RLU-22/2001

Prezes URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W LUBLINIE 20-074 Lublin, ul. Spokojna 9a Tel. (0-81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48, Tel/Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 24 września 2001 roku RLU-56S-11/185/01/MW Decyzja RLU – 22/01 Na podstawie : Art. 104 kpa w związku z art. 11ust. 1 i art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2000 r. Nr 122 poz. 1319 ) , po rozpoznaniu sprawy wszczętej na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej „Cukrownik” w Werbkowicach. przeciwko Gminie Werbkowice oraz Zakładowi Gospodarki Komunalnej w Werbkowicach. , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie stwierdza stosowania przez Gminę Werbkowice i Zakład Gospodarki Komunalnej w Werbkowicach praktyki ograniczającej konkurencję, poprzez narzucanie gospodarstwom domowym i gminnym jednostkom organizacyjnym cen ścieków stanowiących uciąŜliwe warunki umowy przynoszące przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści . Uzasadnienie W dniu 15 marca 2001 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej „Cukrownik” w Werbkowicach ( zwanej dalej Spółdzielnią Mieszkaniową ) postępowanie administracyjne przeciwko Gminie Werbkowicach ( zwanej dalej Gminą ) reprezentowanej w postępowaniu przez Zarząd Gminy Werbkowice. i Komunalnemu Zakładowi Oczyszczania w Werbkowicach ( zwanemu dalej Zakładem ) w sprawie stosowania praktyk monopolistycznych , określonych w art. 5 ust. 1 pkt 6 oraz 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów ( Dz. U. z 1999 r. Nr 52 poz. 547 ze zm. ) . Z treści wniosku wynika, Ŝe na podstawie Uchwały Nr 34/51/2000 Zarządu Gminy w W. , Komunalny Zakład Oczyszczania w Werbkowicach podniósł od dnia 1 stycznia 2001 r. opłatę za ścieki , i tak opłata ta dla gospodarstw domowych wzrosła do ceny 4,28 zł/ m 3 + VAT . Wzrost ceny w stosunku do lat poprzednich wyniósł 42 % , co zdaniem wnioskodawców nie jest uzasadnione . 2 Moce przerobowe oczyszczalni ścieków wykorzystywane są w granicach 25 %. W załoŜeniach powinna to być oczyszczalnia bezobsługowa – tymczasem zatrudnia 12 osób. PoniewaŜ Spółdzielnia jest największym dostawcą ścieków w grupie gospodarstwa domowe - oznacza to , Ŝe jej mieszkańcy ponoszą główny koszt utrzymania oczyszczalni . W stosunku do gmin sąsiednich opłata za ścieki jest wyŜsza o 40 % . Wnioskodawcy zakwestionowali kalkulację ceny ścieków na 2001 r, twierdząc , Ŝe wzrost kosztów w poszczególnych pozycjach w stosunku do roku ubiegłego jest nieuzasadniony . W odpowiedzi na wszczęcie postępowania Gmina Werbkowice i Komunalny Zakład Oczyszczania złoŜyli wyjaśnienia w sprawie .Wynika z nich , Ŝe Komunalny Zakład Oczyszczania jest samobilansującym się zakładem budŜetowym , którego głównym rodzajem działalności – około 98,5 % stanowi oczyszczanie ścieków. Kalkulacja ceny ścieków na 2001 r. sporządzona została prawidłowo . Jej podstawą były koszty oczyszczania ścieków poniesione w 2000 r. Ponadto , w kalkulacji na 2001 r. uwzględniono poziom wzrostu kosztów i dzięki temu zabezpieczono niezbędne środki do prawidłowego funkcjonowania zakładu , a w szczególności na : wynagrodzenia , pochodne od wynagrodzeń , energię elektryczną, zakup materiałów, zakup usług , pozostałe. W kwestionowanej przez wnioskodawcę cenie wynikającej z zestawienia kosztów i ilości dostarczonych ścieków uwzględniona została dotacja gminna w wysokości 0,29 zł m 3 . Znaczny wzrost cen ścieków w 2001 r. przedsiębiorca uzasadnia znacznym zmniejszeniem poziomu dotacji dla zakładu , natomiast duŜy narzut w pozycji kalkulacji „koszty ogólnozakładowe” wynika z kosztów kierowania i administrowania zakładem . Gmina Werbkowice i Komunalny Zakład Oczyszczania przedstawili kalkulację planowanych i kalkulację wynikowych kosztów oczyszczania ścieków za 2000 r. oraz kalkulację planowanych kosztów oczyszczania ścieków na 2001 r. Według załoŜeń techniczno –ekonomicznych przepustowość oczyszczalni ścieków w I etapie realizacji budowy wynosi 872 m 3 / dobę , w II etapie 1090 m 3 /dobę (planowana rozbudowa w roku 2010 ). Aktualnie oczyszczalnia ścieków przyjmuje 220 m 3 ścieków na dobę . W toku postępowania weszła w Ŝycie nowa ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , w związku z czym, organ antymonopolowy poinformował strony o zmianie podstawy prawnej toczącego się postępowania oraz kwalifikacji prawnej zarzutów . Postępowanie od dnia 1 kwietnia 2001 r. toczyło się pod kątem naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Organ antymonopolowy ustalił i zwaŜył co następuje : 3 Komunalny Zakład Oczyszczania jest samorządowym zakładem budŜetowym Gminy Werbkowice , powołanym w 1995 r. Zakład został powołany w celu świadczenia usług komunalnych w zakresie gospodarki ściekowej , wodnej, odpadów stałych oraz prac porządkowych w Gminie Werbkowice . Powodem wystąpienia do Prezesa Urzędu Konkurencji i Konsumentów z wnioskiem o wszczęcie postępowania przeciwko Gminie Werbkowice i Komunalnemu Zakładowi Oczyszczania było zakwestionowanie przez dostawców ścieków z grupy gospodarstwa domowe wprowadzonych od dnia 1 stycznia 2001 r. nowych opłat za usługę odbioru ścieków. Podstawą prawną ustalania opłat za odprowadzanie ścieków do urządzeń komunalnych, w tym do oczyszczalni ścieków, są przepisy art. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej ( Dz. U. z 1997 r. Nr 9 poz. 43 ze zm . ) . Zgodnie z w/w ustawą Rada Gminy ( lub Zarząd Gminy ) postanawia o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze uŜyteczności publicznej oraz za korzystanie z samorządowych obiektów i urządzeń uŜyteczności publicznej. Wykorzystując swoje ustawowe uprawnienia Zarząd Gminy w Werbkowicach Uchwałą Nr 34/51/2000 ustalił obowiązujące od dnia 1 stycznia 2001 r. nowe ceny ścieków , i tak cena ścieków dla gospodarstw domowych i jednostek organizacyjnych gminy wynosiła 4,57 zł/m 3 z VAT , a cena ścieków przemysłowych wynosiła 7,63 zł/ m 3 z VAT . W stosunku do jednego dostawcy ścieków - Cukrownik „Werbkowice ” stosowana jest opłata za ścieki w wysokości 50% stawki ustalonej za 1m 3 ścieków . Zasada taka stanowić ma rekompensatę za poniesienie przez Cukrownię kosztów budowy oczyszczalni i obowiązywać ma przez 20 lat od dnia podpisania umowy o dostawę ścieków tj od 12.02. 1996 r. Rada Gminy W. Uchwałą Nr XXVI/182/2000 z dnia 29 grudnia 2000 r. uchwaliła budŜet Gminy na rok 2001 , w którym przewidziała dotację przedmiotową dla zakładu budŜetowego lub gospodarstwa pomocniczego w dziale 900- gospodarka komunalna i ochrona środowiska w wysokości 20 000 zł . Dotacja przeznaczona została na dopłaty do ceny ścieków wg stawki jednostkowej do 1m 3 ścieków w wysokości 0,29 zł dla dostawców ścieków z grupy „gospodarstwa domowe i gminne jednostki organizacyjne . Organ antymonopolowy ustalił , Ŝe na dzień 30 czerwca 2001 r. kwota dotacji została przekazana na rachunek KZO i wykorzystana w całości na dopłaty do ceny ścieków . Pismem z dnia 19. 07. 2001 r. Zarząd Gminy W. poinformował organ antymonopolowy , Ŝe Uchwałą Zarządu Gminy Nr 23/2001 z dnia 16 lipca 2001 r. ujednolicona została dla wszystkich odbiorców cena za ścieki wprowadzane 4 do urządzeń kanalizacyjnych eksploatowanych przez Komunalny Zakład Oczyszczania do wysokości 4,28 zł/m 3 + VAT . Dla oceny prawidłowości sporządzonej kalkulacji na 2001 r. organ antymonopolowy zwrócił się do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie (zwanej dalej RIO ) celem dokonania w Komunalnym Zakładzie Oczyszczania w W. doraźnej kontroli gospodarki finansowej przedsiębiorcy . Kontrola została przeprowadzona w dniach 28 czerwca do 6 lipca 2001 r. , a protokół z kontroli stanowi podstawę oceny prawnej dokonanej przez Prezesa UOK i K. Kontrola dotyczyła gospodarki finansowej Komunalnego Zakładu Oczyszczania w latach 2000 i 2001 r. Ustalenia dokonane na podstawie w/w protokołu są następujące : 1.Analiza zakładowego planu kont KZO wprowadzonego do stosowania z dniem 11 czerwca 1996 r. wykazała : - prawidłowe zasady funkcjonowania następujących kont syntetycznych (księgi głównej) :071 „Umorzenie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych”, 072 „Umorzenie pozostałych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych” , 400 „ Koszty wg rodzajów” oraz 800 „fundusz jednostki” ; - Ŝe rachunek kosztów prawidłowo prowadzony jest w układzie rodzajowym, tj. koszty są ewidencjonowane tylko na koncie 400 „Koszty wg rodzajów”; - prawidłowe zasady ewidencjonowania dotacji otrzymywanych z budŜetu gminy. 2. Analiza ewidencji analitycznej kosztów działalności KZO wykazała , Ŝe jest ona prowadzona z wyodrębnieniem poszczególnych typów działalności , czyli w sposób pozwalający na ustalenie kosztów działalności poniesionych: - w przypadku roku 2000 na : oczyszczanie ścieków , dostawę wody z komunalnego urządzenia w Gozdowie, obsługę wozu asenizacyjnego, oraz wykonywanie prac porządkowych na terenie gminy W. , - w przypadku roku 2001 na : oczyszczanie ścieków oraz dostawę wody z komunalnego urządzenia w Gozdowie, a takŜe w układzie umoŜliwiającym prawidłowe ustalenie kosztów poniesionych na : - obsługę wozu asenizacyjnego, - sprawowanie zarządu ( koszty zarządu) KZO . 3. Analiza dowodów źródłowych dokumentujących koszty działalności, poniesione w roku obrotowym 2000 wykazała , Ŝe - wszystkie spełniają wymogi określone w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości ( DZ. U. Nr 121, poz. 591 ze zm ) ; 5 - w dokumentacji podstawowych czynności ( dot. zamówień publicznych o szacunkowej wartości poniŜej 30.000 ECU) wskazano - stosownie do obowiązku określonego w przepisach art. 26 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych ( DzU. z 1998 r. Nr 119 poz. 773 ze zm . ) zasadny powód zastosowania innego trybu niŜ przetarg nieograniczony ; - wszystkie koszty mają charakter uzasadniony, czyli dotyczą one działalności KZO- dotyczy to w szczególności wynagrodzeń pracowników KZO; - wszystkie koszty działalności zostały prawidłowo zakwalifikowane w ewidencji analitycznej tych kosztów do właściwego typu działalności oraz do kosztów zarządu. Wynik kontroli stwierdził nieprawidłowość w postaci ujęcia w kalkulacji kosztów oczyszczania ścieków 100 % zakupionej energii elektrycznej , gdy tymczasem energia ta zuŜywana jest równieŜ w biurze KZO – czyli powinna być częściowo rozliczona w kosztach zarządu . W opinii RIO nieprawidłowość ta nie miała wpływu na wynik kalkulacji kosztów oczyszczania . 4. Analiza wynagrodzeń wszystkich pracowników KZO – poprzez analizę akt osobowych , list płac oraz ewidencji księgowej - wykazała , Ŝe zostały one ustalone , naliczone i wypłacone prawidłowo. Liczba pracowników zatrudnionych bezpośrednio przy obsłudze oczyszczalni wynika z instrukcji jej obsługi oraz z pkt 1 i 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzaju prac , które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby ( Dz. U. Nr 62 poz. 288 ) . 5. Opłata za ścieki na 2001 r. ustalona została na podstawie kalkulacji kosztów planowanych na 2001 r. i wynikowych kosztów oczyszczania ścieków oraz opłat za odprowadzanie ścieków do urządzeń komunalnych w 2000 r. w dwóch układach : dla gospodarstw domowych i jednostek organizacyjnych gminy oraz dla pozostałych podmiotów . Opłata za ścieki od dostawców z grupy gospodarstwa domowe i gminne jednostki organizacyjne wynosiła 3 zł/m 3 , zaś od pozostałych 6 zł/m 3 (bez VAT) . Szczegółowej analizie RIO w związku z powyŜszym , poddano kalkulację planowanych jak i wynikowych kosztów oczyszczania ścieków za 2000 r. , łącznie z całością dokumentacji księgowej za 2000 r. W wyniku tej analizy – po porównaniu danych ujętych stanowiących podstawę jej sporządzenia z danymi ujętymi w prawidłowo prowadzonej ewidencji księgowej kosztów działalności - RIO stwierdził , Ŝe: - techniczny koszt wytworzenia dla grupy „gospodarstwa domowe i gminne jednostki organizacyjne” ustalony został prawidłowo na kwotę 208 974 co z kosztami zarządu stanowi rzeczywisty koszt wytworzenia - 278 167 zł , dla grupy „pozostali odbiorcy”339 252 zł ; - rzeczywisty jednostkowy koszt oczyszczenia 1m 3 ścieków (bez uwzględnienia dotacji z budŜetu gminy ) dla gospodarstw domowych i 6 - gminnych jednostek organizacyjnych został ustalony prawidłowo w kwocie 3,56 zł . Ten sam koszt dla grupy „pozostali dostawcy” ustalono na 4,34 zł/ m 3 ( po dodaniu kosztu amortyzacji ) . Do sporządzenia kalkulacji ceny jednostkowej przyjęto rzeczywistą ilość oczyszczonych ścieków tj. 78 184 m 3 . Opłata za ścieki na 2001 r .dla wszystkich dostawców ścieków ustalona została na podstawie planowanych kosztów jednostkowych oraz kosztów wynikowych za 2000 r. wykonanych w dwóch układach :dla gospodarstw domowych i gminnych jednostek organizacyjnych oraz dla pozostałych podmiotów . Analiza w/w kalkulacji wykazała , Ŝe : - w odniesieniu do kalkulacji planowanego technicznego kosztu oczyszczania 1m 3 ścieków odprowadzanych przez gospodarstwa domowe i jednostki organizacyjne gminy w roku 2001 planowany techniczny koszt wytworzenia ustalony został w oparciu o koszty wykonane w 2000 r. ( zostały one prawidłowo wykazane w ewidencji księgowej KZO ) , tj. zostały one powiększone o uzasadniony wskaźnik wzrostu w stosunku do wykonania w roku 2000 , i tak : - wynagrodzenia osobowe pracowników wzrosły o 19,68 % - przy czym wzrost wynagrodzeń brutto zaplanowano na 10 % , pozostałe to dodatki za wysługę lat , nagrody jubileuszowe; - nagrody i wydatki nie zaliczone do wynagrodzeń wzrosły o 35,73 % ; - dodatkowe wynagrodzenie roczne wzrosło o 27,51 %; - składki na ubezpieczenie społeczne wzrosły o 18,74 %; - składki na Fundusz Pracy wzrosły o 22,33 %; - koszt zakupu materiałów i wyposaŜenia spadł o 37,8 %; - zakup energii wzrósł o 17,21 % ; - zakup usług remontowych wzrósł o 78,3 % - uzasadniony koniecznością okresowego- 5 letniego przeglądu pomp w oczyszczalni ; - zakup pozostałych usług wzrost o 13 % ; - podróŜe słuŜbowe krajowe – spadek o 16,53 %; - róŜne opłaty i składki wzrost o 100 %; - równowartość odpisu za ZFŚS – wzrost o 14,79 %. Zatem, łączny planowany techniczny koszt wytworzenia dla tej grupy dostawców ścieków ustalono w kwocie 259.595 zł , co oznacza wzrost w stosunku do planowanego technicznego kosztu wytworzenia ogółem na rok 2000 o 18, 1 % , zaś w stosunku do wykonanego technicznego kosztu wytworzenia w roku 2000 r. wzrost o 24,22 % . Ogólny koszt wytworzenia ustalono w kwocie 343.890 zł , na który składa się techniczny koszt wytworzenia powiększony o planowane koszty zarządu w kwocie 84. 295 zł (wzrost w stosunku do wykonanego w roku 2000 o 21,83 % ) . Koszty zarządu 7 przypadające na oczyszczanie ścieków zostały wyliczone prawidłowym wskaźnikiem. Do kalkulacji przyjęto 75 264 jednostki kalkulacyjne ( planowana ilość oczyszczonych ścieków ) . Jest to mniejsza ilość ścieków niŜ w roku ubiegłym , a wynika to ze zmniejszającej się tendencji ilości ścieków odprowadzanych do urządzeń komunalnych. Planowany koszt oczyszczenia jednostki kalkulacyjnej 1m 3 ścieków ustalono na rok 2001 r. w kwocie 4,57 zł . Podsumowując , kalkulacja jednostkowa kosztów oczyszczania 1m 3 ścieków , w świetle przeprowadzonej kontroli , jest prawidłowa i nie budzi Ŝadnych zastrzeŜeń . W odniesieniu do kalkulacji planowanego kosztu oczyszczania 1m 3 ścieków , odprowadzanych przez pozostałe podmioty w roku 2001 przyjęto planowany koszt ogólny wytworzenia w kwocie 343. 890 zł , czyli jednostkowy koszt oczyszczania jest taki sam jak w grupie pierwszej i wynosi 4,57 zł / m 3 . W/w kwotę powiększono w sposób uzasadniony prawnie i kosztowo o amortyzację (koszt) w kwocie 54.308 zł ., oraz przyjęto 75.264 jednostki kalkulacyjne. Zatem zaplanowany na rok 2001 koszt oczyszczania 1m 3 ścieków dla grupy” pozostali dostawcy” wyniósł 5,29 zł . Podstawą opłaty za ścieki ustalonej Uchwałą Nr 34/51 / 2000 Zarządu Gminy w Werbkowicach z dnia 03. 12. 2000 r był : – koszt jednostkowy z kalkulacji w kwocie 4,57 zł/m 3 pomniejszony o dotację z budŜetu gminy w wysokości 0,29 zł / m 3 , co daje kwotę 4,28 zł . Kwotę tą powiększono o podatek VAT w wysokości 0,30 zł , czyli kwotą 4,58 zł/ m 3 obciąŜono gospodarstwa domowe i jednostki organizacyjne gminy . – jednostkowy koszt z kalkulacji oczyszczania ścieków dla grupy „pozostali dostawcy” tj.5,29 zł powiększono o 35 % - narzut zysku , co daje kwotę 7,14 zł/ m 3 , oraz powiększono o podatek VAT , co daje kwotę 7,64 zł / m 3 i taką kwotą obciąŜono za dostawę ścieków grupę „pozostali dostawcy” . W konkluzji RIO , w punktu widzenia rachunkowości opłaty powyŜsze skalkulowane została prawidłowo , Rada Gminy i Zarząd Gminy – w ramach uprawnień władzy samorządowej mogły ująć narzut zysku w opłacie za odprowadzanie ścieków do urządzeń komunalnych . Natomiast, zastrzeŜenia RIO dotyczyły: - dotowania przez Radę Gminy opłat za odprowadzanie ścieków w kwocie 0,29 zł/ m 3 wyłącznie jednej grupy odbiorców tj. gospodarstw domowych i 8 jednostek organizacyjnych gminy . Pominięcie przy rozdziale dotacji grupy „pozostałych dostawców ścieków” pozostaje w sprzeczności z art. 69 ust. 4 pkt3 ustawy o finansach publicznych; - nieujmowania w kalkulacji kosztów w odniesieniu do ścieków odprowadzanych przez gospodarstwa domowe i jednostki organizacyjne gminy wartości umorzenia środków trwałych ( amortyzacji); - doliczania do opłaty za odprowadzanie ścieków dla pozostałych podmiotów narzutu zysku , a nie doliczanie go do tej opłaty dla gospodarstw domowych i jednostek organizacyjnych gminy . W opinii RIO, powyŜszy sposób ustalania opłat za odprowadzane ścieki prowadzi do niedopuszczalnego , podmiotowego róŜnicowania tych opłat w sytuacji , gdy nie istnieją arytmetycznie wyliczone róŜnice w kosztach oczyszczania ścieków przez obydwie grupy odbiorców . W konsekwencji powyŜszych ustaleń RIO , Uchwałą Zarządu Gminy Werbkowice z dnia 16 lipca 2001 r. ujednolicono opłaty za odprowadzanie ścieków do wysokości 4,28 zł/m 3 + VAT. Prezes UOK i K ustalił ponadto , Ŝe grupa „gospodarstwa domowe i gminne jednostki organizacyjne” dostarcza 80,16 % ścieków , a w tej grupie wnioskodawca jest zdecydowanie największym dostawcą . Grupa pozostałych dostawców dostarcza 19,84 % ścieków, przy czym największym dostawcą jest Cukrownia „Werbkowice ” . Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył , co następuje : Wnioskodawca niniejszego postępowania – Spółdzielnia Mieszkaniowo- Własnościowa „Cukrownik” w Werbkowicach w rozumieniu art. 84. ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest przedsiębiorcą , a więc Ŝądając wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie cyt. wyŜej ustawy musi wykazać swój interes prawny . Kwestionując wysokość podwyŜki opłat za ścieki wprowadzone od 1 stycznia 2001 r. przez Komunalny Zakład Oczyszczania w Werbkowicach dla grupy odbiorców „gospodarstwa domowe i gminne jednostki organizacyjne” niewątpliwie posiadała w tym interes prawny . JednakŜe interes prawny Spółdzielni Mieszkaniowej wyraŜony w treści wniosku o wszczęcie postępowania determinuje zakres rozpatrywania sprawy przez organ antymonopolowy , a przede wszystkim treść decyzji , która dotyczyć moŜe jedynie zakresu interesu prawnego wnioskodawcy . Mając powyŜsze na względzie przedmiotem oceny Prezesa UOKIK jest wysokość opłat za odprowadzanie ścieków pobierana od grupy „gospodarstwa domowe i gminne jednostki organizacyjne” pod kątem naruszenia przez Gminę Werbkowice i Komunalny Zakład Oczyszczania w Werbkowicach przepisu art. 8 ust. 1 i art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . 9 Zgodnie z treścią w/w przepisu zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców ( art. 8 ust. 1) . NaduŜywanie pozycji dominującej polega w szczególności na narzucaniu przez przedsiębiorcę uciąŜliwych warunków umów , przynoszących mu nieuzasadnione korzyści ( art. 8 ust. 2 pkt 6 ) . Aby wypełniona została dyspozycja w/w przepisu spełnione muszą być łącznie trzy przesłanki : - narzucenie warunków umowy, - uciąŜliwy charakter warunków umowy . - ociągnięcie przez przedsiębiorcę nieuzasadnionych korzyści . Do analizy działań Gminy Werbkowice i Komunalnego Zakładu Oczyszczania w Werbkowicach pod kątem stosowania w/w praktyk istotne jest zdefiniowanie dla potrzeb niniejszej sprawy pojęcia rynku . Na rynku bowiem ujawniają się praktyki ograniczające konkurencję . Rynkiem relewantnym w przedmiotowej sprawie jest rynek odbioru ścieków na terenie Gminy Werbkowice . Na tak wyznaczonym rynku Gmina Werbkowice pełni funkcję decydenta posiadając ustawowe kompetencje do ustalania opłat , w tym opłat za wodę i ścieki wprowadzane do gminnych urządzeń kanalizacyjnych.. Komunalny Zakład Oczyszczania – przedsiębiorca pełniący funkcję odbiorcy ścieków eksploatuje 80 % w/w sieci kanalizacyjnej oraz oczyszczalnię ścieków. Odbiór ścieków dokonuje się więc w oparciu o monopol sieciowy , a pozycja monopolistyczna jest kwalifikowaną postacią wobec pozycji dominującej w rozumieniu art. 4 pkt. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Opłata za ścieki stanowi ekwiwalent świadczenia odbiorcy ścieków za usługę wykonywaną w ramach umowy na odprowadzanie i przyjęcie ścieków , ma w związku z tym charakter ceny w rozumieniu art. 4 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , co oznacza , Ŝe jej wysokość podlega ocenie w trybie w/w ustawy . Posiadanie przez przedsiębiorcę pozycji monopolistycznej, ani teŜ dominującej nie jest jednak zabronione przepisami ; sankcjonowaniu w trybie ustawy o przeciwdziałaniu /.../ podlega jedynie niezgodne z prawem naduŜywanie posiadanej przez podmiot pozycji rynkowej . Z racji posiadanej pozycji moŜna przyjąć ( art. 231 k.p.c. ) , iŜ kontrahenci Komunalnego Zakładu Oczyszczania są od niego uzaleŜnieni i w stosunkach 10 umownych funkcjonują na nierównoprawnej pozycji . Innymi słowy, odbiorca ścieków moŜe swoim kontrahentom jednostronnie dyktować warunki umowy – w tym równieŜ wysokość opłat - a ci zmuszeni są je przyjąć , gdyŜ nie mają alternatywnych moŜliwości zaspokajania swoich potrzeb . Za uciąŜliwy warunek umowy naleŜy uznać kaŜdy warunek oznaczający dla jednej ze stron cięŜar większy od powszechnie występujących w stosunkach danego rodzaju . NaleŜy więc rozwaŜyć, czy w hipotetycznych warunkach istnienia wolnej konkurencji i tym samym swobody kształtowania przez obie strony treści umowy , Spółdzielnia Mieszkaniowa byłby w stanie wynegocjować kwestionowane postanowienia umowy na zasadach korzystniejszych , przy zachowaniu zasady ekwiwalentności . W orzecznictwie antymonopolowym ukształtował się pogląd , Ŝe narzucenie kontrahentowi warunków umowy zakładającej nieekwiwalentność świadczenia monopolisty wobec świadczenia drugiej strony stanowi przejaw narzucania uciąŜliwych warunków umowy , i tym samym stanowi praktykę, o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – równieŜ wyrok S.A. z dnia 10.02. 1999 r. sygn . akt XVII Ama 93/98 . Innymi słowy świadczenie jednej ze stron umowy, której treść mieści się w granicach prawem dozwolonej swobody kontraktowej stron w świetle art. 353 1 KC , musi być odpowiednikiem świadczenia drugiej strony – tak w rozumieniu funkcjonalnym jak i ekonomicznym – zgodnie z przepisami o wykonaniu umów wzajemnych – art. 487 KC Par. 1 i 2 KC. W konkluzji powyŜszego, cena ekwiwalentna wobec wartości świadczenia to cena , która wynika z uzasadnionych i udokumentowanych kosztów tego świadczenia . Cena ta moŜe być powiększona o zysk przedsiębiorcy . W ocenie Prezesa UOKiK – w świetle zebranego materiału dowodowego kalkulacja ceny jednostkowej 1 m 3 ścieków w wysokości 4, 57 zł sporządzona została prawidłowo i rzetelnie . Nie potwierdziły się zarzuty wnioskodawcy dotyczące nieprawidłowości - tak przy ustalaniu kosztów odprowadzania ścieków jak i przy sporządzaniu dokumentacji . W kontekście powyŜszej analizy podwyŜka opłaty za odprowadzanie ścieków dla grupy gospodarstwa domowe i gminne jednostki organizacyjne od 1 stycznia 2001 r. była uzasadniona . Dokonując następnie analizy wysokości opłaty pobieranej za odprowadzanie ścieków od gospodarstw domowych i jednostek organizacyjnych gminy w wysokości 4,28 zł/m 3 (z VAT 4,58 zł/ m 3 ) w kontekście w/w kalkulacji ceny jednostkowej odprowadzanych ścieków tj . 4,57 zł/ m 3 nieuzasadnione jest twierdzenie , Ŝe w/w opłata jest nieekwiwalentna , a więc , Ŝe stanowi uciąŜliwy warunek umowy . 11 Osiągane przez przedsiębiorcę nieuzasadnione korzyści są odpowiednikiem uciąŜliwych warunków umów narzuconych kontrahentowi . W relacjach ekwiwalentności świadczeń nieuzasadnione korzyści oznaczają sytuację korzystniejszą od powszechnie przyjętych w stosunkach danego rodzaju . Nieuzasadnione korzyści powinny być osiągnięte kosztem kontrahenta i pozostawać w normalnym związku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uciąŜliwymi warunkami umowy . Skoro przedmiotowe opłaty nie stanowią uciąŜliwego warunku umowy , nie mogą równieŜ przynosić bezpodstawnych korzyści Komunalnemu Zakładowi Oczyszczania . W świetle powyŜszego zarzuty dotyczące stosowania przez Gminę Werbkowice i Komunalny Zakład Oczyszczania - w zakresie opłat za odprowadzanie ścieków pobieranych od grupy gospodarstwa domowe i jednostki organizacyjne - praktyk ograniczających konkurencję są bezpodstawne . Dodać naleŜy , Ŝe sformułowane w protokole RIO zarzuty dotyczące ustalania opłat za ścieki dotyczą bezpodstawnego róŜnicowania opłat za ścieki na dwie grupy dostawców . ZróŜnicowanie cen ma w przedmiotowej sprawie charakter dyskryminujący , gdyŜ grupa dostawców obciąŜona opłatą za ścieki w wysokości 7,64 zł/ m 3 ponosi pełne koszty amortyzacji oraz jedynie tej grupie dostawców ścieków dodano do ceny kalkulacyjnej narzut zysku . Z kolei dotacja gminna do ścieków zasiliła jedynie grupę dostawców ścieków „gospodarstwa domowe i gminne jednostki organizacyjne” . Przeczy to zasadzie sprawiedliwości i zasadzie równości podmiotów. W zasadzie więc, zarzuty pod kątem nieekwiwalentności świadczeń moŜna by formułować jedynie wobec opłaty w wysokości 7, 64 zł/ m 3 , jednakŜe analiza tej opłaty nie jest przedmiotem niniejszego postępowania , jako nieobjęta treścią wniosku . Dokonane przez Zarząd Gminy w toku postępowania administracyjnego ujednolicenie opłat za odprowadzanie ścieków dla wszystkich dostawców jest działaniem tymczasowym nakierowanym na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości . JednakŜe stwierdzić naleŜy , Ŝe ujednolicona cena w wysokości 4,28 zł/ m 3 - bez VAT ( 4,57 zł/m 3 z VAT) nie jest do końca oparta na zasadach ekonomicznych. Po pierwsze nie odzwierciedla ponoszonych przez odbiorcę ścieków kosztów amortyzacji , a więc nie zabezpiecza środków na zwrot nakładów inwestycyjnych , a ponadto jest to cena po uwzględnieniu dotacji gminnej . Nasuwa się równieŜ pytanie , z jakich źródeł finansowych w aktualnej sytuacji Gmina Werbkowice pokryje 50 % kosztów odprowadzania ścieków z Cukrowni „Werbkowice. ” w związku z udzieloną jej bonifikatą , gdyŜ środki z dotacji gminnej nie są w stanie pokryć tej kwoty . Podzielając zdanie wnioskodawcy , Ŝe opłata za ścieki pobierana przez Komunalny Zakład Oczyszczania od grupy „gospodarstwa domowe i gminne 12 jednostki organizacyjne” w wysokości 4, 57 zł/m 3 jest - nie tylko w skali województwa lubelskiego, lecz takŜe w skali krajowej – opłatą niezmiernie wysoką – nie mieści się jednakŜe w kategorii ceny nadmiernie wygórowanej lub teŜ ceny nieuczciwej w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Mając powyŜsze na względzie Prezes UOK i K orzekł jak w sentencji. Od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego , za pośrednictwem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie , w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia decyzji . Otrzymują : 1/ Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko - Własnościowa 2/ Zarząd Gminy Werbkowice 3/ Komunalny Zakład Oczyszczania Z upowaŜnienia Prezesa UOKIK Dyrektor Delegatury w Lublinie Krzysztof Daszyński