RLU-3/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, 743-77-30, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 13 maja 2015r. RLU-410-4/13/EW DECYZJA NR RLU 3/2015 Na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013.267.j.t.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007r.o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2015r. 184 j.t.) i § 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyki ograniczającej konkurencję, wszczętego z urzędu przeciwko Miastu Chełm - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurenci i Konsumentów umarza się jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie stosowania przez Miasto Chełm praktyki ograniczającej konkurencję, a polegającej na nadużywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku udostępniania przystanków komunikacji miejskiej, znajdujących się w granicach administracyjnych Miasta Chełm, których Miasto jest właścicielem, poprzez odmowę przedsiębiorcy Przewóz Osób Szalewicz Szalewicz Sp. j. w Rudej Hucie prowadzącemu działalność gospodarczą w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób na trasie linii nr 120 Ruda- Chełm- Ruda w ramach publicznego transportu zbiorowego, udzielenia zgody na korzystanie z przystanków: „Chełm, ul. Okszowska”, „Chełm, ul. Kamena”, „Rondo Kamena”, „Chełm, ul Armii Krajowej- Ogrodowa”, „Chełm, Al. Armii Krajowej – PKS”, „Chełm, Al. I Armii Wojska Polskiego / ZDZ”, „Chełm Al. I Armii Wojska Polskiego / Os. Koniczynka”, „Chełm, ul. Hrubieszowska / Wiejska”, „Chełm, ul. Hrubieszowska / E. Plater”, „Chełm, ul. Litewska / Żeromskiego”, „Chełm, ul. Litewska / Batorego”, „Chełm, ul. Ks. Brzózki”, „Chełm, ul. Plac Niepodległości”, „Chełm, ul. J. Piłsudskiego / Szwoleżerów”, „Chełm, Dworzec PKP”, przy równoczesnej propozycji przejęcia od Gminy Ruda Huta zadania własnego polegającego na zaspokajaniu lokalnych potrzeb użyteczności publicznej w zakresie zbiorowego transportu publicznego, tj. wykonywania go za pomocą zależnego podmiotu wewnętrznego- Chełmskich Linii Autobusowych sp. z o.o. w postaci propozycji uruchomienia linii autobusowej nr 20 pokrywającej się z linią nr 120 Ruda-Chełm-Ruda, co mogło przeciwdziałać ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na rynkach lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, do których należą przewozy na linii 120, co mogło stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 wskazanej wyżej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2 U Z A S A D N I E N I E Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie (dalej: Prezes Urzędu lub organ antymonopolowy) przeprowadził postępowanie wyjaśniające w związku z zawiadomieniem złożonym przez mieszkańca gminy Ruda Huta i Posłanki na Sejm RP z Chełma odnośnie zmian w kursowaniu przewoźnika na trasie Ruda Huta - Chełm. W ramach świadczenia tych usług do początku 2013r. przewoźnik ten posiadał zezwolenie na zatrzymywanie się w celu wysadzania pasażerów na przystankach na terenie Miasta Chełma w ramach obsługiwanej linii nr 120. Przewoźnik na tej trasie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób pod firmą Przewóz Osób Szalewicz Szalewicz Sp. j. w Rudej Hucie (dalej „przewoźnik dalekobieżny”), od dnia 23.07.2009 r. tj. udzielenia przez Prezydenta Miasta Chełm zezwolenia nr 49/3 na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii nr 120 Ruda-Chełm-Ruda obejmującego przystanki: „Ruda”, „Kol. Ruda”, „Ruda Opalin”, „Ruda Huta”, „Zarudnie”, „Poczekajka I”, „Poczekajka II”, „Leśniczówka I”, „Leśniczówka II”, „Leśniczówka III”, „Leśniczówka IV”, „Nowiny I DPS”, „Nowiny II”, „Nowiny III” , „Nowiny IV”, „Okszów Kościół”, „Okszów”, „Chełm, ul. Okszowska CLA”, „Chełm, ul. Okszowska”, „Chełm al. Przyjaźni”, „Chełm, Kamena”, „Chełm, Rondo Kamena”, „Chełm, Al. Armii Krajowej- Ogrodowa”, „Chełm, Al. Armii Krajowej – PKS”, „Chełm, Al. I Armii Wojska Polskiego / ZDZ”, „Chełm Al. I Armii Wojska Polskiego / Os. Koniczynka”, „Chełm, ul. Hrubieszowska / Wiejska”, „Chełm, ul. Hrubieszowska / E. Plater”, „Chełm, ul. Litewska / Żeromskiego”, „Chełm, ul. Litewska / Batorego”, „Chełm, ul. Ks. Brzózki”, „Chełm, ul. Plac Niepodległości”, „Chełm, ul. J. Piłsudskiego / Szwoleżerów”, „Chełm, Dworzec PKP”. Po wygaśnięciu, wskutek upływu czasu, obowiązywania ważności Zezwolenia wydanego w 2009r., przewoźnik ten wystąpił do Miasta Chełm o wydanie nowego zezwolenia, wskazując jako przystanki do zatrzymywania się te same, na których dotychczas się zatrzymywał. Miasto Chełm odmówiło wydania zezwolenia stosownie do żądań przewoźnika, wskazując na regulacje Uchwały Rady Miasta, która zmniejszyła ilość przystanków, na których mogą zatrzymywać się przewoźnicy dalekobieżni. Dnia 8 kwietnia 2013r. przewoźnikowi Przewóz Osób Szalewicz Szalewicz Sp. j. Prezydent Miasta Chełm udzielił nowego Zezwolenie nr 174, w którym wskazano możliwość zatrzymywania się na przystankach komunikacji miejskiej, w granicach administracyjnych Miasta Chełm według nowego rozkładu załączonego do tegoż Zezwolenia, co skutkowało ograniczeniem możliwości zatrzymywania się tylko do przystanków: „Chełm ul. Okszowska CLA -04”, „Chełm al. Przyjaźni/Bielawin -02”, „Chełm Armii Krajowej / Wiadukt -06”. Dodatkowo do organu antymonopolowego napłynęły skargi mieszkańców Gminy Ruda Huta dotyczące konieczności przesiadania się na obrzeżach Miasta Chełma do komunikacji miejskiej w celu dotarcia do szkoły, lekarza czy zakładu pracy wobec faktu, że przewoźnik z usług, którego korzystali od lat nie może już zatrzymywać się na tych samych przystankach w Mieście Chełm, co dotychczas. Sytuacja taka powoduje w ocenie skarżących wzrost kosztów podróży, jej wydłużenie się i niewygody. W związku z powyższym Postanowieniem Nr 90/13 wszczęto postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia czy nastąpiło naruszenie przez Miasto Chełm przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzasadniające wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym czy sprawa ma charakter antymonopolowy, w związku z 3 odmową udostępnienia przystanków na terenie Miasta Chełma przewoźnikom prywatnej komunikacji publicznej świadczącym usługi publicznego transportu poza obszarem Miasta Chełm, dla których przystanki te służyły do tej pory za miejsca do wysiadania przewożonych osób. Zebrany w trakcie postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy dał podstawy do postawienia Miastu Chełm zarzutu o możliwości naruszenia przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2015r. 184 j.t.), zwana dalej „ustawą o ochronie (…)”. Postanowieniem Nr 239/2013 z dnia 10 września 2013r. wszczęto z urzędu postępowanie antymonopolowe w związku z podejrzeniem nadużywania przez Miasto Chełm pozycji dominującej na lokalnym rynku udostępniania przystanków komunikacji publicznej, znajdujących się w granicach administracyjnych Miasta Chełm, poprzez odmowę przedsiębiorcy Przewóz Osób Szalewicz Szalewicz Sp. j. w Rudej Hucie prowadzącemu działalność gospodarczą w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób na trasie linii nr 120 Ruda- Chełm- Ruda w ramach publicznego transportu zbiorowego udzielenia zgody na korzystanie z przystanków: „Chełm, ul. Okszowska”, „Chełm, ul. Kamena”, „Rondo Kamena”, Chełm , ul Armii Krajowej- Ogrodowa „Chełm, Al. Armii Krajowej – PKS”, „Chełm, „Al. I Armii Wojska Polskiego / ZDZ”, „Chełm Al. I Armii Wojska Polskiego / Os. Koniczynka”, „Chełm, ul. Hrubieszowska / Wiejska”, „Chełm, ul. Hrubieszowska / E. Plater”, „Chełm, ul. Litewska / Żeromskiego”, „Chełm, ul. Litewska / Batorego”, „Chełm, ul. Ks. Brzózki”, „Chełm, ul. Plac Niepodległości”, „Chełm, ul. J. Piłsudskiego / Szwoleżerów”, „Chełm, Dworzec PKP”, przy równoczesnej propozycji przejęcia od Gminy Ruda Huta zadania własnego polegającego na zaspokajaniu lokalnych potrzeb użyteczności publicznej w zakresie zbiorowego transportu publicznego, tj. wykonywania go za pomocą zależnego podmiotu wewnętrznego- Chełmskich Linii Autobusowych sp. z o.o. w postaci propozycji uruchomienia linii autobusowej nr 20 pokrywającej się z linią nr 120 Ruda-Chełm-Ruda, co mogło przeciwdziałać ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na rynku lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, co mogło stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 wskazanej wyżej ustawy o ochronie (…). Ustosunkowując się do przedstawionego zarzutu Miasto Chełm, zwane dalej również „Miastem”, podtrzymało swoje wyjaśnienia złożone w postępowaniu wyjaśniającym, a ponadto wskazało, co następuje: 1. Nieuprawnione jest zestawienie przyczynowo-skutkowe pomiędzy odmową udzielenia zgody na korzystanie przez prywatnego przewoźnika dalekobieżnego z przystanków na terenie Miasta Chełma, z których korzystał w ramach starego zezwolenia, a złożeniem przez Miasto Chełm propozycji objęcia Gminy Ruda Huta systemem komunikacji miejskiej. 2. Niewłaściwie zdefiniowano rynek, jako lokalny rynek udostępniania przystanków komunikacji miejskiej publicznej. 3. Nieuzasadniony jest postawiony Miastu Chełm zarzut zmuszania konsumentów do przesiadania się na obrzeżach miasta w pojazdy miejskiego przewoźnika. Na poparcie wskazanego wyżej stanowiska Miasto wskazało, że na skutek destabilizacji tego rynku przez przewoźnika dalekobieżnego Pana Szalewicza, wystosowano do gminy Ruda Huta propozycję otwarcia jednej linii komunikacyjnej w oparciu o przepisy dotyczące samorządu gminy, która miała być obsługiwana przez przedsiębiorcę 4 wykonującego na zasadzie operatora wewnętrznego przewozy pasażerskie w Mieście Chełmie, tj. Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o. Za takim rozwiązaniem optowała sama gmina Ruda Huta i jej mieszkańcy. Propozycja ta jednak nie została ostatecznie przyjęta przez gminę Ruda Huta. Dlatego też, w ocenie Miasta Chełm, nie jest ono „sprawcą”, ale „ofiarą” naruszenia uczciwej konkurencji. Odnośnie określenia przez Prezesa Urzędu rynku właściwego w tej sprawie, jako lokalnego rynku udostępniania przystanków, Miasto Chełm stwierdziło, że jest to niezgodne z obowiązującym porządkiem prawnym i stanem faktycznym. Nie jest to rynek charakteryzujący się podażą i popytem, czyli grą wolnorynkową przedsiębiorców działających na tym rynku. Przystanki w Mieście Chełmie są własnością Miasta i nie zostały zbudowane na wynajem, a ich udostępnianie przewoźnikom dalekobieżnym miało na celu zapewnienie mieszkańcom Miasta i mieszkańcom innych gmin możliwości dojazdu do Miasta . Przystanki te udostępniano bezpłatnie, a ich ilość została określona w Uchwale Miasta Chełm. Zdaniem Miasta jest to ilość zupełnie wystarczająca dla równego traktowania przewoźnika miejskiego i przewoźników dalekobieżnych. Odnośnie zaś zarzutu wysadzania pasażerów przez przewoźników dalekobieżnych (w tym Pana Szalewicza) na obrzeżach Miasta Chełm to, w ocenie Miasta, musi istnieć różnica pomiędzy przewozami miejskimi i dalekobieżnymi; dla tych drugich zasadniczą rolą jest dowóz pasażerów do Miasta w celu umożliwienia im dalszej przesiadki do komunikacji miejskiej lub dalekobieżnej. Miasto zarzuciło organowi antymonopolowemu naruszenie prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie art. 4 pkt 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym – tj. nieuwzględnienie definicji ustawowej gminnych przewozów, jako komunikacji miejskiej w odróżnieniu od przewozów powiatowych i wojewódzkich. W ocenie Miasta, Rada Miasta Chełm na podstawie Uchwały z 13.06.2012r. Nr XIX/219/12 umożliwiła równy i jednakowy dostęp wszystkim przewoźnikom dalekobieżnym do przystanków na terenie tego Miasta na wszystkich głównych drogach wjazdowych i wyjazdowych . Ponadto wskazano, że komunikacja miejska i dalekobieżna działają na dwóch różnych rynkach, nie substytutywnych i nie panują tam zbliżone warunki konkurencji, rynki te nie mają bowiem wspólnego rynku właściwego i wspólnej docelowej grupy odbiorców. Tym samym Miasto nie ma możliwości wpływania na warunki konkurencji na rynku dalekobieżnym. Miasto zarzuciło także Prezesowi Urzędu, że wbrew postanowieniom art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, neguje możliwość zawierania porozumień pomiędzy gminami dla realizacji zadania własnego gmin w postaci organizowania przewozów gminnych przy wykorzystaniu podmiotu wewnętrznego, jako operatora świadczącego te usługi pomiędzy gminami. Miasto stoi na stanowisku, że na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym może wprowadzać ograniczenia o charakterze podmiotowym w zakresie korzystania ze stanowiących przedmiot jego własności przystanków komunikacyjnych. Warunkiem legalności tego ograniczenia jest możliwość różnicowania korzystania z przystanków przez operatora wewnętrznego oraz przez przewoźników innych aniżeli operator wewnętrzny. Tym samym nie można Miastu zarzucić nierównego traktowania przedsiębiorców. Miasto skorzystało z prawa do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. 5 Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Miasto Chełm jest jednostką samorządu terytorialnego, którego status reguluje ustawa z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 594, ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 tej ustawy do zadań własnych gminy, jako jednostki samorządu terytorialnego, należą sprawy lokalnego transportu zbiorowego. Miasto na podstawie art. 2 ust. 2 w/w ustawy posiada osobowość prawną, a o jego ustroju stanowi Statut nadany Uchwałą Nr IX/90/03 Rady Miejskiej w Chełmie z dnia 30.06.2003r. w sprawie uchwalenia Statutu Miasta Chełm (K 202) . Obowiązująca obecnie ustawa z dnia 16 grudnia 2010r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. Nr 5, poz. 13 ze zm.), która weszła w życie w dniu 1 marca 2011r., określa zasady organizacji i funkcjonowania regularnego przewozu osób w publicznym transporcie zbiorowym, w tym określa także zasady finansowania regularnego przewozu osób w publicznym transporcie zbiorowym, w zakresie przewozów o charakterze użyteczności publicznej. Przedmiotowa ustawa wprowadza nowe definicje podmiotów, tj. organizatora publicznego transportu zbiorowego, operatora, a także przewoźnika komercyjnego. Organizator publicznego transportu zbiorowego to właściwa jednostka samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo, związek międzygminny czy związek powiatów) lub Minister właściwy do spraw transportu, zapewniający funkcjonowanie publicznego transportu zbiorowego na danym obszarze. Do zadań organizatora należy planowanie rozwoju transportu, organizowanie publicznego transportu zbiorowego oraz zarządzanie nim. Organizator transportu zbiorowego, wykonując swoje zadania, opracowuje i przyjmuje w formie aktu prawa miejscowego plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego. Podmiotem uprawnionym do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób o charakterze użyteczności publicznej jest operator publicznego transportu zbiorowego, czyli samorządowy zakład budżetowy oraz przedsiębiorca uprawniony do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, który zawarł z organizatorem publicznego transportu zbiorowego umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, na linii komunikacyjnej określonej w umowie. Przewoźnik komercyjny to przedsiębiorca uprawniony do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób na podstawie potwierdzenia zgłoszenia przewozu. Miasto Chełm jest właścicielem 184 przystanków komunikacji miejskiej zlokalizowanych w jego granicach administracyjnych. Miasto nie zarządza jedynie przystankami zlokalizowanymi na dwóch dworcach autobusowych w Chełmie. Wykonywanie przez Miasto zadań własnych w zakresie zarządzania przystankami komunikacji miejskiej, zlokalizowanymi na drogach w granicach administracyjnych Miasta, powierzone zostało Zarządowi Dróg Miejskich w Chełmie, który jest jednostką organizacyjną Miasta. Zarząd ten podpisuje z przewoźnikami, chcącymi zatrzymywać się na przystankach komunikacji miejskiej w Mieście, umowy cywilno-prawne określające przystanki, na których przewoźnik może się zatrzymywać przy świadczeniu usług 6 regularnego zbiorowego transportu pasażerskiego i zasady korzystania z tych przystanków. Do 2010r. wydawanie przez Prezydenta Miasta Chełm Zezwoleń na świadczenie usług w zakresie zbiorowego transportu publicznego przewoźnikom świadczącym usługi w krajowym transporcie zbiorowym (dalej: „przewoźnicy dalekobieżni”) odbywało się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 06.09.2001r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1414). Ustawa ta nie pozwalała gminom na stanowienie prawa miejscowego określającego przystanki autobusowe komunikacji miejskiej, których gmina była właścicielem lub zarządcą oraz określania warunków korzystania z tych przystanków. Skutkowało to tym, że przewoźnicy dalekobieżni mieli nieograniczony dostęp do przystanków komunikacyjnych na terenie całej gminy (Miasta), tak samo jak przewoźnik wykonujący te usługi tylko w Mieście. Stan prawny uległ zmianie w związku z wejściem w życie Rozporządzenia (WE) nr 1370/2007 z dnia 23.10.2007r. (weszło w życie z dniem 03.12.2009r.) w zakresie usług publicznych kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz nowej ustawy z dnia 16.12.2010r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U z 2011r. Nr 5 poz. 13 ze zm.). Umożliwiło to gminom stanowienie prawa miejscowego poprzez określanie przystanków komunikacyjnych położonych na ich terenie i zasad korzystania z nich przez przewoźników dalekobieżnych i operatora wewnętrznego, świadczącego usługi komunikacji miejskiej . Z prawa tego skorzystało Miasto i dnia 15 grudnia 2009r. Rada Miasta Chełm podjęła Uchwałę Nr XLII/392/09 w sprawie określenia zasad korzystania z przystanków komunikacyjnych na terenie Miasta Chełm. W ślad za Uchwałą Prezydent Miasta w Zarządzeniu z dnia 6 maja 2010r. określił zasady zawierania umów cywilno- prawnych dotyczących korzystania z przystanków w pasach drogowych dróg gminnych, powiatowych, wojewódzkich i drogi krajowej na terenie miasta oraz zasady lokalizacji przystanków. W załączniku nr 1 do tego Zarządzenia wskazano kierunki (7) i przystanki komunikacyjne na terenie Miasta Chełm (2, 3 lub 5) dla przedsiębiorców świadczących usługi komunikacji dalekobieżnej oraz przystanki komunikacyjne (127) dla komunikacji miejskiej w Mieście Chełm (K 244-252). Aktualnie obowiązuje Uchwała Nr XIX/219/12 Rady Miasta Chełm z dnia 13.06.2012r. w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych na terenie Miasta, których właścicielem lub zarządcą jest Miasto, warunków i zasad korzystania z nich. Określa ona przystanki komunikacyjne, zgodnie z wykazem stanowiącym załączniki nr 1 i 2 do tej Uchwały zlokalizowane na terenie Miasta, stanowiące własność lub zarządzane przez Miasto, udostępniane operatorom i przewoźnikom wykonującym przewozy osób w krajowym transporcie drogowym w ramach komunikacji międzymiastowej (dalekobieżnej) – załącznik nr 1 i w ramach komunikacji miejskiej – załącznik nr 2 (K- 253). Załącznik nr 1 do tej Uchwały zawiera wykaz przystanków na terenie Miasta udostępnianych przewoźnikom dalekobieżnym w 7 kierunkach: Lublin (7 przystanków), Krasnystaw/Rejowiec (8 przystanków), Hrubieszów (8 przystanków), Włodawa (8 przystanków), Krasnystaw/Pokrówka (2 przystanki), Dorohusk/Granica Państwa (6 przystanków), Ruda-Huta/Okszów (6 przystanków) (K 254). Załącznik nr 2 to wykaz przystanków udostępnianych operatorom, wykonującym przewozy osób w ramach komunikacji miejskiej na terenie Miasta i zawiera 184 7 przystanki komunikacyjne, zwane przystankami komunikacji miejskiej (K 255). Wśród tych 184 przystanków znajdują się przystanki z Załącznika Nr 1 do tej Uchwały, o których mowa wyżej. Załącznik nr 3 do tej Uchwały określa warunki i zasady korzystania z przystanków komunikacyjnych udostępnianych operatorom i przewoźnikom, wykonującym przewozy osób w krajowym transporcie drogowym. Stosownie do tego, udostępnianie operatorom lub przewoźnikom przystanków komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządcą jest Miasto, następuje na podstawie umowy zawartej pomiędzy operatorem lub przewoźnikiem a Zarządem Dróg Miejskich w Chełmie. Umowa zawierana jest na wniosek operatora lub przewoźnika. Do wniosku należy załączyć: proponowany rozkład jazdy, liczbę zatrzymań, schemat połączeń z zaznaczoną linią komunikacyjną, określenie przystanków zgodne z obowiązującą Uchwałą Rady Miasta Chełm, kserokopie dowodów rejestracyjnych pojazdów, którymi wykonywane będą przewozy (K- 260). Po weryfikacji takiego wniosku Zarząd Dróg Miejskich w Chełmie podpisuje lub nie umowę na korzystanie przez przewoźnika czy operatora z przystanków komunikacji miejskiej, położonych na terenie Miasta (K 270-273). Oprócz przystanków komunikacyjnych na terenie Miasta Chełm znajdują się: - Dworzec PKS przy ul. Lwowskiej 20, którego zarządcą jest prywatna spółka PKS Chełm; z dworca tego korzystają na zasadzie wzajemności inne PKS-y oraz duzi przewoźnicy dalekobieżni oraz - Dworzec Bus przy ul. Armii Krajowej, który jest w zarządzie Stowarzyszenia Prywatnych Przewoźników BUS i z którego mogą korzystać tylko członkowie tego Stowarzyszenia. Te dwa dworce stanowią przystanki końcowe i początkowe dla przewoźników, którzy mają podpisane umowy na korzystanie z tych Dworców. Dworzec PKS wyposażony jest w niezbędną infrastrukturę, odpowiadającą pojęciu dworca przyjętego w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym, potrzebną do obsługi pasażerów oczekujących na przejazd (zgodnie z definicją dworzec jest to miejsce przeznaczone do odprawy pasażerów, w którym znajdują się w szczególności: przystanki komunikacyjne, punkt sprzedaży biletów oraz punkt informacji dla podróżnych). Natomiast Dworzec Stowarzyszenia to wydzielony plac tylko dla członków tego Stowarzyszenia, gdzie parkują pojazdy i znajdują się oznaczone dla pasażerów miejsca do wsiadania i wysiadania. Z dworców tych nie korzysta przewoźnik miejski Chełmskie Linie Autobusowe, jak również Miasto nie wydaje zgody na zatrzymywanie się przewoźnikom na tych dworcach. Na terenie Miasta usługi w ramach komunikacji miejskiej świadczą Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o. z siedzibą w Chełmie. Na podstawie Uchwały nr XLII/390/09 Rady Miasta Chełm z dnia 15.12.2009r. w sprawie powierzenia funkcji podmiotu wewnętrznego Chełmskim Liniom Autobusowym sp. z o.o. w ramach zadań własnych gminy, przedsiębiorca ten jest jedynym podmiotem świadczącym usługi komunikacji miejskiej na terenie Miasta i ma wyłączne prawo do świadczenia tych usług (K 466) . Przedsiębiorca ten poza usługami komunikacji miejskiej nie świadczy obecnie żadnych innych usług w zakresie regularnych przewozów pasażerskich (K 202-203). Miasto podało, że przez jego teren przebiegają linie komunikacyjne, wykraczające poza granice tego miasta. Są to linie, które rozpoczynają lub kończą się w Chełmie, a także 8 linie, które przez Miasto Chełm przebiegają tranzytem. Usługi na tych liniach świadczone są przez przewoźników dalekobieżnych. Przedsiębiorcy ci świadczą swoje usługi w oparciu o Zezwolenia wydane przez Prezydenta Miasta Chełm. W 2012 i 2013 roku było 11 przewoźników dalekobieżnych (K 243). Miasto przyjęło zasadę, że zmiana warunków korzystania z przystanków komunikacji miejskiej na jego terenie dla przewoźników dalekobieżnych dokonywana będzie z uwzględnieniem ich praw nabytych, tzn., że dopiero przy ubieganiu się o nowe Zezwolenia na świadczenie regularnych przewozów pasażerskich w komunikacji krajowej. Przewoźnicy będą mogli świadczyć swoje usługi z uwzględnieniem obowiązującej w tym zakresie Uchwały Rady Miasta Chełm wskazującej przystanki, na których mogą się zatrzymywać (K-430-431). W związku z tym przewoźnicy, którym skończyły się Zezwolenia wydane przed 2009r. i którzy ubiegali się o wydanie przez Prezydenta Miasta Chełm nowych Zezwoleń, musieli załączyć do takiego wniosku nową Umowę zawartą z Zarządem Dróg Miejskich w Chełmie na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej położonych w granicach administracyjnych tego Miasta. Organ antymonopolowy w trakcie prowadzonego postępowania w tej sprawie zwrócił się do 11 przewoźników dalekobieżnych, wskazanych przez Miasto, którzy posiadają Zezwolenia wydane przez Prezydenta Miasta Chełma na świadczenie usług regularnych przewozów pasażerskich w komunikacji krajowej z pytaniem, jak i czy zmieniły się zasady świadczenia przez nich usług przewozowych w związku ze zmianą zasad korzystania z przystanków na terenie Miasta po wprowadzeniu w życie nowych regulacji polegających na podziale przewoźników na miejskich i dalekobieżnych i zmianą ilości przystanków komunikacji miejskiej, na których mogą się zatrzymywać przewoźnicy dalekobieżni (K 357-387). Z uzyskanych odpowiedzi wynika, że ok. 70% przewoźnikom zmniejszyła się liczba przystanków, na których zatrzymywali się do momentu ubiegania się o nowe Zezwolenia. Większość z nich wskazała, że w ich ocenie nowe zasady korzystania przez nich z przystanków komunikacji miejskiej na terenie Miasta są niesprawiedliwe i mają głównie na celu ochronę przewoźnika miejskiego Chełmskich Linii Autobusowych sp. z o.o. (K 395-416, 618-628). Jednym z przewoźników dalekobieżnych, który 30 stycznia 2013r. zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w Chełmie o wyrażenie zgody na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej położonych w granicach administracyjnych Miasta, był Przewóz Osób Szalewicz, Szalewicz Sp. Jawna z Ruda Huta . Przedsiębiorca do 8 kwietnia 2013r. posiadał Zezwolenie wydane 23.07.2009r. na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na trasie Ruda-Chełm Dworzec PKP i Wola Uhruska-Chełm. Były to dwie linie Nr 120 i 120W (K 58) . W ramach tego Zezwolenia przedsiębiorca zatrzymywał się na 17 przystankach na terenie Miasta. Ubiegając się o nowe Zezwolenie musiał dostarczyć nową Umowę zawartą z Zarządem Dróg Miejskich w Chełmie, wskazującą przystanki autobusowe na terenie Miasta, na których może się zatrzymywać i zasady korzystania z tych przystanków. Przewoźnik do wniosku o zawarcie Umowy na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej położonych na terenie Miasta załączył rozkład jazdy z przystankami, na których dotychczas się zatrzymywał. Do wniosku załączone były rozkłady jazdy dla Linii Nr 120 Ruda-Chełm i Linii Nr 121 Dworzec PKP-Lubelska –Ceramiczna (jako komunikacji miejskiej) ( K47- 51) . 9 Przewoźnik został wezwany do uzupełnienia braków wniosku. Następnym pismem z dnia 06.03.2013r. przedsiębiorca zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich w Chełmie o wyrażenie zgody na korzystanie z przystanków na trasie linii 120 Ruda-Chełm i 120W Wola Uhruska-Chełm (K 58) . Dnia 20 marca 2013r. Umową ZDM/12/2013 udostępniono temu przewoźnikowi- w ramach nowej linii nr 120 Ruda Kolonia-Leśniczówka-Chełm oraz linii Wola Uhruska- Przymiarki-Chełm - możliwość zatrzymywania się na 6 przystankach komunikacji miejskiej położonych w Mieście, tj. na 3 dla każdej z linii. Dnia 05.04.2013r. zostało wydane Zezwolenie dla Przewóz Osób Szalewicz, Szalewicz Sp. Jawna na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii regularnej nr 120 Ruda Kolonia-Leśniczówka-Chełm. Zezwolenie jest ważne do 04.09.2016r. (K 547) . Przedsiębiorca ten posiada jeszcze Zezwolenie z dnia 02.09.2010r., ważne do 04.09.2015r., na linię 120A Ruda Huta-Chełm Dworzec PKP przez Żalin z możliwością zatrzymywania się na 4 przystankach na terenie Miasta (K 592). Pismem z dnia 15.04.2013r. przewoźnik ponownie zwrócił się o zajęcie stanowiska przez Miasto odnośnie udostępnienia mu przystanków na terenie Miasta na takich samych zasadach, jak w ramach zezwolenia z 2009r. (K-349) . Pismem z dnia 16 kwietnia 2013r. Zarząd Dróg Miejskich w Chełmie poinformował przedsiębiorcę, że przedstawiony przez niego projekt rozkładu jazdy Linii Nr 120 Ruda-Chełm-Ruda zawiera przystanki, które co do zasady nie są udostępniane przewoźnikom dalekobieżnym, w związku z czym powinien on złożyć wniosek zgodny z Uchwałą Nr XIX/219/12 Rady Miasta Chełm z dnia 13.06.2012r. (K 31, 54-55) . Przedsiębiorca poprzestał na tym i wykonuje swoje usługi w ramach Zezwoleń wskazanych wyżej i warunków Umowy zawartej z Zarządem Dróg Miejskich w Chełmie z dnia 20.03.2013r. Zmiany zasad zatrzymywania się przez przewoźnika dalekobieżnego na przystankach na terenie Miasta spotkały się z bardzo ostrymi reakcjami pasażerów, korzystających codziennie z dojazdów do pracy, szkoły, lekarza itp. z terenu Gminy Ruda Huta. Pasażerowie zaczęli organizować się i protestowali pisemnie oraz czynnie wobec konieczności przesiadania się z pojazdów przewoźnika dalekobieżnego do pojazdów komunikacji miejskiej w celu dojazdu do docelowych miejsc - przystanków, na których wcześniej zatrzymywał się ten przewoźnik (K 82-152,158,160- 168). Pismem z dnia 4.04.2013r. Prezydent Miasta Chełm poinformował autora wystąpienia w imieniu mieszkańców Miasta Chełm, powiatu chełmskiego i włodawskiego (1399 podpisów), które zostało przesłane także do wiadomości m.in. wójtom gminy Ruda Huta i Wola Uhruska, o obowiązujących zasadach udostępniania przystanków komunikacji miejskiej na terenie Miasta. Jednocześnie wyjaśniono, że Miasto jest otwarte na współpracę ze wszystkimi samorządami, w tym z Gminą Ruda Huta i Wola Uhruska w przedmiocie rozwiązania problemów komunikacyjnych mieszkańców tych Gmin. Miasto poinformowało, że istnieje możliwość, o czym już wcześniej informowano wójta Gminy Ruda Huta, podpisania porozumienia międzygminnego na utworzenie komunikacji miejskiej pomiędzy gminami wykonywanej przez operatora wewnętrznego Miasta – Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o. (K 156-157) . 10 Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym organizatorem publicznego transportu zbiorowego jest gmina, której powierzono zadanie organizacji publicznego transportu drogowego na mocy porozumienia pomiędzy gminami. Porozumienie międzygminne polega na powierzeniu przez jedną gminę drugiej gminie lub powierzeniu przez kilka gmin jednej z nich, określonych przez nie zadań publicznych. Jeżeli porozumienie międzygminne zostaje zawarte, oznacza to, że gmina przejmująca na siebie obowiązek realizacji określonego w porozumieniu zadania publicznego przejmuje na siebie prawa i obowiązki pozostałych gmin, związane z powierzonymi jej zadaniami, a gminy te mają obowiązek udziału w kosztach realizacji powierzonego zadania. Skuteczne zawarcie takiego porozumienia wymaga stosownych uchwał Rad Gmin, które są stronami wchodzą w skład takiego porozumienia. W odpowiedzi na propozycję zawarcia takiego porozumienia, wójt Gminy Ruda Huta pismem z dnia 10.04.2013r. wyraził gotowość podpisania stosownych dokumentów, które umożliwią świadczenie usług przewozu mieszkańców tej Gminy przez Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o. z wykluczeniem pkt 1,2,3 i § 6 projektu, dotyczących finansowania przez samorządy Chełmskich Linii Autobusowych sp. z o.o. przy świadczeniu przez nie usług komunikacji miejskiej na trasie Ruda Huta- Chełm i jednoczesnym wnioskiem o wyrażenie zgody na utrzymanie przebiegu „starej trasy” linii Nr 120 (usług świadczonych przez Przewóz Osób Szalewicz, Szalewicz Sp. j.) według rozkładu jazdy obowiązującego do dnia 8 kwietnia 2013r. (K 188). Pismem z dnia 18.04.2013r. Prezydent Miasta Chełm poinformował wójta Gminy Ruda- Huta, że nie przewiduje się odstępstw od zasad zawartych w Uchwale Nr XIX/219/12 w sprawie określenia zasad korzystania z przystanków położonych na terenie Miasta przez przewoźników dalekobieżnych i operatora wewnętrznego i złożył propozycję zawarcia porozumienia na okres 3 miesięcy w zakresie świadczenia usług przewozowych na trasie Ruda Huta - Chełm (Dworzec PKP) przez Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o. Wraz z tym pismem przesłano projekt porozumienia i projekt nowej linii nr 20 na trasie Ruda-Ruda Huta- Chełm (Dworzec PKP), wykonywanej przez operatora wewnętrznego Miasta Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o. Z treści projektu porozumienia wynika, że Gmina Ruda Huta i Miasto przyjmują do realizacji zadanie własne z zakresu lokalnego transportu zbiorowego, polegające na przewozie osób autobusami komunikacji miejskiej na trasie Chełm Dworzec PKP-Okszów-Nowiny-Ruda Huta-Chełm przez operatora wewnętrznego Miasta. Z przebiegu trasy i wskazanych przystanków wynika, że operator wewnętrzny miał zamiar świadczyć te usługi, jako przewoźnik miejski z możliwością zatrzymywania się na przystankach określonych w Uchwale z 2012r. dla przewoźnika miejskiego – tj. 14 przystanków komunikacyjnych (K 168-171, 451-452). Trasa projektowanej linii Nr 20 pokrywała się z trasą linii Nr 120, na której usługi świadczył poprzednio przedsiębiorca dalekobieżny - Przewóz Osób Szalewicz, Szalewicz Sp. J. Pismem z dnia 8.05.2013r. Miasto zwróciło się do wójta gminy Ruda Huta o dostarczenie uchwały Rady Gminy w zakresie zawarcia porozumienia międzygminnego z Miastem odnośnie lokalnego transportu zbiorowego. Uchwała taka nie została jednak przez wójta gminy Ruda Huta dostarczona, tym samym nie doszło do podpisania porozumienia międzygminnego. Taka sama propozycja zawarcia porozumienia, o którym mowa wyżej, została przesłana do wójta gminy Wola Uhruska. W piśmie z dnia 9.05.2013r. wójt tej Gminy 11 poinformował Miasto, że przyjęta przez Miasto w 2012r. Uchwała w sprawie wskazania przystanków do zatrzymywania się dla przewoźników dalekobieżnych i przewoźnika miejskiego drastycznie ograniczyła przewoźnikom dalekobieżnym możliwość korzystania z przystanków na terenie tego Miasta, przyjęte ceny dla świadczenia usług przewozu mieszkańców tej Gminy do Chełma przez Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o. są dumpingowe, a uruchomienie planowanej linii nr 20 zakłóci konkurencję pomiędzy przewoźnikami na tej trasie poprzez wspieranie jednego z nich. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zważył co następuje. 1. Interes publicznoprawny Podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy o ochronie (…), jest ustalenie, czy w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 w/w ustawy określa ona warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Wobec powyższego uznać należy, że regulacja ta należy do sfery prawa publicznego, a zatem instrumenty w niej przewidziane mogą być stosowane jedynie wówczas, gdy na skutek działań przedsiębiorców naruszony został interes publicznoprawny. Interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym, w każdej sprawie powinien on być ustalony i konkretyzowany. Prezes Urzędu powinien być w toku postępowania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej 1 . Ustawa o ochronie (…) ma zastosowanie, gdy jest zagrożony lub naruszony interes publiczny, polegający na zapewnieniu właściwych warunków funkcjonowania rynku 2 . Jedynie bowiem w warunkach niezniekształconej konkurencji przedsiębiorcy i konsumenci mają gwarancję realizacji konstytucyjnej wolności gospodarczej i ochrony swoich praw, której istotą jest współzawodnictwo przedsiębiorców w celu uzyskania przewagi na rynku, pozwalającej na osiągnięcie maksymalnych korzyści ekonomicznych ze sprzedaży towarów i usług oraz maksymalne zaspokojenie potrzeb konsumentów przy jak najniższej cenie. Należy podkreślić, że istnienie interesu publicznego musi być oceniane przez pryzmat szerszego spojrzenia, uwzględniającego całość negatywnych skutków działań przedsiębiorców na określonym rynku 3 . Ustawa o ochronie (…) chroni konkurencję jako zjawisko o charakterze instytucjonalnym, charakteryzujące funkcjonowanie gospodarki. Dobrem objętym ochroną przez przepisy ustawy o ochronie (…) jest samo istnienie konkurencji jako atmosfery, w jakiej prowadzona jest działalność gospodarcza. Naruszenie interesu publicznego ma miejsce wówczas, gdy zachowanie przedsiębiorcy, będące przedmiotem postępowania antymonopolowego wywołało lub mogło wywołać na 1 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt: XVII Ama 108/00. 2 Wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt: I CKN 1217/98. 3 Wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 24 lipca 2003 r., sygn. akt: I CKN 496/01, wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt: III SK 40/07. 12 rynku niekorzystne – z punktu widzenia celów ustawodawstwa antymonopolowego – skutki w postaci wpływu na ilość, jakość, cenę towarów lub zakres wyboru dostępny konsumentom lub innym nabywcom. Z punktu widzenia dopuszczalności zastosowania ustawy o ochronie (…) liczba podmiotów dotkniętych skutkami praktyki ograniczającej konkurencję jest nieistotna, wystarczającym jest bowiem, że zachowanie przedsiębiorcy wyczerpuje znamiona antykonkurencyjnej praktyki 4 . Wskazać również należy, że ochrona konkurencji „obejmuje także istnienie samego stanu realnego zagrożenia dla zasad swobodnej konkurencji. Stan takiego potencjalnego zagrożenia jest bowiem oceniany z punktu widzenia interesu publicznego (…) jako stan niewłaściwy, a tym samym niedopuszczalny” 5 . Miastu został postawiony zarzut nadużywania pozycji dominującej na lokalnym rynku udostępniania przystanków komunikacji miejskiej znajdujących się w jego obszarze administracyjnym poprzez odmowę wyrażenia zgody na korzystanie z części tych przystanków przez przewoźnika dalekobieżnego przy równoczesnej propozycji przejęcia od Gminy Ruda Huta zadania własnego polegającego na zaspokajaniu lokalnych potrzeb użyteczności publicznej w zakresie zbiorowego transportu publicznego, tj. wykonywania go za pomocą zależnego podmiotu wewnętrznego- Chełmskich Linii Autobusowych sp. z o.o., w postaci propozycji uruchomienia linii autobusowej nr 20 pokrywającej się z linią nr 120 Ruda-Chełm-Ruda, która obsługiwana jest przez tego przewoźnika dalekobieżnego, co mogło przeciwdziałać ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na rynkach lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, do których należą przewozy linii 120. Przedmiotowa sprawa dotyczy podejrzenia nadużycia pozycji dominującej, które potencjalnie może dotknąć nieograniczoną liczbę przedsiębiorców działających lub chcących działać na rynku właściwym, a zatem przesłanka interesu publicznego została spełniona. Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie (…) zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców, które polega na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania lub rozwoju konkurencji. Określenie przedsiębiorcy. Przedmiotem niniejszego postępowania jest praktyka dotycząca nadużywania pozycji dominującej przez przedsiębiorcę. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie (…) pod pojęciem „przedsiębiorcy” należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy z dnia 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. z 2013r. poz. 672) oraz: a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w 4 Wyrok Sądu NajwyŜszego z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt: III SK 2/08. 5 Wyrok SN z 24 lipca 2003 r., I CKN 496/01, Dz.Urz.UOKiK 2004/1/283. 13 rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej; b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu; c) osobę fizyczną, która posiada kontrolę nad co najmniej jednym przedsiębiorcą, choćby nie prowadziła działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli podejmuje dalsze działania podlegające kontroli koncentracji; d) związek przedsiębiorców. Wskazany wyżej przepis obejmuje swoją dyspozycją Miasto jako osobę prawną pod warunkiem świadczenia lub organizowania przez nią konkretnych usług o charakterze użyteczności publicznej. Co prawda ustawa o ochronie (…) nie definiuje pojęcia „usług o charakterze użyteczności publicznej” jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zakres takich usług można ustalić poprzez wskazanie celu, któremu ma służyć ich realizacja, a zadania mające charakter użyteczności publicznej należy rozumieć możliwie jak najszerzej (patrz: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16.08.2007r., sygn. akt VI Aca 1260/06). Miasto, wypełniając zadania własne polegające na zaspakajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie miejskich dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 594), niewątpliwie świadczy usługi o charakterze użyteczności publicznej. Pogląd, że gmina (miasto) posiada legitymację bierną do występowania jako strona postępowania antymonopolowego jest przyjęty i utrwalony w orzecznictwie antymonopolowym i poparty orzeczeniami Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII AmA 117/08, XVII AmA 3/11). Wobec tego Miasto Chełm spełnia wszystkie kryteria, określone w definicji przedsiębiorcy, o których mowa w art. 4 ustawy o ochronie (…), co pozwala traktować je jako przedsiębiorcę w postępowaniu antymonopolowym. Określenie rynku właściwego Oceniane przez organ antymonopolowy zachowania podmiotów gospodarczych odbywają się w strukturze rynkowej, dlatego zasadnicze znaczenie ma określenie rynku właściwego w każdej sprawie, czyli rynku towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę, właściwości, w tym jakość, są uznawane przez nabywców za substytuty oraz są szeroko oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i kosztów transportu, panują zbliżone warunki konkurencji- art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie (…). Przez rynek właściwy rozumie się zatem, rynek w ujęciu produktowym i geograficznym. W niniejszej sprawie za rynek produktowy należy uznać rynek udostępniania przystanków autobusowych w komunikacji publicznej. Produkt ten nie ma substytutów. Na terenie Miasta wsiadanie i wysiadanie z pojazdów komunikacji publicznej jest możliwe wyłącznie na wyznaczonym do tego celu przystanku. 14 Stosownie do art. 4 pkt 8a ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1414): przystanek to miejsce przeznaczone do wsiadania i wysiadania pasażerów na danej linii komunikacyjnej, oznaczone w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym, z informacją o rozkładzie jazdy, z uwzględnieniem godzin odjazdów środków transportowych przewoźnika drogowego uprawnionego do korzystania z tego miejsca . Jako rynek w aspekcie geograficznym określono w niniejszej sprawie lokalny rynek obejmujący obszar administracyjny Miasta Chełm, gdzie Miasto jest właścicielem i zarządcą 184 przystanków komunikacji miejskiej, co do których wydaje decyzje odnośnie możliwości korzystania z nich przez przewoźników świadczących usługi publicznych przewozów pasażerskich. Pozostała część przystanków znajduje się na dwóch dworcach autobusowych i zarządzana jest przez inne podmioty. Zatem, rynkiem właściwym w niniejszej sprawie, na którym mogło dojść do nadużycia pozycji dominującej przez Miasto jest lokalny rynek udostępniania przystanków komunikacji miejskiej na obszarze administracyjnym Miasta Chełm. Z kolei rynkiem, na którym mogło mieć miejsce ograniczenie konkurencji są rynki lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, do których należą przewozy na linii 120, na których działają przedsiębiorcy świadczący usługi w zakresie regularnego zbiorowego transportu pasażerskiego na liniach komunikacyjnych kończących się lub zaczynających na przystankach zlokalizowanych w granicach administracyjnych miasta Chełm. W niniejszej sprawie działalność Miasta na rynku właściwym przejawiająca się z jednej strony w odmowie wyrażenia zgody na zatrzymywanie się przez przewoźników dalekobieżnych na przystankach komunikacji miejskiej przypisanych prawem miejscowym tylko operatorowi wewnętrznemu, a z drugiej strony złożeniem przez Miasto gminom ościennym (Ruda Huta i Wola Uhruska) propozycji zawarcia porozumienia międzygminnego tworzącego komunikację miejską pomiędzy tymi gminami obsługiwaną przez operatora wewnętrznego Miasta na takiej samej linii, na której usługi chciał świadczyć przewoźnik dalekobieżny- Przewóz Osób Szalewicz, Szalewicz Sp. j. z Gminy Ruda Huta, skutkować mogła ograniczeniem konkurencji na rynkach lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, do których należą przewozy na linii 120 . Przedsiębiorca, który chciałby konkurować na tej linii z operatorem wewnętrznym, który ma możliwość zatrzymywania się na terenie Miasta na dużo większej ilości przystanków, aniżeli przewoźnik dalekobieżny, nie ma zapewnionych równych warunków konkurowania o przewóz pasażerów na tej trasie, w porównaniu do operatora wewnętrznego Miasta. Reasumując, w niniejszej sprawie jako rynek właściwy, na którym mogło mieć miejsce nadużywanie pozycji dominującej przez Miasto uznano lokalny rynek udostępniania przystanków w komunikacji miejskiej, na obszarze administracyjnym Miasta Chełm. Z kolei rynkami, na którym mogło mieć miejsce ograniczenie konkurencji są rynki lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, do których należą przewozy na linii 120. 15 Pozycja dominująca Miasta na rynku właściwym Możliwość stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję, polegających na nadużywaniu pozycji dominującej uzależniona jest od uprzedniego ustalenia, czy Miasto posiada pozycję dominującą na określonym wyżej rynku właściwym. Ustawa o ochronie (…), w art. 4 pkt 10, definiuje pozycję dominującą jako pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym stopniu niezależnie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów. Domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział na rynku przekracza 40%. W toku postępowania antymonopolowego wykazane zostało, że Miasto posiada pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 pkt 10 ustawy o ochronie (…) na lokalnym rynku udostępniania przystanków komunikacji miejskiej w jego granicach administracyjnych. W świetle art. 19 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2013, poz. 260) w granicach miast na prawach powiatu, którym jest Miasto Chełm, zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest Prezydent Miasta. W zakresie powyższych uregulowań wyłącznie Miasto jest uprawnione do wyrażania zgody na korzystanie z przystanków zlokalizowanych na jego terenie przez inne podmioty tj. przystanków komunikacji miejskiej. Miasto, jako jedyny właściciel przystanków zlokalizowanych przy drogach znajdujących się w jego granicach administracyjnych, nie spotyka się niemal z żadną konkurencją na tak określonym rynku właściwym, z wyjątkiem przystanków zlokalizowanych na dworcach autobusowych, które z uwagi na niewielką liczebność nie stanowią z punktu widzenia przewoźników wystarczającej alternatywy dla przystanków pozostających w posiadaniu Miasta. Miasto posiada zatem status dominanta na lokalnym rynku udostępniania przystanków komunikacji miejskiej znajdujących się w jego granicach administracyjnych, ale także jest monopolistą w zakresie tworzenia i likwidacji przystanków autobusowych komunikacji miejskiej położonych na jego obszarze. Te wszystkie okoliczności świadczą o pozycji dominującej Miasta, co pozwala działać mu niezależnie od kontrahentów, którymi są w rozpatrywanej sprawie przedsiębiorcy zajmujący się regularnym zbiorowym przewozem osób w krajowym transporcie drogowym. Tym samym zasadne jest przyjęcie, że Miasto posiada pozycję dominującą na lokalnym rynku udostępniania przystanków komunikacji miejskiej znajdujących się na liniach komunikacyjnych biegnących w obszarze administracyjnym tego Miasta. Pozycja, jaką Miasto posiada na tym rynku, pozwala mu wpływać na warunki konkurencji na innych rynkach lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, do których należą przewozy na linii 120. Tym samym, rynki wykonywania regularnych przewozów osób w transporcie krajowym są uzależnione od rynku udostępniania przystanków komunikacji miejskiej położonych w obszarze administracyjnym Miasta. Uzależnienie to - jak wyżej wskazano - ma wymiar prawny. Oznacza to, że Miasto może wpływać na stan konkurencji na rynkach lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, do których 16 należą przewozy na linii 120 poprzez określenie nierównych zasad dostępu i korzystania z przystanków komunikacji miejskiej przez konkurujących ze sobą przewoźników na liniach wykraczających poza obszar administracyjny Miasta. Nadużywanie pozycji dominującej przez Miasto na rynku właściwym, jako praktyka ograniczająca konkurencję Posiadanie pozycji dominującej samo przez się nie stanowi naruszenia prawa. Naruszeniem takim jest natomiast nadużywanie przez przedsiębiorcę posiadanej pozycji dominującej, na rynku właściwym . W niniejszej sprawie należało zatem rozstrzygnąć, czy Miasto - poprzez odmowę przedsiębiorcy Przewóz Osób Szalewicz Szalewicz Sp. j. w Rudej Hucie prowadzącemu działalność gospodarczą w zakresie regularnego zbiorowego przewozu osób na trasie linii nr 120 Ruda-Huta-Chełm-Ruda w ramach publicznego transportu zbiorowego udzielenia zgody na korzystanie z przystanków: „Chełm, ul. Okszowska”, „Chełm, ul. Kamena”, „Rondo Kamena”, „Chełm, ul Armii Krajowej- Ogrodowa”, „Chełm, Al. Armii Krajowej – PKS”, „Chełm, „Al. I Armii Wojska Polskiego / ZDZ”, „Chełm Al. I Armii Wojska Polskiego / Os. Koniczynka”, „Chełm, ul. Hrubieszowska / Wiejska”, „Chełm, ul. Hrubieszowska / E. Plater”, „Chełm, ul. Litewska / Żeromskiego”, „Chełm, ul. Litewska / Batorego”, „Chełm, ul. Ks. Brzózki”, „Chełm, ul. Plac Niepodległości”, „Chełm, ul. J. Piłsudskiego / Szwoleżerów”, „Chełm, Dworzec PKP”, przy równoczesnej propozycji przejęcia od Gminy Ruda Huta zadania własnego polegającego na zaspokajaniu lokalnych potrzeb użyteczności publicznej w zakresie zbiorowego transportu publicznego, tj. wykonywania go za pomocą zależnego podmiotu wewnętrznego- Chełmskich Linii Autobusowych sp. z o.o. w postaci propozycji uruchomienia linii autobusowej nr 20 pokrywającej się z linią nr 120 Ruda-Chełm-Ruda - mogło przeciwdziałać ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na rynkach lokalnych autobusowych przewozów pasażerskich, do których należą przewozy na linii 120. Zakazując nadużywania pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców ustawa o ochronie (…) w art. 9 ust. 2 zawierającym przykładowy katalog praktyk ograniczających konkurencję, za przejawy nadużywania pozycji dominującej uznaje w szczególności przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Podstawą postawionego w przedmiotowym postępowaniu antymonopolowym zarzutu jest odmowa przez Miasto udostępnienia przystanków na terenie Chełma przewoźnikowi świadczącemu usługi przewozu osób na trasie Ruda Huta–Chełm przy równoczesnej propozycji zgłoszonej Gminie Ruda Huta organizacji przewozu na tej trasie, jako przewozów miejskich wykonywanych przez operatora wewnętrznego Miasta, który ma możliwość zatrzymywania się w Mieście na większej ilości przystanków aniżeli przewoźnik obsługujący linię Nr 120 Ruda Huta – Chełm. 17 Art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) zakazuje przedsiębiorcom posiadającym pozycję dominującą na rynku stwarzania barier dla powstania, bądź rozwoju konkurencji. Wskazać należy, że ustawa antymonopolowa nie definiuje, co należy rozumieć przez pojęcie konkurencja. Konkurencję należy rozumieć jako rywalizację pomiędzy przedsiębiorcami, którzy poprzez oferowanie korzystniejszych warunków transakcji dążą do przyciągnięcia klientów. Konkurencja wywołuje presję na dotychczasowych uczestników rynku, by stale podnosili produkcyjną i dynamiczną efektywność działania. 6 Określony w art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy antymonopolowej zakaz nakłada na dominanta rynkowego obowiązek takiego działania, które nie stwarza innym uczestnikom obrotu rynkowego barier ograniczających możliwość skutecznego konkurowania w warunkach gospodarki rynkowej. Istotą tej praktyki jest więc negatywne oddziaływanie przedsiębiorcy posiadającego pozycję dominującą na rynek, „ które zapobiega ukształtowaniu się na rynku sytuacji, która pozwala na wejście na ten rynek nowych podmiotów lub umożliwia ekonomicznie uzasadnione funkcjonowanie i rozwój pozostałych uczestników rynku ” 7 . W świetle orzecznictwa, praktyka ta „ polega zarówno na faktycznym uniemożliwieniu rozpoczęcia lub dalszego prowadzenia działalności na danym rynku, jak i na uczynieniu tej działalności nieopłacalną lub mniej opłacalną niż w warunkach panujących na rynku konkurencyjnym, jak i na podejmowaniu działań niezwiązanych z merytoryczną rywalizacją między konkurentami a ukierunkowaną na zniechęcenie konkurenta do dalszej ekspansji na rynku, na którym działa ” 8 . Negatywny wpływ dominanta na konkurencję może przejawiać się m.in. w stwarzaniu barier wejścia na rynek 9 , podejmowaniu działań zniechęcających konkurentów do ekspansji na rynku, na którym działają 10 i eliminowaniu potencjalnej możliwości powstania konkurencji na rynku 11 . Ustawa o ochronie (…) zakazuje zarówno działania jak i zaniechania 12 o opisanym celu lub skutku, niezależnie od intencji przedsiębiorcy i świadomości naruszenia zakazu. Uzasadnieniem tego zakazu jest potrzeba zachowania skutecznej konkurencji na rynku (funkcjonowania mechanizmu konkurencji). W „ustawie o ochronie (…)” brak jest legalnej definicji pojęcia „nadużywanie pozycji dominującej”. Praktyki mające postać nadużycia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 tej ustawy to zachowania zasadniczo legalne w obrocie gospodarczym, które delegalizuje szczególna pozycja rynkowa przedsiębiorcy dominującego. O tym, czy dany przedsiębiorca nadużywa posiadanej pozycji dominującej, rozstrzygać powinna niezgodność jego zachowań z celami prawa antymonopolowego. Nadużycie pozycji dominującej jest zjawiskiem o charakterze obiektywnym, a prawo zmierza do przeciwdziałania i zwalczania wszelkich zachowań stanowiących takie nadużycie, bez względu na intencje dominanta. Przepis art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) nakłada zatem na dominantów obowiązek takiego zachowania, które nie stwarza innym uczestnikom rynku barier ograniczających ich możliwość skutecznego konkurowania w ramach gospodarki rynkowej i nie wpływa negatywnie na strukturę rynku. Wynika to z faktu, iż im więcej jest konkurentów na danym rynku, tym mniej jest możliwości 6 D. Miąsik,, T.Skoczny w: T. Skoczny, A. Jurkowka, D. Miąsik (red.) „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, C.H.BECK, Warszawa 2009, s. 42. 7 D. Miąsik (w:) T. Skoczny, D. Miąsik, A. Jurkowska (red.) , op. cit. , s. 670. 8 Wyrok SN z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt III SK 30/07. 9 Wyrok SOKiK z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt XVII AmA 36/06. 10 Wyrok SN z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt III SK 30/07. 11 D. Miąsik (w:) T. Skoczny, D. Miąsik, A. Jurkowska (red.), op. cit. , s. 682. 12 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 15 maja 1996 r., sygn. akt XVII Amr 21/96. 18 jednostronnego dyktowania przez przedsiębiorców warunków umów niezależnych od konkurentów i kontrahentów. Miasto, jak wskazano w ustaleniach faktycznych tej sprawy, jest właścicielem i zarządcą przystanków komunikacji miejskiej w liczbie 184 zlokalizowanych w jego granicach administracyjnych. Stosownie do art. 140 kodeksu cywilnego może ono w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego korzystać z tych przystanków zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i dochody, jak również nimi dysponować. Jedną z ustaw, do których przepis powyższy odsyła dla określenia granic wykonywania prawa właściciela jest ustawa o ochronie (…). W niniejszej sprawie - jak wykazano powyżej - Miasto posiada pozycję dominującą na rynku udostępniania przystanków komunikacji miejskiej w jego granicach administracyjnych. Z prawa tego korzysta udzielając zgody na zatrzymywanie się na tych przystankach przez przewoźników wykonujących regularne przewozy w komunikacji krajowej. W tym celu podpisuje z przewoźnikami stosowne umowy cywilno-prawne, w których wskazuje im przystanki, na których mogą się zatrzymywać. Ten tryb wyrażania zgody na korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej na terenie Miasta obowiązuje zarówno przewoźników dalekobieżnych jak i operatora wewnętrznego Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o., które zostały powołane tylko do świadczenia usług komunikacji miejskiej, czyli w granicach administracyjnych Miasta. W uchwale nr XIX/219/12 Rady Miasta Chełm z dnia 13 czerwca 2012 r. w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych na terenie Miasta Chełm, których właścicielem lub zarządcą jest Miasto Chełm, warunków i zasad korzystania z nich, Miasto, stosownie do obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, dokonało podziału udostępnianych przystanków ze względu na rodzaj prowadzonej przez przewoźnika działalności gospodarczej i wyodrębniło: - przewozy miejskie, wykonywane tylko na terenie Miasta (łączna ilość udostępnianych przystanków - 184, tj. wszystkie przystanki w Mieście) oraz - przewozy dalekobieżne, których początek lub koniec rozpoczyna się w mieście i innych miejscowościach (ilość udostępnianych przystanków - 45). Do 2010 roku przewoźnicy dalekobieżni mogli się zatrzymywać na wszystkich przystankach w Mieście niezależnie od kierunku, z którego do Miasta wjeżdżali lub w którym je opuszczali. Od 2010r. pomimo niezadowolenia przewoźników dalekobieżnych- przewozy były przez nich kontynuowane na nowych zasadach. W kwietniu 2013r. Miasto po zawarciu umowy o udostępnienie przystanków komunikacji miejskiej na jego terenie przewoźnikowi dalekobieżnemu świadczącemu usługi przewozu osób na linii nr 120 Ruda Huta – Chełm-Ruda i linii nr 120W Wola Uhruska – Chełm udostępniło 6 z dotychczasowych 17 przystanków umożliwiając przewoźnikowi zatrzymywanie się jedynie na najkrótszej trasie łączącej wjazd do miasta z dworcami. Jednocześnie Miasto – w odpowiedzi na protesty mieszkańców - wystąpiło do gminy Ruda-Huta i Wola Uhruska z propozycją zawarcia porozumienia międzygminnego, którego przedmiotem byłoby świadczenie usług przewozów z terenu tych Gmin do Chełma przez operatora 19 wewnętrznego Miasta Chełmskie Linie Autobusowe sp. z o.o. (pismo z dnia 05.04.2013r.). Zaproponowana Gminie Ruda Huta nowa linia nr 20 pokrywała się z linią nr 120 Ruda Huta – Chełm – Ruda obsługiwaną do 08 kwietnia 2013r. i częściowo z nową linią 120 Ruda Huta-Leśniczówka – Chełm przez przewoźnika dalekobieżnego z terenu gminy Ruda Huta. Miasto poinformowało, że nie przewiduje się żadnych odstępstw od przyjętych w uchwale zasad, i tylko operator miejski może korzystać z wszystkich przystanków na terenie Miasta, natomiast przewoźnicy dalekobieżni – wyłącznie z wyznaczonych. Z analizy materiału dowodowego wynika zatem, że odmowa przedsiębiorcy dalekobieżnemu udostępnienia przystanków w niniejszej sprawie była efektem obowiązującej Uchwały nr XIX/219/12 Rady Miasta Chełm z dnia 13 czerwca 2012 r. w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych na terenie Miasta Chełm, których właścicielem lub zarządcą jest Miasto Chełm, warunków i zasad korzystania z nich. Uchwała Rady Miasta jest aktem prawa lokalnego, co oznacza, że Miasto nie mogło udostępnić przedsiębiorcy przystanków w zakresie szerszym, niż ten wynikający z wiążącej uchwały. Jednocześnie, uwzględniając datę uchwały (tj. czerwiec 2012r.) oraz datę złożenia propozycji zawarcia porozumienia międzygminnego (kwiecień 2013r.), brak jest w zgromadzonym materiale dowodowym podstaw do stwierdzenia takiego związku między nimi, który wskazywałby na to, że celem odmowy przedsiębiorcy udostępnienia przystanków przez Miasto było ograniczenie konkurencji na rynku. Zauważyć także należy, że Miasto – pomimo złożenia takiej oferty - w efekcie nie rozpoczęło jednak świadczenia usług na linii, na której świadczy przewozy przedsiębiorca, a zatem nie stało się konkurentem dla tego przewoźnika dalekobieżnego. W tej sytuacji dalsze badanie, czy doszło do ewentualnych innych naruszeń ustawy o ochronie (…), jest bezprzedmiotowe. Stosownie do art. 83 w związku z art. 84 ustawy o ochronie (…) , w sprawach w niej nieuregulowanych, do postępowania przed Prezesem Urzędu stosuje się – z wyłączeniem spraw dotyczących dowodów – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei dyspozycja art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, iż organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w związku z tym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. 20 Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Postawiony Miastu zarzut nadużycia pozycji dominującej nie potwierdził się w toku prowadzonego w tej sprawie postępowania antymonopolowego ze względu na wskazaną wyżej argumentację. Tym samym zasadne jest umorzenie niniejszego postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie (…). Tym samym orzeczono jak w sentencji niniejszej decyzji. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 184) w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101, ze zm.) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie. Z upoważnienia Prezesa UOKiK Ewa Wiszniowska Dyrektor Delegatury w Lublinie Otrzymuje: Pełnomocnik Miasta Chełm