RLU-17/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 21 maja 2008r. RLU-411-4/06/IM p.o. Decyzja Nr RLU 17/08 (wersja nie zawieraj ą ca informacji niejawnych) 1. Na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 157 poz. 1119, Dz.U. z 2006r. Nr 170 poz. 1217, Nr 249 poz. 1834) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172, zmiany Dz.U. z 2003 r. Nr 6 poz. 68), w zwi ą zku z tre ś ci ą art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 331), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek przedsi ę biorcy S ł awomira P., zam. Lublin , prowadz ą cego dzia ł alno ść pod firm ą : Przewozy Osobowe S ł awomir P., przeciwko przedsi ę biorcy Rados ł awowi P., prowadz ą cego dzia ł alno ść pod firm ą : Us ł ugi Transportowe - Rados ł aw P. – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie Rados ł awa P., dzia ł aj ą cego pod firm ą Us ł ugi Transportowe – Rados ł aw P., polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku regularnego przewozu osób, obejmuj ą cym dojazd do Lublina (oraz z powrotem), z miejscowo ś ci: Kol. Osówka, Le ś ce, Bogucin, S ł ugocin, Moszenki, Sieprawki, Sieprawice, po ł o ż onych na odcinku wspólnym dla linii komunikacyjnej Rados ł awa P. – Michów – Kol. Osówka – Lublin oraz linii S ł awomira P. – Lublin – (Le ś ce) – Lublin, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania i rozwoju konkurencji w wyniku stosowania zani ż onych cen biletów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 5.09.2005 r. 2 2. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 157 poz. 1119, Nr 170 poz. 1217, Nr 249 poz. 1834) nak ł ada si ę w imieniu Prezesa UOKiK, stosownie do art. 28 ust. 6 powo ł anej ustawy i § 6 powo ł anego rozporz ą dzenia, w zwi ą zku z tre ś ci ą art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 331), na przedsi ę biorc ę Rados ł awa P., prowadz ą cego dzia ł alno ść pod firm ą : Us ł ugi Transportowe - Rados ł aw P., kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 37762 z ł otych (s ł ownie: trzydzie ś ci siedem tysi ę cy siedemset sze ść dziesi ą t dwa z ł ote), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. 3. Na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 157 poz. 1119, Dz.U. z 2006r. Nr 170 poz. 1217, Nr 249 poz. 1834) stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 powo ł anego rozporz ą dzenia, w imieniu Prezesa UOKiK postanawia si ę o odmowie przyznania zwrotu kosztów zast ę pstwa prawnego na rzecz Rados ł awa P., prowadz ą cego dzia ł alno ść pod firm ą Us ł ugi Transportowe – Rados ł aw P... Uzasadnienie: Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie (dalej: Prezes UOKiK lub organ antymonopolowy) wp ł yn ął w dniu 14.06.2005r. wniosek p. S ł awomira P. o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko przedsi ę biorcy transportowemu – p. Rados ł awowi P., zarzucaj ą cy mu stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Praktyki te mia ł yby polega ć na nadu ż ywaniu przez p. Rados ł awa P. – Us ł ugi Transportowe (dalej: Rados ł aw P. lub przewo ź nik) pozycji dominuj ą cej na rynku przewozu osób, na linii Lublin – Le ś ce. Nadu ż ycie pozycji mia ł o polega ć na stosowaniu, po wej ś ciu konkurenta na w/w lini ę , coraz bardziej obni ż onych cen za bilety, co w konsekwencji doprowadzi ł o do takiego spadku dziennych obrotów z tytu ł u sprzedanych biletów, ż e p. S ł awomir P. – Przewozy Osobowe (dalej: S ł awomir P. lub wnioskodawca) musia ł wstrzyma ć dzia ł alno ść przewozow ą na wskazanej linii, poniewa ż nie pozwala ł y na to ponoszone koszty. Wnioskodawca wskaza ł , ż e pocz ą tkowo, z chwil ą rozpocz ę cia przewozów w dniu 31.05.2005r. stosowa ł cen ę za bilet (relacji Lublin – Le ś ce) w wysoko ś ci 4 z ł , ale ju ż trzeciego dnia wykonywania dzia ł alno ś ci P. obni ż y ł swoj ą cen ę biletu na trasie Lublin – Le ś ce do 2 z ł , a od 7.06.2005r. cena ta spad ł a a ż do 1,50 z ł . Jednocze ś nie ju ż po kilku dniach od wstrzymania dzia ł alno ś ci przez S ł awomira P., Rados ł aw P. powróci ł do cen biletów, jakie stosowa ł przed wej ś ciem wnioskodawcy na rynek, tj. do poziomu 4 z ł za bilet na wskazanej wy ż ej linii. Do wniosku S ł awomir P. do łą czy ł fotografie, na których widoczny jest autobus nale żą cy do Rados ł awa P., obs ł uguj ą cy lini ę Lublin – Le ś ce, z wystawion ą za przedni ą szyb ą informacj ą o cenie biletu na tej linii, równej 1,50 z ł . Wnioskodawca, powo ł uj ą c si ę na swoj ą trudn ą sytuacj ę 3 finansow ą , wniós ł o zwolnienie go z uiszczenia op ł aty z tytu ł u z ł o ż onego wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Po uzupe ł nieniu przez wnioskodawc ę dokumentów potwierdzaj ą cych jego sytuacj ę , Prezes UOKiK, postanowieniem nr 131/05 przychyli ł si ę do wniosku o zwolnienie z op ł aty. W oparciu o powy ż ej opisany wniosek o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego Prezes UOKiK wszcz ął postanowieniem Nr 132/05, w dniu 26.07.2005r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sprawa: RLU-400-13/05/IM) w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy nie nast ą pi ł o w zwi ą zku z dzia ł aniami Rados ł awa P., ś wiadcz ą cego us ł ugi przewozu osób, naruszenie przepisów powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie wyników post ę powania wyja ś niaj ą cego w dniu 8.03.2006r., postanowieniem nr 48/06 zosta ł o wszcz ę te post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Rados ł awa P. – Us ł ugi Transportowe pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku przewozów pasa ż erskich, na linii Le ś ce – Lublin, polegaj ą cego na stosowaniu polityki cenowej, która przeciwdzia ł a powstaniu i rozwojowi konkurencji, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W poczet materia ł u dowodowego w post ę powaniu antymonopolowym zosta ł a w łą czona postanowieniem Prezesa UOKiK Nr 9/08, ca ł o ść materia ł ów i wyja ś nie ń , uzyskanych w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego. Stanowisko przewo ź nika, odno ś nie zarzutu zawartego w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, sformu ł owanego na podstawie wniosku o wszcz ę cie post ę powania, sformu ł owane ju ż w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wyra ż a ł o si ę w zaprzeczeniu, zarówno posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku lokalnym, jak te ż stosowania na nim zakazanych praktyk . Rados ł aw P. wskaza ł , ż e jego zdaniem linia Le ś ce – Lublin – Le ś ce nie mo ż e stanowi ć rynku w ł a ś ciwego, poniewa ż substytutem dla niej s ą inne linie komunikacyjne, które cz ęś ciowo pokrywaj ą si ę z w/w lini ą lub przebiegaj ą w niewielkim oddaleniu. Maj ą to by ć linie: Wygoda – Lublin – Wygoda, Lublin – Warszawa – Lublin, Jastków – Lublin – Jastków, Lublin – Garbów – Lublin, Lublin – Pu ł awy – Lublin, Lublin – Na łę czów – Lublin. Ponadto, zgodnie ze z ł o ż onymi wyja ś nieniami, przewo ź nik nie posiada pozycji dominuj ą cej, gdy ż nie ma takich mo ż liwo ś ci, które pozwala ł yby mu na zapobieganie skutecznej konkurencji poprzez mo ż liwo ść dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Jego udzia ł w rynku wynosi za ś ok. 25%. Ponadto przewo ź nik wyrazi ł pogl ą d, ż e jego udzia ł w rynku na przedmiotowej linii jest zró ż nicowany, w zale ż no ś ci od jej danego odcinka. Na odcinku Lublin – Jastków mianowicie jego udzia ł jest minimalny (wykonuje on dziennie 7 kursów, a inni przewo ź nicy w sumie kilkaset). Na odcinku Jastków – Sieprawice – Sieprawki – Moszenki- S ł ugocin – Bogucin, zdaniem przewo ź nika, pasa ż erowie mog ą korzysta ć z innych linii, przebiegaj ą cych niedaleko (w oddaleniu od 200 metrów do 1 km), tj. Lublin – Warszawa i Lublin – Na łę czów. W dalszym toku post ę powania przewo ź nik skorygowa ł te dane, wskazuj ą c konkretne miejsca, gdzie linie przebiegaj ą w stosunkowo ma ł ym oddaleniu oraz poda ł , ż e mo ż e to by ć odleg ł o ść do 2 km. Z kolei na odcinku Bogucin – Le ś ce – Kol. Osówka konkurencj ę maj ą tworzy ć dwaj przedsi ę biorcy (Transped i p. Grzegorz Piotr K.), kursuj ą cy w cz ęś ci po trasie pokrywaj ą cej si ę z tras ą autobusu 4 Rados ł awa P., a w cz ęś ci w niedalekim oddaleniu od tej trasy. Przewo ź nik do łą czy ł do wyja ś nie ń mapk ę z zaznaczon ą swoj ą lini ą komunikacyjn ą oraz liniami wg niego konkurencyjnymi. W odniesieniu do cen biletów przewo ź nik wyja ś ni ł , ż e s ą one równorz ę dne ze stosowanymi przez innych przewo ź ników, w tym S ł awomira P. Cena za bilet na ca ł ej trasie „wynosi ł a i wynosi 3,5 z ł ”. W trakcie post ę powania przed Prezesem UOKiK wyja ś nienia odno ś nie tej ż e ceny (1,50 z ł ) by ł y prostowane i zmieniane przez przewo ź nika. Wskazywa ł on na dezorientacj ę i zagubienie kierowcy oraz z ł e zrozumienie jego wypowiedzi przez pe ł nomocnika, przygotowuj ą cego pismo do organu antymonopolowego. Ustosunkowuj ą c si ę do fotografii za łą czonej do wniosku, wskazuj ą cej na wykonywanie przez niego kursów na ca ł ej linii za 1,50 z ł , stwierdzi ł ostatecznie, ż e jest to pomy ł ka, zawiniona przez kierowc ę . Przewo ź nik wniós ł o przes ł uchanie tego ż kierowcy jako ś wiadka. Ponadto przewo ź nik wyrazi ł pogl ą d, ż e koszty w ł asne obs ł ugi przedmiotowej linii ma ni ż sze ni ż wnioskodawca. Wskaza ł jako koszt jednego kursu, równy ok. 20 z ł , przyjmuj ą c przy tym zu ż ycie paliwa przez autobus w wysoko ś ci 4,5 litra oleju nap ę dowego na przedmiotowej linii. Rados ł aw P. wyrazi ł równie ż opini ę w pi ś mie z dnia 27.12.2005r., skierowanym do organu antymonopolowego, ż e „przedmiotowa linia daje mo ż liwo ść zarobku z kursowania po niej tylko dla jednego przewo ź nika”. W kolejnym pi ś mie wskaza ł ponadto, i ż ceny biletów ulegaj ą wahaniom zwi ą zanym z ilo ś ci ą przewo ż onych pasa ż erów oraz obni ż eniem cen przez konkurencj ę . Wyja ś niaj ą c brak sprzeda ż y biletów w cenie 3,50 z ł i 4 z ł , w okresie od 3.06.2005r. do 24.06.2005r. przewo ź nik stwierdzi ł , ż e nie przewozi ł wtedy pasa ż erów na ca ł ej trasie, tylko po cz ęś ci trasy lub pasa ż erów z biletami miesi ę cznymi. Przyczyn ą takiego stanu rzeczy „po cz ęś ci by ł a nieuczciwa praktyka S ł awomira P.”, który opó ź nia ł rozpocz ę cie kursu i zabiera ł wi ę kszo ść pasa ż erów. W tym ż e pi ś mie z dnia 14.02.2007r. Rados ł aw P. przyzna ł ponadto, ż e stosowa ł jednak „sezonow ą obni ż k ę cen” tak ż e w okresie, w którym je ź dzi ł jego konkurent – S ł awomir P. Przy czym stwierdzi ł , ż e dostosowywa ł tylko ceny biletów do sytuacji rynkowej, poniewa ż to wnioskodawca rozpocz ął stosowanie ni ż szych cen. Wnioskodawca odnosz ą c si ę do stanowiska przedstawionego przez przewo ź nika po wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, jak te ż wyja ś nie ń sk ł adanych w toku ca ł ego post ę powania wyja ś niaj ą cego i antymonopolowego, twierdzi ł , i ż przewo ź nik wprowadza organ antymonopolowy w b łą d co do okoliczno ś ci faktycznych, tj. odleg ł o ś ci linii potencjalnie konkurencyjnych wobec przedmiotowej linii Lublin-Le ś ce-Kol. Osówka, jak te ż co do obecno ś ci konkurentów na przedmiotowej linii lub w jej bezpo ś redniej blisko ś ci. Zdaniem wnioskodawcy faktyczne odleg ł o ś ci od przedmiotowej linii innych tras s ą nawet w linii prostej znacznie wi ę ksze ni ż to podawa ł Rados ł aw P.. Na te okoliczno ść wnioskodawca za łą czy ł mapk ę z zaznaczonymi liniami komunikacyjnymi. Ponadto je ż d żą c na tej samej w du ż ej cz ęś ci trasie co przewo ź nik, wnioskodawca nie spotka ł jakichkolwiek konkurentów oprócz w ł a ś nie pojazdu Rados ł awa P.. Jedynym miejscem gdzie przewo ź nik spotyka si ę z innym przedsi ę biorc ą 5 transportowym (Transped), jest przystanek ko ń cowy w Kol. Osówka. Jednak ż e z uwagi na brak wspólnej trasy, przedsi ę biorcy ci nie konkuruj ą ze sob ą . Odnosz ą c si ę do wyja ś nie ń Rados ł awa P., co do cen biletów na przedmiotowej linii, S ł awomir P. wyja ś ni ł , ż e wykonywa ł kursy na trasie Lublin – Le ś ce –Lublin od dnia 31.05.2005r. do 22.08.2005r., z tym ż e po dniu 9.06.2005r. tylko sporadycznie. Wnioskodawca stwierdzi ł , ż e zwróci ł si ę do organu antymonopolowego po obni ż eniu przez Rados ł awa P. cen za bilety na ca ł ej trasie do 1,50 z ł . Sam rozpocz ął stosowanie takiej ceny od dnia 8.06.2005r., spowodowa ł o to jednak tak niski obrót, nie pokrywaj ą cy nawet kosztów paliwa, ż e od dnia 9.06.2005r. praktycznie wstrzyma ł wykonywanie kursów. Wprowadzenie takiej ceny za bilet, zgodnie z twierdzeniem S ł awomira P., mia ł o miejsce po tym jak autobus nale żą cy do konkurenta, przez ca ł y czas oczekiwania przez pojazd wnioskodawcy na pasa ż erów na przystanku przy ulicy Ruskiej w Lublinie, sta ł tu ż za nim (niezgodnie z rozk ł adem jazdy), z widocznym og ł oszeniem o cenie biletu na trasie Lublin - Le ś ce – Lublin, równej 1,50 z ł . Jednocze ś nie wnioskodawca zakwestionowa ł koszt jednego kursu przedstawiany przez przewo ź nika, wskazuj ą c, ż e koszt wykonania kursu starszym autobusem nie mo ż e by ć ni ż szy ni ż taki sam koszt wygenerowany przez u ż ywany przez niego nowy bus typu Mercedes Sprinter. Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Rados ł aw P. jest przedsi ę biorc ą wpisanym do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, prowadzonej przez Urz ą d Gminy w Michowie pod nr 101/90/92/93/99/00/03/04 (k-74). Nazwa podmiotu gospodarczego brzmi: Us ł ugi Transportowe – Rados ł aw P., a oznaczeniem przedsi ę biorcy jest jego nazwisko i imi ę . Rados ł aw P. wykonuje us ł ugi regularnego przewozu osób w krajowym transporcie drogowym. Ś wiadczy on us ł ugi na podstawie licencji nr 0007842 (k- 50) na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, wydanej przez Starostwo Powiatowe w Lubartowie oraz zezwole ń na wykonywanie us ł ug na poszczególnych liniach komunikacyjnych. W momencie wszcz ę cia post ę powania przez Prezesa UOKIK przewo ź nik ten posiada ł zezwolenia na wykonywanie us ł ug transportu osobowego na 23 liniach regularnych, w tym na linii Michów – Kolonia Osówka – Lublin (k-68). Szczegó ł owy przebieg tej linii to nast ę puj ą ce miejscowo ś ci: Michów – Rudno – Kol. Osówka – Le ś ce – Bogucin I – S ł ugocin – Moszenki – Sieprawki – Sieprawice – Jastków – Lublin al. Warszawska – Lublin al. Sikorskiego – Lublin al. Solidarno ś ci – Lublin ul. Ruska – Lublin ul. Unii Lubelskiej (Zamek) – Lublin ul. Unii Lubelskiej (parking). Na linii tej przewo ź nik wykonywa ł zgodnie z rozk ł adem jazdy (k-102) 7 kursów (tam i z powrotem), czyli 7 przewozów z Kol. Osówka do Lublina i 7 przewozów z Lublina do Kol. Osówka, w sumie wi ę c pokonywa ł on odcinek Kol. Osówka – Lublin lub Lublin – Kol. Osówka 14 razy. Pierwszy kurs rozpoczyna ł si ę , a ostatni kurs ko ń czy ł w Michowie, gdzie znajduje si ę baza transportowa Rados ł awa P.. Zgodnie z adnotacj ą na rozk ł adzie jazdy (k-102) oraz ustaleniami post ę powania dowodowego (k-76) do wykonywania powy ż szych kursów przewidziane by ł o trzy pojazdy (autobusy), o ilo ś ci miejsc równej: 42, 51 i 56 miejsc. Przewo ź nik 6 wykonuj ą c kursy na linii Michów – Kol. Osówka – Lublin sprzedawa ł zarówno bilety jednorazowe, jak i miesi ę czne. Z tytu ł u stosowania biletów ulgowych (ulgi ustawowe), przede wszystkim biletów miesi ę cznych dla m ł odzie ż y szkolnej, przewo ź nik, na podstawie umowy zawartej w 2004r. z Województwem Lubelskim (k-77), otrzymywa ł dop ł aty, stanowi ą ce, wg danych przewo ź nika, w okresie trwania roku szkolnego ok. 11-14% przychodu z przedmiotowej linii. Z zestawie ń (k 106-108) przedstawionych przez przewo ź nika w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym (przygotowanych r ę cznie) wynika, ż e przewióz ł on na przedmiotowej linii łą cznie w miesi ą cu maju 2005r. – 6708 osób (w tym sprzedano 4523 biletów jednorazowych i 95 biletów miesi ę cznych), czerwcu 2005r. – 6380 osób (w tym sprzedano 4560 biletów jednorazowych i 70 biletów miesi ę cznych), lipcu 2005r. – 5427 osób (w tym sprzedano 5375 biletów jednorazowych i 2 bilety miesi ę czne). Natomiast z przedstawione przez Rados ł awa P., w pó ź niejszym etapie post ę powania, wydruki PD (k 308-595) „Zestawienia sprzeda ż y biletów” (informacja uzyskana z programu przetwarzaj ą cego dane z kas fiskalnych – „bileterek” zainstalowanych w pojazdach) wykazuj ą w tym samym czasie: sprzeda ż biletów jednorazowych , która wynosi ł a odpowiednio: w maju 2005r. – 2423 szt., w czerwcu 2005r. - 2165 szt., w lipcu 2005r. – 3827 szt. (w tym miesi ą cu i nast ę pnym spad ł a drastycznie, ze wzgl ę du na wakacje, ilo ść sprzedanych biletów miesi ę cznych, wzros ł a za ś ilo ść biletów jednorazowych), w sierpniu 2005r. – 3907 szt., a we wrze ś niu 2005r. – 3923 szt. (w tym miesi ą cu nast ą pi ł wzrost ilo ś ci kursów Rados ł awa P.). Przewo ź nik wyja ś niaj ą c ró ż nice w danych odno ś nie wielko ś ci sprzeda ż y biletów, przedstawianych w trakcie post ę powania, obarczy ł win ą za udzielenie nie ś cis ł ych informacji (zestawienia sporz ą dzane r ę cznie) swojego pracownika. Organ antymonopolowy przyj ął do dalszych rozwa ż a ń , bardziej korzystne z punktu widzenia przewo ź nika, w prowadzonym post ę powaniu antymonopolowym, dane z wydruków PD. Zgodnie z cennikiem przedstawionym przez przewo ź nika (k-117), stosowa ł on ceny biletów normalnych w wysoko ś ci od 2 do 4 z ł otych. Przy czym bilety najdro ż sze, tj. po 4 z ł umo ż liwiaj ą przejazd od miejscowo ś ci Kol. Osówka i Le ś ce do Lublina (niezale ż nie od miejsca wysiadania w Lublinie), jak równie ż w kierunku odwrotnym, tj. z Lublina (niezale ż nie od miejsca wsiadania) do Le ś ców i Kol. Osówka. Bilety po 3,50 z ł umo ż liwiaj ą z kolei przejazd pomi ę dzy ka ż d ą z nast ę puj ą cych miejscowo ś ci: Bogucin, S ł ugocin, Moszenki, Sieprawki, Sieprawice, a Lublinem, a tak ż e w kierunku odwrotnym. Bilety po 2 z ł umo ż liwiaj ą przejazd pomi ę dzy poszczególnymi miejscowo ś ciami na przedmiotowej linii komunikacyjnej oraz przejazd pomi ę dzy Jastkowem, a Lublinem. Ca ł kowita d ł ugo ść przedmiotowej linii komunikacyjnej (Kol. Osówka – Lublin), obs ł ugiwanej przez Rados ł awa P., z pomini ę ciem Michowa b ę d ą cego tylko punktem pocz ą tkowym pierwszego kursu i punktem ko ń cowym ostatniego kursu (baz ą transportow ą ), wynosi 32 km. Odnosz ą c ceny biletów do danych miejscowo ś ci i odleg ł o ś ci do nich, mo ż na wyprowadzi ć wniosek, ż e bilety po 3,50 umo ż liwia ł y przejazd do punktów znacznie od siebie oddalonych. I tak, zakupuj ą c w Lublinie bilet za 4 z ł mo ż na na jego podstawie dojecha ć do Le ś ców lub Kol. Osówka, tj. na odleg ł o ść od 30 do 32 km, a na podstawie biletu za 3,50 z ł mo ż na 7 dojecha ć z Lublina do Sieprawic, Sieprawek, Moszenek, S ł ugocina i Bogucina, tj. na odleg ł o ść od 16 do 22 km. Odleg ł o ś ci zostaly ustalone na podstawie danych z rozk ł adu jazdy (k-102). Na podstawie analizy przedstawionych przez przewo ź nika wydruków PD- „Zestawienie sprzeda ż y biletów”, odnosz ą cych si ę do miesi ę cy w trakcie których nie styka ł si ę on z konkurencj ą na rynku przewozów, organ antymonopolowy ustali ł , ż e struktura sprzeda ż y biletów jednorazowych charakteryzuje si ę przede wszystkim wyra ź nie dominuj ą cym udzia ł em biletów po 3,50 i 4 z ł . W miesi ą cu maju i wrze ś niu 2005r. udzia ł ten wynosi ł od 79,4% do 81,6%. W tym samym czasie sprzeda ż biletów po 2 z ł wynosi ł a odpowiednio 10,35% i 7,8% sprzeda ż y wszystkich biletów. Matematyczna zale ż no ść wskazuje, ż e dzienne proporcje sprzeda ż y biletów uk ł ada ł y si ę podobnie. Przeci ę tnie, nie bior ą c pod uwag ę tych dni miesi ą ca maja 2005r., w których wykazana zosta ł a nienaturalnie ma ł a ilo ść wszystkich sprzedanych biletów (np. 10.05., 13.05., 27.05.), dziennie przewo ź nik sprzedawa ł ok. 135 biletów jednorazowych po 3,50 i 4 z ł oraz ok. 18 biletów po 2 z ł . Z kolei, przeprowadzaj ą c obliczenia przy tym samym zastrze ż eniu dla miesi ą ca wrze ś nia 2005r., dzienna sprzeda ż biletów po 3,50 i 4 z ł wynosi ł a przeci ę tnie 147 sztuk, a biletów po 2 z ł – 16 sztuk. Od dnia 18.08.2005r. zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym zosta ł o na wniosek przewo ź nika przez organ regulacyjny (Marsza ł ek Województwa Lubelskiego) zmienione (k-614). Zmiana polega ł a na zwi ę kszeniu cz ę stotliwo ś ci kursowania na przedmiotowej linii (nazwa aktualna linii: Kolonia Osówka – Lublin). Zosta ł a mianowicie zwi ę kszona liczba kursów o 100%. Zarówno w przypadku starego rozk ł adu jazdy, jak i nowego, godziny rozpocz ę cia kursów, w po łą czeniu z d ł ugo ś ci ą przejazdu od przystanku pocz ą tkowego do ko ń cowego, determinuj ą wykonywanie tych ż e rozk ł adów za pomoc ą co najmniej dwóch autobusów. Organ antymonopolowy ustali ł , na podstawie w/w wydruków PD- „Zestawienie sprzeda ż y biletów”, ż e pocz ą wszy od dnia 12.07.2005r. przewo ź nik wprowadzi ł sprzeda ż biletów w cenie 2,80 z ł , które by ł y zastosowan ą przez niego 20%-ow ą ulg ą handlow ą w stosunku do najcz ęś ciej sprzedawanych biletów po 3,50 z ł . Bilety te by ł y sprzedawane do pocz ą tku wrze ś nia 2005r., kiedy to przewo ź nik powróci ł do sprzeda ż y biletów z przewa ż aj ą cym udzia ł em tych po 3,50 i 4 z ł . Organ antymonopolowy ustali ł , na podstawie danych przekazanych przez przewo ź nika, ś rednie dzienne koszty i przychody z przedmiotowej linii. Ustalenia zosta ł y dokonane na podstawie danych odnosz ą cych si ę do kosztów przedstawionych przez Rados ł awa P., z wyj ą tkiem danych odnosz ą cych si ę do wielko ś ci zu ż ycia paliwa oraz ceny tego ż paliwa. Poszczególne pozycje kosztowe przewo ź nik wskaza ł w pismach z dnia 11.08.2005r. oraz 27.12.2005r. (k-49 i 148). Prezes UOKiK przyj ął je bez zastrze ż e ń z wyj ą tkiem pozycji odnosz ą cej si ę do zu ż ycia i kosztu paliwa. U ś rednione wyniki przeprowadzonych bada ń ankietowych (k 697-706), odno ś nie wielko ś ci zu ż ycia paliwa przez autobusy takie same lub podobne, jak stosowane przez przewo ź nika do obs ł ugi przedmiotowej linii wykaza ł y, ż e wielko ść podawana przez przewo ź nika jest zani ż ona. Autobusy o liczbie miejsc siedz ą cych powy ż ej 40, produkcji zagranicznej (Scania, Volvo i in.), zbudowane w latach 1980-1986, zu ż ywa ł y przeci ę tnie 27,14 litrów paliwa. 8 Do obliczenia dziennych kosztów wykonywania kursów organ antymonopolowy przyj ął ś redni ą cen ę paliwa (brutto), równ ą 3,25 z ł /l. Cena ta zosta ł a ustalona na podstawie danych ankietowych, dotycz ą cych hurtowych zakupów paliwa przez przedsi ę biorstwa transportowe w pierwszej po ł owie 2005r. Na podstawie powy ż szych ustale ń koszt paliwa, przypadaj ą cy na jeden kurs, wykonywany przez przewo ź nika, ustalono jako równy 28,80 z ł . Przy uwzgl ę dnieniu pozosta ł ych kosztów podanych przez przewo ź nika, dzienny koszt wykonywania komunikacji przez Rados ł awa P. na przedmiotowej linii wyniós ł w badanym okresie 515 z ł otych. Prezes UOKiK ustali ł tak ż e przychody z przedmiotowej linii przewo ź nika. Przychody te pochodzi ł y z dwóch ź róde ł : ze sprzeda ż y biletów jednorazowych oraz ze sprzeda ż y biletów miesi ę cznych wraz z dop ł atami do nich ze strony Urz ę du Marsza ł kowskiego w Lublinie. Ustale ń dokonano na podstawie w/w wydruków PD- „Zestawienie sprzeda ż y biletów”. Dzienny przychód ze sprzeda ż y biletów jednorazowych w miesi ą cu maju 2005r. (okres braku konkurencji) wynosi ł przeci ę tnie 490 z ł otych. Natomiast od momentu pojawienia si ę drugiego przewo ź nika dzienny przychód ze sprzeda ż y biletów jednorazowych spada, pocz ą wszy od kwoty 270 z ł w dniu 31.05.2005r., przez kwoty rz ę du 180 z ł (1 i 2.06.2005r.), kwoty rz ę du 100-120 z ł (3, 6 i 10.06.2005r.), do 46 z ł (7.06.2005r.). Natomiast przychód ze sprzeda ż y biletów miesi ę cznych jest sta ł y i wynosi w czerwcu 2005r. dziennie, w zale ż no ś ci od ró ż nych danych, podawanych przez przewo ź nika, od 344 do 400 z ł . Wnioskodawca post ę powania – S ł awomir P. jest przedsi ę biorc ą , prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą , zarejestrowan ą w Urz ę dzie Miasta Lublina, pod numerem 41234, w miejscu zamieszkania (k-28). Przedmiotem wykonywanej dzia ł alno ś ci jest transport drogowy osobowy. S ł awomir P. posiada ł zezwolenie Marsza ł ka Województwa Lubelskiego z dnia 13.05.2005r. na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii: Lublin – Lublin (k-615). Szczegó ł owy przebieg tej linii, zgodnie z zezwoleniem, to trasa obejmuj ą ca nast ę puj ą ce miejscowo ś ci: Lublin Al. Unii Lubelskiej (parking) – Lublin Al. Unii Lubelskiej (Zamek) – Lublin ul. Ruska – Lublin ul. Unicka – Lublin Choiny – Jakubowie – Majdan Krasieni ń ski – Krasienin – Osówka – Kol. Osówka – Le ś ce – Bogucin – S ł ugocin – Moszenki – Sieprawki – Sieprawice – Jastków – Lublin. Na wniosek P. z dnia 22.08.2005r., w zwi ą zku z rezygnacj ą z wykonywania przewozów na linii Lublin – Le ś ce – Lublin, decyzj ą Marsza ł ka Województwa Lubelskiego z dnia 30.08.2005r. zezwolenie wygas ł o. Przewozy osobowe S ł awomir P. wykonywa ł pojazdem typu bus (20- miejscowy Mercedes Sprinter). Wnioskodawca wykonywa ł przewozy osobowe na linii komunikacyjnej, maj ą cej w przybli ż eniu kszta ł t ko ł a . Ca ł a linia liczy ł a 49 km. Punktem pocz ą tkowym by ł Lublin, a mniej wi ę cej w po ł owie trasy znajdowa ł y si ę miejscowo ś ci Le ś ce i Bogucin. Pierwsze trzy przystanki w Lublinie pokrywa ł y si ę z przystankami, z których korzysta ł Rados ł aw P., w tym z najwa ż niejszym przystankiem do wsiadania w tym mie ś cie dla obu tych przewo ź ników, tj., przystankiem przy ulicy Ruskiej (centrum komunikacyjne Lublina), w bezpo ś rednim s ą siedztwie dworca autobusowego PPKS, dworca komunikacji prywatnej („busów”) i licznych, po ł o ż onych w najbli ż szym otoczeniu stanowisk 9 przewo ź ników prywatnych. Z analizy rozk ł adu jazdy S ł awomira P. wynika, ż e wykonuj ą c kursy na linii okre ś lonej w nim jako: linia Lublin – Jakubowice – Krasienin – Le ś ce – Jastków – Lublin, pokonywa ł faktycznie w ci ą gu dnia 11 razy odcinek Lublin – Kol. Osówka lub Kol. Osówka – Lublin po tej samej trasie, co jego konkurent Rados ł aw P. oraz 7 razy pokonywa ł odcinek Kol. Osówka – Lublin lub Lublin – Kol. Osówka inn ą tras ą , a mianowicie przez Krasienin. Wykonuj ą c kurs z (lub do) Lublina, tras ą przez Krasienin, S ł awomir P. mia ł do pokonania, do miejscowo ś ci Kol. Osówka odleg ł o ść ok. 18,5 km i odpowiednio: do Le ś ców – 19,5 km, do Bogucina – 26,5 km, do S ł ugocina – 29,5 km, do Moszenek – 31,5, do Sieprawek – 33,5 i do Sieprawic – 34,5 km. Odleg ł o ś ci ustalono na podstawie danych w rozk ł adzie jazdy (k-616). Dla potrzeb niniejszego post ę powania, w celu uwypuklenia obszaru rynku obj ę tego konkurencj ą , przyj ę to za jeden kurs pokonanie przez ka ż dego z przewo ź ników odcinka Lublin – Kol. Osówka lub Kol. Osówka - Lublin. Z rozk ł adów jazdy obu przewo ź ników wynika, ż e wszystkie kursy Rados ł awa P. (14) oraz wi ę kszo ść S ł awomira P. (11) odbywa ł y si ę w ł a ś nie na tym odcinku. Pozosta ł e kursy wnioskodawcy (7) pomimo, ż e wykonywane by ł y inn ą tras ą , to łą czy ł y miejscowo ś ci, najwa ż niejsze z ekonomicznego punktu widzenia obu przewo ź ników, tj. Lublin i te miejscowo ś ci, do których bilety kosztowa ł y 3,50 i 4 z ł (Kol. Osówka, Le ś ce, Bogucin, S ł ugocin, Moszenki, Sieprawki, Sieprawice). Prezes UOKiK ustali ł , ż e kursy wykonywane przez S ł awomira P. tras ą do/z Lublina przez Krasienin s ą substytutem kursów do/z Lublina przez Jastków, w odniesieniu do pasa ż erów p ł ac ą cych za bilety 3,50 lub 4 z ł . Przes ą dza o tym cena biletów, która by ł a pocz ą tkowo taka sama u obu przewo ź ników, a ponadto d ł ugo ść trasy, na któr ą by ł y wa ż ne bilety po 3,50 i 4 z ł (w zale ż no ś ci od miejscowo ś ci od 17 do 31 km). Z kolei czas przejazdu, zwa ż ywszy na w przybli ż eniu kolisty kszta ł t rozpatrywanej teraz trasy by ł podobny w odniesieniu do trasy pokonywanej przez Rados ł awa P. (przez Jastków) i S ł awomira P. (przez Krasienin) do miejscowo ś ci znajduj ą cej si ę po przeciwleg ł ej stronie tego ż „ko ł a”, tj. do Bogucina. Po mini ę ciu tej miejscowo ś ci osoby podró ż uj ą ce pojazdem wnioskodawcy potrzebowa ł y do ok. 10 minut czasu wi ę cej, do osi ą gni ę cia Sieprawek, tj. pierwszej miejscowo ś ci, po ł o ż onej w strefie do której dojazd z Lublina, od strony Jastkowa, kosztuje 3,50 lub 4 z ł , ni ż zaj ęł aby im podró ż autobusem nale żą cym do Rados ł awa P.. I odwrotnie, pasa ż erowie podró ż uj ą cy pojazdem Rados ł awa P. potrzebowali (po mini ę ciu Bogucina) do ok. 7 minut na dotarcie, do ostatniej miejscowo ś ci na trasie, tj. Kol. Osówek, znajduj ą cej si ę w strefie biletów po 3,50 i 4 z ł . Kursy obu przewo ź ników by ł y wi ę c w przewa ż aj ą cej cz ęś ci wykonywane na tym samym odcinku, a w mniejszej cz ęś ci wykonywane by ł y ró ż nymi trasami (przewo ź nik przez Jastków, Sieprawice, Sieprawki, Moszenki, S ł ugocin, Bogucin, Le ś ce do Kol. Osówka, a S ł awomir P. z Lublina przez Jakubowice, Krasienin, Kol. Osówka, Le ś ce, Bogucin, S ł ugocin, Moszenki, Sieprawki, Sieprawice i Jastków). Jednak wszystkie te kursy realizowa ł y przede wszystkim obs ł ug ę (dowóz) pasa ż erów do/i z Lublina z tych samych miejscowo ś ci, najbardziej istotnych dla wyniku finansowego obu przewo ź ników, tzn. tych, z których (lub do których) sprzedawali oni od 71 do 81% wszystkich biletów, przy czym by ł y to bilety najdro ż sze, po 3,50 i 4 z ł . SCHEMAT LINII KOMUNIKACYJNEJ RADOS Ł AWA P. (linia ci ą g ł a; Michów poza rysunkiem) i LINII KOMUNIKACYJNEJ S Ł AWOMIRA P. (linia przerywana). Lublin Jastków Sie p rawki Moszenki S ł u g ocin Bo g ucin Le ś ce Osówka Kol. Osówka Krasienin Sie p rawice Jakubowice K . Zgodnie z wyja ś nieniami wnioskodawcy, potwierdzonymi przez przewo ź nika, podj ął on kursowanie na w/w linii od dnia 31.05.2005r., a wstrzyma ł regularne kursy po dniu 8.06.2005r., wykonuj ą c po tej dacie pojedyncze przejazdy, w łą cznie do miesi ą ca sierpnia tego ż roku. Podejmuj ą c dzia ł alno ść przewozow ą na wskazanej trasie S ł awomir P. dostosowa ł swoje ceny biletów do ju ż istniej ą cych, tj. stosowanych przez Rados ł awa P.. Dane odno ś nie wielko ś ci i struktury sprzeda ż y biletów przez S ł awomira P. ustalono na podstawie biletów, za łą czonych w formie rolek do akt post ę powania (k-199). W ci ą gu pierwszych trzech dni kursowania struktura sprzeda ż y biletów wnioskodawcy by ł a podobna do sprzeda ż y przewo ź nika, tzn. bilety najdro ż sze, w cenie 3,50 i 4 z ł , stanowi ł y zdecydowan ą wi ę kszo ść sprzedanych biletów. W dniach 31.05.2005r., 1 i 2.06.2005r., S ł awomir P. sprzeda ł , zgodnie z wydrukiem z kasy fiskalnej, 172 takie bilety (71% wszystkich). Udzia ł biletów po 2 z ł w jego sprzeda ż y, w tych trzech dniach wyniós ł przeci ę tnie 15%. W odniesieniu do struktury sprzeda ż y biletów s ą to wielko ś ci zbli ż one do osi ą gni ę tych przez Rados ł awa P.. Ca ł kowita wielko ść sprzeda ż y biletów przez S ł awomira P., osi ą gni ę ta w dniach 31.05.2005r. 10 11 – 8.06.2005r., wynios ł a 598 szt., co daje ś rednio 85 biletów dziennie. W tabeli poni ż ej przedstawiona zosta ł a struktura sprzeda ż y i ilo ść sprzedanych przez S ł awomira P. biletów. Pogrubion ą kursyw ą zosta ł y zaznaczone bilety, jakie dominowa ł y w sprzeda ż y w danym dniu (grupa dro ż szych po 3,50 i 4 z ł lub ta ń szych po 2 z ł .). Wzrost sprzeda ż y biletów najta ń szych (po 1,50 z ł ) przez wnioskodawc ę jest zasadniczo proporcjonalny do wielko ś ci sprzeda ż y biletów ogó ł em. Organ antymonopolowy ustali ł , na podstawie danych przekazanych przez S ł awomira P. (k 132-133), ś rednie dzienne koszty i przychody z obs ł ugiwanej przez niego linii. Poszczególne pozycje kosztowe przewo ź nik wskaza ł w pi ś mie z dnia 13.10.2005r. Ustalony na tej podstawie dzienny koszt wykonywania kursów przez S ł awomira P. (11-stu, to ż samych z fragmentem linii Rados ł awa P. od Lublina do Kol. Osówka) wyniós ł 257 z ł otych. Przychód z wykonywania tych ż e kursów oraz liczba przewiezionych osób, w okresie regularnego wykonywania kursów, kszta ł towa ł y si ę nast ę puj ą co: 31 maj - 244,50 z ł - 61 osób; 01 czerwiec - 412,00 z ł - 95 osób; 02 czerwca - 344,00 z ł - 89 osób; 03 czerwca - 321,00 z ł - 128 osób; 06 czerwca - 239,00 z ł - 126 osób; 07 czerwca - 136,50 z ł - 68 osób; 08 czerwca - 60,50 z ł - 31 osób; SPRZEDA Ż BILETÓW – S Ł AWOMIR P. Ceny i ilo ść biletów DATA 1,5 2,0 2,5 3,5 4,0 razem 31.05.2005 5 9 1 30 16 61 01.06.2005 14 17 2 55 7 95 02.06.2005 9 13 1 50 14 89 03.06.2005 16 108 1 1 2 128 06.06.2005 26 100 - - - 126 07.06.2005 3 65 - - - 68 08.06.2005 3 28 - - - 31 W okresie, kiedy na linii obs ł ugiwanej przez przewo ź nika pojawi ł si ę konkurent w postaci wnioskodawcy, tak ż e ś wiadcz ą cego us ł ugi przewozowe, tj. od dnia 31.05 2005r., Rados ł aw P. wykazuje, zgodnie z wydrukami PD- „Zestawienie sprzeda ż y biletów”, nieregularn ą sprzeda ż biletów lub w niektórych dniach nie wykazuje jej w ogóle. O ile przeci ę tna sprzeda ż biletów jednorazowych jeszcze w po ł owie maja 2005r. wynosi ł a ok. 150 szt. dziennie, to w okresie, w którym kursowa ł S ł awomir P. taka ś rednia wynosi 68 biletów jednorazowych. Przy czym, w okresie braku konkurencji, Rados ł aw P. sprzedawa ł dziennie, przeci ę tnie ok. 90 do 100 szt. biletów jednorazowych po 3,50 z ł i 20 do 30 szt. 12 biletów po 4 z ł . S ł awomir P. realizuj ą c przewozy osobowe praktycznie nie rozpocz ął sprzeda ż y biletów miesi ę cznych (tylko kilka sztuk), natomiast na miesi ą c czerwiec 2005r. Rados ł aw P. sprzeda ł 70 biletów miesi ę cznych. W celu ustalenia ca ł kowitej wielko ś ci przewozu osób nale ż y zsumowa ć ilo ść sprzedanych biletów jednorazowych i ilo ść sprzedanych biletów miesi ę cznych. Tak uzyskana wielko ść ś redniego przewozu osób, wykonywanego przez Rados ł awa P., w okresie kiedy obaj przewo ź nicy konkurowali ze sob ą wynosi wi ę c 138 osób dziennie (68+70). Ceny i struktura sprzeda ż y (udzia ł biletów o poszczególnych cenach w ca ł ej sprzeda ż y) biletów obu przewo ź ników, w okresie ich konkurowania, podlega ł a zmianom. Przy czy istotnym jest, ż e wahania wielko ś ci sprzeda ż y biletów i struktury ich sprzeda ż y pokrywaj ą si ę z okresem, kiedy wnioskodawca rozpocz ął regularne kursy, a potem pojawia ł si ę na linii nieregularnie, by w ko ń cu zrezygnowa ć z wykonywania przewozów, co skutkowa ł o wyga ś ni ę ciem przyznanego mu zezwolenia. W tabeli poni ż ej przedstawiona zosta ł a struktura sprzeda ż y i ilo ść sprzedanych przez Rados ł awa P. biletów. Przy czym, dla celów porównawczych, w tabeli uwzgl ę dniono obok ostatniego dnia maja 2005r. i miesi ą ca czerwca 2005r., kiedy obaj przewo ź nicy ze sob ą konkurowali, tak ż e dwa 10-dniowe okresy, jeden poprzedzaj ą cy moment wyst ą pienia konkurencji, a drugi nast ę puj ą cy ju ż po oficjalnym wycofaniu si ę z dzia ł alno ś ci przewozowej S ł awomira P. (10 do 20.05.2005r. i 10 do 20.09.2005r.). Pogrubion ą kursyw ą zosta ł y zaznaczone bilety, jakie dominowa ł y w sprzeda ż y w danym dniu (grupa dro ż szych po 3,50 i 4 z ł lub ta ń szych po 1,60 i 2 z ł .). Tabela ze wzgl ę du na przejrzysto ść obejmuje wy łą cznie podstawowe typy biletów (stanowi ą ce jednak ponad 90% sprzeda ż y biletów jednorazowych). SPRZEDA Ż BILETÓW – RADOS Ł AW P. DATA 1,6 2,0 3,5 4,0 razem 10.05.2005 - 25 102 23 150 11.05.2005 - 12 116 21 149 12.05.2005 - 16 94 29 139 13.05.2005 - 11 120 29 160 14.05.2005 - 3 22 18 43 16.05.2005 6 90 21 117 17.05.2005 - 22 97 19 138 18.05.2005 4 22 102 27 155 19.05.2005 - 19 102 31 152 20.05.2005 - 18 96 23 136 31.05.2005 - 9 55 15 79 01.06.2005 - 7 39 8 54 02.06.2005 - 62 14 3 79 03.06.2005 6 47 - - 53 04.06.2005 - 50 - - 50 06.06.2005 10 53 - - 63 13 07.06.2005 25 3 - - 28 08.06.2005 brak danych 09.06.2005 brak danych 10.06.2005 64 - - - 64 11.06.2005 - 3 32 17 52 13.06.2005 21 114 - - 135 14.06.2005 2 170 - - 170 15.06.2005 - 180 - - 180 16.06.2005 5 101 - - 106 17.06.2005 - 184 - - 184 18.06.2005 - 55 - - 55 20.06.2005 19 2 - 1 22 21.06.2005 18 39 - - 57 22.06.2005 13 18 - - 31 23.06.2005 26 31 - - 57 24.06.2005 - 127 1 - 128 25.06.2005 - - 36 15 51 27.06.2005 - 201 1 - 202 28.06.2005 38 79 - - 117 29.06.2005 - 24 - - 24 30.06.2005 - 110 - - 110 10.09.2005 - - 47 16 63 12.09.2005 1 16 111 19 147 13.09.2005 1 15 118 29 163 14.09.2005 1 14 134 25 174 15.09.2005 - 13 122 22 157 16.09.2005 3 7 113 44 167 17.09.2005 - - 40 11 51 19.09.2005 4 11 123 21 159 20.09.2005 5 15 134 20 174 Z analizy powy ż szej tabeli wynika, i ż od dnia 2.06.2005r. dokona ł a si ę radykalna zmiana struktury sprzedawanych biletów. O ile jeszcze w po ł owie maja bilety po 2 z ł stanowi ą ok. 10 do 20% wszystkich sprzedanych, a bilety po 3,50 i 4 z ł . stanowi ą absolutn ą wi ę kszo ść sprzeda ż y, to od pocz ą tku do ko ń ca czerwca praktycznie brak sprzeda ż y biletów dro ż szych, a bilety po 2 z ł i po 1,60 z ł s ą jedynymi, jakie Rados ł aw P. sprzedaje. Poziom ilo ś ciowy sprzeda ż y biletów najta ń szych (po 1,60 i 2 z ł .) w okresach kiedy dzia ł alno ść przewo ź nika nie by ł a poddawana konkurencji jest zasadniczo sta ł y. Z tabeli wynika, ż e wynosi ł on mianowicie ok. 20 sztuk. Nie s ą znane organowi antymonopolowemu, ani nie wskaza ł takich przewo ź nik, ż adne okoliczno ś ci, które spowodowa ł yby wzrost przewozów najta ń szych o kilkaset procent. Sekwencja zmiany udzia ł u biletów najta ń szych w sprzeda ż y Rados ł awa P. wygl ą da tak, ż e w dniu 2.06.2005r. wzrasta sprzeda ż biletów po 2 z ł , a równocze ś nie spada sprzeda ż biletów po 3,50 i 4 z ł . Jak wynika z tabeli sprzeda ż y 14 biletów S ł awomira P., taka zmiana w jego przypadku nast ę puje dzie ń pó ź niej, tj. 3.06.2005r. Kolejnymi istotnymi dla oceny zachowa ń rynkowych przewo ź ników s ą dni 7 i 10.06.2005r., kiedy to zdecydowanie przewa ż aj ą c ą (7.06.) lub jedyn ą (10.06.) grup ę biletów sprzedawanych przez Rados ł awa P. stanowi ą bilety w cenie 1,60 z ł . W tym czasie (7.06) S ł awomir P. sprzedaje prawie wy łą cznie bilety po 2 z ł i po spadku ilo ś ciowym sprzeda ż y do 31 sztuk biletów ogó ł em w dniu 8.06.2005r. wstrzymuje si ę z wykonywaniem regularnych kursów, prowadz ą c tylko pojedyncze wyjazdy na przedmiotow ą lini ę . Rados ł aw P., pocz ą wszy od 13.06.2005r., sprzedaje prawie wy łą cznie bilety po 2 z ł i powraca do swojej przeci ę tnej, ogólnej wielko ś ci dziennej sprzeda ż y biletów jednorazowych. Tak ż e sam przewo ź nik przyzna ł , i ż faktycznie obni ż y ł ceny biletów po pojawieniu si ę konkurencji w postaci wnioskodawcy. W pi ś mie z 14.02.2007r. przewo ź nik podkre ś la bowiem fakt, ż e „po zaprzestaniu wykonywania przewozów przez S ł awomira P., Rados ł aw P. nie podniós ł cen biletów”. Organ antymonopolowy ustali ł , na podstawie danych zawartych w powy ż szych tabelach oraz na podstawie danych odnosz ą cych si ę do wielko ś ci przychodu przedsi ę biorcy Rados ł awa P. w dniach od 31.05.2005r. do 10.06.2005r. z przedmiotowej linii, i ż pomimo znacznego spadku przychodów, przedsi ę biorca ten dwukrotnie, jako pierwszy obni ż y ł ceny biletów jednorazowych. Mia ł o to miejsce w sytuacji, kiedy przychód ze sprzeda ż y biletów jednorazowych by ł 3 do 4 razy mniejszy ni ż w okresie braku konkurenta i nawet po doliczeniu przychodu ze sprzeda ż y biletów miesi ę cznych (podzielonego na poszczególne dni miesi ą ca) wykonywanie dzia ł alno ś ci przewozowej pokrywa ł o wy łą cznie jej koszty lub odbywa ł o si ę poni ż ej tych kosztów. W materiale dowodowym niniejszej sprawy znalaz ł y si ę , przedstawione przez wnioskodawc ę , dwa zdj ę cia (k-33 i 139), na których wida ć autobus Rados ł awa P., przeznaczony do obs ł ugi przedmiotowej linii komunikacyjnej (czego przewo ź nik nie kwestionuje). Obok standardowej tablicy informacyjnej, umieszczonej na górze przedniej szyby autobusu, wskazuj ą cej kierunek jazdy (tu: LE Ś CE), jest umieszczona na dole informacja o cenie biletu: „1,50z ł Lublin- Le ś ce-Lublin”. Z wydruków PD_Zestawienia sprzeda ż y biletów, przedstawionych przez Rados ł awa P. nie wynika, ż e takie bilety by ł y sprzedawane. Brak jest tak ż e jakikolwiek danych odno ś nie oficjalnej sprzeda ż y biletów przez tego przewo ź nika w dniach 8 i 9.06.2005r. Rados ł aw P. t ł umaczy ten brak dzia ł aniem konkurencji, w postaci S ł awomira P., który mia ł przewie źć wszystkich pasa ż erów poza posiadaczami biletów miesi ę cznych. Wskazana wy ż ej data (8-9.06.2005r.) pokrywa si ę z wstrzymaniem kursów, ze wzgl ę du na ich nieop ł acalno ść , przez wnioskodawc ę . Zestawienia przedstawione przez przewo ź nika wskazuj ą , ż e do dnia 12.07.2005r. przewa ż a ł y w jego sprzeda ż y na przedmiotowej linii komunikacyjnej w dalszym ci ą gu bilety po 2 z ł . Natomiast od dnia 12.07.2005r. zosta ł wprowadzony bilet o warto ś ci 2,80 z ł , maj ą cy stanowi ć ulg ę handlow ą (obni ż ka o 20% biletów po 3,50 z ł ). Sprzeda ż tych biletów pod wzgl ę dem ilo ś ciowym odpowiada wielko ś ci uprzedniej (od momentu pojawienia si ę konkurencji) sprzeda ż y biletów po 2 z ł . Od dnia 5.09.2005r., w kilka dni po zrezygnowaniu S ł awomira P. z zezwolenia na wykonywanie przewozów na przedmiotowej linii, ponownie pojawiaj ą si ę w sprzeda ż y bilety po 3,50 i 4 z ł , stanowi ą c tak samo jak 15 w miesi ą cu maju 2005r., zdecydowan ą wi ę kszo ść (ok. 80%) sprzeda ż y. W tym samym czasie (decyzj ą Marsza ł ka Województwa Lubelskiego z dnia 18.08.2005r.) nast ę puje zwi ę kszenie ilo ś ci wykonywanych przez Rados ł awa P. kursów na przedmiotowej linii o ok. 100%. Na podstawie mapek linii komunikacyjnych przedstawionych przez obu przewo ź ników (k 119 i 134) organ antymonopolowy ustali ł , ż e odcinkiem w pe ł ni podlegaj ą cym konkurencji, a wiec takim, na którym nie mo ż na przypisa ć posiadania pozycji dominuj ą cej ż adnemu z nich, ani innemu przedsi ę biorcy jest odcinek Lublin – Jastków. Jest to odcinek drogi krajowej nr 17, licz ą cy ok. 12 km, na którym wykonywane s ą liczne kursy, przez przewo ź ników ś wiadcz ą cych transport osobowy, zarówno prywatnych, jak i PKS. W odniesieniu do pozosta ł ych miejscowo ś ci, do których dowozili mieszka ń ców w warunkach konkurencji obaj przewo ź nicy nie istnia ł faktyczny substytut transportu osobowego, jak tylko skorzystanie z us ł ug przewo ź nika lub S ł awomira P.. Tylko w jednym miejscu do trasy łą cz ą cej istotne dla obu przewo ź ników miejscowo ś ci zbli ż a si ę inna linia komunikacyjna. Jednak zbli ż enie to ma charakter punktowy, nie równoleg ł y, co ogranicza mo ż liwo ść faktycznego wyboru przewo ź nika przez mieszka ń ców. W okolicy Sieprawic i Sieprawek punktem takim s ą Tomaszowice, le żą ce na trasie Lublin – Na łę czów, jednak najmniejsza odleg ł o ść pomi ę dzy tymi liniami i to tylko w jednym punkcie, wynosi ok. 2,2 km. Linia Lublin – Wygoda – Lublin nie ma takich punktów stycznych, a wskazywany przez przewo ź nika, jako konkurent, Transped nie wykonuje kursów na odcinku Bogucin – Le ś ce. Prezes UOKiK przeprowadzi ł w ś ród przedsi ę biorców zajmuj ą cych si ę transportem osobowym na terenie województwa lubelskiego badanie ankietowe (k 649-664), maj ą ce na celu ustalenie zasad kszta ł towania si ę op ł at za wykonywane przewozy oraz stawek (cen biletów) stosowanych za przewóz na odcinkach linii komunikacyjnej o ró ż nej d ł ugo ś ci. Analiza uzyskanych informacji (k 665-684) wskazuje, ż e zdecydowana wi ę kszo ść przewo ź ników rozpoczynaj ą c dzia ł alno ść lub zmieniaj ą c cenniki nie przeprowadza szczegó ł owej kalkulacji cen biletów, ale stosuje mechanizm dostosowania si ę do poziomu cen ju ż istniej ą cego w tym sektorze us ł ug. Spo ś ród losowo wybranych, siedmiu pytanych na t ę okoliczno ść przewo ź ników tylko jeden stwierdzi ł , ż e op ł aty za przewóz ustala na podstawie kosztów, jednak pomimo wezwania, nie przestawi ł na t ę okoliczno ść ż adnej kalkulacji. Tak ż e wnioskodawca post ę powania przyzna ł , ż e rozpoczynaj ą c dzia ł alno ść przewozow ą na przedmiotowej linii dostosowa ł swoje ceny biletów do ju ż obowi ą zuj ą cych na tej ż e linii (pismo S ł awomira P. z 25.07.2007r.) . Natomiast Rados ł aw P. przedstawi ł informacj ę , i ż stosowane ceny by ł y wynikiem metody „mieszanej”, tzn. zosta ł y ustalone na podstawie zarówno kalkulacji, jak i dostosowania si ę do poziomu cen ju ż obowi ą zuj ą cych. W odniesieniu do stawek cen biletów, stosowanych na terenie województwa lubelskiego, organ antymonopolowy zwróci ł uwag ę na warunki stosowania biletów o cenie równej 2 z ł ote i ni ż szej, a to z uwagi na zastosowanie w ł a ś nie takich biletów przez Rados ł awa P. na d ł ugo ś ci ca ł ej obs ł ugiwanej linii, w okresie kiedy pojawi ł si ę tam konkurent. Prezes UOKiK ustali ł , na podstawie wyników w/w ankiety, ż e bilety w cenie poni ż ej 2 z ł otych s ą stosowane stosunkowo rzadko i umo ż liwiaj ą przejazd na odcinku nie d ł u ż szym ni ż kilka kilometrów. Natomiast bilety w cenie 2 z ł otych s ą u prawie wszystkich przewo ź ników biletami 16 najta ń szymi i umo ż liwiaj ą przejazd na maksymaln ą odleg ł o ść do oko ł o 15 kilometrów, przy czym regu łą jest przewóz na odleg ł o ś ci mniejsze, najcz ęś ciej 8 do 12 kilometrów. Organ antymonopolowy nie przychyli ł si ę do wniosku przewo ź nika o przes ł uchanie jego pracownika na okoliczno ść umieszczenia za szyb ą autobusu informacji o cenie przejazdu na trasie Lublin – Le ś ce – Lublin, równej 1,50 z ł . W ś wietle kilkakrotnie zmienianych i prostowanych informacji przez przewo ź nika, w trakcie post ę powania przed Prezesem UOKiK, organ antymonopolowy nie uzna ł , maj ą c na wzgl ę dzie miarodajno ść dowodu, potrzeby przeprowadzenia takiego dowodu za uzasadnion ą . Przychód Rados ł awa P., osi ą gni ę ty w 2007r. wyniós ł … ( informacja obj ę ta ograniczeniem prawa wgl ą du, zgodnie z art. 69 ust. 5 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ). Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Ad. pkt 1 sentencji Decyzji Dzia ł ania organu antymonopolowego nakierowane s ą na przeciwdzia ł anie praktykom, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć negatywne skutki w zakresie stanu konkurencji. Ochrona konkurencji jest za ś podejmowana w interesie publicznym, s ł u ż y bowiem zarówno przedsi ę biorcom, jak i konsumentom. Poj ę cie interesu publicznego nie zosta ł o zdefiniowane w ustawie antymonopolowej, niemniej by ł o ono wielokrotnie przedmiotem interpretacji S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zdaniem S ą du, wyra ż onym w wyroku z dnia 12.06.2002r. (sygn. akt XVII Ama 47/01), pojecie interesu publicznego nie jest poj ę ciem o charakterze jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany, a organ antymonopolowy winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji jego rzecznikiem. Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy antymonopolowej powinno by ć uprzednie udowodnienie, czy nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznego. W ten sposób SOKiK wypowiedzia ł si ę w wyrokach z dnia: 25.06.2001r. (sygn. akt XVII Ama 84/00), 28.05.2001r. (sygn. akt XVII Ama 82/00), 27.06.2001r. (sygn. akt XVII Ama 92/00), 12.11.2001r. (sygn. akt XVII Ama 105/00) oraz 4.07.2001r. (sygn. akt XVII Ama 108/00). W ś wietle powy ż ej wskazanego orzecznictwa organ antymonopolowy mo ż e wszcz ąć i prowadzi ć post ę powania antymonopolowe wówczas, gdy zachodzi podejrzenie, i ż nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznego, a wiec gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty zosta ł szerszy kr ą g uczestników rynku lub wywo ł uj ą one niekorzystne zjawiska na rynku. Zastosowanie w niniejszej sprawie, wobec przewo ź nika przepisów ustawy antymonopolowej jest zwi ą zane w ł a ś nie z ochron ą przez Prezesa UOKiK interesu publicznego. Zarzucona praktyka ograniczania, czy wr ę cz uniemo ż liwiania rozwoju konkurencji w przewozach osobowych na w ł a ś ciwym rynku lokalnym by ł a skierowana bezpo ś rednio przeciwko wnioskodawcy, godz ą c jednak konkurencj ę , jako stan podlegaj ą cy ochronie ustawy antymonopolowej oraz skierowana by ł a po ś rednio przeciwko interesom konsumentów, pozbawianych 17 mo ż liwo ś ci wyboru us ł ugodawcy. Mo ż liwo ść stosowania tej ż e praktyki wynika z si ł y rynkowej Rados ł awa P., b ę d ą cej rezultatem dotychczasowego funkcjonowania na rynku jako monopolista, jedyny przewo ź nik, a przede wszystkim z prowadzenia przedsi ę biorstwa przewozowego o du ż ym zakresie, co pozwala na elastyczn ą polityk ę cenow ą na poszczególnych liniach. Organ antymonopolowy w pe ł ni zgadza si ę z tez ą wysuni ę t ą w pi ś miennictwie („Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – komentarz” E. Modzelewska-W ą chal), ż e dla naruszenia interesu publiczno-prawnego w takim stanie faktycznym wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, co te ż mia ł o miejsce w rozpatrywanej sprawie. Art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji (...) okre ś la jako praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł anie polegaj ą ce na nadu ż yciu pozycji dominuj ą cej na rynku przez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji . Przy czym, zgodnie z art. 1 ust. 2 powo ł anej ustawy dzia ł ania Prezesa UOKiK nakierowane s ą na przeciwdzia ł anie praktykom, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć negatywne skutki w zakresie stanu konkurencji. Aby stwierdzi ć , ż e dzia ł ania danego przedsi ę biorcy wyczerpuj ą znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez niego wszystkich przes ł anek okre ś lonych w/w przepisem ustawy, a mianowicie : • posiadanie przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, • podj ę cie przez niego dzia ł a ń przeciwdzia ł aj ą cych ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, stosownie do której rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę i w ł a ś ciwo ś ci s ą uznawane przez nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Pod wzgl ę dem geograficznym rynek w niniejszej sprawie wyznaczaj ą miejscowo ś ci, z których do Lublina i w kierunku odwrotnym, Rados ł aw P. i S ł awomir P. dowozili pasa ż erów, stosuj ą c bilety w cenie 3,50 i 4 z ł . Us ł ugi obu przewo ź ników na tak okre ś lonym rynku mia ł y dla pasa ż erów charakter substytucyjny. Wyrazem realizacji potrzeb modelowego pasa ż era jest podró ż wykonywana pomi ę dzy dwoma interesuj ą cymi go punktami. Na decyzj ę pasa ż era o wyborze przewo ź nika wp ł ywa oprócz preferowanej godziny odjazdu, cena biletu, czas przejazdu i komfort podró ż y. Z dokonanych przez organ antymonopolowy ustale ń wynika, ż e bior ą c pod uwag ę w/w kryteria, mo ż na wskaza ć jako rynek w ł a ś ciwy pod wzgl ę dem geograficznym wspólny dla obu przewo ź ników odcinek ich linii komunikacyjnych, obejmuj ą cy miejscowo ś ci: Kol. Osówka, Le ś ce, Bogucin, S ł ugocin, Moszenki, Sieprawki, Sieprawice, z których przewo ź nicy dowozili mieszka ń ców do Lublina i z powrotem. Rynek pod wzgl ę dem produktowym stanowi ą natomiast us ł ugi polegaj ą ce na regularnych przewozach osób w krajowym transporcie drogowym. 18 W my ś l art. 4 pkt 9 o ochronie konkurencji (...) przez pozycj ę dominuj ą c ą na rynku rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w swoim zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. W niniejszej sprawie w sposób oczywisty przewo ź nik spe ł ni ł wymogi posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Do momentu krótkiego pojawienia si ę na przedmiotowej linii komunikacyjnej S ł awomira P., przewo ź nik na wskazanym rynku nie posiada ł w ogóle konkurencji. Wnioskodawca wchodz ą c na zdominowany dot ą d rynek dostosowa ł ceny do cen konkurenta. Ten jednak, jak ustali ł Prezes UOKiK, stosuj ą c agresywn ą polityk ę cenow ą , polegaj ą c ą na stopniowym obni ż aniu ceny biletów, doprowadzi ł do wycofania si ę wnioskodawcy z rynku w ł a ś ciwego. Dzia ł alno ść Rados ł awa P. jest równie ż prowadzona niezale ż nie od konsumentów, reprezentuj ą cych stron ą popytow ą . Niezale ż no ść ta przejawi ł a si ę w powrocie przewo ź nika, po trzech miesi ą cach stosowania ni ż szych cen biletów, do cen uprzednio stosowanych, znacznie wy ż szych. Powrót ten, oceniaj ą c na podstawie ilo ś ci sprzedawanych biletów, odby ł si ę bez jakichkolwiek problemów, a wr ę cz przeciwnie, przewo ź nik zwi ę kszy ł nawet liczb ę kursów od wrze ś nia 2005r. O pozycji rynkowej przewo ź nika ś wiadczy ponadto jego potencja ł przewozowy. W okresie, którego dotyczy niniejsza decyzja Rados ł aw P. dysponowa ł 23 zezwoleniami na wykonywanie przewozów na tylu ż liniach. Dysponowa ł w tym celu tak ż e 23 autobusami i busami. Do obs ł ugi przedmiotowej linii przeznaczone by ł y trzy autobusy, o liczbie miejsc: 41, 51 i 56. W tym czasie S ł awomir P. posiada ł dwa zezwolenia, z których wykorzystywa ł jedno, na przedmiotowej linii komunikacyjnej. Jak ustalono Rados ł aw P. wykonywa ł wi ę cej kursów ni ż S ł awomir P. (14 wobec 11), wykonuj ą c je przy tym pojazdami o co najmniej dwukrotnie wi ę kszej liczbie miejsc, co jest jednym z wyznaczników posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Tak ż e liczba sprzedanych biletów, a wi ę c liczba przewiezionych pasa ż erów jednoznacznie wskazuje na posiadanie przez przewo ź nika takiej pozycji. Przewo ź nik, z wyj ą tkiem 7 dni roboczych, w trakcie których spotyka ł si ę z konkurencj ą na rynku w ł a ś ciwym, zajmowa ł pozycj ę monopolistyczn ą (to kwalifikowana posta ć pozycji dominuj ą cej). Nawet jednak w trakcie tych 7 dni jego wykazana oficjalnie, przeci ę tna, dzienna wielko ść przewozu (z uwzgl ę dnieniem pasa ż erów z biletami miesi ę cznymi) jest znacz ą co wi ę ksza od przewozu S ł awomira P. (138 wobec 84 pasa ż erów, czyli 62% udzia ł u w przewozie). Przewo ź nik, posiadaj ą c pozycj ę dominuj ą c ą na ustalonym rynku w ł a ś ciwym, nadu ż y ł jej w sposób najbardziej klasyczny, eliminuj ą c z tego rynku konkurenta za pomoc ą agresywnej polityki cenowej. Ustalony w sprawie mechanizm dzia ł ania przewo ź nika polega ł na zastosowaniu, po pojawieniu si ę konkurenta, kolejnych obni ż ek cen za bilety (z 3,50 i 4 z ł do 2, a nast ę pnie do 1,60 z ł , wzgl ę dnie 1,50 z ł ). Fakt zastosowania obni ż ki cen przyzna ł po ś rednio przewo ź nik, wskazuj ą c, ż e po wycofaniu si ę z wykonywania przewozów przez S ł awomira P., nie podwy ż szy ł cen biletów (taka podwy ż ka mia ł a jednak miejsce ju ż we wrze ś niu 2005r.). Obni ż ka dotyczy ł a ok. 80% dotychczas sprzedawanych biletów, przy czym chodzi o bilety najdro ż sze (po 3,50 i 4 z ł ). Obni ż ka ta 19 oznacza ł a zastosowanie ju ż funkcjonuj ą cych ta ń szych biletów (po 2 z ł ), wa ż nych do tej pory na krótsze odcinki linii, wobec pasa ż erów podró ż uj ą cych do/z Lublina z/do miejscowo ś ci, z których bilet kosztowa ł uprzednio 3,50 i 4 z ł . Oznacza to, ż e obni ż ka polega ł a na zast ą pieniu biletów po 3,50 i 4 z ł , biletami ta ń szymi. Bilety po 2 z ł by ł y stosowane przez obu przewo ź ników (stale przez Rados ł awa P. i w dniach 31.05.-2.06.2005r. przez S ł awomira P.) dla podró ż uj ą cych z Jastkowa do/z Lublina oraz pomi ę dzy poszczególnymi miejscowo ś ciami na przedmiotowej linii i stanowi ł y stosunkowo niewielki udzia ł w sprzeda ż y ogó ł em (od 10 do 20%). Dlatego jedynym logicznym wyt ł umaczeniem lawinowego wzrostu sprzeda ż y biletów najta ń szych jest walka cenowa obu przewo ź ników. Brak jest racjonalnego wyt ł umaczenia faktu skokowego wzrostu ilo ś ciowego sprzeda ż y biletów najta ń szych, poza takim, ż e by ł y one stosowane wobec pasa ż erów uprzednio kupuj ą cych bilety dro ż sze. Przy czym istotnym jest, ż e to Rados ł aw P. jako pierwszy, dwukrotnie zastosowa ł obni ż ki, co w kontek ś cie posiadanej przez niego pozycji rynkowej musi zosta ć ocenione negatywnie. Kolejnym etapem by ł o zastosowanie przez przewo ź nika ulgi handlowej w wysoko ś ci 20%, w stosunku do biletów po 2 z ł , co da ł o cen ę biletu równ ą 1,60 z ł . Przy czym nie jest ju ż tak decyduj ą ce, czy faktycznie by ł y jeszcze stosowane bilety w ni ż szej cenie, po 1,50 z ł . Wyja ś nienia wnioskodawcy, przedstawiony materia ł zdj ę ciowy oraz brak wydruków PD- Zestawienia Sprzeda ż y Biletów Rados ł awa P. z dni, kiedy ta cena mia ł aby by ć stosowana, przy braku dowodu bezpo ś redniego, logicznie mog ł yby na to wskazywa ć . Prezes UOKiK nie da ł wiary wyja ś nieniom przewo ź nika, ż e informacja na autobusie by ł a pomy ł k ą . O pomy ł ce mo ż na by ł oby ewentualnie mówi ć wtedy, gdyby obok standardowej tablicy informuj ą cej o kierunku jazdy (tak jak w tym przypadku: „Le ś ce”) by ł a jeszcze jedna, oddzielna informacja, zawieraj ą ca wy łą cznie cen ę za przejazd. W rozpatrywanym przypadku dodatkowa informacja, profesjonalnie przygotowana (wydruk z komputera), umieszczona za przedni ą szyb ą autobusu nie pozostawia ł a w ą tpliwo ś ci, poniewa ż wyra ź nie wskazywa ł a zarówno kurs (miejsce przeznaczenia), jak i cen ę za przejazd. Czy cena najni ż sza wynosi ł a faktycznie 1,60 z ł , czy te ż 1,50 z ł , nie ma istotnego znaczenia, w kontek ś cie osi ą gni ę cia celu, eliminacji konkurenta z rynku. Istotnym dla oceny polityki cenowej przewo ź nika jest moment zmiany proporcji pomi ę dzy najdro ż szymi, a najta ń szymi biletami, przez niego sprzedawanymi. Taka zmiana nast ą pi ł a po raz pierwszy w dwa dni po wej ś ciu na rynek w ł a ś ciwy konkurenta (sprzedawane wy łą cznie bilety najta ń sze po 2 z ł ), a po raz drugi na pocz ą tku wrze ś nia 2005r., po formalnym zrezygnowaniu przez S ł awomira P. z wykonywania przewozów (powrót do struktury sprzeda ż y, w której zdecydowan ą wi ę kszo ść stanowi ą bilety po 3,50 i 4 z ł ). Dane odnosz ą ce si ę do ponoszonych kosztów wykonywania przewozów przez S ł awomira P., wskazuj ą , ż e jeszcze przy cenie za przewóz, pomi ę dzy Lublinem, a przedmiotowymi miejscowo ś ciami, równej 2 z ł ote, przedsi ę biorca ten osi ą ga ł przychód na poziomie ponoszonych kosztów. Jednak kluczowa jest tutaj frekwencja podró ż uj ą cych, a ta spad ł a zdecydowanie po obni ż eniu ceny za przejazd przez Rados ł awa P. do 1,60 wzgl ę dnie 1,50z ł . Takie warunki spowodowa ł y drastyczne obni ż enie si ę dziennego przychodu S ł awomira P. z przedmiotowej linii komunikacyjnej, a w konsekwencji wycofanie si ę z 20 wykonywania przewozów. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e w tym czasie (obni ż ki cen biletów) przychody Rados ł awa P. ze sprzeda ż y biletów jednorazowych tak ż e nie pokrywa ł y generowanych kosztów. Ponoszon ą strat ę wyrównywa ł przychód ze sprzeda ż y biletów miesi ę cznych, przez co mo ż na mówi ć o swoistym dotowaniu w pierwszej dekadzie czerwca 2005r. przewozów jednorazowych przez pasa ż erów, którzy kupili wcze ś niej bilety miesi ę czne. Jednak w czasie stosowania przez przewo ź nika tych najni ż szych cen (1,60 i 1,50z ł ), w ci ą gu kilku dni, nawet po doliczeniu przychodu z biletów miesi ę cznych, nale ż y stwierdzi ć , ż e wykonywa ł on kursy poni ż ej ich kosztu. W rozpatrywanym przypadku mo ż na wi ę c stwierdzi ć , ż e przewo ź nik stosowa ł agresywn ą strategi ę cenow ą . Takie strategie cenowe mog ą zawiera ć w sobie m.in. ceny, które same w sobie nie s ą grabie ż cze w sposób jednoznaczny, ale wywo ł uj ą podobne skutki rynkowe jak takie w ł a ś nie ceny. Grabie ż cze strategie cenowe mog ą zawiera ć w sobie ceny nie zawsze ustalone poni ż ej ś rednich kosztów zmiennych. Mog ą to by ć równie dobrze ceny powy ż ej kosztów, ale ustalone celowo na takim poziomie, aby zniszczy ć nowego uczestnika rynku. Istotne w takiej sytuacji s ą intencje przedsi ę biorcy stosuj ą cego tak ą strategi ę , a s ą one wyra ź nie jednoznaczne, je ś li oprócz grabie ż czych cen stosuje on równie ż inne dzia ł ania uderzaj ą ce w konkurenta. Takim dzia ł aniem w niniejszej sprawie by ł o d ł ugotrwa ł e stosowanie biletów ulgowych w cenie 2,80 z ł , w okresie kiedy S ł awomir P. wykonywa ł , w celu rekonesansu, ju ż wy łą cznie pojedyncze kursy Nale ż y przy tym zaznaczy ć , ż e dla wykazania grabie ż czych zamiarów nale ż y wzi ąć pod uwag ę tymczasowo ść danych praktyk, które zwykle trwaj ą do momentu osi ą gni ę cia zamierzonego wp ł ywu na decyzj ę konkurenta o opuszczeniu rynku (zob. Philip Lowe, EU Competition Practice on Predatory Pricing. Introductory address to the seminar „ Pros and Cons of Low Prices ”, Stokholm, 5 December 2003). W niniejszej sprawie przywrócenie “starych” cen przez Rados ł awa P. (jak te ż zwi ę kszenie liczby kursów na przedmiotowej linii) nast ą pi ł o bezpo ś rednio po formalnym zrezygnowaniu przez S ł awomira P. z zezwolenia na wykonywanie kursów. Rozszerzone rozumienie cen grabie ż czych (cen nieuczciwych) w powy ż szej interpretacji zastosowa ł w niniejszej decyzji równie ż Prezes Urz ę du. Obok analizy cenowo-kosztowej wzi ę to pod uwag ę równie ż intencje przedsi ę biorcy stosuj ą cego nagle ceny odbiegaj ą ce od poziomu normalnego, w tym przypadku wyznaczonego przez ceny stosowane przez innych przewo ź ników na podobnych odcinkach, w tym ceny stosowane przez samego Rados ł awa P., przed pojawieniem si ę konkurenta, a tak ż e okoliczno ś ci ich wprowadzenia, dominuj ą cy udzia ł przedsi ę biorcy w rynku. Dokonane przez Prezesa UOKiK ustalenia jednoznacznie wskazuj ą , ż e omawiane zachowanie cenowe przewo ź nika w rzeczywisto ś ci wyeliminowa ł y konkurencj ę . Dla ma ł ego przedsi ę biorcy jakim jest wnioskodawca, decyduj ą cego si ę na prowadzenie us ł ug przewozu pasa ż erów, powa ż n ą barier ę stanowi ekonomika skali, z której skorzysta ł przewo ź nik. Da ł a ona Rados ł awowi P. przewag ę kosztow ą w stosunku do wnioskodawcy, co ujawni ł o si ę w mo ż liwo ś ci obrony swojej pozycji na rynku poprzez schodzenie z cenami znacznie poni ż ej poziomu dotychczasowego (normalnego), a ż do poziomu, do którego nie móg ł zej ść w d ł u ż szym czasie S ł awomir P. z uwagi na brak mo ż liwo ś ci przerzucania kosztów 21 na inne linie komunikacyjne. Walka cenowa, jaka mia ł a miejsce w przypadku opisanym w niniejszej decyzji, by ł a korzystna przej ś ciowo dla konsumentów. Natomiast po wyeliminowaniu s ł abszego rywala, którym w rozpatrywanej sprawie by ł S ł awomir P., przynios ł a w konsekwencji niekorzystne dla konsumentów skutki, czyli ponowny wzrost cen biletów. Bezpo ś rednim skutkiem opisanego wy ż ej dzia ł ania przewo ź nika by ł o zablokowanie mo ż liwo ś ci rozwoju konkurencji na rynku przewozów osobowych pomi ę dzy Lublinem, a miejscowo ś ciami: Kol. Osówk ą , Le ś cami, Bogucinem, S ł ugocinem, Moszenkami, Sieprawkami i Sieprawicami. Dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu zani ż onych cen przez przedsi ę biorc ę posiadaj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą na rynku niew ą tpliwie przeciwdzia ł a ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji. W niniejszej sprawie dosz ł o nie tylko do ograniczenia rozwoju konkurencji, ale do skrajnego przejawu tej ż e zakazanej praktyki w postaci eliminacji innego przedsi ę biorcy z rynku. Prezes UOKiK opieraj ą c si ę na dokonanych ustaleniach uzna ł wi ę c przedmiotowe dzia ł anie przewo ź nika za nadu ż ycie posiadanej pozycji dominuj ą cej poprzez polityk ę cenow ą , przeciwdzia ł aj ą c ą rozwojowi konkurencji na rynku lokalnym, co stanowi zakazan ą praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Organ antymonopolowy stwierdzaj ą c zaniechanie stosowania przez Rados ł awa P. przedmiotowej praktyki, pocz ą wszy od 5.09.2005r., wzi ął pod uwag ę , i ż od tej daty przewo ź nik powróci ł do stosowanej wcze ś niej, do maja 2005r. w łą cznie, struktury sprzeda ż y biletów, z dominuj ą cym udzia ł em biletów po 3,50 i 4 z ł . Nie mo ż na wi ę c zarzuci ć mu stosowania w dalszym ci ą gu zani ż onych cen. Inn ą spraw ą jest, ż e ustalona agresywna polityka cenowa doprowadzi ł a do ograniczenia warunków umo ż liwiaj ą cych rozwój konkurencji. Z kwesti ą t ą wi ąż e si ę bezpo ś rednio na ł o ż ona przez Prezesa UOKiK kara pieni ęż na. . Ad. pkt 2 sentencji Decyzji Kara pieni ęż na na ł o ż ona na Rados ł awa P. wynosi 37762 z ł i na ł o ż ona zosta ł a w oparciu o art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 101 ust. 1 pkt 1 mówi, ż e Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci do 10 % przychodu osi ą gni ę tego przez niego w roku rozliczeniowym, poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie nie wy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Stosownie do tre ś ci art. 104 ustawy, przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W punkcie 1 sentencji niniejszej Decyzji stwierdzono, i ż przewo ź nik dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej. W rozpatrywanym przypadku maksymalny wymiar kary pieni ęż nej móg ł by wynosi ć … ( informacja obj ę ta ograniczeniem prawa wgl ą du, zgodnie z art. 69 ust. 5 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ) . Prezes UOKiK, decyduj ą c si ę na na ł o ż enie niniejsz ą decyzj ą kary pieni ęż nej, wzi ął przede wszystkim pod uwag ę skierowany przeciwko rozwojowi konkurencji na rynku lokalnym, charakter zachowa ń przewo ź nika w postaci stosowania zani ż onych cen za bilety, 22 w celu eliminacji konkurencji. Ustalaj ą c kar ę organ antymonopolowy mia ł jednocze ś nie na uwadze fakt, ż e rozpatrywana praktyka mia ł a wp ł yw wy łą cznie na ograniczony pod wzgl ę dem terytorialnym rynek lokalny, obejmuj ą cy miejscowo ś ci: Kol. Osówka, Le ś ce, Bogucin, S ł ugocin, Moszenki, Sieprawki, Sieprawice, z których przewo ź nicy dowozili mieszka ń ców do Lublina i z powrotem. Zasadniczo wykazana praktyka jest nieodwracalna, poniewa ż doprowadzi ł a do trwa ł ego wyeliminowania z rynku w ł a ś ciwego innego przewo ź nika, który ponadto formalnie zrezygnowa ł z zezwolenia na wykonywanie przewozów osobowych. Z tego te ż powodu Prezes UOKiK, pomimo, ze zakazana praktyka mia ł a miejsce na stosunkowo ograniczonym rynku, z tytu ł u stwierdzonego drastycznego ograniczenia konkurencji zdecydowa ł o konieczno ś ci na ł o ż enia odpowiedniej kary. Na ł o ż ona kara ma jednocze ś nie charakter represyjny i prewencyjny. Represyjny, z tytu ł u stwierdzonej, opresyjnej dla stosunków rynkowych praktyki, za ś prewencyjny z uwagi na ewentualne, przysz ł e próby wej ś cia innych przedsi ę biorców na przedmiotow ą lini ę komunikacyjn ą (lub inne linie obs ł ugiwane przez przewo ź nika). Prezes UOKiK uzna ł wi ę c, ż e w przedmiotowej sprawie nast ą pi ł o relatywnie istotne naruszenie konkurencji. Z drugiej strony Rados ł aw P. naruszy ł przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji do Narodowego Banku Polskiego, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, na rachunek: 51101010100078782231000000 W zwi ą zku z powy ż szym Prezes UOKiK orzek ł jak sentencji niniejszej decyzji. Prezes UOKiK w postanowieniu zawartym w pkt 3 niniejszej decyzji odmówil uwzgl ę dnienia wniosku o zwrot kosztów zast ę pstwa prawnego na rzecz Rados ł awa P., z uwagi, ze jest on stron ą przegrywaj ą c ą spraw ę i jako takiej, zgodnie z art. 69 ust. 1 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwrot kosztów nie przys ł uguje. W toku prowadzonego post ę powania, z dniem 21.04.2007 r. zosta ł a uchylona ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, na podstawie której wszcz ę te zosta ł o niniejsze post ę powanie administracyjne. W jej miejsce wesz ł a ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 3126). Przepisy przej ś ciowe, zawarte w art. 131 ust. 1 nowej ustawy stanowi ą , ż e do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji (…) z dnia 15 grudnia 2000 r. i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie tej ż e ustawy, stosuje si ę przepisy dotychczasowe. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za 23 po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie. Otrzymuj ą : Decyzja podpisana w dniu 21.05.2008r. przez Dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie.