RWR-3/2015

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA WE WROCŁAWIU 50-224 Wrocław, Plac Strzelecki 25 tel.(071) 323 63 80, fax (071) 323 63 98 e-mail: wroclaw@uokik.gov.pl Wrocław, 28 kwietnia 2015 r. RWR 411 - 11/14/ZK Decyzja RWR 3/2015 Na podstawie art. 105 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 10 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 945) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy oraz § 4 ust.1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego z urzędu przeciwko Parafii Rzymsko - Katolickiej p.w. św. Walentego w Lubiążu, – w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza się postępowanie wszczęte w sprawie nadużywania przez Parafię Rzymsko - Katolicką p.w. św. Walentego w Lubiążu pozycji dominującej na rynku usług cmentarnych na cmentarzach parafialnych w Lubiążu i Zagórzycach, poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania i rozwoju konkurencji na rynku usług pogrzebowych w drodze ograniczania przedsiębiorcom wykonującym usługi pogrzebowe możliwości samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych na tych cmentarzach, co mogło stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnienie 1.1. W związku z powziętą przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, [zwanego dalej także „Prezesem Urzędu” lub „organem antymonopolowym”] zawiadomieniem, Prezes Urzędu wszczął postanowieniem nr 234/2008 z dnia 6 października 2008r. postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy w związku z działaniem (…) prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Dom (…) oraz Parafii Rzymsko – Katolickiej p.w. św. Walentego Męczennika w Lubiążu dotyczącym wykonywania usług pogrzebowych na cmentarzach parafialnych, nastąpiło naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uzasadniające 2 wszczęcie postępowania antymonopolowego, w tym, czy sprawa ma charakter antymonopolowy. 1.2. Mając na uwadze wyniki postępowania wyjaśniającego sygn. akt RWR 400 53/13/ZK, organ antymonopolowy postanowieniem nr 173/2014 z dnia 10 września 2014 roku wszczął z urzędu przeciwko Parafii Rzymsko – Katolickiej p.w. św. Walentego Męczennika w Lubiążu postępowania antymonopolowe pod zarzutem nadużywania pozycji dominującej na rynku usług cmentarnych na cmentarzach parafialnych w Lubiążu i Zagórzycach, poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania i rozwoju konkurencji na rynku usług pogrzebowych w drodze ograniczania przedsiębiorcom wykonującym usługi pogrzebowe możliwości samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych na tych cmentarzach, co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocześnie punktem II ww. postanowienia nr 173/2014, Prezes Urzędu na podstawie art. 73 ust. 1 i 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zaliczył w poczet dowodów całość informacji zebranych w toku postępowania wyjaśniającego. Dowód: 1.3. W odpowiedzi na stawiane zarzuty w piśmie z dnia 1 października 2014 r. Parafia wskazała, iż jej zdaniem zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Podała, iż (…) jest związany z nią umową, która nakłada na niego obowiązek współpracy z rodziną zmarłego oraz każdą firmą pogrzebową. Nie oznacza to jednak aby (…) utrudniał wykonywanie usług pogrzebowych cmentarzu parafialnym innym zakładom pogrzebowym lub tez posiadał wyłączność na wykonywanie takich usług jak kopanie i zasypywanie grobów. Okoliczność, iż inny przedsiębiorca pogrzebowych uiścił na rzecz (…) opłatę, która była uwidoczniona w tabeli opłat cmentarnych oznacza jedynie, że przedsiębiorca ten zlecił dokonanie takiej czynności. Usługa ta jest widoczna w tabeli opłat tylko dlatego, aby rodzina zmarłego, czy każda firma pogrzebowa, która chciałaby skorzystać z usług (…) wiedziała, ile ona kosztuje. Parafia podniosła, iż (…) wykonuje tę usługę jedynie na wniosek rodziny zmarłego lub innej firmy pogrzebowej. Wskazała również, iż zgodnie z zasadą swobody umów dopuścić należy sytuację, w której jedna z firm organizuje pochówek, zaś druga wykonuje usługę kopania i formowania mogiły. Parafia podkreśliła, iż nigdy nie faworyzowała żadnej firmy pogrzebowej wykonywania jakichkolwiek czynności pogrzebowych na cmentarzach. Parafia podniosła również, iż nie może odpowiadać za sposób podziału rynku usług pogrzebowych. To rynek decyduje o tym, do kogo trafiają rodziny zmarłych. Postawione zarzuty są niesprawiedliwe i krzywdzące, w szczególności w sytuacji, w której Parafia w sposób należyty wywiązuje się z obowiązku dbania o dobro cmentarza, powierzając jego opiekę wyspecjalizowanej firmie pogrzebowej. Dowód: k. 8-9,19, 28, 40-41. . 2. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny. Na terenie Gminy Wołów działa Parafia Rzymsko Katolicka pod wezwaniem Św. Walentego Męczennika w Lubiążu [zwana dalej również Parafią]. Do Parafii należą dwa cmentarze parafialne położone w Lubiążu przy ul. Nadodrzańskiej oraz w Zagórzycach. Czynności administrowania powyższymi cmentarzami zostały powierzone przez Parafię (…) prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą (…). 3 Dowód: pismo Parafii: k. 15-16 akt postępowania o sygn.. RWR 400-53/13/ZK Umowa pomiędzy (…) a Parafią została zawarta w dniu 30 września 2011 r. Przedmiotem tej umowy jest zlecenie (…0 wykonywanie czynności z zakresu opieki na cmentarzem w Lubiążu oraz Zagórzycach. Zgodnie z jej treścią (…) zobowiązał się do: a) przygotowania miejsca do pochówku (kopanie i uformowanie mogiły) w przypadku, gdy zwróci się o to do niego rodzina zmarłego lub inna firma pogrzebowa w takim czasie, aby dotrzymać terminu pochówku; b) racjonalnego wykorzystania miejsc pochówku poprzez wskazanie ich rodzinom oraz uczestniczącym w pochówku firmom pogrzebowym, zgodnie z ustalonym planem; c) wywozu kontenerów z odpadami; d) koszenia trawników i nieczynnych pól grobowych w obrębie cmentarza, przycinania drzew, krzewów, odchwaszczania dróg i alei wewnątrz cmentarza. (…) został jednocześnie upoważniony do pobierania w imieniu i na rzecz Parafii opłat cmentarnych, przeznaczonych na cele statutowe Kościoła, których wysokość określona została w załączniku do umowy. W umowie tej znalazł się również zapis o treści: „W celu uniknięcia wątpliwości, strony zgodnie postanawiają, iż zawarcie niniejszej umowy nie oznacza udzielenia wyłączności Wykonawcy na wykonywanie na cmentarzu czynności pogrzebowych (w szczególności pochówku, prowadzenia ceremonii pogrzebowych, kopanie i formowania mogiły itp.), do wykonywania których na cmentarzu uprawniona są na równi z Wykonawcą także inne firmy pogrzebowe.” Dowód: Umowa z dnia 30.09.2011r.: k. 17-20 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK Zgodnie z Regulaminami cmentarzy parafialnych czas i rodzaj pogrzebu, rodzaj grobu, miejsce na cmentarzu uzgadnia się z administratorem cmentarza w kancelarii parafialnej lub zarządcą cmentarza w Wołowie przy ul. Panieńskiej 1, gdzie należy przedłożyć oryginał aktu zgonu z Urzędu Stanu Cywilnego i kartę zgonu do celów pochówku. Dowód: regulaminy cmentarzy parafialnych: k. 21-22 oaz k. 24-25 akt postępowania o sygn. RWR 400- 53/13/ZK Cennik opłat cmentarnych obowiązujący na cmentarzu w Zagórzycach kształtuje się następująco: Miejsce pod grób ziemny na 20 lat (pokładne) 100 zł Miejsce pod grób murowany na 20 lat 200 zł Rezerwacja miejsca pod grób na 20 lat 200 zł Jednorazowy wjazd na cmentarz zakładu kamieniarskiego 100 zł Zezwolenie na wykonanie pochówku firmie pogrzebowej 100 zł Przygotowanie miejsca do pochówku przez wykonawcę umowy (kopanie i uformowanie mogiły) 400 zł 4 Cennik opłat cmentarnych obowiązujący na cmentarzu w Lubiążu kształtuje się zaś następująco: Korzystanie z kaplicy 20 zł Miejsce pod grób ziemny na 20 lat (pokładne) 100 zł Miejsce pod grób murowany na 20 lat 200 zł Rezerwacja miejsca pod grób na 20 lat 200 zł Jednorazowy wjazd na cmentarz zakładu kamieniarskiego 100 zł Przygotowanie miejsca do pochówku przez wykonawcę umowy (kopanie i uformowanie mogiły) 400 zł Dowód: cenniki opłat cmentarnych: k. 23 oraz k. 26 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK W toku postępowania wyjaśniającego Parafia wyjaśniła, że każda firma pogrzebowa, która zostanie wskazana przez rodzinę zmarłego może dokonać pochówku, to jest wykonać wszelkie czynności związane z jego przeprowadzeniem. Żadna firma pogrzebowa nie ma wyłączności na wykonywania poszczególnych czynności pogrzebowych. Rodzina zmarłego lub zakład pogrzebowy, który ma dokonać pochówku ustala datę oraz godzinę pogrzebu w kancelarii parafialnej, a następnie ustalane jest miejsce pochówku według szczegółowych planów cmentarza. Podała również, że opłaty wskazane w cenniku usług cmentarnych pobierane są od zakładów pogrzebowych wykonujących pochówki osobiście przez proboszcza Parafii, jak i przez (…) na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa. Wyjaśniła także, iż czynność „przygotowanie miejsca do pochówku przez wykonawcę umowy (kopanie i formowanie mogiły)” wykonuje ta firma pogrzebowa, którą wskaże rodzina, jako zajmująca się pochówkiem. Opłata za wykonanie powyższej czynności nie jest opłatą cmentarną, lecz opłatą za usługę danej firmy pogrzebowej uiszczaną przez rodzinę zmarłego na rzecz danej firmy pogrzebowej. Dowód: pismo Parafii z dnia 18.12.2013r.: k. 15-16, pismo Parafii z dnia 17.03.2014r.: k. 121 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK (…) wskazał, że nie prowadzi ewidencji firm świadczących usługi na ww. cmentarzach parafialnych. Zaprzeczył, aby rozliczał się z firmami pogrzebowymi z tytułu świadczonych przez nie usług. Wskazał, iż jedynie pobiera od nich opłaty cmentarne w imieniu Parafii. Podał, iż opłaty te wnoszone są najczęściej przez firmy pogrzebowe w imieniu rodzin, którym świadczą usługi. Podał, iż czynność przygotowania miejsca do pochówku jest czynnością polegająca na wykopaniu oraz zasypaniu grobu. Jest ona dokonywana na zlecenie firmy pogrzebowej lub rodziny. Podkreślił, iż na zarządzanych przez niego cmentarzach nie ma zakazu kopania grobów dal innych firm pogrzebowych. Dowód: pismo (…) z 17.03.2014r.: k. 62, oraz pismo z 16.04.2014r.: k. 130 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK Również w trakcie prowadzonego postępowania antymonopolowego (…) zaprzeczył aby na cmentarzach parafialnych kiedykolwiek wprowadzono zakaz wykonywania jakichkolwiek czynności pogrzebowych przez innych przedsiębiorców 5 pogrzebowych. Wskazał, iż dokonywanie przez niego czynności wykopania i zakopania grobu odbywało się na zlecenie innego przedsiębiorcy pogrzebowego. Dowód: pismo (…) z 27.11.2014r.: k. 11 akt głównych Ilość pochówków wykonanych w latach 2012 – 2014 na cmentarzach w Zagórzycach oraz Lubiążu przez (…) przedstawiają poniższe tabele: Tabela Nr 1 Ilość pochówków wykonanych w latach 2012 – 2014 na cmentarzu parafialnym w Zagórzycach Ilość pochówków wykonanych ogółem Ilość pochówków wykonanych przez (…) Udział (…) w pochówkach wykonywanych na cmentarzu Rok 2012 … … … Rok 2013 … … … Rok 2014 (do 1.10.2014r.) … … … Tabela nr 2: ilość pochówków wykonanych w latach 2012 – 2014 na cmentarzu parafialnym w Lubiążu Ilość pochówków wykonanych ogółem Ilość pochówków wykonanych przez (…) Udział (…) w pochówkach wykonywanych na cmentarzu Rok 2012 … … … Rok 2013 … … … Rok 2014 (do 1.10.2014 r.) … … … Dowód: pismo Parafii z 1.10.2014r.: k. 3 akt głównych, pismo (…) z 30.05.2014r.: k. 182, (…) z 16.04.2014r.: k. 130, pismo Parafii z 18.12.2013r.:k.15-16 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK Na cmentarzu parafialnym w Lubiążu, w latach 2011 – 2013 czynności organizowania pochówku przeprowadzał również przedsiębiorca (…). W odpowiedzi na wezwanie do udzielenia wyjaśnień wskazał on, że od czasu rozpoczęcia wykonywania zarządu ww. cmentarzem przez (…) napotyka przeszkody w wykonywaniu na nim usług pogrzebowych. W szczególności zaś nie mógł wykonywać czynności przygotowawczych związanych z przeprowadzeniem pochówku takich jak: kopanie grobu, czy też jego późniejsze zasypanie. Czynności te każdorazowo wykonywał (…) pobierając za ich wykonanie opłaty. (…) podał, iż w każdym przypadku, gdy wyrażał sprzeciw wobec takiego postępowania odmawiano mu otwarcia bram cmentarza. Informacje o wyłączności (…) na wykonywanie czynności przygotowania miejsca pochówku otrzymał on również w trakcie prowadzonej rozmowy telefonicznej. W załączeniu do pisma z dnia 9 lutego 2013 r. (…) przedłożył kopie faktur wystawionych przez (…) w sytuacji organizowania pochówku na cmentarzu parafialnym w Lubiążu (Faktura VAT Nr 133/2011 z 22.11.2011r., Faktura VAT Nr 187/2012 z 17.11.2012r., Faktura VAT Nr 7/2013 z 14.01.2013r., Faktura VAT Nr 38/2012 z 13.02.2012r.). Zgodnie z ich treścią (…) uiścił każdorazowo na rzecz zarządcy cmentarza – (…) - opłatę za wykonanie usługi 6 „Przygotowanie miejsca do pochówku (kopanie i uformowanie mogiły)” w wysokości 400 zł oraz 500 zł. W złożonych wyjaśnieniach (…) wskazał, iż czynność „przygotowanie miejsca do pochówku” obejmuje wykopanie grobu oraz zasypanie grobu. Dowód: pismo (…) z dnia 15.01.2014r.: k. 34-35, pismo (…) z 9.02.2014r.: k. 53 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK; faktury VAT: k. 54-57 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK W toku postępowania swoje stanowisko przedstawił również (…0 prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (…) kompleksowe usługi pogrzebowe (…). Wskazał on, iż w latach 2012 – 2013 nie świadczył żadnych usług pogrzebowych na terenie cmentarzy w Zagórzycach oraz Lubiążu. Jego zdaniem spowodowane to zostało ustanowieniem monopolu na tych rynkach na rzecz (…). W poprzednich latach (…) wykonał 3 pochówki na cmentarzu w Zagórzycach w 2010 r. oraz 1 pochówek na cmentarzu w Lubiążu w 2011 r. Wyjaśnił, że po zawarciu umowy o zarządzanie cmentarzami parafialnymi przez (…) pozyskanie klientów do wykonania usługi przeprowadzenia pochówku na ich terenie jest praktycznie niemożliwe. Wskazał w tym zakresie na działalność polegającą na opatrywaniu cenników, tabliczek na bramach cmentarnych, tabliczek wyłożonych w gablotach informacyjnych kościołów nazwą firmy prowadzonej przez (…). Dodał, iż nawet w przypadku otrzymania zlecenia na wykonanie pochówku na powyższych cmentarzach, do wyłącznego wykonania przez (…) pozostałyby takie czynności jak przygotowanie miejsca do pochówku (kopanie i formowanie mogiły), postawienie pomnika. Podał również, iż zarządca cmentarzy pobiera dodatkową opłatę za wjazd na cmentarz. Dowód: pismo (…) z 25.11.2013r.: k. 3-6, pismo (…) z 28.01.2014r.: k. 39-42 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK Z informacji uzyskanych od (…) wynika zaś, iż w latach 2012 – 2013, Spółka ta nie wykonywała żadnych pochówków na terenie cmentarzy w Lubiążu lub Zagórzycach. Jednocześnie przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą (…), wskazali, iż w latach 2012 – 2014 wykonywali pochówki m.in. na cmentarzu w Lubiążu. W tych sytuacjach usługi były wykonywana przez niech kompleksowo na zlecenie rodzin, zaś czynności wykopania oraz zakopania grobu była wykonywana przez (…) na ich zlecenie. Dowód: pismo (…) z 28.05.2014r.: k. 184 akt postępowania o sygn. RWR 400-53/13/ZK 3. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje: 3.1 Określenie zarzutów Parafii Rzymsko – Katolickiej p.w. św. Walentego Męczennika w Lubiążu postępowania antymonopolowe został postawiony zarzut nadużywania pozycji dominującej na rynku usług cmentarnych na cmentarzach parafialnych w Lubiążu i Zagórzycach, poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania i rozwoju konkurencji na rynku usług pogrzebowych w drodze ograniczania przedsiębiorcom wykonującym usługi pogrzebowe możliwości samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych na tych cmentarzach, co może stanowić naruszenie art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3.2 Naruszenie interesu publicznoprawnego 7 Przede wszystkim rozważenia wymaga, czy w niniejszej sprawie naruszony został interes publicznoprawny. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów celem regulacji w niej przyjętych jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsiębiorców narażonych na stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i ochrona interesów konsumentów. Tak określony cel ustawy pozwala przyjąć, iż ma ona charakter publicznoprawny i służy ochronie ogólnospołecznego interesu. Powyższe przesądza o wyłączeniu możliwości podejmowania przez organ antymonopolowy działań w celu ochrony interesów indywidualnych. Taką interpretację potwierdza orzecznictwo Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (d. Sądu Antymonopolowego). W wyroku z dnia 28.05.2001 (sygn. akt XVII Ama 82/00) sąd stwierdził, ze “ postępowanie antymonopolowe nie może dotyczyć spraw jednostkowych ”. Podobnie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 4.07.2001 (sygn. akt XVII Ama 108/00) sąd antymonopolowy zajął stanowisko, że: “ interes publiczny w postępowaniu administracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W każdej sprawie winien być on ustalony i konkretyzowany. Organ administracji - Prezes Urzędu winien być w toku i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zadań w strukturze administracji publicznej - art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotyczący ogółu, dostrzeżony przez nie określoną z góry liczbę osób, a nie jednostki, czy też określoną grupę. A zatem podstawą do zastosowania przez Prezesa Urzędu przepisów ustawy antymonopolowej winno być uprzednie stwierdzenie, że został naruszony interes publicznoprawny, a nie wyłącznie interes prawny jednostki, czy grupy ”. Podobnie na temat interesu publicznego wypowiada się Sąd Antymonopolowy w dwóch kolejnych wyrokach: z dnia 30.05.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00) i z dnia 6.06.2001 (sygn. akt XVII Ama 78/00), gdzie wyraźnie podkreśla pojęcie interesu publicznego jako “ dotyczącego ogółu ” a nie tylko określonej grupy, czy tym bardziej interesu indywidualnego podmiotu. Takie samo stanowisko wyraził również Sąd Najwyższy, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 29.05.2001 r. (sygn. I CKN 1217/98) stwierdził, że “ ustawa antymonopolowa ma charakter publicznoprawny, zatem jej celem jest służenie interesom publicznym. Ingeruje, gdy w wyniku pewnych ogólnych zjawisk zagrożona jest sama instytucja konkurencji. Nie odnosi się do ochrony roszczeń indywidualnych (...)”. Wymienione w art. 1 cele ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostały określone jako równorzędne, co sprawia, że praktyki ograniczające konkurencję obejmują nie tylko te, które godzą w konkurencję, ale również te, które – podejmowane przez przedsiębiorców posiadających pozycję dominującą – nie godząc wprost w konkurencję, naruszają inne interesy uczestników rynku. Praktyki ograniczające konkurencję można zatem podzielić na praktyki antykonkurencyjne, wywierające bezpośredni wpływ na stan lub rozwój konkurencji oraz praktyki eksploatacyjne, których istotą jest uzyskanie korzyści kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadzących działalności gospodarczej. Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie dotyczy obowiązującego wszystkich przedsiębiorców pogrzebowych, poza (…) – będącym zarządcą tych cmentarzy, zakazu samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych na cmentarzach parafialnych należących do Parafii Rzymsko – Katolickiej p.w. św. Walentego Męczennika w Lubiążu. Skutki powyższych działań naruszają interesy nieoznaczonego kręgu adresatów, a to wszystkich potencjalnych przedsiębiorców pogrzebowych prowadzących działalność gospodarczą w konkurencyjnym dla 8 administratora zakresie, jak i konsumentów, osób które uiściły już opłaty za przedmiotowe usługi lub też mogących uiścić takie opłaty w przyszłości. Działania Spółki dotykają także mieszkańców Gminy Lubiąż. Oznacza to, iż do prowadzonej przed Prezesem UOKiK sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego, niniejsze postępowanie antymonopolowe niewątpliwie toczy się w interesie publicznym, nie indywidualnym. 3.3. Status przedsiębiorcy. Przedmiotem postępowania są praktyki dotyczące nadużywania pozycji dominującej przed przedsiębiorcę (art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) Definicja legalna pojęcia „przedsiębiorcy” zawarta jest w art. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 1 powołanego artykułu, ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy, rozumie się przez to m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Parafia będąca stroną niniejszego postępowania, jak każda erygowana parafia, posiada zgodnie z kanonem 515 § 3 Kodeksu Prawa Kanonicznego osobowość prawną. Do Parafii tej należy cmentarz, na którym są dokonywane pochówki osób wyrażających taką wolę. Posiadając tytuł prawny do cmentarza, Parafia decyduje o tym, którzy przedsiębiorcy świadczący usługi cmentarne i pogrzebowe i w jakim zakresie, mogą na jego terenie wykonywać tego rodzaju usługi. Tym samym Parafia jako zarządca tego cmentarza, świadcząc i organizując dla nieokreślonego bliżej kręgu osób usługi o charakterze publicznym, jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stąd też do Parafii tej znajdują w pełni zastosowanie przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Należy wskazać, iż Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisany dnia 28.07.1993r. (Dz.U. z 1998r. Nr 51, poz. 318), w art. 5 zapewnia Kościołowi Katolickiemu swobodę w zarządzaniu oraz administrowaniu jego sprawami na podstawie prawa kanonicznego. Jednakże zgodnie z kanonem 1290 Kodeksu Prawa Kanonicznego, „To co prawo państwowe na danym terytorium postanawia odnośnie do umów, zarówno w ogólności, jak i w szczególności oraz, do zobowiązań, ma być zachowane również mocą prawa kanonicznego w odniesieniu do rzeczy podlegających władzy rządzenia Kościoła, z tymi samymi skutkami chyba, że są przeciwne prawu Bożemu lub co innego zastrzega prawo kanoniczne (…)”. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 17.05.1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zmian.), w sprawach odnoszących się do Kościoła, nie uregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się powszechnie obowiązujące przepisy prawa, o ile nie są sprzeczne z wynikającymi z niej zasadami. Wymóg taki spełnia ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Jedynym ograniczeniem w stosowaniu prawa państwowego jest treść kanonu 22 Kodeksu Prawa Kanonicznego, zgodnie z którym ustawy państwowe do których odsyła prawo kościelne, należy przestrzegać o ile nie są przeciwne prawu Bożemu i o ile prawo kanoniczne czego innego nie zastrzega. Konsekwencją powyższych uregulowań jest konieczność zastosowania się przez kościelne osoby prawne m.in. do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z wyłączeniem spraw związanych z kultem religijnym. 3.4. Ustalenie rynku właściwego Ponieważ zachowania podmiotów odbywają się w strukturze rynkowej istotne znaczenie ma określenie rynku właściwego w sprawie, czyli – zgodnie z art.4 pkt 9) ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – rynku towarów, które ze względu na ich 9 przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty (rynek produktowy) oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i kosztów transportu, panują zbliżone warunki konkurencji (rynek geograficzny). Zatem, przez rynek właściwy, rozumie się zarówno rynek w ujęciu produktowym jak i geograficznym. Rynek w ujęciu produktowym obejmuje te wszystkie usługi, które są uznawane przez konsumentów za wzajemnie wymienne lub substytucyjne ze względu na ich właściwości, ceny i przeznaczenie. Rynek właściwy w ujęciu produktowym wyznaczany jest według stosowania wąskich kryteriów segmentacji takiego rynku. Kryteria te muszą wynikać z obiektywnych parametrów towarów, mających zasadniczy wpływ na ich zakup przez nabywców. W każdej sprawie są nimi przede wszystkim przeznaczenia i parametry użytkowe. Cechy te pozwalają nabywcom łatwo identyfikować towary, odróżniać od siebie i ewentualnie traktować jako bliskie substytuty. Określenie rynku właściwego w sprawie wymaga jednak wcześniejszego odniesienia się do rodzaju usług związanych z chowaniem zmarłych. Usługi związane z chowaniem zmarłych dzielą się według kryterium przedmiotowego na: a) Usługi cmentarne związane z utrzymaniem cmentarza komunalnego i zarządzania nim; czynności zarządcy cmentarza wynikają z przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 23 poz. 295 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o cmentarzach”, oraz aktów wykonawczych do ustawy, w szczególności zaś rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 20 października 1972 r. w sprawie urządzania cmentarzy, prowadzenia ksiąg cmentarnych oraz chowania zmarłych (Dz. U. nr 47, poz. 299 ze zm.); obejmują takie działania jak utrzymanie i wyposażenie cmentarza w urządzenia cmentarne, utrzymanie cmentarza jako terenu zielonego, utrzymanie na nim ładu i porządku, urządzenie cmentarza według planu zagospodarowania, nadzór nad korzystaniem z cmentarza, w tym zakładanie grobów, pochówkiem i ekshumacją. Rynek usług cmentarnych co do zasady nie jest rynkiem konkurencyjnym; b) Usługi pogrzebowe związane z chowaniem zmarłych; składają się na nie m.in. przygotowanie zwłok do pochówku, przygotowanie miejsca pochówku, wykopanie grobu, transport i pochówek zwłok z asystą pogrzebową, uformowanie grobu, ekshumacja zwłok i szczątków ludzkich, usługa spopielenia zwłok; rynek usług pogrzebowych jest w pełni rynkiem konkurencyjnym. Powyższy podział znajduje swoje pełne odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym (vide : wyrok Sądu Antymonopolowego z 14.06.1995 r., sygn. akt XVII Amr 11/95; wyrok Sądu Antymonopolowego z 14.07.1999 r. sygn. akt XVII Ama 28/99; wyrok Sądu Antymonopolowego z 28.02.2008 r. sygn. Akt VI A Ca 772/07; wyrok Sądu Antymonopolowego z 09.04.2008 r. sygn. akt VI Aca 1327/07 i in.). Zatem w zakresie usług związanych z chowaniem zmarłych wyodrębnia się dwa rynki produktowe : rynek usług cmentarnych i rynek usług pogrzebowych. Wypada stwierdzić, iż usługi te są „towarem” w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie bowiem z art. 4 pkt 7 tejże ustawy przez „towary” rozumie się również usługi. 10 Niniejsza sprawa dotyczy działalności Parafii, która jest właścicielem cmentarzy parafialnych w Zagórzycach oraz Lubiążu. Prowadzi ona działalność gospodarczą na rynku usług cmentarnych, na który składają się czynności w zakresie utrzymania i administrowania cmentarzami. Czynności w zakresie utrzymania czystości i porządku na ww. cmentarzu Parafia zleciła, na podstawie umowy zawartej w dniu 30 września 2011 r. (…). Niniejsza sprawa dotyczy więc działalności Parafii jako administratora należących do niej cmentarzy wyznaniowych. Zarzut postawiony w stosunku do niej wynika z faktu, iż wykorzystując pozycję zarządcy, zleca przedsiębiorstwu pogrzebowemu utrzymanie czystości i porządku na cmentarzu parafialnym w zamian za przyznanie mu prawa wyłączności kopania grobów, wpływając w ten sposób na konkurencję na lokalnym rynku usług pogrzebowych. W omawianej sprawie rynkiem właściwym ze względu na zakres zarzutów będzie więc w ujęciu produktowym rynek usług cmentarnych. Niezbędnym elementem rynku właściwego jest jego wymiar geograficzny, oznaczający konieczność wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, mające zastosowanie do określonych towarów są jednakowe dla wszystkich konkurentów. Stosownie do ustalonego orzecznictwa antymonopolowego, zarówno rynek usług pogrzebowych, jak i rynek usług cmentarnych w wymiarze geograficznym mają charakter lokalny i są ograniczone do terenu określonego cmentarza. W wyroku z dnia 21 stycznia 1998 r. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dawniej Sąd Antymonopolowy) stwierdził, iż „pod względem terytorialnym rynek usług cmentarnych należy zaliczyć do rynku lokalnego. Przynajmniej zasadniczo usługi cmentarne zaspokajają potrzeby społeczności lokalnej” (wyrok z dnia 21 stycznia 1998 r., sygn. akt XVII Ama 51/97). W cytowanym wyroku Sąd stwierdził również, iż „w świetle doświadczenia życiowego o wyborze cmentarza, jako miejsca pochówku, w niewielkim stopniu decydują elementy konkurencji pomiędzy administratorami poszczególnych cmentarzy. Wybór cmentarza jest w zasadniczej mierze determinowany szczególnymi względami – wolą osoby zmarłej, wyznaniowym charakterem cmentarza, istnieniem grobów osób bliskich, prestiżem cmentarza itp. Zatem za lokalny rynek usług cmentarnych należy zasadniczo uznać obszar danego cmentarza. W ujęciu geograficznym rynkiem będą więc należące do Parafii cmentarze wyznaniowe znajdujące się w Zagórzycach oraz Lubiążu, na których panują jednolite warunki konkurencji wynikające z tego, że właścicielem i zarządcą tych cmentarzy jest Parafia p.w. św. Walentego Męczennika w Lubiążu. A zatem rynkiem właściwym w niniejszej sprawie są poszczególne lokalne rynki usług cmentarnych na cmentarzach parafialnych w Zagórzycach i Lubiążu. 3.5. Ustalenie pozycji rynkowej uczestnika postępowania na rynku właściwym. Warunkiem niezbędnym do udowodnienia naruszenia art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest wykazanie, iż Parafia posiada pozycję dominującą na rynku właściwym w tej sprawie ( rynku usług cmentarnych). Należy w tym miejscu wspomnieć, iż w świetle przepisów ww. ustawy, nie jest zakazane jej posiadanie lecz nadużywanie, poprzez działania o jakich mowa w art. 9. Zgodnie z normą art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Zatem istotne znaczenie w sprawie ma określenie, czy podmiot, przeciwko któremu prowadzone jest postępowanie antymonopolowe, taką pozycje posiada. Definicję legalną pojęcia „pozycja dominująca” zawiera art. 4 pkt 10 ustawy o 11 ochronie (…). Zgodnie z powołanym przepisem pod tym pojęciem rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku przekracza 40%. Za lokalny rynek usług cmentarnych należy uznać obszar danego cmentarza. Przedsiębiorca pełniący tam na zasadzie wyłączności, funkcję administratora, jako niespotykający się z konkurencją innego przedsiębiorcy, posiada pozycję monopolistyczną” (por. również wyrok S.A. z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt XVII Ama 49/00 oraz wyrok S.A. z dnia 09.04 2008 r., sygn. akt VI Aca 1327/07). W prowadzonym postępowaniu Parafia będąca jedynym właścicielem i dysponentem cmentarzy posiada na rynku świadczenia usług cmentarnych wyłączność i nie spotyka się z żadną konkurencją. W związku z powyższym Prezes Urzędu stwierdził, iż na tak zakreślonym rynku właściwym, to jest rynku usług cmentarnych wykonywanych na terenie cmentarzy parafialnych w Zagórzycach i Lubiążu, Parafia posiada pozycję dominującą. Podnieść nadto należy, iż podmiot posiadający pozycję dominującą na rynku usług cmentarnych może wpływać na warunki konkurencji na rynku związanym z chowaniem zmarłych tj. rynku usług pogrzebowych. Wynika to z faktu, iż część z usług pogrzebowych musi być wykonywana na zarządzanym przez niego cmentarzu. Do takich usług należą: dowóz zwłok do mogiły, wykopanie grobu, asysta pogrzebowa oraz ekshumacja. Na ich wykonanie na danym cmentarzu przedsiębiorca pogrzebowy zgodnie z obowiązującymi przepisami powinien uzyskać zgodę zarządcy cmentarza. W ten sposób powstaje więc współzależność obu powyżej opisanych rynków, która powoduje, iż podmiot posiadający pozycję dominującą na rynku usług cmentarnych, na administrowanym przez siebie cmentarzu, może przenosić swoją władzę rynkową (ekonomiczną) i wywierać zasadniczy wpływ na funkcjonowanie drugiego z rynków - rynku usług pogrzebowych poprzez określanie warunków funkcjonowania i prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorców pogrzebowych na zdominowanym przez niego cmentarzu. W skrajnym przypadku zarządca cmentarza może powierzyć wykonanie tych czynności jedynie wybranemu przez siebie przedsiębiorcy, a tym samym zniekształcić panującą na rynku konkurencję. 3.6 Przesłanki naruszenia art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów to jest nadużywania pozycji dominującej polegającej na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji w następstwie zakazywania przedsiębiorcom pogrzebowym samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Nadużywanie pozycji dominującej polega w szczególności na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. 12 Zatem dla stwierdzenia, iż wyżej wymienione zachowanie uczestnika postępowania stanowi zarzucaną mu praktykę ograniczającą konkurencję muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki : 1. posiadanie przez Parafię p.w. św. Walentego Męczennika w Lubiążu pozycji dominującej na lokalnych rynkach usług cmentarnych na cmentarzach parafialnych w Zagórzycach i Lubiążu (rynek właściwy); 2. nadużywanie tej pozycji mające na celu przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji, w drodze ograniczania przedsiębiorcom wykonującym usługi pogrzebowe możliwości samodzielnego kopania i zasypywania (formowania) grobów ziemnych na tych cmentarzach. Jak wykazano powyżej Parafia posiada pozycję dominującą na lokalnych rynkach usług cmentarnych, na terenie cmentarzy parafialnych w Zagórzycach i Lubiążu. Tym samym spełniona została pierwsza z przesłanek niezbędnych do stwierdzenia praktyki z art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Do stwierdzenia stosowania praktyki opisanej w art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów konieczne jest spełnienie drugiej przesłanki – nadużywania pozycji dominującej poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Przedmiotowa praktyka może wywoływać skutki antykonkurencyjne zarówno na rynku zmonopolizowanym przez danego przedsiębiorcę, jak również na innych rynkach funkcjonalnie i organizacyjnie połączonych ze sobą, na które może on wpływać ze względu na posiadaną pozycję na rynku pierwszym(vide wyrok SOKiK z 29.06.2007r., sygn. XVII Ama 105/06). Praktyka wymieniona w art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie (…) polegać może zarówno na działaniu jak i zaniechaniu. Oba rodzaje zachowań w równym stopniu, w zależności od okoliczności mogą wywierać negatywny wpływ na konkurencję. Analizując omawianą przesłankę praktyki opisanej w art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podkreślić należy przede wszystkim, iż rynek usług pogrzebowych, w przeciwieństwie do rynku usług cmentarnych winien być rynkiem w pełni konkurencyjnym. Obowiązek niestwarzania barier do powstania bądź też rozwoju konkurencji, ciąży nie tylko na organach administracji państwowej, ale także na przedsiębiorcach działających na rynku, a stosowanie m.in. przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ma zapewnić prawidłowe funkcjonowanie wszystkich rynków. Zadanie to jest w szczególności ważne w przypadku rynku, na którym działa przedsiębiorca, którego pozycja rynkowa pozwala na negatywne oddziaływanie na strukturę rynku i warunki jego funkcjonowania. W takim przypadku ograniczenie dostępu do rynku lub też utrudnienie rozwoju konkurencji, może wywoływać skutki zarówno na rynku, na którym przedsiębiorca ten posiada pozycje dominującą, jak i na rynkach z nim powiązanych, na które może on wpływać ze względu na silną pozycję, jaką posiada na rynku zdominowanym. Dzieje się tak, gdy sfera aktywności przedsiębiorców chcących działać na rynku w warunkach konkurencji powiązana jest bezpośrednio lub pośrednio z rynkami, na których dominującą pozycje posiada inny przedsiębiorca. Wtedy też 13 przedsiębiorca posiadający pozycję dominującą na jednym rynku może dyktować warunki na innym powiązanym z nim rynku, tak jak np. w przypadku rynku usług cmentarnych i pogrzebowych, które są ze sobą funkcjonalnie powiązane. Stąd też w przypadku, gdy przedsiębiorca posiadający pozycję dominującą na rynku, w sposób nieuzasadniony ogranicza lub też utrudnia dostęp do tego rynku lub też rynku z nim powiązanego, musi się liczyć z tym, że takie działanie będzie uznane przez Prezesa Urzędu za praktykę ograniczającą konkurencję na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym, na mocy art. 9 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy zakazane jest zarówno ograniczanie dostępu do rynku właściwego, jak i stwarzanie innym przedsiębiorcom mniej korzystnych warunków funkcjonowania na tym rynku, niż niezakłóconej konkurencji. W toku przeprowadzonego postępowania nie zebrano w sprawie dowodów umożliwiających jednoznaczne stwierdzenie, iż Parafia w taki sposób podzieliła rynek usług pogrzebowych na posiadanych cmentarzach parafialnych, aby uniemożliwić niektórym przedsiębiorcom pogrzebowym wykonywanie usługi kopania i zasypania grobów. Przede wszystkim wniosku takiego nie można wysnuć z treści umowy zawartej przez Parafię z (…), której przedmiotem było powierzenie temu przedsiębiorcy czynności administrowania cmentarzami parafialnymi. Zauważyć trzeba, iż wśród obowiązków, które umowa nakłada na (…) znajduje się: • przygotowanie miejsca do pochówku (kopanie i uformowanie mogiły) w przypadku, gdy zwróci się o to do niego rodzina zmarłego lub inna firma pogrzebowa; • racjonalne wykorzystanie miejsc pochówku poprzez wskazanie ich rodzinom oraz uczestniczącym w pochówku firmom pogrzebowym, zgodnie z ustalonym planem – opracowanym przez wykonawcę, zatwierdzonym prze zamawiającego; • wywóz kontenerów z odpadami; • koszenie trawników i nieczynnych pól grobowych w obrębie cmentarza; • przycinanie drzew, krzewów, odchwaszczanie dróg i alej wewnątrz Cmentarza; • dbałość o kaplicę cmentarną. Tym samym wśród czynności, do których wykonania z tytułu zawartej umowy zobowiązał się (…) wchodzą czynności należące do zakresu usług cmentarnych polegające na utrzymaniu porządku na terenie cmentarzy (wywóz kontenerów z odpadami, koszenie trawników, przycinanie drzew) i sprawnego przeprowadzania pochówków (wskazywanie miejsc pochówku). W tym zaś przypadku gdy zlecone przez Parafię do wykonanie (…) czynności dotyczą wprost usług z zakresu czynności pogrzebowych (przygotowanie miejsca do pochówku - kopanie i uformowanie mogiły) znajduje się zastrzeżenie, iż wykonanie przedmiotowych czynności może odbyć się wyłącznie na zlecenie rodziny zmarłego lub innej firmy pogrzebowej. Zauważyć także trzeba, iż w umowie zawarto ponadto zastrzeżenie, zgodnie z którym „W celu uniknięcia wątpliwości, strony zgodnie postanawiają, iż zawarcie niniejszej umowy nie oznacza udzielenia wyłączności Wykonawcy na wykonywanie na cmentarzu czynności pogrzebowych (w szczególności pochówku, prowadzenia ceremonii pogrzebowych, kopanie i formowania mogiły itp.), do wykonywania których na cmentarzu uprawnieni są na równi z Wykonawcą także inne firmy pogrzebowe.” Z brzmienia powyższego zapisu wynika wprost, iż intencją stron umowy, to jest również Parafii, było zastrzeżenie, iż zlecenie (…) wykonywania czynności z zakresu administrowania cmentarzami parafialnymi, nie jest podstawą dla jakiegokolwiek uprzywilejowania tego przedsiębiorcy na rynku wykonywania usług pogrzebowych na cmentarzach. W szczególności zaś strony wskazały, iż postanowienia umowy nie mogą być przez nie interpretowane, jako udzielające (…) wyłączność w zakresie wykonywania 14 takich czynności jak: wykonywanie pochówku, prowadzenie ceremonii pogrzebowych, kopanie i formowanie mogiły. Wykładnia postanowień zawartej umowy nie daje więc podstaw do twierdzenia, aby Parafia w jakikolwiek sposób ingerowała lub zamierzała ingerować w stan konkurencji na rynku usług pogrzebowych wykonywanych na terenie posiadanych cmentarzy parafialnych, w szczególności zaś aby stwarzała takie warunki jego funkcjonowania, które uniemożliwiałyby dostęp do subrynku usług kopania i zasypywania grobów innym przedsiębiorcom niż (…). Zdaniem Prezesa Urzędu, w świetle powyżej przytoczonego postanowienia umowy intepretować należy również fakt, iż w obowiązujących na terenie cmentarzy cennikach usług cmentarnych zamieszczone zostały opłaty za „Przygotowane miejsca do pochówku przez wykonawcę umowy (kopanie i uformowanie mogiły)”. Przedmiotowe postanowienie jest bowiem nadrzędną regułą interpretacyjną zastrzeżoną, zgodnie z jej treścią, dla rozstrzygania wątpliwości związanych z umową. W takim przypadku za logiczne i wiarygodne uznać trzeba wyjaśnienia Parafii, zgodnie z którymi zamieszczenie stosownej pozycji w cenniku usług cmentarnych służyło temu, by rodzina zmarłego, czy każda firma pogrzebowa, która chciałaby skorzystać z usług (…) wiedziała, ile ona kosztuje. Brak jest również podstaw do twierdzenia, aby Parafia za pomocą powyższego zabiegu zamierzała wpłynąć na stan konkurencji na rynku usług pogrzebowych. Oceniając pozostały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie również nie sposób jest przesądzić, iż to Parafia nadużywa posiadanej pozycji dominującej w celu zniekształcenia konkurencji na rynku usług pogrzebowych świadczonych na posiadanych przez nią cmentarzach parafialnych. W tym zakresie Prezes Urzędu dysponuje bowiem wzajemnie sprzecznymi oświadczeniami przedsiębiorców pogrzebowych oraz zaprzeczeniem samej Parafii o stosowaniu zarzucanej praktyki. (…) oraz (…) oświadczyli, iż doświadczyli trudności związanych z dostępem do przedmiotowych cmentarzy parafialnych, zaś przedsiębiorca (…), wskazała, iż wykonując pochówki m.in. na cmentarzu w Lubiążu wykonywała je kompleksowo na zlecenie rodzin, zaś czynności wykopania oraz zakopania grobu były wykonywana przez (…) na jej zlecenie. Podobnie (…) zaprzeczył, aby w jakikolwiek sposób utrudniał dostęp innym przedsiębiorcom pogrzebowym do wykonywania usług na zarządzanych przez siebie cmentarzach. Zauważyć przy tym trzeba, że zastrzeżenia (…) (w tym przypadku poparte dowodami w postaci faktur) kierowane były w głównej mierze do postępowania (…), nie zaś Parafii. Jeśli zaś takie zachowania miały miejsce, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można wywieść, aby były one skutkiem działań Parafii. Jedynie Franciszek Huzarski w swoich wyjaśnieniach wskazywał na zachowania Parafii polegające na opatrywaniu cenników, tabliczek na bramach cmentarnych, tabliczek wyłożonych w gablotach informacyjnych kościołów nazwą firmy prowadzonej przez (…). Zachowanie takie nie stanowi jednak dowodu nadużywania przez Parafię posiadanej pozycji dominującej. Na tabliczkach zamieszczone są bowiem, zgodne z prawdą, informacje dotyczące tego, kto sprawuje zarząd cmentarzem parafialnym. Choć niewątpliwie takie postępowania stawia (…) w uprzywilejowanej pozycji na rynku usług pogrzebowych (stanowi swoistego rodzaju reklamę prowadzonej działalności), to jednak nie jest to wynikiem stosowania praktyk ograniczających konkurencję a posiadanej pozycji monopolistycznej na rynku usług cmentarnych na ww. cmentarzach parafialnych. Zauważyć również trzeba, iż na mocy uzyskanego upoważnienia (…) zyskał uprawnienie do bezpośredniego kontaktu zarówno z rodzinami osób zmarłych, jak i samymi przedsiębiorcami pogrzebowymi. Do jego obowiązków należy bowiem wskazywanie miejsc pochówku, czy też przyjmowanie opłat cmentarnych. Z okoliczności tej nie można jednak wywodzić, aby świadczyło to o intencjach Parafii dotyczących uregulowania funkcjonowania rynku usług pogrzebowych na cmentarzach parafialnych. Z powyższych powodów o nadużywaniu pozycji dominującej przez Parafię nie świadczy również 15 wysoki udział (…) w rynku usług pogrzebowych na cmentarzach parafialnych. Nie można bowiem zapomnieć, że Parafia, zgodnie z zawartą umową ograniczyła się do uregulowania samej kwestii zarządzana cmentarzami parafialnymi, co nie wpływa bezpośrednio na konkurencyjność firm działających na rynku usług pogrzebowych. Reasumując, w ocenie Prezesa Urzędu, zebrane dowody nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że Parafia naruszyła zakaz zawarty w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Brak jest dokumentacji świadczącej o odmowach ze strony władz parafii na wykonywanie czynności kopania grobów przez innych przedsiębiorców niż (…) zakłady pogrzebowe. Dokumentem takim nie jest umowa zawarta pomiędzy Parafią a zarządcą cmentarzy. Brak jest również jednoznacznych oświadczeń innych przedsiębiorców pogrzebowych oceniających zasady korzystania z cmentarzy parafialnych. Powyższe nie pozwala stwierdzić jakoby działanie parafii stwarzało ograniczenia w zakresie konkurencji. Wobec tego nie spełniona została trzecia przesłanka zastosowania w sprawie art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W konsekwencji organ antymonopolowy uznał, iż nie udowodnione zostało spełnienie w sprawie łącznie wszystkich przesłanek z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 3.7. Rozstrzygnięcie zawarte sentencji decyzji. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten posiada zastosowanie do postępowania antymonopolowego na podstawie art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Analiza przesłanek zarzucanej Parafii praktyki prowadzi do wniosku, iż wobec ich niespełnienia, postępowanie antymonopolowe stało się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze organ antymonopolowy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów umorzył postępowanie. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w petitum. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 47928 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, zwanej dalej „k.p.c.” – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów we Wrocławiu. Z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury we Wrocławiu Zbigniew Jurczyk 16 Otrzymuje : Parafia Rzymsko – Katolicka p.w. św. Walentego w Lubiążu ul. Księcia B. Wysokiego 34 56-100 Wołów