RLU-21/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin dnia 26 czerwca 2004 r. RLU-411-1/04/IM Decyzja RLU Nr 21/04 Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Przedsi ę biorstwu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Łę cznej, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 w. w. ustawy, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku dostawy wody w Gminie Łę czna przez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw poprzez : 1. nie zamieszczenie w „Umowie o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków” zapisów informuj ą cych o tym, ż e cz ęść praw konsumentów jest zawarta w „Regulaminie Dostarczania Wody i Odprowadzania Ś cieków”, przy jednoczesnym wskazaniu w § 1 i 15 Umowy podstaw prawnych, na jakich odbywa si ę dostawa wody i na jakich s ą rozstrzygane sprawy nieuregulowane w Umowie, w sposób mog ą cy wywo ł a ć u konsumentów prze ś wiadczenie, ż e Regulamin nie zawiera odpowiednich norm w tym zakresie; 2. nie zamieszczenie w „Umowie o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków” zapisów w zakresie zasad udzielania przez dostawc ę wody informacji i odpowiedzi w zwi ą zku z niedotrzymaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug i odpowiednich parametrów dostarczanej wody, w tym terminu udzielenia odpowiedzi na pisemne i telefoniczne skargi konsumentów, 2 przy jednoczesnym braku wskazania, ż e kwestia ta jest zawarta w „Regulaminie Dostarczania Wody i Odprowadzania Ś cieków”; 3. nie zamieszczenie w „Umowie o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków” zapisu o tym, ż e konsument ma prawo żą da ć upustu w przypadku dostawy wody o obni ż onej jako ś ci, jak równie ż wielko ś ci tego upustu; i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Łę cznej kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 15000 z ł (pi ę tna ś cie tysi ę cy z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. Uzasadnienie Do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie wp ł yn ęł a skarga konsumenta, dotycz ą ca warunków Umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków (zwana dalej Umow ą ), stosowanej przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Łę cznej (zwane dalej PGKiM). W oparciu o t ę skarg ę organ antymonopolowy wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce. W wyniku analizy zebranego w ten sposób materia ł u dowodowego, w dniu 20.01.2004 r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie antymonopolowe. Post ę powanie podj ę to w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. w Łę cznej pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostawy wody, polegaj ą cego na pomini ę ciu w umowach o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków cz ęś ci zapisów, reguluj ą cych odpowiedzialno ść dostawcy wody, w tym wielko ś ci upustów w przypadku dostawy wody o obni ż onej jako ś ci, oraz nie umieszczenie w umowach informacji o uprawnieniach odbiorcy wody zawartych w Regulaminie dostarczania wody (...), uchwalonym przez Rad ę Miejsk ą w Łę cznej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie (...). Organ antymonopolowy zarzuci ł PGKiM w szczególno ś ci : • odwo ł anie si ę w Umowie (przede wszystkim w § 1 i 15) do Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Łę czna (zwanym dalej Regulaminem) tylko w zakresie zasad 3 naliczania nale ż no ś ci, z pomini ę ciem takiego odwo ł ania w zakresie warunków dostarczania wody oraz praw i obowi ą zków odbiorcy; • szczegó ł owe uregulowanie w Umowie sytuacji, kiedy PGKiM nie ponosi odpowiedzialno ś ci, przy braku uregulowa ń sytuacji, kiedy taka odpowiedzialno ść po stronie PGKiM zachodzi (np. w przypadkach okre ś lonych w § 48 i 49 Regulaminu, tj. dostawa wody o obni ż onej jako ś ci lub wywo ł anie szkód w zwi ą zku z eksploatacj ą urz ą dze ń ); • brak w Umowie norm odnosz ą cych si ę do terminów udzielenia informacji w zwi ą zku z żą daniami, skargami i za ż aleniami odbiorcy; • brak w Umowie zapisu o mo ż no ś ci żą dania przez us ł ugobiorc ę upustu z tytu ł u dostarczenia wody z ł ej jako ś ci, jak równie ż nie okre ś lenie wielko ś ci tego upustu. Odpowiadaj ą c na postawione zarzuty, PGKiM przedstawi ł wyja ś nienia, z których wynika, ż e nie zgadza si ę z postawionymi zarzutami. Jego zdaniem Regulamin zosta ł powo ł any w Umowie nie tylko w odniesieniu do § 1 pkt 3 Umowy formu ł uj ą cego zasady naliczania nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi, ale tak ż e w odniesieniu do warunków dostawy wody i odprowadzania ś cieków. Wniosek taki ma wynika ć „z literalnego brzmienia tego ż zapisu...”. O tym, ż e zapisy Regulaminu odnosz ą si ę zarówno do zasad naliczania nale ż no ś ci, jak i do warunków dostawy wody i odprowadzania ś cieków, ś wiadczy ć ma tak ż e sam tytu ł , powo ł anej w Umowie, ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72 poz. 747 ze zm.). PGKiM nie wyja ś ni ł bli ż ej z czego taki wniosek wyp ł ywa. Odnosz ą c si ę do zarzutu szczegó ł owego uregulowania w Umowie sytuacji, w których PGKiM nie ponosi odpowiedzialno ś ci, przy jednoczesnym pomini ę ciu zapisów tak ą odpowiedzialno ść konstytuuj ą cych, przedsi ę biorca ten wyja ś ni ł , ż e Regulamin zosta ł potraktowany jako akt wykonawczy do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu (...). W zwi ą zku z powy ż szym ci ą g ł e odwo ł ywania si ę do jego odpowiednich zapisów by ł oby niepotrzebnym powtarzaniem si ę i znacz ą co wyd ł u ż y ł oby Umow ę . PGKiM przyznaj ą c, ż e sytuacje, kiedy nie ponosi ono odpowiedzialno ś ci s ą rzeczywi ś cie szczegó ł owo uregulowane w § 4 Umowy stwierdzi ł o jednocze ś nie, ż e „nale ż y przyj ąć , ż e we wszelkich pozosta ł ych nie wymienionych sytuacjach b ę dzie istnia ł a taka odpowiedzialno ść ze strony Spó ł ki”. Organ antymonopolowy wszczynaj ą c post ę powanie za żą da ł tak ż e ustosunkowania si ę do poprawno ś ci zapisu § 15 Umowy. Przepis ten zawiera wskazówk ę dla us ł ugobiorców, o tym, ż e w sprawach nieuregulowanych w Umowie stosuje si ę ustaw ę o zbiorowym zaopatrzeniu (...) oraz przepisy kodeksu cywilnego . Jest wi ę c istotny z punktu widzenia konsumentów. Odnosz ą c si ę do braku wskazania Regulaminu, jako aktu 4 w ł a ś ciwego dla spraw nieuregulowanych w Umowie, PGKiM wskaza ł , ż e powo ł anie si ę na Regulamin w § 1 Umowy jest wystarczaj ą c ą gwarancj ą , a ponadto Regulamin jest opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Lubelskiego i ka ż dy mo ż e mie ć do niego dost ę p, czy to w siedzibie Urz ę du Miasta ( Łę cznej) , czy to w siedzibie Spó ł ki. W regulaminie (§ 25) s ą okre ś lone wymagania wobec dostawcy wody w zakresie udzielania informacji i odpowiedzi w zwi ą zku z niedotrzymywaniem ci ą g ł o ś ci us ł ug i odpowiednich parametrów dostarczanej wody. Na pytanie skierowane do PGKiM, dlaczego w Umowie nie zamieszczono tych uregulowa ń , udzielona zosta ł a odpowied ź , i ż Umowa w § 5 pkt 1 i 2 w sposób jednoznaczny okre ś la terminy dotycz ą ce udzielania odbiorcom informacji o przerwach w dostawie wody. PGKiM wskaza ł przy tym na zapisy § 21 i 22 Regulaminu, z których wynika wy łą cznie obowi ą zek dostawcy informowania o planowanych przerwach w dostawie wody dwa dni wcze ś niej oraz konieczno ść zapewnienia zast ę pczego punktu poboru wody. Odnosz ą c si ę merytorycznie do zarzutu organu antymonopolowego PGKiM jednak przyzna ł , ż e terminy okre ś lone w § 25, tj. dotycz ą ce udzielania informacji na żą danie us ł ugobiorców, w tym na ich pisemne i telefoniczne skargi, nie zosta ł y zamieszczone w Umowie. Przyczyn ą nie zamieszczenia tych zapisów by ł a ponownie, zgodnie z wyja ś nieniem PGKiM, ch ęć unikni ę cia powtórze ń zapisów Regulaminu w tresci Umowy. Odnosz ą c si ę z kolei do zarzutu nie umieszczenia w Umowie, wymaganej przez Regulamin, informacji o mo ż liwo ś ci żą dania przez odbiorców upustów z tytu ł u dostawy przez PGKiM wody o z ł ej jako ś ci, oraz o wielko ś ci tych upustów, przedsi ę biorca ten przyzna ł , ż e faktycznie Umowa nie zawiera takiego zapisu. Brak ten PGKiM t ł umaczy tym, ż e jego zdaniem wystarczaj ą ce w przedmiotowym zakresie jest uregulowanie § 3 ust. 2 Umowy. Z przepisu tego wynika bowiem obowi ą zek dostarczania wody o jako ś ci odpowiadaj ą cej warunkom okre ś lonym w obowi ą zuj ą cych przepisach. Zdaniem PGKiM powo ł anie si ę , w sposób ogólny, w § 15 Umowy na przepisy kodeksu cywilnego jest wystarczaj ą c ą gwarancj ą dla konsumentów w tym zakresie. Ponadto PGKiM udzieli ł wyja ś nie ń w kwestii obowi ą zku bezp ł atnego dostarczania Regulaminu, na żą danie odbiorcy, w momencie zawarcia Umowy. Taki obowi ą zek jest sformu ł owany w § 58 Regulaminu. Zdaniem tego przedsi ę biorcy nie ma potrzeby zamieszczania w tre ś ci Umowy pouczenia o mo ż liwo ś ci otrzymania przez odbiorc ę wody Regulaminu, by ł oby to bowiem tylko powtarzaniem zapisów Regulaminu. Do swoich wyja ś nie ń PGKiM do łą czy ł tak ż e stanowisko Izby Gospodarczej „Wodoci ą gi Polskie” z Bydgoszczy. Zosta ł o ono przedstawione w zwi ą zku z zapytaniem skierowanym do niej przez PGKiM ju ż po podj ę ciu post ę powania przez UOKiK. W cz ęś ci dotycz ą cej odpowiedzialno ś ci dostawcy wody stanowisko to dotyczy przedmiotu 5 przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego. W zwi ą zku z zarzutem nieuregulowania w Umowie odpowiedzialno ś ci wobec konsumentów, Izba Gospodarcza wskaza ł a, jako zabezpieczenie ich interesów, na zawarte w Umowie i Regulaminie zapisy, dotycz ą ce: stanowiska pracy ds. obs ł ugi klienta (§ 46 Regulaminu), upustów (§ 48 Regulaminu), prawa żą dania odszkodowania (§ 49 Regulaminu), odes ł anie do kodeksu cywilnego (§ 15 Regulaminu) oraz „przynajmniej równe traktowanie obu stron umowy”, gdy ż Umowa nie przewiduje tak ż e ż adnych sankcji, gdy to odbiorca nie wywi ąż e si ę z obowi ą zków okre ś lonych w § 6 Umowy. Jednocze ś nie Izba Gospodarcza przyzna ł a, ż e pomimo zapisów w Regulaminie o konieczno ś ci umieszczenia wielko ś ci upustów w Umowie, nie zamieszczono tam tych informacji. Zdaniem tej ż e Izby Gospodarczej w/w instytucje prawne stanowi ą gwarancj ę ochrony interesów odbiorców wody. Prezes UOKiK ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Dostaw ę wody dla konsumentów reguluje ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72 poz. 747 ze zm.). Okre ś la ona elementy istotne umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków . W art. 6 tej ż e ustawy wymienione s ą m.in. takie elementy umowy, jak: prawa i obowi ą zki stron umowy, odpowiedzialno ść stron za niedotrzymanie warunków umowy(...). Z kolei uchwalony na podstawie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...), przez Rad ę Miejsk ą w Łę cznej Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków (stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr LV/452/2002 Rady Miejskiej w Łę cznej z dnia 11.09.2002 r.), zgodnie z jego § 1, obowi ą zuj ą cy przedsi ę biorców realizuj ą cych dostaw ę wody na terenie Gminy Łę czna, w § 15 formu ł uje szczegó ł owo postanowienia, jakie ma zawiera ć przedmiotowa Umowa. Maj ą to by ć m.in. zapisy dotycz ą ce ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug wodoci ą gowych, praw i obowi ą zków stron Umowy, odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy. Regulamin w sposób jasny (w § 25 pkt c) formu ł uje wymagania wobec dostawcy wody w zakresie udzielania odpowiedzi na pisemne i telefoniczne skargi i za ż alenia konsumentów – odbiorców wody. Zapisy te nie znalaz ł y si ę w Umowie, jak równie ż brak w Umowie informacji, ż e kwestie te s ą zawarte w Regulaminie. W tym ż e Regulaminie znajduje si ę te ż § 48, w którym okre ś lone zosta ł o prawo odbiorcy wody do żą dania upustów w przypadku dostawy wody o obni ż onej jako ś ci. Przy czym wielko ść upustów okre ś la ć ma Umowa. W tek ś cie Umowy brak prawa do żą dania upustu, nie okre ś lono tak ż e wielko ś ci upustów. Ponadto w § 49 Regulaminu okre ś lone zosta ł o prawo odbiorcy wody do żą dania od Us ł ugodawcy odszkodowania za szkody w maj ą tku, spowodowane w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą 6 przedsi ę biorcy dostarczaj ą cego wod ę . Równie ż w tym przypadku zapis ten nie zosta ł przeniesiony do tekstu Umowy. W ko ń cowym zapisie Regulaminu (§ 58) zawarta jest informacja o tym, ż e przy zawieraniu Umowy us ł ugodawca jest zobowi ą zany do bezp ł atnego dostarczenia Regulaminu na ż yczenie us ł ugobiorcy. W Umowie brak zapisu o takiej mo ż liwo ś ci. W art. 22 1 kodeksu cywilnego znajduje si ę okre ś lenie konsumenta, jest to mianowicie osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt zawierania umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, maj ą cych charakter adhezyjny, przez PGKiM z konsumentami. Umowy takie nie nale żą do zawieranych powszechnie w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego, wi ę c PGKiM powinno dor ę czy ć przy zawieraniu Umowy us ł ugobiorcom - konsumentom bezwzgl ę dnie wszystkie jej postanowienia, zgodnie z art. 384 k.c. Z kolei w art. 385 1 § 2 k.c. zawarta jest norma nakazuj ą ca, w umowach powszechnie zawieranych z konsumentami (wzorcach), stosowanie jednoznacznych i zrozumia ł ych postanowie ń . Art. 8 ust. 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji (...) okre ś la jako praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł anie polegaj ą ce na nadu ż yciu pozycji dominuj ą cej na rynku przez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw. Przy czym, zgodnie z art. 1 ust. 1 powo ł anej ustawy dzia ł ania Prezesa UOKiK, podejmowane w interesie publicznym, nakierowane s ą na przeciwdzia ł anie praktykom, które godz ą w interesy konsumentów. Aby stwierdzi ć , ż e dzia ł ania danego przedsi ę biorcy wyczerpuj ą znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez niego wszystkich przes ł anek okre ś lonych w/w przepisem ustawy, a mianowicie : • posiadanie przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, • podj ę cie przez niego dzia ł a ń (w postaci czynno ś ci lub zaniechania) skutkuj ą cych lub mog ą cych skutkowa ć stworzeniem konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw. W my ś l art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji (...) przez pozycj ę dominuj ą c ą na rynku rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy , która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w swoim zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. W niniejszej sprawie pozycja PGKiM na rynku ma charakter monopolistyczny, co jest zwi ą zane z dzia ł alno ś ci ą tego 7 przedsi ę biorcy jako monopolu sieciowego. Pozycja monopolistyczna jest za ś kwalifikowan ą postaci ą pozycji dominuj ą cej. Jako dostawca wody PGKiM jest wobec wszystkich odbiorców, którzy podpisali z nim umowy, dominantem rynkowym. Pod wzgl ę dem produktowym rynek stanowi ą us ł ugi polegaj ą ce na dostawie wody dla odbiorców indywidualnych – konsumentów, za ś jego zasi ę g geograficzny wyznacza obszar dzia ł ania PGKiM, jako monopolisty sieciowego na terenie Gminy Łę czna. Tym samym przes ł anka posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku jest przez PGKiM spe ł niona. Jest rzecz ą oczywist ą i logiczn ą , ż e dochodzenie ewentualnych roszcze ń przez konsumentów jest uwarunkowane znajomo ś ci ą przys ł uguj ą cych im uprawnie ń oraz sposobu ich realizacji. Osoby indywidualne, które podpisuj ą Umow ę z PGKiM s ą konsumentami w rozumieniu kodeksu cywilnego oraz ustawy o ochronie konkurencji (...). W zwi ą zku z tym podlegaj ą szczególnej ochronie prawnej. W umowach zawieranych z nimi musz ą by ć , zgodnie z zapisami kodeksu cywilnego, zawarte wszystkie postanowienia. Ponadto postanowienia te musz ą by ć jednoznaczne i zrozumia ł e. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e w Umowie nie zosta ł y zawarte wszystkie postanowienia bezpo ś rednio rzutuj ą ce na warunki dochodzenia swoich praw przez konsumentów – odbiorców wody, a co wi ę cej z Umowy nie wynika w sposób jasny, ż e istotne dla konsumentów, w kontek ś cie ich ewentualnych roszcze ń wobec PGKiM, postanowienia znajduj ą si ę w Regulaminie. Organ antymonopolowy uzna ł wi ę c za stwarzanie konsumentom (odbiorcom wody) uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw fakt braku jasnego wskazania w tek ś cie Umowy, i ż niektóre zapisy bezpo ś rednio dotycz ą ce praw odbiorców wody s ą zawarte w Regulaminie. W tek ś cie Umowy Regulamin jest wymieniony tylko jeden raz, w § 1 pkt 3 okre ś laj ą cym zasady naliczania nale ż no ś ci za ś wiadczone przez PGKiM us ł ugi. W § 15 Umowy znajduje si ę za ś ogólne wskazanie, ż e w sprawach nieuregulowanych w Umowie stosuje si ę przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...) wraz z przepisami wykonawczymi oraz Kodeksu Cywilnego. Umowa nie informuje wi ę c w sposób jednoznaczny konsumentów, ż e cz ęść ich uprawnie ń , w tym zwi ą zanych z dochodzeniem ich roszcze ń , jest zawarta w Regulaminie. Jest to naruszenie normy zawartej w art. 385 § 2 k.c. i art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy antymonopolowej. Wyja ś nienia PGKiM, sugeruj ą ce, ż e § 1 pkt 3 Umowy odnosi si ę przede wszystkim do warunków dostawy wody i odprowadzania ś cieków nie znajduj ą uzasadnienia w kontek ś cie faktycznego brzmienia i usytuowania tego przepisu. Brak odpowiedniego (jednoznacznego i zrozumia ł ego) odniesienia do Regulaminu, w zakresie uprawnie ń odbiorcy wody, jest w tek ś cie Umowy oczywisty. 8 W Umowie uregulowane s ą (§ 4) sytuacje, kiedy dostawca wody odpowiedzialno ś ci nie ponosi, wi ę c niew ą tpliwym utrudnieniem dochodzenia roszcze ń przez konsumentów jest nie okre ś lenie w jakich przypadkach taka odpowiedzialno ść zachodzi, a nawet nie wskazanie, ż e w Regulaminie znajduj ą si ę odpowiednie postanowienia w tym zakresie. Utrudnienie dochodzenia roszcze ń jest tym bardziej widoczne, ż e Regulamin bezpo ś rednio formu ł uje nakaz umieszczenia w Umowie konkretnych zapisów, wprost odnosz ą cych si ę do realizacji przez odbiorców wody swoich praw. Zarówno ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (...), jak i Regulamin wyliczaj ą niezb ę dne elementy umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, których zabrak ł o w przedmiotowej Umowie. S ą to zapisy bezpo ś rednio zwi ą zane z dochodzeniem praw przez konsumentów. W Umowie nie ma mianowicie zapisu o prawie żą dania upustu przez odbiorc ę wody, w przypadku gdy dostarczana woda ma obni ż on ą jako ść , jak te ż nie s ą okre ś lone wielko ś ci upustów odbiorcom przys ł uguj ą cych. W tym zakresie Umowa nie wype ł nia dyspozycji § 48 Regulaminu, tym samym nale ż y uzna ć zaistnienie uci ąż liwego warunku dochodzenia praw przez konsumentów – kontrahentów PGKiM za wykazany. Argumentacja PGKiM odnosz ą ca si ę do kwestii nie umieszczenia informacji o prawie żą dania upustów i ich wielko ś ci w Umowie nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. Dostawca wody wskaza ł bowiem zapis § 3 pkt 2 Umowy, nak ł adaj ą cy na PGKiM obowi ą zek dostarczania wody o jako ś ci odpowiadaj ą cej obowi ą zuj ą cym przepisom, jako wystarczaj ą cy. Zdaniem organu antymonopolowego takie wyja ś nienie ś wiadczy nie tylko o bezprawno ś ci dzia ł ania PGKiM , ale tak ż e o lekcewa ż eniu konsumentów, jako s ł abszej pod wzgl ę dem si ł y kontraktowej strony Umowy. W prowadzonym post ę powaniu organ antymonopolowy uzna ł tak ż e za zakazan ą praktyk ę nie zamieszczenie w Umowie zapisów co do wymaga ń odno ś nie terminowo ś ci udzielania przez PGKiM odpowiedzi na pisemne i telefoniczne skargi oraz za ż alenia, zgodnie z § 25 Regulaminu. Opieraj ą c si ę wy łą cznie na tek ś cie Umowy konsument – odbiorca wody nie jest w stanie ustali ć po pierwsze, ż e przys ł uguje mu prawo sk ł adania skarg i za ż ale ń , ani tym bardziej w jakim terminie musi uzyska ć na nie odpowied ź . Nie ma równie ż w Umowie odes ł ania w tym zakresie do Regulaminu. Jak wykazano wy ż ej jasne i jednoznaczne odes ł anie do Regulaminu w Umowie dotyczy wy łą cznie zasad naliczania nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę . Jest wi ę c warunkiem niew ą tpliwie uci ąż liwym dla konsumentów faktyczne ukrycie przed nimi formalnego prawa sk ł adania skarg i za ż ale ń oraz terminów , w jakich dostawca wody musi na nie odpowiedzie ć . Wyja ś nienia PGKiM, odno ś nie terminowo ś ci odpowiedzi na skargi i za ż alenia odbiorców wody, traktuj ą przede wszystkim o terminach informowania o przerwach w dostawie wody, co nie by ł o przedmiotem zarzutu ze strony Prezesa UOKiK. Tylko lakonicznie PGKiM odnosi si ę do zarzutu nieuwzgl ę dnienia w 9 Umowie (jak i do nie wskazania gdzie si ę znajduj ą ) zapisów ustalaj ą cych prawo konsumentów do sk ł adania skarg i za ż ale ń oraz terminów udzielania na nie odpowiedzi, ponownie wskazuj ą c na brak, jego zdaniem, konieczno ś ci przenoszenia zapisów Regulaminu do tre ś ci Umowy. Wyja ś nienia PGKiM w omówionej wy ż ej kwestii nie zas ł uguj ą wi ę c na uwzgl ę dnienie. Brak zapisów reguluj ą cych mo ż liwo ść sk ł adania skarg i za ż ale ń oraz terminowo ść ich za ł atwiania w Umowie o charakterze adhezyjnym, zawartej przez monopolist ę z konsumentem ś wiadczy o stosowaniu zakazanej praktyki. Jak wykaza ł o post ę powania antymonopolowe, PGKiM nie tylko nie zamie ś ci ł o wszystkich postanowie ń w Umowie z odbiorcami wody, ale ponadto nie wskaza ł o, ż e s ą one zawarte w Regulaminie. Zwa ż ywszy , ż e postanowienia te w cz ęś ci dotycz ą realizacji uprawnie ń przez konsumentów, w tym zwi ą zanych z niew ł a ś ciwym wykonywaniem Umowy przez PGKiM, rozstrzygni ę cie niniejszej decyzji jest uzasadnione. Dotychczasowe orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) sankcjonuje takie rozstrzygni ę cie. Przyk ł adowo w wyroku sygn. XVII Ama 29/03 z dnia 24.03.2004 r. SOKiK uzna ł , ż e „Z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy (...) niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie ich (praw) przez konsumenta. Sytuacja taka (...) daje si ę okre ś li ć równie ż jako nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej z art. 8 ust. 2 pkt 7 u.ok.ik. poprzez stwarzanie konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia ich praw”. Organ antymonopolowy stwierdzaj ą c naruszenie przez PGKiM art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji (...) podj ął tym samym w interesie publicznym ochron ę interesów konsumentów, zgodnie z zapisem preambu ł y do powo ł anej ustawy. Powszechno ść , a tak ż e niezb ę dno ść us ł ugi polegaj ą cej na dostawie wody, jednocze ś nie przy ś wiadczeniu jej przez monopolist ę naturalnego (sieciowego) na terenie Gminy uzasadnia podj ę te przez Prezesa UOKiK dzia ł ania. Kara pieni ęż na na ł o ż ona na PGKiM wynosi 15.000 z ł , co stanowi równowarto ść ok. 3191,25 euro i na ł o ż ona zosta ł a w oparciu o art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (...) w zwi ą zku z art. 115 tej ż e ustawy . Warto ść 1 euro zosta ł a przeliczona zgodnie z tabel ą NBP z dnia 31.12.2003 . Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (...) maksymalna wysoko ść kary, jak ą Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji na przedsi ę biorc ę wynosi 10% jego przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Prezes UOKiK decyduj ą c si ę na na ł o ż enie niniejsz ą decyzj ą kary pieni ęż nej wzi ął przede wszystkim pod uwag ę antykonsumencki charakter 10 stwierdzonej praktyki poprzez faktyczne utrudnienie (niezale ż nie od tego czy jest to dzia ł anie umy ś lne) dochodzenia swoich praw przez konsumentów, b ę d ą cych kontrahentami PGKiM, w efekcie braku w Umowie omówionych w decyzji postanowie ń . Kara orzeczona przez Prezesa UOKiK ma charakter g ł ównie dyscyplinuj ą cy i prewencyjny, nie s ą bowiem do tej pory znane organowi antymonopolowemu skargi konsumenckie zwi ą zane z brakiem przedmiotowych zapisów Umowy. Dlatego kara zosta ł a ustalona w stosunkowo niewielkiej wysoko ś ci, zwa ż ywszy na wysoko ść przychodu PGKiM w 2003 r. (…tajemnica przedsi ę biorstwa z ł ). Kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji do Narodowego Banku Polskiego, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, na rachunek : 51101010100078782231000000 . Wobec spe ł nienia obu przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę okre ś lonej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 7 organ antymonopolowy orzek ł , jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie. Otrzymuje: Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. decyzja podpisana z up. Prezesa UOKiK przez P. Ew ę Wiszniowsk ą Dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie