RLU-19/2005

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASIŃSKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 20 maja 2005 r. RLU – 411 – 18/04/PZ Decyzja RLU Nr 19/2005 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804, zmiany: Dz. U. Nr 170 poz. 1652, Dz. U. z 2004 r. Nr 93 poz. 891, Nr 96 poz. 959) i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 ze zmianami), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego w sprawie praktyki ograniczającej konkurencję, wszczętego na wniosek K. M. i K. M., prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe INTER SAT-TECH s.c. w Z., przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej im. Waleriana Łukasińskiego z siedzibą w Z. - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. na podstawie art. 9 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje się za ograniczającą konkurencję praktykę Spółdzielni Mieszkaniowej im. Waleriana Łukasińskiego z siedzibą w Z., polegającą na naduŜywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku udostępniania przedsiębiorcom świadczącym usługi telewizji kablowej nieruchomości stanowiących własność w/w Spółdzielni Mieszkaniowej, zlokalizowanych w osiedlach: Szwedzka-Brzozowa, Wiejska, Orzeszkowej-Oboźna, Kilińskiego i Peowiaków, poprzez uzaleŜnienie wyraŜenia zgody na udostępnienie nieruchomości Spółdzielni od wpłacenia kwoty z przeznaczeniem na cele działalności społeczno- kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię, co stanowi naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oraz nakazuje się zaniechanie stosowania tej praktyki. II. na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na Spółdzielnię Mieszkaniową im. 2 Waleriana Łukasińskiego z siedzibą w Z. karę pienięŜną w wysokości 20 000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych), płatną do budŜetu państwa, w związku z dopuszczeniem się naruszenia zakazów określonych w art. 8 ust. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnienie Dnia 23 sierpnia 2004 r. do Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie wpłynął wniosek K. M. i K. M., prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe INTER SAT-TECH s.c. w Z., o wszczęcie postępowania antymonopolowego wobec Spółdzielni Mieszkaniowej im. Waleriana Łukasińskiego w Z., zmodyfikowany następnie i uzupełniony pismem z dnia 27 września 2004 r. Wnioskodawcy zarzucili Spółdzielni naduŜywanie pozycji dominującej na rynku dopuszczania operatorów telewizji kablowej do zasobów mieszkaniowych, tj. praktykę z art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej w tekście: ustawa antymonopolowa). W uzasadnieniu wniosku przedsiębiorcy wskazali, iŜ świadczą usługi telekomunikacyjne – telewizji kablowej oraz dostępu do Internetu. W okresie poprzedzającym złoŜenie wniosku planowali przeprowadzenie inwestycji mającej na celu przyłączenie do sieci telewizji kablowej nowych abonentów – mieszkańców bloków przy ul. Kamiennej, Kilińskiego i Piłsudskiego w Z. Przedsięwzięcie wymagało przeprowadzenia kabla telekomunikacyjnego przez nieruchomości Spółdzielni. Z tytułu wyraŜenia zgody na wejście na zasoby mieszkaniowe, Spółdzielnia zaŜądała od wnioskodawców wpłacenia kwoty [ informacje niejawne ] na cele działalności społeczno – kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię. Zdaniem wnioskodawców opłata ta miała charakter nadmiernie wygórowany, sprzeczny z dobrymi obyczajami kupieckimi, które wymagają, by nie naduŜywać w stosunku do słabszego uczestnika obrotu przewagi kontraktowej. Ponadto, nie moŜna zaakceptować Ŝądania opłaty na dowolnie wybrany cel, gdyŜ stanowi to o oderwaniu tej opłaty od rzeczywistych kosztów, jakie ponosi Spółdzielnia tytułem wyraŜenia zgody na przeprowadzenie kabla telekomunikacyjnego. Wnioskodawcy podnieśli takŜe, Ŝe narzucanie wybranemu przedsiębiorcy obowiązku uiszczenia dowolnie ustalonej opłaty ma charakter dyskryminacyjny i poprzez to stanowi przejaw naduŜycia pozycji dominującej. Spółdzielnia bowiem nie wymaga uiszczania tego typu opłat od dotychczasowego operatora telewizji kablowej, ani od operatorów świadczących usługi dostępu do Internetu. 3 W międzyczasie, w dniach od 15 września 2004 r. do 14 października 2004 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej w tekście: Prezes Urzędu albo organ antymonopolowy), przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie warunków świadczenia usług telewizji kablowej na zasobach Spółdzielni. Celem postępowania było uzyskanie dodatkowych informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania antymonopolowego. W trakcie postępowania Spółdzielnia wyjaśniła, iŜ jej zasoby obejmują budynki mieszkalne zlokalizowane na osiedlach: Szwedzka- Brzozowa, Wiejska, Orzeszkowej-Oboźna, Kilińskiego oraz Peowiaków. W całych zasobach Spółdzielni usługi telewizji kablowej świadczy Multimedia Polska Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej w tekście: Multimedia). Spółdzielnia nie posiada wewnętrznych aktów określających zasady świadczenia usług telewizji kablowej w swoich zasobach. Z przedstawionych umów, zawartych przez Spółdzielnię i Multimedia, nie wynikało, aby na tej drugiej ciąŜył obowiązek dokonywania na rzecz Spółdzielni przysporzeń w związku z przejęciem od Z. Telewizji Kablowej Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej w tekście: ZTK) obowiązków świadczenia usług telewizji kablowej ( notabene z wykorzystaniem sieci juŜ istniejącej, stanowiącej własność ZTK). Natomiast ZTK w chwili wykonywania sieci nie miała obowiązku uiszczenia na rzecz Spółdzielni opłat „tytułem uzyskanej zgody wejścia na zasoby”, której to opłaty zaŜądano od wnioskodawców w wysokości [ informacje niejawne ]. Wobec powyŜszego zasadnym było wszczęcie wobec Spółdzielni postępowania antymonopolowego zgodnie z Ŝądaniem wniosku, co teŜ uczyniono postanowieniem Nr 114/04 z dnia 18 października 2004 r. Spółdzielni zarzucono naduŜywanie pozycji dominującej na rynku lokalnym udostępniania infrastruktury na potrzeby świadczenia usług telewizji kablowej na terenach i zasobach Spółdzielni, poprzez uzaleŜnienie wyraŜenia zgody na wejście wnioskodawców na zasoby Spółdzielni od wpłacenia przez nich określonej naleŜności pienięŜnej na cele działalności społeczno – kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię, co mogło stanowić naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy antymonopolowej. W piśmie z dnia 2 listopada 2004 r. Spółdzielnia ustosunkowała się do zarzutu. Strona podniosła, iŜ zdaniem jej wskazany w postanowieniu rynek nie istnieje, albowiem do zaistnienia „rynku” konieczne jest istnienie podmiotów, które korzystając z mechanizmów popytu i podaŜy dokonują na tym rynku transakcji. Przedmiotem działalności Spółdzielni nie jest natomiast „udostępnianie infrastruktury na potrzeby świadczenia usług telewizji kablowej”. Jest nim zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków Spółdzielni oraz ich rodzin. Skoro zatem rynek taki nie istnieje, nie znajduje uzasadnienia posądzenie Spółdzielni, jakoby naduŜywała swej pozycji na tym rynku. 4 Jednocześnie Spółdzielnia wyjaśniła, Ŝe Ŝądanie od wnioskodawców opłaty za udostępnienie im naleŜącej do Spółdzielni nieruchomości dozwolone było przepisami ustawy prawo telekomunikacyjne, jak równieŜ kodeksu cywilnego. Nie jest to więc określone w ustawie antymonopolowej uzaleŜnianie zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy, gdyŜ związek ten określony jest przepisami prawa, ani teŜ przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji – gdyŜ nie moŜna za takie uznać korzystania z określonych prawem moŜliwości. Wszelkie zaś uzyskane przez Spółdzielnię środki finansowe mogą być przeznaczone na jej statutową działalność, którą jest m.in. działalność społeczno – kulturalna. Wobec powyŜszego Spółdzielnia skonstatowała, iŜ kierowane pod jej adresem zarzuty wnioskodawców nie są dla niej jasne. Postanowieniem Nr 126/04 z dnia 25 października 2004 r. zaliczono w poczet dowodów w postępowaniu informacje i dokumenty, jakie organ antymonopolowy uzyskał w uprzednio przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. W dalszej części postępowania Spółdzielnia wyjaśniła, iŜ decyzje o opłacie za wykorzystanie terenów spółdzielczych do wybudowania infrastruktury podziemnej oraz o wysokości tej opłaty podejmuje kaŜdorazowo Zarząd Spółdzielni. Przedstawiono takŜe kopie dwu zawartych przez Spółdzielnię z innymi podmiotami porozumień, z których wynikał obowiązek zapłaty za udostępnienie terenów spółdzielczych. W piśmie z dnia 23 lutego 2005 r. Spółdzielnia podniosła takŜe, iŜ Multimedia jest następcą prawnym ZTK, która rozpoczęła świadczenie usług telewizji kablowej na zasobach Spółdzielni w 1996 roku. Stosunki pomiędzy Multimedia a Spółdzielnią reguluje zatem umowa zawarta w roku 1996 pomiędzy Spółdzielnią a ZTK, w którym to czasie nie obowiązywało Prawo telekomunikacyjne, na podstawie którego „wprowadzono moŜliwość pobierania opłat z tytułu wykorzystania przez podmioty świadczące usługi do których prawo to się odnosi, nieruchomości Spółdzielni”. Obowiązująca zaś w owym czasie ustawa o łączności nie zawierała tego typu regulacji. PoniewaŜ w naszym systemie prawnym obowiązuje zasada wolności gospodarczej oraz swoboda kształtowania umów, Spółdzielnia nie miała obowiązku Ŝądać od ZTK Ŝadnych opłat z tytułu wykorzystania naleŜących do niej nieruchomości. Przedsiębiorstwo jest jedynym operatorem, który po roku 1996 zgłosił chęć świadczenia usług telewizji kablowej w zasobach Spółdzielni i z tego względu nie moŜna mówić o istnieniu jakiejkolwiek praktyki stosunków czy teŜ zwyczajowych warunków stawianych tego rodzaju przedsiębiorcom przez Spółdzielnię, które w przedmiotowej sprawie moŜna by uznać za naruszone. Z tego teŜ powodu nie moŜna mówić w tej sprawie o dyskryminacji czy stwarzaniu nierównych warunków konkurowania, a takŜe dlatego, gdyŜ jedyny podobny przypadek miał 5 miejsce w 1996 roku, a obowiązujący ówcześnie stan prawny oraz faktyczny róŜnił się od obecnego. Dalej Spółdzielnia argumentowała, Ŝe ma ona prawo, ale nie obowiązek, pobierać opłaty z tytułu wykorzystania przez podmiot świadczący usługi telekomunikacyjne nieruchomości Spółdzielni. Korzystając z niego Spółdzielnia nie narusza prawa, a wręcz przeciwnie – wykorzystuje jedynie przewidziane prawem moŜliwości. Zdaniem Spółdzielni nie moŜna mówić o lokalnym rynku udostępniania infrastruktury na potrzeby świadczenia usług telewizji kablowej. MoŜna natomiast mówić o praktyce udostępniania naleŜących do Spółdzielni nieruchomości na potrzeby innych podmiotów, przy czym czynnikiem wspólnym jest tu sam fakt wykorzystania naleŜącej do Spółdzielni nieruchomości, nie zaś rodzaj działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot ani teŜ rodzaj świadczonych przez niego usług. Z tego tytułu pobierane są opłaty i nie jest to praktyka jednostkowa; jednak kwestia pobierania opłat bądź nie, leŜy po stronie udostępniającego nieruchomość, czyli Spółdzielni. Ma ona do tego prawo, lecz nie musi z niego korzystać. W piśmie z dnia 24 marca 2005 r. Spółdzielnia podała, iŜ nie jest moŜliwe przedstawienie przez nią kalkulacji kosztów, w oparciu o którą zaŜądano od wnioskodawców opłaty w wysokości [ informacje niejawne ] z tytułu wyraŜenia zgody na wejście na zasoby. Spółdzielnia nie posiada bowiem takiej kalkulacji. Strona wskazała takŜe na art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne oraz art. 140 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne, jako przepisy stanowiące, iŜ korzystanie z nieruchomości jest odpłatne, chyba Ŝe linia lub urządzenia telekomunikacyjne słuŜą zapewnianiu telekomunikacji właścicielowi lub uŜytkownikowi nieruchomości, na ich wniosek. PoniewaŜ Spółdzielnia z takim wnioskiem do skarŜących nie występowała, jako właściciel nieruchomości miała prawo ustalić opłatę na poziomie [ informacje niejawne ]. Organ antymonopolowy ustalił, co następuje: Celem Spółdzielni Mieszkaniowej im. Waleriana Łukasińskiego w Z. jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków i ich rodzin przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych, domów jednorodzinnych, a takŜe lokali o innym przeznaczeniu. Przedmiot działalności Spółdzielni stanowią: obsługa nieruchomości na własny rachunek, zagospodarowanie i sprzedaŜ nieruchomości na własny rachunek, wynajem nieruchomości na własny rachunek, zarządzanie nieruchomościami na zlecenie, działalność związana z kulturą, rekreacją i sportem, kupno i sprzedaŜ nieruchomości na własny rachunek, jak równieŜ działalność związana z remontem, modernizacją, konserwacją i uŜytkowaniem stałych i tymczasowych obiektów budowlanych. 6 Zasoby Spółdzielni podzielone są na osiedla, na których znajdują się budynki mieszkalne. Na poszczególnych osiedlach w skład zasobów wchodzą następujące budynki: - na osiedlu Szwedzka-Brzozowa: ul. Szwedzka 21, 31, 33; ul. Brzozowa 20, 26; ul. Lubelska 36, 36a; - na osiedlu Wiejska: ul. Wspólna 4, 6, 8, 10, 12, 18; ul. Wąska 1, 3, 5, 11, 16, 18, 20; ul. Wiejska 7, 9, 11, 13, 15, 19, 21, 23; ul. Piłsudskiego 67; - na osiedlu Orzeszkowej-Oboźna: ul. Orzeszkowej 3, 5, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 22, 23, 30, 32, 34, 36, 38, 40; ul. Oboźna 3, 7, 9, 13, 19, 21, 23, 25, 27, 27a, 29, 31; ul. Piłsudskiego 15a, 15, 19, 31, 35; ul. Ciepła 1, 4, 6; ul. Sadowa 4; - na osiedlu Kilińskiego: ul. Kamienna 1, 3, 7; ul. Kilińskiego 3a, 7, 31, 42; ul. Piłsudskiego 10, 14; ul. Redutowa 2, 4; - na osiedlu Peowiaków: ul. Peowiaków 2, 18, 38, 50, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 80a, 80b. Wymienione wyŜej budynki wraz ze znajdującymi się pod nimi gruntami stanowią całość zasobów Spółdzielni. W dniu 7 listopada 1996 r. Spółdzielnia zawarła z Z. Telewizją Kablową Sp. z o.o. z siedzibą w Z. umowę, na podstawie której ZTK wybudowała na naleŜących do Spółdzielni terenach sieć telewizji kablowej i w tejŜe sieci rozpoczęła retransmisję programów radiowych i telewizyjnych. W zakresie niezbędnym do realizacji budowy sieci, Spółdzielnia udostępniła ZTK zasoby oraz teren, na którym one się znajdują. Zawarta umowa nie nakładała na ZTK obowiązku ponoszenia jakiejkolwiek odpłatności na rzecz Spółdzielni z tytułu udostępnienia ZTK zasobów oraz terenów, na których zasoby te się znajdowały, w celu realizacji budowy sieci telewizji kablowej. Do umowy tej wprowadzono istotne zmiany w Aneksie Nr 1/98, podpisanym w dniu 20 marca 1998 roku, obowiązującym od dnia 1 kwietnia 1998 roku. Na mocy § 1 pkt 1a) Aneksu, ZTK miała przesyłać członkom Spółdzielni zamieszkałym w jej zasobach programy telewizyjne wchodzące w skład tzw. „pakietu socjalnego”, zaś Spółdzielnia miała z tego tytułu płacić ZTK miesięczne wynagrodzenie w wysokości [ informacje niejawne ] za kaŜde mieszkanie, do którego dostarczany był sygnał. W dniu 15 października 1999 r. Spółdzielnia, ZTK oraz Multimedia Sieci Sp. z o.o. z siedzibą w K. zawarły porozumienie, na podstawie którego ZTK przelała na Multimedia Sieci wynikające z umowy z dnia 7 listopada 1996 r. oraz z Aneksu Nr 1/98 uprawnienia do wykonywania funkcji operatora telewizji kablowej z wykorzystaniem sieci stanowiących własność ZTK lub teŜ będących w jej posiadaniu, a połoŜonych w zasobach Spółdzielni. ZTK zachowała zatem własność sieci wykonanej w zasobach Spółdzielni. Następnie w dniu 8 listopada 2001 r. zawarły porozumienie Spółdzielnia, ZTK, Multimedia Sieci oraz Multimedia Polska Sp. z o.o. z siedzibą w G. (Multimedia). Na mocy porozumienia, Multimedia Sieci przelała na Multimedia uprawnienia i obowiązki wykonywania operatorstwa na sieciach telewizji kablowej 7 stanowiących własność lub będących w posiadaniu ZTK, połoŜonych w zasobach Spółdzielni, za zgodą Spółdzielni. Obydwa porozumienia nie nakładały na Multimedia, ani teŜ Multimedia Sieci, obowiązku jakiejkolwiek zapłaty na rzecz Spółdzielni. Z dniem 1 stycznia 2002 r. Multimedia stała się podmiotem uprawnionym do pobierania naleŜności z tytułu umów abonenckich, przy czym ZTK zachowała własność sieci telewizji kablowej. Od dnia 1 stycznia 2002 r., aŜ po dzień dzisiejszy, w całych zasobach Spółdzielni usługi telewizji kablowej świadczy Multimedia Polska Sp. z o.o. z siedzibą w G. Spółdzielnia nie posiada jakichkolwiek wewnętrznych aktów, w formie uchwał czy regulaminów, określających zasady świadczenia usług telewizji kablowej w swoich zasobach. W dniu 8 sierpnia 2003 r., wnioskodawcy zwrócili się do Spółdzielni z prośbą o wyraŜenie zgody na zainstalowanie sieci telewizji kablowej w budynkach Spółdzielni znajdujących się przy ul. Kilińskiego. Przedsiębiorcy zwrócili uwagę na duŜe zainteresowanie ich ofertą ze strony mieszkańców bloków naleŜących do Spółdzielni, spowodowane ceną oferowanego pakietu programów, która była konkurencyjna w stosunku do ceny stosowanej przez dotychczasowego operatora. Panowie M. i M. wskazali takŜe, iŜ ówcześnie dostarczali sygnał telewizji kablowej do budynków przy ulicy Kamiennej 8, 10, 11, 12, 13, 15, 17, sąsiadujących z budynkami Spółdzielni. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 20 października 2003 r. Spółdzielnia wskazała, iŜ warunkiem rozpoczęcia budowy jest podpisanie umowy określającej szczegółowe warunki udostępniania zasobów Spółdzielni, w tym zapewnienie utworzenia tzw. pakietu socjalnego, obejmującego programy TVP1, TVP2, TV Polonia oraz TVP3, dostępnego za cenę nie wyŜszą niŜ 2,50 zł. Wnioskodawcy zadeklarowali utworzenie takiego pakietu w piśmie z dnia 4 grudnia 2003 r. W projekcie umowy na świadczenie usług telewizji kablowej, w myśl którego umowa miała być zawarta w dniu 14 czerwca 2004 r., Spółdzielnia miała wyrazić zgodę na budowę przez wnioskodawców w zasobach Spółdzielni sieci kablowej, przez którą naleŜało rozumieć infrastrukturę techniczną słuŜącą rozprowadzaniu sygnału radiowo telewizyjnego, znajdującą się na zewnątrz budynków oraz instalacje i urządzenia wewnątrz budynków łącznie z gniazdami abonenckimi. Spółdzielnia miała takŜe wyrazić zgodę na korzystanie przez wnioskodawców z zasobów Spółdzielni w zakresie niezbędnym do świadczenia usług telewizji kablowej. § 4 pkt 16 projektu umowy zobowiązywał wnioskodawców do „wpłacenia kwoty [ informacje niejawne ] za cele działalności społeczno – kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię tytułem uzyskanej zgody wejścia na zasoby.” Cytowany zapis projektu umowy nie wskazywał podstawy prawnej Ŝądania opłaty; w odniesieniu do spraw nieuregulowanych w projektowanej umowie, § 16 projektu odsyłał do przepisów Kodeksu cywilnego. Podobne opłaty za udostępnienie nieruchomości Spółdzielnia zaŜądała w dwu umowach. W dniu 20 sierpnia 2001 r. Spółdzielnia zawarła z 8 Lubelskim Bankiem Regionalnym S.A. z siedzibą w L. (dalej w tekście: Bank) porozumienie w sprawie zgody na udostępnienie terenu dla potrzeb projektowania i wykonawstwa niezaleŜnych przyłączy energii elektrycznej, wody i gazu do budynku Banku w Z. przy ul. Sadowej 6. W § 1 porozumienia, w zamian za udostępnienie przez Spółdzielnię terenu dla potrzeb projektowania i wykonawstwa w/w infrastruktury, Bank zobowiązał się do przekazania na działalność społeczno-kulturalną Spółdzielni środków finansowych w łącznej kwocie [ informacje niejawne ]. Natomiast w dniu 29 czerwca 2004 r. Spółdzielnia zawarła podobne porozumienie z „ELPRO” Sp. z o.o. z siedzibą w L. Mocą porozumienia Spółdzielnia udostępniła „ELPRO” nieruchomość stanowiącą własność Spółdzielni, zlokalizowaną przy ul. Piłsudskiego w Z., w celu wykonania i przeprowadzenia przyłączy: gazowego, kanalizacji deszczowej i linii kablowej niskiego napięcia do sieci infrastruktury technicznej dla sąsiedniej nieruchomości, stanowiącej własność „ELPRO”. Strony ustaliły wysokość jednorazowego wynagrodzenia za udostępnienie „ELPRO” nieruchomości w celu wykonania i przeprowadzenia przyłączy gazowego i kanalizacji deszczowej na kwotę [ informacje niejawne ], linii kablowej niskiego napięcia na kwotę [ informacje niejawne ]. Łączne wynagrodzenie wyniosło zatem [ informacje niejawne ] (plus podatek VAT według obowiązującej stawki). Jak wynika z wyjaśnień Spółdzielni, wysokość opłaty za wykorzystanie terenów spółdzielczych do wybudowania infrastruktury podziemnej ustala kaŜdorazowo Zarząd Spółdzielni. Spółdzielnia nie posiada jakiejkolwiek kalkulacji kosztów, na podstawie której ustalono opłatę Ŝądaną od wnioskodawców na poziomie [ informacje niejawne ]. Organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interes publiczny, co wynika z treści art. 1 tej ustawy. Przepisy ustawy antymonopolowej znajdują zatem zastosowanie w tych sprawach, w których mogło mieć miejsce naruszenie interesu publicznoprawnego. NaleŜy zwrócić uwagę, Ŝe dobrem chronionym przez ustawę jest konkurencja, której powstanie i rozwój są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania rynku gospodarczego. O naruszeniu interesu publicznoprawnego moŜemy zatem mówić wówczas, gdy określona praktyka oddziałuje na otoczenie konkurencyjne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. śądanie od wnioskodawców – z tytułu udostępnienia im przez Spółdzielnię nieruchomości w celu wybudowania sieci telewizji kablowej – wpłacenia kwoty [ informacje niejawne ] na cele działalności społeczno-kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię, którą to kwotę Zarząd Spółdzielni ustalił dowolnie, w oderwaniu od rzeczywistych kosztów ponoszonych przez Spółdzielnię, tworzy dla wnioskodawców istotną barierę wejścia na rynek usług telewizji kablowej na terenie obejmującym zasoby Spółdzielni. 9 Bariery takiej nie napotkała ZTK, ani jej następcy prawni – Multimedia Sieci oraz Multimedia. Natomiast konsumenci zamieszkujący budynki mieszkalne wchodzące w skład zasobów Spółdzielni, zostali pozbawieni moŜliwości swobodnego wyboru najbardziej korzystnej i atrakcyjnej oferty usług telewizji kablowej. Wobec takich uwarunkowań ingerencja organu antymonopolowego w niniejszej sprawie jest w pełni uzasadniona. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy antymonopolowej, zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Natomiast wedle art. 8 ust. 2 pkt 4, naduŜywanie pozycji dominującej polega w szczególności na uzaleŜnianiu zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy. Dla uznania zatem określonego działania przedsiębiorcy za praktykę naruszającą omawiany przepis, konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: - posiadanie przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na rynku właściwym, - uzaleŜnianie przez przedsiębiorcę zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia, - świadczenie to nie ma rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy. Z kolei wedle art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej, naduŜywanie pozycji dominującej moŜe takŜe polegać na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Uznanie działania za taką praktykę wymaga spełnienia przesłanek następujących: - posiadanie przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na rynku właściwym, - naduŜywanie pozycji dominującej, polegające na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Pojęcie przedsiębiorcy, jakim posługuje się ustawa antymonopolowa, zdefiniowane jest w art. 4 pkt 1 tej ustawy. Przepis ten mówi, iŜ na gruncie ustawy antymonopolowej przedsiębiorcą jest przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173 poz. 1807) – stosownie do wskazówki interpretacyjnej z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173 poz. 1808). W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Jak wynika z art. 1 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188 poz. 1848 ze zmianami), spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób, które w interesie swoich członków prowadzi działalność gospodarczą. 10 Jednocześnie naleŜy zauwaŜyć, iŜ Spółdzielnia – strona postępowania zakończonego niniejszą decyzją – jest wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców, a zatem posiada osobowość prawną. Przedmiotem działalności Spółdzielni jest m.in. obsługa nieruchomości na własny rachunek, a takŜe zagospodarowanie i sprzedaŜ nieruchomości na własny rachunek. Spółdzielnię naleŜy zatem uznać za przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy antymonopolowej. Z kolei art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej definiuje określenie „pozycji dominującej”. Rozumie się przez to pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Natomiast „rynek właściwy” to wedle art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty (rynek produktowy) oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji (rynek geograficzny). Dla ustalenia, czy przedsiębiorca ma pozycję dominującą, niezbędne jest wyznaczenie rynku właściwego. Zdaniem organu antymonopolowego, w niniejszej sprawie rynkiem właściwym jest rynek udostępniania nieruchomości tworzących zasoby Spółdzielni, zlokalizowanych w osiedlach: Szwedzka-Brzozowa, Wiejska, Orzeszkowej-Oboźna, Kilińskiego, Peowiaków, w celu świadczenia przez przedsiębiorców usług telewizji kablowej. Zasoby Spółdzielni dają się bowiem wyodrębnić geograficznie – stanowią one następujące budynki mieszkalne wraz ze znajdującymi się pod nimi gruntami: - na osiedlu Szwedzka–Brzozowa: ul. Szwedzka 21, 31, 33; ul. Brzozowa 20, 26; ul. Lubelska 36, 36a; - na osiedlu Wiejska: ul. Wspólna 4, 6, 8, 10, 12, 18; ul. Wąska 1, 3, 5, 11, 16, 18, 20; ul. Wiejska 7, 9, 11, 13, 15, 19, 21, 23; ul. Piłsudskiego 67; - na osiedlu Orzeszkowej–Oboźna: ul. Orzeszkowej 3, 5, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 22, 23, 30, 32, 34, 36, 38, 40; ul. Oboźna 3, 7, 9, 13, 19, 21, 23, 25, 27, 27a, 29, 31; ul. Piłsudskiego 15a, 15, 19, 31, 35; ul. Ciepła 1, 4, 6; ul. Sadowa 4; - na osiedlu Kilińskiego: ul. Kamienna 1, 3, 7; ul. Kilińskiego 3a, 7, 31, 42; ul. Piłsudskiego 10, 14; ul. Redutowa 2, 4; - na osiedlu Peowiaków: ul. Peowiaków 2, 18, 38, 50, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 80a, 80b. Na obszarze tym, dopiero po uzyskaniu zgody Spółdzielni, jako właściciela infrastruktury osiedlowej, przedsiębiorca moŜe przystąpić do budowy sieci telewizji kablowej i następnie – po zawarciu indywidualnych umów 11 abonenckich z konsumentami – świadczyć usługi telewizji kablowej. Stanowisko takie odpowiada poglądowi wyraŜonemu w orzecznictwie Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego (wyrok z dnia 25 października 2000 r., sygn. akt XVII Ama 13/00). Na tak wyznaczonym rynku właściwym Spółdzielnia bezsprzecznie posiada pozycję monopolistyczną, która jest kwalifikowaną postacią pozycji dominującej. Do świadczenia usług telewizji kablowej niezbędne jest wykonanie sieci, tj. infrastruktury technicznej słuŜącej rozprowadzaniu sygnału radiowo telewizyjnego, znajdującej się na zewnątrz budynków oraz instalacji i urządzeń wewnątrz budynków, łącznie z gniazdami abonenckimi. PoniewaŜ Spółdzielnia jest właścicielem terenów, przez które przebiegać ma sieć, wybudowanie sieci wymaga zgody Spółdzielni. Samo posiadanie pozycji dominującej nie stanowi jednak naruszenia prawa. Naruszeniem takim jest jej naduŜywanie, polegające w szczególności na uzaleŜnianiu zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy, czy teŜ na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. W niniejszej sprawie naleŜy rozstrzygnąć, czy uzaleŜniając wyraŜenie zgody na wykonanie przez wnioskodawców sieci telewizji kablowej od wpłacenia przez nich kwoty [ informacje niejawne ] na cele działalności społeczno- kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię, Spółdzielnia naduŜyła posiadanej przez nią pozycji dominującej na rynku właściwym. Wskazana w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy antymonopolowej praktyka naduŜywania pozycji dominującej, polega na wymuszeniu przez przedsiębiorcę dominującego przy zawieraniu umowy, dotyczącej towarów z rynku właściwego, na którym on tę pozycję posiada, spełnienia przez kontrahenta świadczenia wykraczającego poza przedmiot umowy (E. Modzelewska-Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz , Warszawa 2002, s. 110). W zaproponowanym wnioskodawcy projekcie umowy, Spółdzielnia zaŜądała, w zamian za udostępnienie naleŜącej do niej nieruchomości, wpłacenia kwoty [ informacje niejawne ] na cele działalności społeczno-kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię. Spełnienie tego świadczenia jest warunkiem wyraŜenia przez Spółdzielnię zgody na rozpoczęcie przez wnioskodawcę na nieruchomościach Spółdzielni prac związanych z wybudowaniem sieci telewizji kablowej. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ ani działający obecnie w zasobach Spółdzielni operator – Multimedia – ani teŜ jego poprzednicy prawni (ZTK i Multimedia Sieci), nie byli zobowiązani do spełnienia tego rodzaju świadczenia na rzecz Spółdzielni, co decyduje o dyskryminacyjnym charakterze Ŝądania Spółdzielni. Brak jest rzeczowego związku pomiędzy stanowiącym przedmiot projektowanej umowy udostępnieniem nieruchomości Spółdzielni przedsiębiorcy świadczącemu usługi telewizji kablowej w celu wybudowania sieci oraz korzystania z niej, a Ŝądaniem wpłacenia naleŜności 12 na cele działalności społeczno-kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię. Wnioskodawcy mieli być zobowiązani do wykonania na własny koszt sieci, w sposób zgodny z obowiązującymi normami i przepisami prawa, oraz do pozostawienia zasobów Spółdzielni w naleŜytym stanie po zakończeniu inwestycji. Projekt umowy szczegółowo regulował kwestie odpowiedzialności wnioskodawców za szkody wyrządzone w udostępnionym terenie w trakcie wykonywania robót, spoczywać na nich miały takŜe cięŜary związane z utrzymaniem wykonanej sieci, w tym koszty związane z poborem energii elektrycznej przez urządzenia sieci. Operator miał być takŜe zobowiązany do nieodpłatnego udostępnienia Spółdzielni bloku reklamowo informacyjnego nadawanego w programie planszowym. Z projektu nie wynika jednak, aby Spółdzielnia miała świadczyć na rzecz wnioskodawców jakiekolwiek usługi z zakresu działalności społeczno- kulturalnej. Udostępnianie nieruchomości wykonawcom sieci telewizji kablowej nie stanowi takŜe działalności gospodarczej bezpośrednio związanej z prowadzeniem przez Spółdzielnię działalności społecznej, kulturalnej i oświatowej, do czego uprawnia Spółdzielnię § 8 w związku z § 3 jej Statutu. Nie moŜna takŜe mówić o zwyczajowym związku, jaki miałby istnieć pomiędzy udostępnianiem przez Spółdzielnię nieruchomości operatorowi telewizji kablowej a Ŝądaniem wpłacenia naleŜności na cele działalności społeczno-kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię. Znajduje to niejako potwierdzenie w wyjaśnieniach Spółdzielni, która wskazała w piśmie z dnia 23 lutego 2005 r., iŜ wnioskodawcy są jedynym operatorem telewizji kablowej, który po roku 1996 zadeklarował chęć świadczenia swoich usług na terenie zasobów Spółdzielni, w związku z czym nie moŜna mówić o istnieniu jakiejkolwiek praktyki stosunków czy teŜ zwyczajowych warunków stawianych tego rodzaju przedsiębiorcom przez Spółdzielnię. Trafnie wskazano we wniosku o wszczęcie postępowania, Ŝe Ŝądanie opłaty na dowolnie wybrany przez Spółdzielnię cel przesądza o oderwaniu tej opłaty od rzeczywistych kosztów, jakie ponosi Spółdzielnia tytułem wyraŜenia zgody na wybudowanie sieci. Wysokość opłaty została bowiem dowolnie ustalona przez Zarząd, nie istnieje kalkulacja kosztów, która uzasadniałaby zaŜądanie przez Spółdzielnię opłaty w takiej, a nie innej wysokości. śądane przez Spółdzielnię świadczenie dodatkowe nie ma zatem ekwiwalentnego charakteru. Jest natomiast rezultatem sprzecznego z prawem naduŜycia siły rynkowej w sytuacji, gdy jej potencjalny kontrahent pozbawiony jest moŜliwości wyboru innej oferty. Tym samym naleŜy stwierdzić, iŜ zostały spełnione przesłanki niezbędne do uznania, Ŝe działanie Spółdzielni narusza zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy antymonopolowej. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez Spółdzielnię art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej, tj. przeciwdziałania ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji, naleŜy na 13 wstępie zauwaŜyć, Ŝe wymieniona w tym przepisie praktyka ma typowo antykonkurencyjny charakter, zatem jej zakaz jest ściśle powiązany z podstawowym celem ustawy antymonopolowej, wymienionym w art. 1 ustawy – ochroną konkurencji. Obowiązek niestwarzania barier dla rozwoju konkurencji ciąŜy nie tylko na organach państwa, ale równieŜ na przedsiębiorcach dominujących na rynku, których pozycja rynkowa pozwala im na negatywne oddziaływanie na strukturę rynku i warunki funkcjonowania jego uczestników (E. Modzelewska-Wąchal, j.w., s. 113- 114). Omawiana praktyka moŜe wywoływać skutki zarówno na rynku zdominowanym przez danego przedsiębiorcę, jak równieŜ na innych rynkach, na które moŜe on wpływać ze względu na posiadaną pozycję na rynku zdominowanym. Ta druga sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Poprzez uzaleŜnienie wyraŜenia zgody na korzystanie z nieruchomości przez Panów M. i M. od wpłacenia przez nich kwoty [ informacje niejawne ] na cele działalności społeczno-kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię, Spółdzielnia stworzyła sztuczną barierę powstrzymującą wejście wnioskodawców na rynek usług telewizji kablowej na terenie obejmującym zasoby Spółdzielni. Dodać naleŜy, iŜ bariery takiej nie napotkał jedyny działający obecnie w zasobach Spółdzielni operator telewizji kablowej – Multimedia, ani teŜ jego poprzednicy prawni (ZTK i Multimedia Sieci). Co więcej, operator ten otrzymuje od Spółdzielni miesięczne wynagrodzenie za dostarczanie członkom Spółdzielni zamieszkującym jej zasoby programów wchodzących w skład tzw. „pakietu socjalnego”, co wynika z Aneksu Nr 1/98; takiego obowiązku Spółdzielni nie przewidywał projekt umowy, jaka miała zostać zawarta między Spółdzielnią a wnioskodawcami. Dyskryminacyjne Ŝądanie Spółdzielni przeciwdziała zatem powstaniu konkurencji na rynku usług telewizji kablowej. Nawet gdyby wnioskodawcy zaakceptowali Ŝądanie Spółdzielni, opłata w wysokości [ informacje niejawne ] wpłynęłaby znacząco na koszty prowadzonej przez nich działalności i prawdopodobnie uczyniłaby ich ofertę mniej atrakcyjną w stosunku do konkurenta. Nie zostałyby takŜe zapewnione jednakowe warunki konkurowania. Dlatego tez działanie Spółdzielni naleŜy uznać za naruszające zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej. Nie moŜna zgodzić się z poglądem Spółdzielni, w myśl którego wskazany w postanowieniu o wszczęciu postępowania rynek nie istnieje, albowiem do zaistnienia „rynku” konieczne jest istnienie podmiotów, które korzystając z mechanizmów popytu i podaŜy dokonują na tym rynku transakcji. ZauwaŜyć naleŜy, iŜ pojęcie rynku w sensie ekonomicznym, którym to pojęciem posłuŜyła się strona, nie jest toŜsame z terminem „rynek właściwy”, uŜywanym przez ustawę antymonopolową. Rynek właściwy jest terminem znacznie węŜszym od pojęcia rynku w sensie ekonomicznym, ograniczony jest bowiem wyłącznie do pewnych towarów i terytorium, które w danej sprawie mają znaczenie z punktu widzenia konkurencji i interesów 14 uczestników rynku (E. Modzelewska-Wąchal, j.w., s. 48 i nast.) Za rynek właściwy produktowo w niniejszej sprawie organ antymonopolowy uznał ostatecznie udostępnianie nieruchomości, natomiast za rynek właściwy geograficznie – zasoby Spółdzielni. Twierdzenie Spółdzielni, jakoby udostępnianie infrastruktury (tj. gruntów, budynków) przedsiębiorcom świadczącym usługi telewizji kablowej nie naleŜało do przedmiotu działania Spółdzielni, nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. Jak wynika bowiem ze Statutu Spółdzielni, a takŜe z treści wpisu do Rejestru Przedsiębiorców, przedmiotem jej działania jest m.in. obsługa nieruchomości na własny rachunek, której przejawem moŜe być udostępnianie nieruchomości innym przedsiębiorcom, świadczącym na przykład usługi telewizji kablowej. Wbrew stanowisku Spółdzielni, w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma rodzaj usług świadczonych przez podmiot, który wykorzystuje nieruchomości Spółdzielni. Przy świadczeniu usług telewizji kablowej, warunkiem koniecznym pozyskania przez danego operatora odbiorców zamieszkujących budynki wchodzące w skład zasobów określonej spółdzielni mieszkaniowej, jest istnienie w tychŜe zasobach sieci telewizji kablowej, wykorzystywanej przez danego operatora, do której będzie moŜliwe przyłączenie odbiorców zainteresowanych ofertą operatora. Zdaniem organu antymonopolowego nie zasługuje na uwzględnienie takŜe pogląd Spółdzielni, w myśl którego Ŝądanie od wnioskodawców opłaty dozwolone było przepisami ustawy prawo telekomunikacyjne. Za zupełnie niefortunne naleŜy tutaj uznać powołanie się przez Spółdzielnię na art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2000 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2000 r. Nr 73 poz. 852 ze zmianami). Przepis ten dotyczy wyłączenia niektórych podmiotów spod obowiązków udzielania na Ŝądanie Prezesa Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty wyjaśnień dotyczących urządzeń telekomunikacyjnych wprowadzanych do obrotu oraz zawiadomienia tegoŜ organu o zamiarze wprowadzenia do obrotu urządzeń radiowych, które to regulacje nie sposób odnieść do przedmiotu niniejszego postępowania antymonopolowego. Jednocześnie naleŜy zwrócić uwagę, iŜ projekt umowy między Spółdzielnią a wnioskodawcami, nie zawierał jakiegokolwiek odesłania do w/w ustawy Prawo telekomunikacyjne, nie wspominając o wskazaniu wprost któregokolwiek z przepisów tej ustawy jako podstawy Ŝądania opłaty za udostępnienie nieruchomości. Fakt ten nie dziwi, albowiem na gruncie tej ustawy przepisy takie nie występowały. W obecnym stanie prawnym, tj. na gruncie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r. Nr 171 poz. 1800), art. 140 ust. 3 tej ustawy rzeczywiście – jak trafnie tym razem wskazuje Spółdzielnia – stanowi podstawę Ŝądania opłat za korzystanie z nieruchomości przez operatorów. Przepis stanowi, iŜ korzystanie z nieruchomości przez operatora jest odpłatne, chyba Ŝe linia lub urządzenia telekomunikacyjne słuŜą zapewnianiu telekomunikacji właścicielowi lub uŜytkownikowi 15 nieruchomości, na ich wniosek. Z brzmienia art. 140 obecnie obowiązującej ustawy Prawo telekomunikacyjne wynika równieŜ wzajemny charakter umowy, przez którą właściciel nieruchomości zobowiązuje się umoŜliwić operatorowi korzystanie z nieruchomości w zakresie wskazanym w art. 140 ust. 1, zaś operator zobowiązuje się do uiszczenia zapłaty z tytułu korzystania z nieruchomości. Świadczenia stron powinny być zatem ekwiwalentne, o czym nie moŜna mówić w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości ustala opłatę za korzystanie z niej w wysokości dowolnej, w całkowitym oderwaniu od rzeczywiście ponoszonych kosztów. Komentowany przepis nie mógł być zresztą podstawą Ŝądania przez Spółdzielnię opłaty od wnioskodawców – projekt przewidującej opłatę umowy datowany był na dzień 14 czerwca 2004 r., kiedy to obowiązywała jeszcze „stara” ustawa Prawo telekomunikacyjne, nie przewidująca opłat tego rodzaju. Wreszcie zapis projektu stanowił, iŜ opłata [ informacje niejawne ] jest świadczeniem na cele działalności społeczno-kulturalnej Spółdzielni, przeto nie moŜna obronić stanowiska, iŜ związek tego świadczenia z udostępnieniem nieruchomości określony jest przepisami ustawy Prawo telekomunikacyjne. Oczywiście jest moŜliwe Ŝądanie zapłaty za udostępnienie nieruchomości na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 140 k.c., w granicach określonych przez ustawy i zasady współŜycia społecznego właściciel moŜe, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności moŜe pobierać poŜytki i inne dochody z rzeczy. Z kolei w myśl art. 353 1 k.c., strony zawierające umowę (dotyczącą na przykład korzystania przez jedną ze stron z nieruchomości stanowiącej własność drugiej strony) mogą ułoŜyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współŜycia społecznego. Ustawa antymonopolowa jest jedną z ustaw, do których przepisy powyŜsze odsyłają w celu określenia granic prawa własności i zakresu swobody kontraktowej. Ustawa ta zakazuje zaś naduŜywania pozycji dominującej na rynku właściwym, poprzez na przykład nierównoprawne traktowanie przez dysponującego przewagą kontraktową przedsiębiorcę jego kontrahentów, prowadzące do przeciwdziałania ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania lub rozwoju konkurencji, czy teŜ działania o charakterze eksploatacyjnym, jakim jest uzaleŜnianie zawarcia umowy od spełnienia przez drugą stronę świadczenia niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy. Nie ma znaczenia fakt, iŜ obowiązujące w 1996 r. przepisy ustawy o łączności, kiedy to zawierano umowę dotyczącą korzystania z nieruchomości Spółdzielni przez ZTK, nie stwarzały moŜliwości pobierania przez Spółdzielnię opłat za udostępnianie nieruchomości. MoŜliwości takiej nie przewidywały takŜe przepisy ustawy Prawo telekomunikacyjne 16 obowiązujące w dacie wskazanej w projekcie umowy, jaka miała być zawarta przez Spółdzielnię z wnioskodawcami. W obecnym stanie prawnym udostępnianie nieruchomości operatorom w myśl przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne jest odpłatne i, zdaniem organu antymonopolowego, nie ma przeszkód, aby spółdzielnia mieszkaniowa udostępniała swoje zasoby wszystkim przedsiębiorcom świadczącym usługi telewizji kablowej oraz zainteresowanym świadczeniem takich usług – na jednakowych zasadach, z poszanowaniem przepisów o ochronie konkurencji. Uwzględniwszy powyŜsze okoliczności naleŜało orzec, jak w punkcie I sentencji. W punkcie II sentencji nałoŜono na Spółdzielnię karę pienięŜną w wysokości 20 000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych), płatną do budŜetu państwa, w związku z dopuszczeniem się naruszenia zakazów określonych w art. 8 ust. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy antymonopolowej, Prezes Urzędu moŜe nałoŜyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pienięŜną w wysokości nie większej niŜ 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, jeŜeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 8 ustawy antymonopolowej. Jak stwierdzono w niniejszej decyzji, Spółdzielnia uzaleŜniając udostępnienie naleŜącej do niej nieruchomości wnioskodawcom od wpłacenia przez nich kwoty [ informacje niejawne ] na cele działalności społeczno-kulturalnej prowadzonej przez Spółdzielnię, naruszyła zakazy określone w art. 8 ust. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy antymonopolowej. Łączny przychód Spółdzielni w roku rozliczeniowym 2004 wyniósł [ informacje niejawne ]. Górna granica kary, jaką organ antymonopolowy mógł nałoŜyć na Spółdzielnię, stanowi zatem [ informacje niejawne ]. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy nałoŜył na Spółdzielnię karę pienięŜną w wysokości 20 000 zł, co stanowi [ informacje niejawne ] maksymalnej wysokości, w jakiej moŜna było nałoŜyć karę na Spółdzielnię. Fakt nałoŜenia kary podkreślać ma naganność zachowania podmiotu, który dopuścił się stosowania praktyk ograniczających konkurencję, a tym samym naruszył ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględniono stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej, uwzględniono takŜe stopień naruszenia interesu publicznego. Za nałoŜeniem na Spółdzielnię kary przemawiały okoliczności obciąŜające, z których w pierwszym rzędzie naleŜy wskazać zarówno eksploatacyjny, jak i antykonkurencyjny charakter praktyki stosowanej przez Spółdzielnię. Przyjęcie przez wnioskodawców narzucanego im świadczenia niezwiązanego z przedmiotem umowy prowadziłoby do wyzysku słabszej 17 strony. Stworzenie zaś tego rodzaju sztucznej bariery wejścia na rynek usług telewizji kablowej na terenie objętym zasobami Spółdzielni przeciwdziała ukształtowaniu się konkurencji na tym rynku, godząc w podstawowe dobro chronione przepisami ustawy antymonopolowej. Za naganne naleŜy takŜe uznać niejednolite postępowanie Spółdzielni wobec przedsiębiorców świadczących usługi telewizji kablowej, uniemoŜliwiające tym podmiotom konkurowanie na jednakowych warunkach. Dostrzec naleŜy takŜe antykonsumencki skutek praktyki – pozbawienie moŜliwości wyboru przez konsumentów najbardziej atrakcyjnej oferty usług telewizji kablowej. Jednocześnie wzięto pod uwagę szczególny charakter oraz zadania przedsiębiorcy, jakim jest Spółdzielnia, mająca za cel statutowy zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków Spółdzielni i ich rodzin. Okoliczności te zadecydowały o wymierzeniu kary w niskiej wysokości, pomimo raŜącego charakteru naruszenia przepisów ustawy, łączącego w sobie cechy praktyki zarówno eksploatacyjnej, jak i antykonkurencyjnej. Wymierzona kara ma pełnić funkcję prewencyjną i zapobiegać dalszemu naruszaniu przepisów ustawy przez Spółdzielnię. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: Narodowy Bank Polski, Oddział Okręgowy w Warszawie, nr 51101010100078782231000000. Mając powyŜsze na uwadze naleŜało orzec, jak w punkcie II sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa UOKiK decyzję podpisała Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Ewa Wiszniowska