RLU-27/2004

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASIŃSKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 16 lipca 2004 r. RLU – 53S – 15/702/03/PZ Decyzja RLU Nr 27/2004 Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego na wniosek L. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ś. P. w P., przeciwko H. S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą ś. P. w Kazimierzu D. - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nie stwierdza się stosowania przez H. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ś. P. w K. D., praktyk ograniczających konkurencję , o których mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej na rynku usług Ŝeglugi rzecznej pasaŜerskiej na rzece W. w rejonie miasta K. D., poprzez uniemoŜliwienie L. S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą ś. P. w P., cumowania przy nabrzeŜu rzeki W. w K. D. Uzasadnienie W dniu 21 lipca 2003 r. do Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie wpłynął wniosek L. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ś. P. z siedzibą w P., o wszczęcie postępowania antymonopolowego przeciwko H. S., prowadzącemu działalność 2 gospodarczą pod nazwą ś. P. w K. D. Wnioskodawca zarzucił H. S. stosowanie praktyk ograniczających konkurencję polegających na naduŜywaniu pozycji dominującej poprzez uniemoŜliwienie wnioskodawcy cumowania statków Ŝeglugi rzecznej przy nabrzeŜu rzeki W. w K. D. W uzasadnieniu wniosku L. S. wskazał, Ŝe jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie usług Ŝeglugi rzecznej pasaŜerskiej i w sezonie 2002 zamierzał rozpocząć rejsy na trasie P. – K. D. – P. Po bezskutecznych zabiegach o zgodę administratora wału – Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w L., zwanego dalej WZMiUW, na wykonanie urządzeń obsługi Ŝeglugi rzecznej, L. S. zacumował swoją przystań do brzegu W. na odcinku wału pomiędzy pierwszymi a drugimi schodami od strony P., w pobliŜu schodów, które dzierŜawił E. W. W tym samym miejscu L. S. zacumował przystań takŜe w roku 2003. W czerwcu 2002 roku L. S. rozpoczął rejsy statkiem pasaŜerskim po W. z cumowaniem do brzegu rzeki w K. D., przewoŜąc w ciągu ok. dziewięciu tygodni, jak podaje, [ informacje niejawne ] pasaŜerów. Wyczarterował takŜe drugi statek. Głównym konkurentem L. S. był H. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą ś. P. z siedzibą w K. D., który w sezonie 2002 przewiózł ok. 35 tysięcy pasaŜerów na 5 statkach (wg informacji udzielonych przez H. S. Gazecie Wyborczej z dnia 8-9 marca 2003 r.). L. S. podniósł, iŜ na przełomie roku 2002 i 2003 H. S. – celem niedopuszczenia konkurenta do rynku – w miejscu, gdzie w sezonie 2002 usytuowana była przystań L. S., rozciągnął od swoich przystani liny stalowe z kotwicami, uniemoŜliwiając zacumowanie przystani L. S. Sytuacja taka była niebezpieczna o tyle, iŜ na kotwicy statek mógł przebić kadłub, zaś lina stalowa mogłaby wkręcić się w śrubę statku. Gdy na początku czerwca 2003 r. poziom wody na W. opadł na tyle, Ŝe odsłonił połoŜenie kotwic, L. S. przyprowadził swoją przystań z P. i zacumował ją w tym samym miejscu przy nabrzeŜu W., gdzie zacumowana była w roku 2002. Statek L. S. odbywał rejsy po W. i przybijał do brzegu w K. w dniach od 12 do 15 czerwca 2003 r. Po wykonaniu kilku rejsów w P. L. S. próbował doprowadzić obydwa uŜytkowane przez siebie statki do K. w dniu 12 lipca 2003 r. Po przypłynięciu do K. stwierdzono, Ŝe dwie przystanie pasaŜerskie H. S. ustawione zostały w niewielkiej odległości od przystani L. S. i zacumowano do nich dwa statki H. S., uniemoŜliwiając w ten sposób L. S. dopłynięcie statkiem do jego przystani, którą jednocześnie unieruchomiono. Opisane zdarzenie zgłosił w dniu 13 lipca 2003 r. do Komendy Policji w K. D. jako bezprawne zajęcie jego własności. Następnie, w dniu 19 lipca 2003 r. został poinformowany o przekazaniu sprawy do Prokuratury Rejonowej w P. Ponadto L. S. wyjaśnił, Ŝe na wale przeciwpowodziowym na rzece W. w K. D. zlokalizowanych jest dziewięć schodów, z których sześć dzierŜawi 3 H. S., dwoje St. P., natomiast jedne –E. W. Urządzenia te, wraz ze zlokalizowanymi w ich sąsiedztwie polerami (kołami cumowniczymi), słuŜą do obsługi Ŝeglugi rzecznej. Spośród wymienionych wyŜej przedsiębiorców, H. S. posiada osiem statków pasaŜerskich, natomiast St. P. jest armatorem statku-hotelu „Dz.” a takŜe posiada dwa tzw. „baty”, tj. łodzie drewniane z silnikiem zaburtowym, zabierające na pokład do 12 osób. Równolegle do starań o uzyskanie pozwolenia na wybudowanie schodów, L. S. zwrócił się do E. W., który nie świadczy usług Ŝeglugi rzecznej, o podnajem dzierŜawionych przez niego schodów. Ten zaś wskazał, iŜ do podnajmu niezbędne jest wyraŜenie zgody przez WZMiUW, a ostatecznie odmówił podnajmu schodów, stwierdziwszy, Ŝe poddawany jest naciskom ze strony H. S. Jednocześnie z wnioskiem o wszczęcie postępowania antymonopolowego L. S. wystąpił o zwolnienie od opłaty od wniosku o wszczęcie postępowania antymonopolowego, w wysokości 500 zł. W uzasadnieniu wskazał, iŜ ze względu na swoją sytuację finansową nie posiada takich środków. L. S. stwierdził, iŜ w wyniku zajęcia przez H. S. jego przystani pasaŜerskiej utracił dostęp do rynku usług Ŝeglugowych, co pozbawiło go dochodów. Na dowód powyŜszego L S. przedstawił kserokopie deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień i maj 2003 r., składane w Urzędzie Skarbowym w P., a takŜe wezwanie do spłaty naleŜności z tytułu niespłaconego kredytu inwestycyjnego wraz z odsetkami, wydane przez PKO B. P. O/Centrum. PoniewaŜ z przedstawionych dokumentów wynikało, Ŝe niemoŜność poniesienia opłaty przez wnioskodawcę będącego osobą fizyczną jest niewątpliwa, postanowieniem z dnia 29 lipca 2003 r. organ antymonopolowy, działając na podstawie art. 77 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwolnił L. S. od całości opłaty od wniosku o wszczęcie postępowania antymonopolowego. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2003 r. wszczęto na wniosek L. S. postępowanie antymonopolowe w związku z podejrzeniem naduŜywania przez H. S. pozycji dominującej na rynku usług Ŝeglugi rzecznej pasaŜerskiej na rzece W. w rejonie miasta K. D., polegającego na uniemoŜliwieniu cumowania przy nabrzeŜu rzeki W. w K. D., co stanowić mogło naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W postanowieniu wezwano H. S. do ustosunkowania się do zarzutów i przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń, oraz do udzielenia dodatkowych informacji. Poinformowano takŜe strony o prawie wglądu do materiału dowodowego na kaŜdym etapie postępowania. W piśmie z dnia 9 października 2003 r. H. S. ustosunkował się do zarzutów wskazanych w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego. W opinii H. S., działania jego nie mogły stanowić naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, albowiem 4 za rynek właściwy w sprawie naleŜy uznać „teren bulwaru w mieście K. D. przylegający do rzeki W. i miejsca na których moŜna cumować”, na tak zaś określonym rynku H. S. nie posiada pozycji dominującej. H. S. podniósł, iŜ na tak określonym rynku zarówno on, jak i jego konkurenci St. P. i E. W. podjęli kilka lat temu trud polegający na wybudowaniu własnym kosztem i staraniem schodów umoŜliwiających im prowadzenie działalności gospodarczej. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby L. S. własnym kosztem i staraniem zagospodarował część terenu bulwaru przy W. H. S. zauwaŜył takŜe, iŜ L. S. przysługuje indywidualna ochrona prawna w przypadku trudności w zawarciu umowy dzierŜawy z właścicielem nabrzeŜa, zaś tam, gdzie stronie przysługują indywidualne środki prawne, zbędnym jest wszczynanie postępowania antymonopolowego, albowiem nienaruszony zostaje interes publicznoprawny, co wynika z art. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. O naruszeniu interesu publicznego moŜna mówić natomiast wówczas, kiedy naruszony jest interes ogółu, a nie grupy lub pojedynczej osoby. H. S. podkreślił, Ŝe wnioskodawca nie posiada umów dzierŜawy na nabrzeŜe rzeki W. w K. D. na odcinku od Towarzystwa Wiślanego do Pomnika Króla Kazimierza. Sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie wystarcza do prowadzenia działalności gospodarczej, niezbędne są jeszcze umowy dzierŜawy nabrzeŜa, a takie umowy z WZMiUW zawarli H.S., St.P. i E.W. H.S. podniósł takŜe, iŜ L. S. „cumując na dziko” na terenie objętym przez powyŜszych umowami dzierŜawy uniemoŜliwiał zarówno H. S., jak i jego konkurentom korzystania z praw wynikających z umów dzierŜawnych. Dodatkowo H. S. podkreślił, Ŝe warunkiem zawarcia przez niego, St. P. oraz E. W. umów dzierŜawy na korzystanie z nabrzeŜa było wybudowanie przez nich własnym kosztem i staraniem schodów i polerów, do czego zobowiązywał ich WZMiUW. L. S. chcąc prowadzić działalność w zakresie usług Ŝeglugi powinien, w opinii H. S., zawrzeć umowy dzierŜawy z właścicielem nabrzeŜa i wybudować stosowną infrastrukturę. Z tego względu nie moŜe on domagać się ochrony na gruncie ustawy antymonopolowej. Ponadto H. S. stwierdził, Ŝe nie jest moŜliwe wskazanie, z których schodów na wale przeciwpowodziowym korzystał w latach 2002 i 2003, albowiem „nie prowadzi się ewidencji przemieszczania się przystani do urządzeń cumowniczych i schodów”, a jest to uzaleŜnione od stanu wody, warunków meteorologicznych, natęŜenia ruchu turystycznego i zapotrzebowania na określony rodzaj statku. Istnieje takŜe zwyczajowa umowa pomiędzy armatorami, którzy mają prawo do korzystania z przystani, albowiem zawarli stosowne umowy dzierŜawy i ponieśli nakłady finansowe, co do swobodnego przybijania jednostek pływających do schodów i urządzeń cumowniczych. 5 W tej sytuacji H. S. wniósł o zakończenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji nie stwierdzającej stosowanie przez niego praktyki monopolistycznej określonej w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W piśmie z dnia 10 listopada 2003 r. H. S. przedstawił umowę dzierŜawy z dnia 1 lipca 2001 r. nr 39/OL/2001, z której wynikało, iŜ dzierŜawi on 3 sztuki schodów na wale przeciwpowodziowym w K. D. oraz 12 sztuk polerów. Na własny koszt wykonał on dokumentację projektowo- techniczną 6 par schodów oraz wszystkich dzierŜawionych polerów, natomiast wykonał trzy sztuki schodów oraz wszystkie polery określone w umowie dzierŜawy. Ponadto H. S. oświadczył, iŜ jest właścicielem 8 statków Ŝeglugi rzecznej, przy czym w sezonach 2002 i 2003 odbywały rejsy dwa, trzy statki, w zaleŜności od stanu wody, zapotrzebowania na usługę Ŝeglugi oraz bieŜących napraw, remontów i konserwacji. W piśmie z dnia 3 listopada 2003 r. WZMiUW stwierdził, Ŝe wykonanie przez dzierŜawców własnym kosztem i staraniem schodów i polerów na wale przeciwpowodziowym nie było warunkiem zawarcia umów dzierŜawy, natomiast wykonanie tychŜe urządzeń wynikało z decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego, wydanych przez Starostwo Powiatowe w P. WZMiUW wskazał takŜe, iŜ nie wyraŜono zgody na zamianę przedmiotu dzierŜawy pomiędzy H. S. i E. W. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 24 października 2003 r. E. W. wskazał, iŜ dzierŜawi od WZMiUW jeden komplet urządzeń obsługi Ŝeglugi rzecznej – schody wraz z przyległymi polerami. Świadczy usługi turystyczne, nie prowadzi jednak działalności usługowej w zakresie Ŝeglugi rzecznej. Flota E. W. obejmowała dwie łodzie drewniane wiślane, nie posiadał on natomiast Ŝadnych statków pasaŜerskich. W piśmie z dnia 12 lutego 2004 r. St. P. wskazał, Ŝe wykonał jedne schody na własny koszt, oraz Ŝe posiada cztery jednostki pływające, w tym dwie łodzie przewozowe typu Bat. Nie posiada statków pasaŜerskich uŜywanych do Ŝeglugi. St. P. nie był w stanie wskazać, ile przewozów w Ŝegludze rzecznej pasaŜerskiej wykonał w sezonach 2002 i 2003, ilu przewiózł pasaŜerów, oraz jakie przychody uzyskał z działalności w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, w dniu 18 lutego 2004 r. zamknięto postępowanie dowodowe. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje: W sezonach 2002 i 2003 usługi w zakresie Ŝeglugi rzecznej pasaŜerskiej na rzece W. w rejonie miasta K. D. świadczyli następujący przedsiębiorcy: H. S., St. P. oraz L. S. H. S. jest właścicielem ośmiu statków Ŝeglugi rzecznej, z czego w sezonach 2002 i 2003 odbywały rejsy dwa do trzech statków. St. P. posiada cztery jednostki pływające, w tym dwie łodzie 6 przewozowe typu Bat. W sezonach 2002 i 2003 nie dysponował on statkami pasaŜerskimi. L. S. w sezonie 2002 dysponował jednym, zaś w sezonie 2003 – dwoma statkami pasaŜerskimi. W celu zabierania pasaŜerów na pokład oraz wysadzania pasaŜerów na brzeg, przedsiębiorcy przybijają jednostki pływające do brzegu rzeki W. w K. D. na odcinku wału przeciwpowodziowego w km od 1+807 do 2+775, przeznaczonym pod urządzenia obsługi Ŝeglugi rzecznej. Do urządzeń tych naleŜy zaliczyć schody, tj. usytuowane w skarpie obwałowania stałe ciągi komunikacyjne, umoŜliwiające dostęp pasaŜerów do jednostek pływających, oraz polery (pierścienie cumownicze), tj. stałe urządzenia cumownicze osadzone w zagłębionych w skarpie wału blokach betonowych, tworzące stanowiska do cumowania jednostek pływających. W sezonach 2002 i 2003, część z powyŜszych urządzeń wydzierŜawiona była przedsiębiorcom na podstawie umów dzierŜawy zawartych przez nich z WZMiUW, które stanowi jednostkę organizacyjną Województwa L., wykonującą zadania Marszałka Województwa w zakresie gospodarowania wałem przeciwpowodziowym. I tak H. S., na podstawie umowy Nr 39/OL/2001, dzierŜawił 3 sztuki schodów (usytuowane w km: 2+163, 2+193 i 2+258) oraz 12 sztuk polerów. St. P. na podstawie umowy Nr 41/OL/2001 dzierŜawił 1 sztukę schodów (usytuowane w km 2+135) oraz 10 sztuk polerów. Natomiast E. W., który nie świadczył usług Ŝeglugi rzecznej, na podstawie umowy Nr 40/OL/2001 dzierŜawił 1 sztukę schodów (usytuowane w km 2+514) oraz 4 sztuki polerów. Wszystkie wymienione umowy zawarte zostały na okres od dnia 1 lipca 2001 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. Zgodnie z § 2 ww. umów, wydzierŜawione schody i polery przeznaczone były na cele usługowe – Ŝeglugi rzecznej. DzierŜawcy nie mieli prawa oddania przedmiotu dzierŜawy w podnajem osobom trzecim bez uzyskania pisemnej zgody wydzierŜawiającego. Z pozostałych 4 sztuk schodów korzystali bezumownie H. S. (3 sztuki schodów) i St. P. (1 sztuka schodów). Owi dwaj przedsiębiorcy wykonali na własny koszt, na podstawie decyzji Starosty Powiatu P. z dnia 7 i 10 kwietnia 2000 r., 3 sztuki schodów, usytuowanych w wale przeciwpowodziowym w km: 2+100 (St. P. na podstawie decyzji z dnia 7 kwietnia 2000 r.), 2+163 i 2+597 (H. S. na podstawie decyzji z dnia 10 kwietnia 2000 r.), oraz 26 sztuk polerów, usytuowanych na odcinku w km od 2+088 do 2+620. H. S. i St. P. świadczyli usługi Ŝeglugi z wykorzystaniem opisanych wyŜej urządzeń. Natomiast L. S. – w braku zgody WZMiUW na wykonanie urządzeń obsługi Ŝeglugi rzecznej, a następnie wobec odmowy udostępnienia przez WZMiUW urządzeń istniejących – zacumował swoją przystań dla statków bezpośrednio przy wale przeciwpowodziowym, na odcinku pomiędzy urządzeniami dzierŜawionymi przez E. W. (schody w km 2+514 wraz z polerami) a urządzeniami wykorzystywanymi przez H. S. 7 (schody w km 2+597). Przybijając statkiem do brzegu w opisanym miejscu, w sezonie 2002 L. S. prowadził rejsy na trasie P. – K. D. – P. W tym samym miejscu L. S. zamierzał zacumować swoją przystań w sezonie 2003. Początkowo nie było to wszak moŜliwe, albowiem od przystani H. S. do miejsca, gdzie w sezonie 2002 zacumowana była przystań L. S., rozciągnięte były liny stalowe z kotwicami. UniemoŜliwiało to ustawienie przystani przy brzegu, a takŜe stanowiło zagroŜenie dla jednostek pływających. Gdy w początku miesiąca czerwca poziom wody na rzece W. opadł na tyle, iŜ odsłonił połoŜenie kotwic, L. S. doprowadził swoja przystań z P. i zacumował ją w tym samym miejscu, jak w sezonie 2002. W dniach od 12 do 15 czerwca 2003 r. statek wnioskodawcy „N.” odbywał rejsy z wykorzystaniem przystanku w K. Następnie, po przerwie w rejsach, w dniu 12 lipca 2003 r. L. S. zamierzał doprowadzić do przystani w K. obydwa uŜytkowane przez siebie statki. Zacumowanie statków nie było jednak moŜliwe, albowiem H. S. ustawił w niewielkiej odległości od przystani L. S. swoje dwie przystanie, a przy nich zacumował dwa ze swoich statków. W ten sposób został uniemoŜliwiony dostęp statków L. S. do przystani wnioskodawcy. NiemoŜliwe było takŜe odprowadzenie przystani przez L. S. W efekcie L. S. wstrzymał rejsy na trasie P. – K. D. – P. W tej sytuacji, w dniu 13 lipca 2003 r. wnioskodawca złoŜył w Komisariacie Policji w K. D. doniesienie o bezprawnym zajęciu jego własności. Sprawę przekazano do Prokuratury Rejonowej w P. Natomiast H. S. w dniu 19 lipca 2003 r. złoŜył w tymŜe Komisariacie Policji w K. wniosek o wszczęcie postępowania karnego odnośnie zmuszania go do „niekorzystania z dzierŜawy terenu na wale wiślanym przeciwko firmie L. S.”. Na wniosek H. S., postanowieniem z dnia 19 stycznia 2004 r. organ antymonopolowy ograniczył L. S. prawo wglądu do materiału dowodowego w postępowaniu antymonopolowym, w części dotyczącej treści udzielonych przez H. S. informacji, obejmujących: - umowę dzierŜawy Nr 39/OL/2001, dotyczącą 3 sztuk schodów i 12 sztuk polerów, zlokalizowanych na wale przeciwpowodziowym w K. D., zawartą w dniu 1 lipca 2001 r. pomiędzy WZMiUW a H. S., - zestawienie przychodów i podatków za rok obrotowy 2002, - zestawienie przychodów i podatków za rok obrotowy 2003. Informacje objęte ograniczeniem prawa wglądu nie zostały wykorzystane w treści niniejszej decyzji. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, co wynika z brzmienia jej art. 1, chroni interes publiczny. A zatem do zastosowania przepisów tej ustawy niezbędne jest stwierdzenie, iŜ sprawa dotyczy interesu 8 publicznoprawnego, którym nie jest interes jednostki, czy określonej grupy osób, lecz interes dotyczący bliŜej nieokreślonego kręgu adresatów. Niniejsza sprawa dotyczy nie tylko interesu wnioskodawcy, ale przede wszystkim interesu konsumentów odwiedzających K. D. – miejscowość o wybitnie turystycznym charakterze. Niewątpliwie rejsy wycieczkowe po rzece W. statkami pasaŜerskimi czy mniejszymi jednostkami pływającymi stanowią dla licznie odwiedzających miasto turystów duŜą atrakcję. W ich interesie leŜy zatem, aby mogli oni wybierać spośród moŜliwie szerokiego wachlarza ofert, zróŜnicowanego pod względem tras rejsów, rodzaju i standardu jednostek pływających, oraz odpowiadających im cen usług, kształtowanych w drodze nieskrępowanej gry popytu i podaŜy. Uwzględnienie powyŜszego pozwala stwierdzić, iŜ niniejsza sprawa dotyczy interesu publicznoprawnego, dlatego teŜ przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów znajdują do niej zastosowanie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Natomiast art. 8 ust. 2 pkt 5 tej ustawy wskazuje, iŜ naduŜywanie pozycji dominującej moŜe w szczególności polegać na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Dla uznania zatem, iŜ dane działanie przedsiębiorcy stanowi praktykę ograniczającą konkurencję, konieczne jest łączne wystąpienie następujących przesłanek: - posiadanie przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na rynku właściwym, - naduŜywanie pozycji dominującej polegające na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Jest bezspornym, iŜ H. S., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą ś. P., jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pojęcie „pozycji dominującej” zdefiniowane jest w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wedle którego pojęcie to oznacza taką pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Natomiast „rynek właściwy” to w myśl art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty (rynek produktowy) oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji (rynek geograficzny). 9 A zatem, dla ustalenia, czy przedsiębiorca posiada pozycję dominującą, konieczne jest wyznaczenie rynku właściwego. W niniejszej sprawie, za rynek produktowy naleŜy uznać usługi Ŝeglugi rzecznej pasaŜerskiej. Innymi słowy, jest to odpłatny przewóz osób jednostkami pływającymi – statkami pasaŜerskimi i mniejszymi łodziami. Natomiast w ujęciu geograficznym rynek stanowi odcinek rzeki W. w rejonie K. D., na którym odbywają rejsy jednostki pływające armatorów przybijających do brzegu rzeki w K. D. A zatem rynkiem właściwym w sprawie jest rynek usług Ŝeglugi rzecznej pasaŜerskiej na rzece W. w rejonie miasta K. D. NaleŜy przy tym podkreślić, iŜ usługi Ŝeglugi pasaŜerskiej na rzece W., świadczone przez przedsiębiorców – armatorów przybijających do brzegu rzeki w K. D., stanowią duŜą atrakcję turystyczną dla osób odwiedzających miasto. W ocenie organu antymonopolowego, na tak określonym rynku właściwym H. S. posiada pozycję dominującą. NaleŜy jednocześnie zauwaŜyć, iŜ w niniejszej sprawie nie jest moŜliwe przyjęcie domniemania pozycji dominującej na podstawie stwierdzenia, iŜ udział przedsiębiorcy w rynku przekracza 40%. Nie jest bowiem moŜliwe ustalenie udziału poszczególnych przedsiębiorców w rynku, a to z tego względu, Ŝe przedsiębiorcy nie prowadzą ewidencji wykonanych rejsów czy ilości przewiezionych pasaŜerów, nie jest takŜe moŜliwe określenie wysokości przychodów, jakie przedsiębiorcy uzyskali z tego rodzaju działalności w roku 2002 i 2003. NaleŜy jednak zwrócić uwagę, iŜ w roku 2003 jedynymi konkurentami H. S. na rynku właściwym byli St. P. i L. S., przy czym ten ostatni świadczył usługi przybijając do brzegu w K. D. jedynie w dniach od 12 do 15 czerwca, zaś w dniu 12 lipca stwierdził, iŜ dalsze świadczenie przez niego usług w omawianym rejonie nie jest moŜliwe. H. S. dysponuje takŜe największą flotą pasaŜerską spośród wymienionych armatorów. Obejmuje ona osiem statków pasaŜerskich, wobec dwóch łodzi przewozowych typu Bat St. P. (kaŜda z nich zabiera na pokład do 12 pasaŜerów) oraz dwóch statków pasaŜerskich L. S. H. S. posiada takŜe najszerszy dostęp do infrastruktury słuŜącej do obsługi Ŝeglugi rzecznej w K. D. W sezonach 2002 i 2003 korzystał on z 6 spośród 9 sztuk schodów zlokalizowanych wówczas na wale przeciwpowodziowym w K. D. oraz większości polerów, wobec liczby 2 sztuk schodów, z których korzystał St. P. Natomiast L. S. nie miał dostępu do takich urządzeń. Dysponując takich rozmiarów flotą oraz tak szerokim dostępem do infrastruktury słuŜącej obsłudze tej floty, H. S. moŜe działać w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów oraz konsumentów, zapobiegając skutecznej konkurencji na rynku właściwym. A zatem, posiada on na rynku właściwym pozycję dominującą. Samo posiadanie pozycji dominującej nie stanowi jednak naruszenia prawa. Naruszeniem takim jest jej naduŜywanie, polegające w szczególności na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do 10 powstania bądź rozwoju konkurencji. W niniejszej sprawie wnioskodawca zarzucił H. S. naduŜywanie pozycji dominującej na rynku właściwym poprzez uniemoŜliwienie wnioskodawcy cumowania przy nabrzeŜu rzeki W. w K. D. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ działanie H. S., polegające na fizycznym unieruchomieniu przystani L. S. i zablokowaniu wnioskodawcy dostępu do niej, nie moŜe zostać uznane za przejaw naduŜycia pozycji dominującej. Działanie takie stanowić moŜe czyn zabroniony, ścigany w postępowaniu karnym przez kompetentne organy, do takich zaś nie naleŜy organ antymonopolowy. Nie moŜna takŜe czynić H. S. zarzutu w związku z wyłącznością korzystania z dzierŜawionych przezeń schodów, czy bezumownym korzystaniem z pozostałych schodów, co jest skutkiem działań administratora wału przeciwpowodziowego – WZMiUW – w zakresie udostępniania urządzeń obsługi Ŝeglugi rzecznej, które to działania stanowiły przedmiot odrębnego postępowania antymonopolowego. W świetle powyŜszego naleŜy stwierdzić, Ŝe działania H. S. polegające na uniemoŜliwieniu L. S. cumowania do nabrzeŜa rzeki W. w K. D. poprzez zablokowanie dostępu do przystani wnioskodawcy oraz jej unieruchomienie, nie wypełniają znamion naduŜycia pozycji dominującej na rynku właściwym. Tym samym nie została spełniona druga z przesłanek uznania działania H. S. za praktykę ograniczającą konkurencję. Jakkolwiek niniejsza decyzja nie stwierdza stosowania przez H. S. praktyki ograniczającej konkurencję, stwierdzono jednak istnienie pozycji dominującej tego przedsiębiorcy. Dlatego teŜ organ antymonopolowy uznał za konieczne ustosunkować się w uzasadnieniu niniejszej decyzji do argumentów podnoszonych przez H. S. w toku postępowania antymonopolowego, dotyczących w szczególności określenia rynku właściwego, kwestii pozycji dominującej oraz naruszenia interesu publicznego. W piśmie z dnia 9 września 2003 r. H. S. stwierdził, iŜ „rynkiem właściwym jest teren bulwaru w Mieście K. przylegający do rzeki W. i miejsca na których moŜna cumować”. W opinii organu antymonopolowego pogląd taki jest błędny. Jak stwierdzono powyŜej, rynkiem właściwym w sprawie jest rynek usług Ŝeglugi rzecznej pasaŜerskiej na rzece W. w mieście K. D. Nie moŜna zgodzić się z określeniem zaproponowanym przez H. S. W pierwszym rzędzie naleŜy zwrócić uwagę, iŜ określenie to jest niepełne, nie zawiera ono elementu rynku produktowego. Innymi słowy, nie wskazuje ono, jakie to usługi czy towary są oferowane na określonym obszarze. Przedstawione przez stronę określenie rynku zawęŜone jest do ujęcia geograficznego. JednakŜe ujęcie to jest nietrafne. W niniejszej sprawie nie jest moŜliwe ujmowanie rynku od strony geograficznej jako „teren bulwaru w Mieście K. przylegający do rzeki W. i miejsca na których moŜna cumować”. Ujęcie takie kłóci się z ujęciem rynku od strony produktowej, tj. usługami przewozu osób w transporcie rzecznym. Wobec błędnego 11 określenia przez stronę rynku właściwego zarzut braku pozycji dominującej jest bezprzedmiotowy. Nie moŜna takŜe zgodzić się z poglądem H. S., Ŝe poniewaŜ L. S. przysługuje indywidualna ochrona prawna w przypadku trudności w zawarciu umowy dzierŜawy z właścicielem nabrzeŜa, zbędnym jest wszczynanie postępowania antymonopolowego, albowiem nienaruszony zostaje interes publicznoprawny. W najnowszym orzecznictwie Sądu NajwyŜszego (wyrok SN z dnia 26 lutego 2004 r., sygn. akt III SK 2/04) wyraŜono bowiem pogląd, iŜ antymonopolowego charakteru sprawy nie wyklucza fakt, Ŝe dotyka ona sfery indywidualnych stosunków cywilnoprawnych. Ponadto powyŜej juŜ wykazano, iŜ niniejsza sprawa dotyczy interesu publicznoprawnego. NaleŜy ponadto zauwaŜyć, iŜ brak zawarcia przez L. S. umów dzierŜawy urządzeń obsługi Ŝeglugi rzecznej nie stanowi jakiejkolwiek przeszkody dla wszczęcia postępowania antymonopolowego w związku z podejrzeniem naduŜywania pozycji dominującej przez jednego z dzierŜawców. Jednocześnie błędne jest rozumowanie H. S., Ŝe do prowadzenia działalności w zakresie usług Ŝeglugi rzecznej niezbędne jest zawarcie umowy dzierŜawy nabrzeŜa. Przepisy o Ŝegludze śródlądowej nie nakładają bowiem na armatorów takiego obowiązku. Nieprawdą jest, Ŝe H. S., St. P. i E. W. dzierŜawią nabrzeŜe w Kazimierzu Dolnym. DzierŜawią oni jedynie część spośród zlokalizowanych na tym nabrzeŜu urządzeń obsługi Ŝeglugi rzecznej – co wynika z treści umów dzierŜawy zawartych przez wyŜej wymienionych z WZMiUW. Nieprawdą jest takŜe, Ŝe warunkiem zawarcia umów dzierŜawy urządzeń było wybudowanie przez H. S., St. P. i E. W. własnym kosztem i staraniem schodów i polerów. WZMiUW wskazał bowiem, iŜ nie był takiego warunku, wykonanie zaś urządzeń wynikało z treści pozwoleń wodnoprawnych udzielonych przez Starostę Powiatu P. Ocena pozostałych zarzutów kierowanych przez H. S. przeciwko L. S. leŜy poza zakresem kompetencji organu antymonopolowego i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W świetle powyŜszego naleŜy stwierdzić, Ŝe działanie H. S., polegające na uniemoŜliwieniu L. S. cumowania przy nabrzeŜu rzeki W. w K. D. nie stanowi praktyki ograniczającej konkurencję w rozumieniu art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyŜszego naleŜało orzec, jak w sentencji niniejszej decyzji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, przysługuje stronom odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. 12 Z upowaŜnienia Prezesa UOKiK decyzję podpisała Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Ewa Wiszniowska