki okre ś lone w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł y spe ł nione. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Gmina ze ź róde ł wskazanych w poprzedniej cz ęś ci uzasadnienia osi ą gn ęł a w 2005 r. przychód w kwocie 807.139,58 z ł . Kara maksymalna mog ł a zatem wynie ść 80.713,96 z ł . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 104 przyk ł adowo jedynie wskazano, i ż Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Jest jednak oczywiste, i ż na wysoko ść kary musi mie ć równie ż wp ł yw stopie ń zagro ż enia lub naruszenia interesu publicznoprawnego stosowanymi praktykami ograniczaj ą cymi konkurencj ę . Ponadto orzecznictwo wskazuje, ż e w przypadku kar za stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę przes ł ankami, które nale ż y bra ć pod uwag ę , s ą : potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć (por.: wyrok S ą du Najwy ż szego z 27.06.2000 r., sygn.akt I CKN 793/98). Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż stwierdzona w niniejszej decyzji praktyka jest bezpo ś rednio zwi ą zana z praktyk ą orzeczon ą w prawomocnej decyzji nr RPZ 15/2004 z 12.07.2004 r., kara winna by ć wymierzona w górnej granicy zagro ż enia. Gmina bowiem jednoznacznie zmierza ł a do uchylenia si ę od skutków ww. decyzji, co pozwala przypisa ć jej win ę umy ś l ą . Z drugiej jednak strony nale ż y uwzgl ę dni ć , i ż Gmina celem wybudowania przy łą czy na osiedlu „Zarzecze” ponios ł a jednak pozosta ł e koszty nie zwi ą zane z bezpo ś rednim wykonawstwem, tyle tylko, ż e wyzby ł a si ę podstawy prawnej ich dochodzenia od mieszka ń ców. Nie mo ż e równie ż uj ść uwadze okoliczno ść , i ż Gmina jako jednostka samorz ą du terytorialnego wykonuje okre ś lone zadania publiczne s ł u żą ce zaspokajaniu 9 zbiorowych potrzeb mieszka ń ców jej terytorium i na realizacj ę tych ż e zada ń przeznaczone s ą dochody bud ż etu Gminy, w zwi ą zku z czym w za ł o ż eniu nie jest ona nastawiona na osi ą ganie zysków. Okoliczno ś ci te przemawiaj ą za wymierzeniem kary w umiarkowanej wysoko ś ci. Powy ż sze prowadzi do wniosku, i ż kara w wysoko ś ci 30 % kary maksymalnej, tj. 24.214,18 z ł b ę dzie dostatecznie odczuwalna by wype ł ni ć funkcj ę represyjn ą , zwi ą zan ą z ponownym naruszeniem w krótkim czasie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a przy tym nie narazi Gminy ponad konieczn ą potrzeb ę na utrat ę ś rodków, które mog ą by ć przeznaczone na zaspokajanie potrzeb mieszka ń ców. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kary p ł atne s ą w terminie 14 dni od uprawomocnienia si ę decyzji. Stosownie do art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji. Zgodnie za ś z art. 72 ww. ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Koszty post ę powania w niniejszej sprawie obejmuj ą wy łą cznie koszty korespondencji poniesione przez Prezesa Urz ę du w kwocie 22,30 z ł i tak ą te ż kwot ą , bior ą c pod uwag ę ww. zasady zosta ł a obci ąż ona Gmina Opalenica. Kar ę pieni ęż n ą nale ż y wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od uprawomocnienia si ę decyzji. Stosownie do art. 78 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479(28) § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Od postanowienia o kosztach post ę powania przys ł uguje ka ż dej ze stron za ż alenie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie tygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : Alicja Dworzy ń ska pe ł nomocnik Gminy Opalenica Urz ą d Miejski w Opalenicy ul. 3 Maja 1 64-330 Opalenica a/a