RLU-4/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 5 lutego 2007 r. RLU-411-6/06/IM Decyzja Nr RLU 4/07 1. Na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 157 poz. 1119) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172, zmiany Dz.U. z 2003 r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko p.T.U. - Us ł ugi Kserograficzne, w W., – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dzia ł anie p.T.U.– Us ł ugi Kserograficzne, polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku ś wiadczenia us ł ug kserograficznych, obejmuj ą cym obszar Biblioteki G ł ównej Uniwersytetu Marii Curie Sk ł odowskiej w Lublinie poprzez narzucanie nadmiernie wygórowanej ceny za wykonywane kserokopie i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania pocz ą wszy od dnia 31.05.2006 r. 2. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.) nak ł ada si ę w imieniu Prezesa UOKiK, stosownie do art. 28 ust. 6 powo ł anej ustawy i § 6 powo ł anego rozporz ą dzenia, na 2 p.T.U. - Us ł ugi Kserograficzne, w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 2000 z ł otych (s ł ownie: dwa tysi ą ce z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. Uzasadnienie: Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie (dalej: Prezes UOKiK lub organ antymonopolowy) wszcz ął z urz ę du, w dniu 21.03.2006 r. post ę powanie antymonopolowe przeciwko p.T.U. – Us ł ugi Kserograficzne z siedzib ą w Lublinie, a nast ę pnie w Warszawie (zwany dalej tak ż e Przedsi ę biorc ą ). Post ę powanie antymonopolowe zosta ł o poprzedzone post ę powaniem wyja ś niaj ą cym. Organ antymonopolowy podj ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w zwi ą zku z informacjami prasowymi, z których wynika ł o, ż e zachodzi mo ż liwo ść naruszania, przez przedsi ę biorc ę prowadz ą cego punkt us ł ug kserograficznych na terenie Biblioteki G ł ównej UMCS w Lublinie, przepisów powo ł anej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji (…). Naruszenie to mia ł oby polega ć na pobieraniu zawy ż onych op ł at za kserowanie materia ł ów, które nie mog ą by ć wynoszone poza teren Biblioteki. Materia ł y dowodowe uzyskane w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego zosta ł y odpowiednim postanowieniem zaliczone w poczet dowodów w post ę powaniu antymonopolowym. Na podstawie wyników post ę powania wyja ś niaj ą cego zosta ł o wszcz ę te post ę powanie antymonopolowe, w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez p.T.U. – Us ł ugi Kserograficzne pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku ś wiadczenia us ł ug kserograficznych, poprzez narzucanie nadmiernie wygórowanych cen za us ł ugi ś wiadczone na terenie Biblioteki G ł ównej UMCS w Lublinie (zwana dalej Bibliotek ą ), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji (…). W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego i postawione przez Prezesa UOKiK pytania Przedsi ę biorca stwierdzi ł , ż e „podejrzenie stosowania przez firm ę Us ł ugi Kserograficzne p.T.U. wygórowanych cen nie znajduje ż adnego uzasadnienia”. Przedsi ę biorca opieraj ą c si ę na zgromadzonym przez Prezesa UOKiK materiale dowodowym (badanie ankietowe us ł ug kserograficznych w Lublinie) stwierdzi ł , ż e stosowana przez niego cena za wykonanie kserokopii A4 w wysoko ś ci 25 gr jest cen ą prawid ł ow ą . Stanowisko takie ma zdaniem Przedsi ę biorcy uzasadnia ć fakt funkcjonowania w Lublinie cen za wykonanie kserokopii A4 w przedziale od 8 do 60 gr oraz przedstawione przez niego kalkulacje tej ż e ceny. Ponadto Przedsi ę biorca wskaza ł , ż e us ł ugi kserograficzne stanowi ą przede wszystkim dzia ł alno ść uboczn ą firm, które 3 takie us ł ugi ś wiadcz ą , co jego zdaniem, pozwala na przenoszenie kosztów us ł ug kserograficznych na inn ą dzia ł alno ść . Przedsi ę biorca wskaza ł te ż na nieuczciw ą konkurencj ę ze strony firm kserograficznych, stosuj ą cych najni ż sze ceny oraz wyrazi ł w ą tpliwo ść na jakiej podstawie dokonywa ć oceny, czy dana cena ma charakter wygórowany. Zdaniem p.T.U. jego udzia ł w rynku jest skromny i wynika to z faktu, i ż jego punkt znajduje si ę w budynku Biblioteki G ł ównej UMCS i tylko osoby korzystaj ą ce z jej zbiorów s ą jego klientami. Przedsi ę biorca podniós ł tak ż e, ż e studenci maj ą mo ż liwo ść wyboru, poniewa ż obok jego punktu, na terenie Biblioteki znajduje si ę równie ż drugi punkt us ł ug kserograficznych, prowadzony przez Pracowni ę Reprograficzn ą Biblioteki G ł ównej UMCS, jak równie ż wi ę kszo ść tytu ł ów dost ę pnych w Bibliotece mo ż e by ć wynoszona na zewn ą trz lub/i znajduje si ę tak ż e w bibliotekach mi ę dzywydzia ł owych UMCS. Przedsi ę biorca wniós ł ponadto, w zwi ą zku z przeniesieniem jego siedziby do Warszawy, o przekazanie prowadzonej sprawy do UOKiK – Delegatura Warszawie. W zwi ą zku ze zmian ą siedziby przedsi ę biorcy, b ę d ą cego osob ą fizyczn ą , Delegatura UOKiK w Lublinie zosta ł a upowa ż niona przez Prezesa UOKiK do prowadzenia przedmiotowego post ę powania oraz wydania decyzji w sprawie. Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: P.T.U. Us ł ugi Kserograficzne z siedzib ą w Lublinie, ś wiadczy ł jako przedsi ę biorca us ł ugi kserograficzne na terenie Biblioteki G ł ównej UMCS. Zosta ł wpisany do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Urz ę du Miasta Lublina pod numerem ewidencyjnym … w dniu 29.11.1995 r., a nast ę pnie w dniu 9.01.2006 r. wpisany zosta ł do takiej ewidencji (pod numerem …), prowadzonej przez Prezydenta m.st. Warszawy. W dniu 1.09.1999 r. Przedsi ę biorca zawar ł z Uniwersytetem Marii Curie Sk ł odowskiej w Lublinie umow ę o najem (od 1996 r. by ł jedynie podnajemc ą ) lokalu u ż ytkowego na parterze budynku Biblioteki G ł ównej UMCS, z przeznaczeniem na wykonywanie us ł ug kserograficznych. Umowa ta by ł a aneksowana (przed ł u ż anie umowy oraz zmiana stawki za wynajem). Za łą cznikiem do tej umowy by ł o porozumienie ustalaj ą ce zasady wykonywania odbitek kserograficznych z materia ł ów b ę d ą cych w ł asno ś ci ą Biblioteki. Porozumienie wskazywa ł o z jakich materia ł ów kserokopie nie mog ą by ć wykonywane (egzemplarze sprzed 1954 r., egzemplarze klejone, gazety). Porozumienie nie odnosi ł o si ę do cen za ś wiadczone us ł ugi kserograficzne. W dniu 1.12.2004 r. zosta ł a podpisana nowa umowa na wynajem tego ż pomieszczenia, do dnia 30.06.2006 r. Obok punktu us ł ug kserograficznych Przedsi ę biorcy, uzupe ł nionego przez jego kopiark ę samoobs ł ugow ą w Czytelni Humanistycznej, na terenie Biblioteki us ł ugi 4 kserograficzne ś wiadczy tak ż e Pracownia Reprograficzna Biblioteki G ł ównej UMCS. Pracownia ta wykonuje kopie fotograficzne (mikrofilmy), powi ę kszenia fotograficzne, kserokopie z mikrofilmu i „zwyk ł e” kserokopie z orygina ł u. Organ antymonopolowy zbada ł ilo ść wykonanych kserokopii przez oba punkty na terenie Biblioteki. W okresie od 1.01.2005 r. do 31.10.2005 r. Pracownia Reprograficzna wykona ł a 27480 odbitek, w tym dla osób korzystaj ą cych z czytelni Biblioteki 2486 kopii (pozosta ł e 24994 odbitki wykonano dla potrzeb w ł asnych), a w tym samym czasie punkt p.T.U. wykona ł 156410 kopii. Udzia ł wi ę c obu us ł ugodawców w ilo ś ci wykonanych na terenie Biblioteki kserokopii wnosi: 1,57% (Pracownia Reprograficzna) i 98,43% (Przedsi ę biorca). Za wykonywane us ł ugi kserograficzne Przedsi ę biorca pobiera ł nast ę puj ą ce ceny: • od 1.01.2005 r. do 27.02.2005 r. 20 gr za kopi ę A4; • od 28.02.2005 r. do zaprzestania dzia ł alno ś ci 25 gr za kopi ę A4; W tym samym czasie op ł ata pobierana przez Pracowni ę Reprograficzn ą wynosi ł a 40 gr za kopi ę formatu A4. Zarówno Przedsi ę biorca, jak i Pracownia Reprograficzna przedstawili odpowiednie kalkulacje, maj ą ce uzasadnia ć stosowane ceny. Z kalkulacji przedstawionej przez Przedsi ę biorc ę wynika, ż e osi ą ga ł on niewielki zysk (1-2 gr) na ka ż dej kserokopii. Natomiast z kalkulacji Pracowni Reprograficznej wynika, ż e wykonywanie kserokopii formatu A4 przynosi strat ę w wysoko ś ci 18 gr na jednym egzemplarzu. Jak zosta ł o ustalone, Pracownia Reprograficzna wykonuje kserokopie w 90% na w ł asny u ż ytek UMCS, nie b ę d ą c przy tym samodzielnym przedsi ę biorc ą . Organ antymonopolowy ustali ł zasady, na jakich wykonywane s ą na terenie Biblioteki kserokopie z materia ł ów, które nie mog ą by ć wypo ż yczone na zewn ę trz. Zgodnie z § 5 Regulaminu udost ę pniania zbiorów Biblioteki G ł ównej UMCS w Lublinie (stanowi ą cego za łą cznik nr 1 do zarz ą dzenia Nr 18/98 Rektora UMCS wraz ze zmianami z dnia 6 lipca 2005 r. – zarz ą dzenie nr 24/2005) poza Bibliotek ę nie wypo ż ycza si ę m.in.: • wydawnictw ci ą g ł ych; • ksi ąż ek z ksi ę gozbiorów podr ę cznych; • encyklopedii, s ł owników, bibliografii i innych wydawnictw informacyjnych; • ksi ąż ek stanowi ą cych zasób literatury niezb ę dnej do prowadzenia zaj ęć dydaktycznych; • zbiorów specjalnych (stare druki, r ę kopisy, kartografia, …); 5 • wydawnictw wielotomowych; • druków w j ę zyku polskim, wydanych za granic ą ; Wymienione materia ł y, z uwzgl ę dnieniem tre ś ci wy ż ej wskazanego porozumienia ustalaj ą cego zasady wykonywania odbitek kserograficznych przez p.T.U. (g ł ównie zakaz kserowania materia ł ów sprzed 1954 r. i ksi ąż ek klejonych), mog ą by ć kserowane w punkcie tego ż Przedsi ę biorcy. Zgodnie z informacj ą udzielon ą przez UMCS w Lublinie, ponad 80% nowego ksi ę gozbioru (tj. ksi ąż ek opublikowanych w okresie ostatnich kilkunastu lat) mo ż e by ć wypo ż yczona na zewn ą trz. Oznacza to, i ż pozycje pochodz ą ce z pozosta ł ej cz ęś ci (ok. 20%) ksi ę gozbioru, dla potrzeb osób korzystaj ą cych z Biblioteki, by ł o kserowane przede wszystkim przez p.T.U.. Zamawianie kserokopii z materia ł ów, które nie mog ą by ć wypo ż yczone dokonywane jest na odpowiednim formularzu, a nast ę pnie materia ł y skierowane do punktu p.T.U. odbiera i zwraca pracownik lub w ł a ś ciciel punktu us ł ug kserograficznych. O mo ż liwo ś ci wykonywania us ł ug kserograficznych w Pracowni Reprograficznej lub w punkcie p.T.U. informuje czytelników (us ł ugobiorców) bibliotekarz. Prezes UOKiK przeprowadzi ł szerokie badanie ankietowe przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi kserograficzne na terenie miasta Lublina. Do przedsi ę biorców, ustalonych na podstawie informacji otrzymanych z Wojewódzkiego Urz ę du Statystycznego oraz urz ę dów skarbowych, zosta ł y skierowane pytania o stosowane ceny jednej (jednostronnej) kserokopii A4, ich kalkulacje, ilo ść wykonanych kserokopii, liczb ę posiadanych punktów us ł ugowych, dane dotycz ą ce czynszu, innej równoleg ł e wykonywanej dzia ł alno ś ci gospodarczej i kwestii podlegania podatkowi VAT. Analiza wyników przeprowadzonej ankiety umo ż liwi ł a dokonanie, poni ż ej przedstawionych, nast ę puj ą cych ustale ń : 1. Mo ż na stwierdzi ć znaczn ą rozpi ę to ść w cenach stosowanych przez przedsi ę biorców na terenie Lublina za wykonanie 1 kopii formatu A4. Najni ż sza, stosowana standardowo (cennikowa) op ł ata wynosi 8 gr, a najwy ż sza to 40 gr. Przy czym spo ś ród 35 us ł ugodawców tylko trzech stosuje cen ę wy ż sz ą ni ż 20 gr, tj. w ł a ś nie p.T.U. na terenie Biblioteki, Pracownia Reprograficzna UMCS tak ż e na terenie Biblioteki oraz p. G. Bielak prowadz ą ca trzy punkty kserograficzne w lubelskich s ą dach. 2. Organ antymonopolowy obliczy ł tzw. ś redni ą wa ż on ą w odniesieniu do cen kserokopii na terenie Lublina. W przypadku ka ż dego przedsi ę biorcy zosta ł a obliczona warto ść wykonanych przez niego kserokopii (ilo ść kopii x cena), a nast ę pnie ustalona zosta ł a warto ść kserokopii wykonanych przez wszystkich przedsi ę biorców obj ę tych badaniem. Uzyskany wynik zosta ł podzielony przez ca ł kowit ą ilo ść 6 wykonanych kserokopii. Tak obliczona ś rednia wa ż ona cena za wykonanie jednej kserokopii w Lublinie wynosi 12 gr. 3. P.T.U. ś wiadczy ł us ł ugi kserograficzne na terenie Biblioteki G ł ównej UMCS, po ł o ż onej na terenie Miasteczka Akademickiego, z czego wynika, ż e g ł ównymi klientami byli studenci i osoby korzystaj ą ce z Biblioteki. Uzasadnione jest wi ę c obliczenie ś redniej ceny za us ł ugi kserograficzne ś wiadczone przez wszystkich przedsi ę biorców, dzia ł aj ą cych w Lublinie, na terenie akademickim lub w jego bezpo ś redniej blisko ś ci, jako ż e dzia ł aj ą w takich samych warunkach, obs ł uguj ą c tych samych klientów. Taka ś rednia cena, za wykonanie kopii A4, wynosi 11 gr. 4. Przedsi ę biorcy badani przez Prezesa UOKiK wykonali w analizowanym okresie (1.01.2005 r. do 31.10.2005 r.) 5.554.857 kserokopii; prawie dwie trzecie (64 %) z nich zosta ł o wykonanych za cen ę ni ż sz ą lub równ ą medianie (11,50 gr.). 5. Najwy ż sze stawki za wykonywanie kserokopii stosuj ą punkty dzia ł aj ą ce w zamkni ę tych obiektach, sk ą d nie wszystkie materia ł y mog ą by ć wynoszone na zewn ą trz (Fundacja Rozwoju KUL w Bibliotece Uniwersyteckiej KUL, p.T.U. oraz Pracownia Reprograficzna w Bibliotece G ł ównej UMCS) oraz punkty usytuowane w lubelskich s ą dach. 6. W kilku punktach ceny s ą zró ż nicowane, dla studentów ni ż sze ni ż stosowane wobec innych klientów., co potwierdza zasadno ść wyodr ę bnienia „obszarów akademickich” do analizy porównawczej. 7. W zdecydowanej wi ę kszo ś ci punktów kserograficznych prowadzona jest tak ż e inna dzia ł alno ść gospodarcza, najcz ęś ciej s ą to us ł ugi zwi ą zane z oprawianiem dokumentów (laminowanie, bindowanie) i tzw. ma łą poligrafi ą oraz sprzeda ż materia ł ów biurowych. 8. Nie stwierdzono zale ż no ś ci pomi ę dzy cen ą za wykonywane przez dany punkt us ł ugi kserograficzne, a ś wiadczeniem jednocze ś nie us ł ug innego rodzaju. Ceny za wykonanie kserokopii A4 w takich punktach, w których prowadzona jest tak ż e inna dzia ł alno ść mieszcz ą si ę zarówno w dolnym zakresie cen (8 - 10 gr), jak i w górnym ( do 20 gr). 9. Zdecydowana wi ę kszo ść przedsi ę biorców poinformowa ł a, ż e dzia ł alno ść polegaj ą ca na us ł ugach kserograficznych nie by ł a finansowana z innych ź róde ł ; jeden przedsi ę biorca wskaza ł , ż e takie finansowanie (bez bli ż szego okre ś lenia, na czym polega ł o) mia ł o miejsce (stosowana cena – 9 gr); tak ż e jeden przedsi ę biorca wskaza ł , ż e ś wiadczenie us ł ug kserograficznych jest nieop ł acalne (stosowana cena – 15 gr) i jest tylko uzupe ł nieniem do innego rodzaju dzia ł alno ś ci (sklep spo ż ywczy) . 7 10. Zdecydowana wi ę kszo ść us ł ugodawców (25) jest p ł atnikami podatku VAT, w tym wi ę kszo ść przedsi ę biorców stosuj ą cych najni ż sze (8- 10 gr) stawki za kserowanie. 11. Ustalono, ż e wi ę kszo ść przedsi ę biorców (22) nie stosuje dodatkowych op ł at za funkcj ę zmniejszenia lub powi ę kszenia przy sporz ą dzaniu kserokopii; spo ś ród badanych przedsi ę biorców tak ą op ł at ę stosuje tylko sze ś ciu, a z odpowiedzi siedmiu nie wynika jasno, czy taka op ł ata jest stosowana (zosta ł a podana jedna stawka za wykonanie kserokopii). 12. Z ankiet nades ł anych przez 3 spo ś ród 35 przedsi ę biorców wynika, ż e pocz ą wszy od 2003 r. znacznie zwi ę kszy ł a si ę konkurencja (w cz ęś ci zdaniem ankietowanych nieuczciwa) w bran ż y us ł ug kserograficznych na terenie Lublina, co skutkowa ł o obni ż eniem cen za tego typu us ł ugi. Jak wynika z analizy przeprowadzonego badania ankietowego oraz z faktów powszechnie znanych, warunki ekonomiczne na terenie miasta Lublina dla prowadzenia dzia ł alno ś ci w postaci us ł ug kserograficznych s ą jednorodne (takie same podatki, koszt materia ł ów, rz ą d wielko ś ci czynszów, p ł ace, cena za energi ę elektryczn ą , popyt ze strony us ł ugobiorców). Punkt kserograficzny p.T.U. nie stosuje innej technologii ni ż konkurenci, korzysta z tych samych materia ł ów, jak równie ż skala dzia ł alno ś ci jest porównywalna. Punkt ten dzia ł a na wydzielonym, za pomoc ą bariery o charakterze administracyjnym, rynku podlegaj ą c tym samym zale ż no ś ciom, co inni przedsi ę biorcy, ś wiadcz ą cy us ł ugi kserograficzne na terenie Lublina. W trakcie prowadzone post ę powania antymonopolowego p.T.U. poinformowa ł , ż e zaprzesta ł dzia ł alno ś ci gospodarczej. Z dniem 31.05.2006 r. zosta ł a rozwi ą zana umowa najmu lokalu u ż ytkowego na terenie Biblioteki. Decyzj ą Prezydenta miasta sto ł ecznego Warszawy z dnia 5.06.2006 r. wykre ś lono z ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej wpis dotycz ą cy dzia ł alno ś ci poligraficznej, ś wiadczonej przez p.T.U.. W celu ustalenia mo ż liwo ś ci prowadzenia na terenie Biblioteki us ł ug kserograficznych Prezes UOKiK wyst ą pi ł do Uniwersytetu Marii Curie Sk ł odowskiej w Lublinie ze stosownymi pytaniami. Z udzielonej odpowiedzi wynika, ż e w okresie 1996 r. do 2006 r. na terenie Biblioteki dzia ł a ł y dwa punkty us ł ug kserograficznych (nale żą ca do UMCS Pracownia Reprograficzna i najemca, p.T.U.). UMCS poinformowa ł , ż e „W istniej ą cych warunkach lokalowych i sposobu zagospodarowania pomieszcze ń dla oddzia ł ów Biblioteki wygospodarowanie miejsca dla innych podmiotów by ł o niemo ż liwe”. UMCS przyzna ł , ż e nie og ł asza informacji o mo ż liwo ś ci starania si ę o wynajem pomieszcze ń . Organ antymonopolowy ustali ł przychód p.T.U., który osi ą gn ął jako przedsi ę biorca ś wiadcz ą cy us ł ugi kserograficzne w 2005 roku. Wyniós ł on … z ł . 8 Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Dzia ł ania organu antymonopolowego nakierowane s ą na przeciwdzia ł anie praktykom, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć negatywne skutki w zakresie stanu konkurencji. Ochrona konkurencji jest za ś podejmowana w interesie publicznym, s ł u ż y bowiem zarówno przedsi ę biorcom, jak i konsumentom. Zastosowanie wobec p.T.U. przepisów ustawy antymonopolowej jest zwi ą zane z ochron ą przez Prezesa UOKiK interesu publiczno-prawnego. Przedsi ę biorcy postawiono zarzut stosowania praktyki polegaj ą cej na narzuceniu nadmiernie wygórowanej ceny za wykonywanie kserokopii. Praktyka taka by ł a skierowana przeciwko wszystkim osobom korzystaj ą cym z Biblioteki G ł ównej UMCS zainteresowanym wykonaniem kserokopii z materia ł ów, które budynku Biblioteki nie mog ł y opu ś ci ć . Skierowanie praktyki wobec wszystkich uczestników rynku po stronie popytowej (ju ż funkcjonuj ą cych lub potencjalnych) oznacza, ż e niew ą tpliwie dzia ł aniami Przedsi ę biorcy dotkni ę ci byli studenci i inne osoby korzystaj ą ce z zasobów Biblioteki, którzy musieli uiszcza ć wysok ą cen ę za us ł ugi kserograficzne, bez faktycznej mo ż liwo ś ci wyboru us ł ugodawcy. W niniejszej sprawie kr ą g osób, które by ł y lub mog ł y by ć dotkni ę te zakazan ą praktyk ą jest wi ę c otwarty. Mo ż liwo ść stosowania omawianej praktyki wynika ł a z si ł y rynkowej Przedsi ę biorcy, b ę d ą cej rezultatem funkcjonowania na rynku w ł a ś ciwym jako podmiot silnie dominuj ą cy, bliski pozycji monopolistycznej. Organ antymonopolowy w pe ł ni zgadza si ę z tez ą wysuni ę t ą w pi ś miennictwie („Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – komentarz” E. Modzelewska-W ą chal), ż e dla naruszenia interesu publiczno-prawnego w takim stanie faktycznym wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ycie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, co te ż mia ł o miejsce w rozpatrywanej sprawie. W orzecznictwie SOKiK poj ę cie interesu publicznego utrwali ł o si ę jako dotycz ą ce interesu ogó ł u, a nie okre ś lonej grupy, czy te ż indywidualnego podmiotu (tak w orzeczeniach: wyrok z 28.05.2001 r. sygn. XVII Ama 82/00, wyrok 6.06.2001 r. sygn. Ama 78/00). Ad. pkt 1 sentencji Decyzji Art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la m.in. jako praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę dzia ł anie polegaj ą ce na nadu ż yciu pozycji dominuj ą cej na rynku przez bezpo ś rednie lub 9 po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen, w tym cen nadmiernie wygórowanych. Aby stwierdzi ć , ż e dzia ł ania danego przedsi ę biorcy wyczerpuj ą znamiona zarzucanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , niezb ę dne jest wykazanie spe ł nienia przez niego wszystkich przes ł anek okre ś lonych w/w przepisem ustawy, a mianowicie: • posiadanie przez danego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku, • bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie ceny, • nadmiernie wygórowany charakter narzuconej ceny. P.T.U. by ł w ł a ś cicielem jednego z dwóch punktów us ł ug kserograficznych na terenie Biblioteki G ł ównej UMCS i wykonuj ą c prawie wszystkie kserokopie na tym obszarze zajmowa ł na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą . Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, stosownie do której rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę i w ł a ś ciwo ś ci s ą uznawane przez nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Pod wzgl ę dem geograficznym rynek w niniejszej sprawie wyznacza obszar Biblioteki, poniewa ż w ł a ś nie st ą d pochodz ą materia ł y przeznaczone do kserowania. Zgodnie z zasadami udost ę pniania zbiorów („Regulamin udost ę pniania zbiorów Biblioteki G ł ównej UMCS w Lublinie”) nie wszystkie pozycje mog ą by ć wypo ż yczane na zewn ą trz Biblioteki. Je ś li, z ró ż nych przyczyn, czytelnik jest zmuszony do korzystania z udost ę pnionych przez Bibliotek ę materia ł ów poza jej obszarem, to jedynym rozwi ą zaniem jest wykonanie kserokopii. Istnieje wi ę c w tym przypadku bariera administracyjna, która uniemo ż liwia korzystanie z us ł ug kserograficznych poza obszarem Biblioteki w odniesieniu, jak ustali ł Prezes UOKiK, do ok. 20% nowszego ksi ę gozbioru. Natomiast pod wzgl ę dem przedmiotowym rynek stanowi us ł uga wykonywania kserokopii z powierzonych materia ł ów. Zgodnie z art. 4 pkt 6 pod poj ę ciem towaru rozumie si ę równie ż us ł ugi. Rynek w ł a ś ciwy w sprawie stanowi wi ę c us ł uga wykonywania kserokopii na terenie Biblioteki G ł ównej UMCS. Istotnym jest, ż e Przedsi ę biorca kserowa ł materia ł y, które nie mog ą by ć wypo ż yczane na zewn ą trz i do kopiowania których by ł upowa ż niony, na mocy 10 odpowiedniego Porozumienia o zasadach wykonywania odbitek kserograficznych. Przedsi ę biorca na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym zajmuje pozycj ę silnie dominuj ą c ą , a w zasadzie monopolistyczn ą . Jak ustali ł bowiem Prezes UOKiK p.T.U., w okresie obj ę tym badaniem organu antymonopolowego, wykona ł a ż 98,43 % kserokopii czarno-bia ł ych w formacie A4. Zaledwie 1,57 % kserokopii wykona ł a Pracownia Reprograficzna. Konkurencja ze strony Pracowni Reprograficznej jest wi ę c nieistotna. Ś wiadcz ą o tym bezwzgl ę dne liczby wykonanych w badanym okresie kserokopii, p.T.U. – 156410 sztuk, a Pracownia Reprograficzna 63 razy mniej, tj. 2486 kserokopii. Mo ż na uzna ć p.T.U. praktycznie za monopolist ę na przedmiotowym rynku. Konkurencja ze strony Pracowni Reprograficznej UMCS ma raczej charakter nominalny. Wniosek taki mo ż na wyprowadzi ć z logicznego z za ł o ż enia, i ż Biblioteka G ł ówna UMCS nie zgodzi ł aby si ę na wspó ł prac ę z p.T.U. gdyby mia ł zagrozi ć dzia ł alno ś ci (interesom) jej Pracowni Reprograficznej. Cena w wysoko ś ci 40 gr za najprostsz ą us ł ug ę kserograficzn ą (czarnobia ł a kopia A4) Pracowni Reprograficznej nie jest nakierowana na przyci ą gni ę cie klientów korzystaj ą cych z podstawowych us ł ug, ale ma umo ż liwi ć skupienie si ę na bardziej specjalistycznych us ł ugach (np. mikrofilmowanie) oraz na wykonywaniu kserokopii na w ł asny u ż ytek i dla innych szkó ł wy ż szych. Pracownia Reprograficzna praktycznie wi ę c nie konkuruje z p.T.U., ale ż e funkcjonuje w tym samym, ś ci ś le ograniczonym terytorialnie miejscu, jej udzia ł zosta ł wzi ę ty pod uwag ę , co jest zreszt ą rozwi ą zanym formalnie korzystniejszym dla p.T.U.. Przedsi ę biorca jako praktycznie jedyny us ł ugodawca w zakresie wykonywania kserokopii czarno-bia ł ych, w formacie A4 posiada niekwestionowan ą przewag ę nad swoimi kontrahentami. Stosowana by ł a przez niego jednolita wobec wszystkich us ł ugobiorców stawka za wykonanie kserokopii, zgodnie z cennikiem. Do dnia 27.02.2006 r. by ł o to 20 gr za jedn ą kserokopi ę , a od 28.02.2006 r. stawka wzros ł a do 25 gr. P.T.U. nie przedstawi ł dowodów, ż e op ł ata ta mo ż e podlega ć negocjacjom, jak równie ż w toku post ę powania Prezes UOKiK nie ustali ł , aby ni ż sze stawki by ł y stosowane. Skutkiem takiej sytuacji dla osób korzystaj ą cych z kserowania materia ł ów, których nie mo ż na wypo ż ycza ć poza Bibliotek ę , by ł o zaakceptowanie narzuconej przez Przedsi ę biorc ę wysoko ś ci stawki za us ł ug ę kserowania. W rozpatrywanym przypadku potencjalny klient punktu us ł ug kserograficznych móg ł zaakceptowa ć wysok ą cen ę za wykonanie kserokopii w punkcie p.T.U. lub w ogóle z mo ż liwo ś ci kserowania zrezygnowa ć . Zwa ż ywszy, ż e z cz ęś ci ksi ę gozbioru mo ż na korzysta ć tylko na terenie Biblioteki, studenci i inne osoby byli faktycznie zmuszeni do korzystania z us ł ug Przedsi ę biorcy. Tym samym przes ł anka narzucania 11 przez dominanta ceny (op ł aty za wykonanie kserokopii ) niew ą tpliwie zaistnia ł a. Okre ś laj ą c jako zakazan ą praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę narzucanie przez dominanta cen nadmiernie wygórowanych (zgodnie z brzmieniem przepisu art. 8 ust. 2 pkt 1 powo ł anej ustawy o ochronie kategoria cen nadmiernie wygórowanych zawiera si ę w szerszej kategorii cen nieuczciwych), powo ł ana ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie wprowadzi ł a jednoznacznych kryteriów oceny stopnia nieuczciwo ś ci, czy te ż skali nadmiernego wygórowania cen. W literaturze („Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – komentarz” E. Modzelewska-W ą chal str. 101) jest wyra ż ony zasadny pogl ą d, i ż „ocena ta dokonywana winna by ć na podstawie wywa ż enia interesów stron umowy z uwzgl ę dnieniem zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , na tle celów ustawy antymonopolowej wyra ż onych w art. 1”. Przez cen ę nadmiernie wygórowan ą nale ż y rozumie ć wi ę c narzucon ą nabywcy przez przedsi ę biorc ę posiadaj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą , cen ę zawy ż on ą w stosunku do warto ś ci ś wiadczenia, której jego kontrahent nie zaakceptowa ł by w przypadku istnienia istotnej konkurencji na rynku. Analiza charakteru ceny pod k ą tem jej zawy ż enia dokonywana jest zasadniczo przy zastosowaniu kryterium kosztowego i porównawczego. Kryterium kosztowe odnosi si ę do kosztów w ł asnych przedsi ę biorcy, wielko ś ci zysku jednostkowego i uzyskiwanej rentowno ś ci. Z kolei kryterium porównawcze bazuje na analizie cen stosowanych za ten sam towar (us ł ug ę ) na innych rynkach. Na podstawie tych kryteriów mo ż na ustali ć , czy cena jest nadmiernie wygórowana w rozumieniu art. 8 ust. 2 pkt 1 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (tak w orzeczeniach SOKiK z dnia 20.11.2003 r. sygn. akt XVII Ama 121/03, S ą du Apelacyjnego z dnia 14.06.2005 r. sygn. akt VI ACa 93/05). Z orzecznictwa SOKiK (tak: wyrok z dnia 2.04.2003 r. sygn. akt XVII Ama 41/02, wyrok z dnia 10.06.2005 r. sygn. akt XVII Ama 24/04) wynika tak ż e, ż e wy łą czne zastosowanie metody analizy kosztowej mo ż e by ć niewystarczaj ą ce do stwierdzenia, czy dana cena jest nadmiernie wygórowana. Powoduje to mo ż liwo ść wkalkulowania do stosowanej ceny, przez przedsi ę biorc ę nie poddanego presji ze strony konkurentów, nieuzasadnionych kosztów dzia ł alno ś ci. Metoda porównawcza w odniesieniu do weryfikacji poziomu cen uznana zosta ł a za zasadn ą i obiektywn ą , ale z zastrze ż eniem, ż e porównywalne s ą tak ż e warunki dzia ł ania badanych przedsi ę biorców. Warunki ekonomiczne na terenie miasta Lublina dla prowadzenia dzia ł alno ś ci w postaci us ł ug kserograficznych s ą jednorodne (takie same podatki, koszt materia ł ów, wysoko ść czynszów, p ł ace, cena za energi ę elektryczn ą , popyt ze strony us ł ugobiorców). Punkt kserograficzny p.T.U. nie stosuje innej technologii ni ż konkurenci, korzysta z tych samych materia ł ów, jak równie ż skala dzia ł alno ś ci jest porównywalna. Punkt ten dzia ł a na wydzielonym, za 12 pomoc ą bariery o charakterze wy łą cznie administracyjnym, rynku podlegaj ą c tym samym zale ż no ś ciom, co inni przedsi ę biorcy, ś wiadcz ą cy us ł ugi kserograficzne na terenie Lublina. Argumentem w sposób widoczny przemawiaj ą cym za oparciem si ę na analizie porównawczej cen w niniejszej sprawie jest fakt bardzo ró ż nego podej ś cia do kwestii kosztów przez przedsi ę biorców. Jednocze ś nie bowiem jest stosowana, przynosz ą ca strat ę , cena 40 gr za wykonanie kserokopii i ceny w wysoko ś ci 8 - 10 gr za kserokopi ę , generuj ą ce zyski. Zdaniem Prezesa UOKiK nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie przedstawione przez Przedsi ę biorc ę kalkulacje cen us ł ug kserograficznych. P.T.U. dzia ł a ł na rynku zamkni ę tym i mia ł przez to mo ż liwo ść dowolnego ustalania ceny, poprzez kalkulowanie kosztów, w jego ocenie by ć mo ż e uzasadnionych, których nie móg ł by ponosi ć w warunkach wolnej konkurencji. Przedsi ę biorca ten mia ł mo ż liwo ść ustalenia ceny za wykonywane kserokopie niezale ż nie od konsumentów, b ę d ą cych jego kontrahentami, a tak ż e niezale ż nie od cen stosowanych przez inne punkty us ł ug kserograficznych dzia ł aj ą cych na terenie Lublina, w tym na terenie Miasteczka Akademickiego. O dowolnym ustalaniu kosztów przez p.T.U. ś wiadcz ą dwie przedstawione przez Przedsi ę biorc ę kalkulacje (jedna uproszczona kalkulacja wynikowa oraz „pozycje sta ł ych kosztów miesi ę cznych”, z których wynika, ż e koszty niektórych pozycji mog ł y zosta ć zawy ż one, a inne s ą generalnie w ą tpliwe. Wnioski takie wynikaj ą przede wszystkim z porównania do kosztów i wyników, wykazywanych przez innych przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych przedmiotowe us ł ugi, poniewa ż Przedsi ę biorca stosuje uproszczon ą ksi ę gowo ść (tzw. ma ł a ksi ę ga przychodów i rozchodów), daj ą c ą mo ż liwo ść elastycznego podej ś cia do klasyfikowania kosztów, gdzie jedynym ograniczeniem s ą przepisy podatkowe. Organ antymonopolowy nie kwestionuje w tym miejscu prawid ł owo ś ci prowadzonej ksi ę gowo ś ci, nie le ż y to w jego kompetencjach, ale odnosi si ę do kosztów wykazywanych przez przedsi ę biorc ę dzia ł aj ą cego w warunkach niemal ż e monopolistycznych, w kontek ś cie kosztów innych przedsi ę biorców z tej bran ż y, dzia ł aj ą cych na terenie Lublina. Ustalone koszty i wyniki p.T.U. wskazuj ą na nieefektywno ść prowadzonej dzia ł alno ś ci. W warunkach konkurencji na rynku Przedsi ę biorca nie móg ł by utrzyma ć takiego poziomu kosztów. Z informacji przekazanych przez p.T.U. wynika, ż e „ materia ł y ” zosta ł y za okres 1.01.2005 r do 30.09.2005 r. uj ę te jako samodzielna pozycja obok wynagrodzenia oraz „innych wydatków”. Z kolei „inne wydatki” sk ł adaj ą si ę m.in. z „ materia ł ów eksploatacyjnych do kopiarek ” oraz „ pozosta ł ych materia ł ów ”. Te trzy pozycje materia ł owe łą cznie daj ą kwot ę kosztów równ ą 7319,85 z ł , co w prze ł o ż eniu na jedn ą kserokopi ę daje koszt jednostkowy w wysoko ś ci 4,7 gr., co w porównaniu do kosztów 13 materia ł owych innych przedsi ę biorców jest kwot ą wysok ą . Pozycja „ materia ł y ” mo ż e dotyczy ć wy łą cznie kosztów papieru (inne koszty musz ą by ć zawarte w dwóch kolejnych pozycjach kosztowych, odnosz ą cych si ę do materia ł ów), z czego wynika, ż e p.T.U. musia ł by stosowa ć najdro ż szy papier w Lublinie (ok. 2,5 gr za jedn ą sztuk ę A4). O ostatecznie nadmiernej cenie za wykonywane kserokopie decyduj ą obok zawy ż onych kosztów materia ł owych stanowi ą pozycje kosztów niespotykane u innych przedsi ę biorców w ogóle lub w nieporównywalnie mniejszej wysoko ś ci. S ą to koszty „ us ł ug biurowych ” oraz „ paliwa do samochodu ”. W koszcie jednostkowym jednej wykonanej przez p.T.U. kserokopii koszt tych ż e „ us ł ug biurowych ” stanowi a ż 1,5 gr. Jest to kwota wy ż sza ni ż deklarowany zysk z wykonania jednej kserokopii, co tym podwa ż a z racjonalno ść potrzeby takich us ł ug. W warunkach konkurencji, poza obszarem Biblioteki, ż aden z punktów kserograficznych nie wykaza ł ponoszenia tego rodzaju kosztów. Oznacza to, ż e przedsi ę biorcy poddani presji konkurencji nie uznali korzystania z „ us ł ug biurowych ” za konieczne. Kolejn ą pozycj ą kosztow ą , budz ą c ą uzasadnione w ą tpliwo ś ci jest „ paliwo do samochodu ”. W badanym przez Prezesa UOKiK okresie pozycja ta wynios ł a 3971,56 z ł ., co w prze ł o ż eniu na koszt jednostkowy jednej kserokopii daje 2,54 gr. W ten sposób koszt paliwa dorównuje kosztowi papieru (w odniesieniu do kosztu papieru u pozosta ł ych przedsi ę biorców jest nawet wy ż szy), co w przypadku dzia ł alno ś ci polegaj ą cej na us ł ugach kserograficznych wydaje si ę irracjonalne. Wniosek ten potwierdzaj ą ankiety uzyskane od pozosta ł ych przedsi ę biorców wykonuj ą cych przedmiotowe us ł ugi w Lublinie, z których wynika, ż e koszt paliwa albo nie jest ujmowany w kalkulacjach w ogóle lub w ś ladowych ilo ś ciach. Z przeliczenia deklarowanych kosztów paliwa na kilometry wynika, ż e Przedsi ę biorca musia ł by dziennie pokonywa ć co najmniej 50 kilometrów, co w nawi ą zaniu do faktu, ż e zarówno przedsi ę biorca zamieszkiwa ł w Lublinie, jak i posiada ł tu jedyny punkt us ł ug kserograficznych, jest po raz kolejny ma ł o wiarygodne, tym bardziej, ż koszty paliwa nie s ą bezpo ś rednio zwi ą zane ze ś wiadczonymi us ł ugami Ponadto nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e w ramach „ innych wydatków ” zosta ł y uj ę te obok „ remontów i konserwacji maszyn ” tak ż e „ remonty pozosta ł e ”, których koszt, co jest niezrozumia ł e, by ł ponad dwukrotnie wi ę kszy od remontów zwi ą zanych z prac ą kserokopiarek. W stosunku do ca ł o ś ci kosztów ponoszonych przez p.T.U. koszt czynszu i wynagrodzenia pracownika (podstawowe koszty sta ł e) stanowi tylko 32%, tak wi ę c nawet je ś li jest to jedyna dzia ł alno ść (uwzgl ę dniaj ą c wskazany wy ż ej (pkt 8 str. 6 niniejszej decyzji) brak zale ż no ś ci pomi ę dzy inn ą dzia ł alno ś ci ą , a cen ą za kserokopi ę ), to nie uzasadnia to stosowania ceny a ż 127-150% wy ż szej ni ż ś rednia cena „studencka”. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e koszty sta ł e ponoszone przez innych przedsi ę biorców znajduj ą si ę na poziomie kosztów ponoszonych przez p.T.U.. Dotyczy to zarówno przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych, w miejscu wykonywania us ł ug 14 kserograficznych, tak ż e innych pokrewnych us ł ug (np. bindowanie, laminowanie), jak i czterech przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych w swoich punktach, tak jak p.T.U., wy łą cznie us ł ugi kserograficzne. Nadmiernie wygórowana cena, stosowana przez p.T.U. wynika wi ę c przede wszystkim z zawy ż onych pozycji kosztowych, które przedsi ę biorca ten zawar ł w grupie kosztów o nazwie „ inne wydatki ”, która zosta ł a omówiona powy ż ej. Inny przedsi ę biorca, dzia ł aj ą cy na terenie Biblioteki Uniwersyteckiej KUL, a wi ę c tak ż e na rynku zamkni ę tym, wykaza ł zbli ż one do p.T.U. koszty sta ł e, natomiast nie odnotowa ł cz ęś ci pozycji kosztowych, zakwestionowanych przez organ antymonopolowy ze wzgl ę du na ich wysoko ść , czy te ż w ogóle ich zasadno ść . Reasumuj ą c, weryfikacja kalkulacji przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cego w warunkach silnej dominacji rynkowej jest utrudniona, a przedstawione dane odno ś nie kosztów wzbudzi ł y uzasadnione w ą tpliwo ś ci. W takiej sytuacji u ż ycie miarodajnej (obejmuj ą cej 35 przedsi ę biorców z ca ł ego Lublina) analizy porównawczej, obok analizy przedstawionych przez przedsi ę biorc ę kosztów jest jak najbardziej uzasadnione. Nale ż y wskaza ć , ż e dzia ł alno ść polegaj ą ca na ś wiadczeniu us ł ug kserograficznych jest na terenie Lublina cz ę sto prowadzona w stosunkowo niewielkim wymiarze co do wysoko ś ci przychodów. Dlatego przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cy w tej bran ż y cz ę sto (wynika to z przeprowadzonego przez organ antymonopolowy badania) dostosowuj ą si ę ze swoimi cenami do ju ż zastanych na rynku, bez przeprowadzania szczegó ł owych kalkulacji cenowych. W tych warunkach to w ł a ś nie rynek i panuj ą ca na nim konkurencja miarodajnie okre ś laj ą ceny us ł ug kserograficznych. Dzia ł aj ą ce w najbli ż szym otoczeniu Biblioteki i innych budynków akademickich pozosta ł e punkty kserograficzne, nale żą ce do ró ż nych przedsi ę biorców, funkcjonuj ą w warunkach silnej konkurencji. Tak ą lokalizacj ę posiada wi ę kszo ść z nich, tj. 25 punktów na ogó ł em 35 zbadanych, w przedmiotowej bran ż y w Lublinie. Wyrazem tej konkurencji jest cena stosowana za wykonanie kserokopii czarno-bia ł ej A4, która wynosi ś rednio, dla punktów zlokalizowanych w obr ę bie Miasteczka Akademickiego oraz w pobli ż u innych obiektów akademickich w Lublinie, 11 gr. Jest to cena ponad dwukrotnie ni ż sza ni ż stosowana przez p.T.U. Tak ż e ś rednia cena za wykonanie kserokopii w odniesieniu do ca ł ego miasta Lublina jest zdecydowanie ni ż sza od stosowanej przez p.T.U. i wynosi 12 gr. Spo ś ród 35 us ł ugodawców tylko trzech stosuje cen ę wy ż sz ą ni ż 20 gr, tj. w ł a ś nie p.T.U. na terenie Biblioteki, Pracownia Reprograficzna UMCS tak ż e na terenie Biblioteki (wykonuj ą c jednak ż e niewielk ą liczb ę kserokopii) oraz p. G. B. prowadz ą ca trzy punkty kserograficzne w lubelskich s ą dach. Wobec przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cego na terenie s ą dów jest ju ż prowadzone przez organ antymonopolowy post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w zwi ą zku z wysoko ś ci ą stosowanych przez niego cen. 15 Organ antymonopolowy uzna ł przedstawiane przez Przedsi ę biorc ę argumenty, maj ą ce uwolni ć go od zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencje za nietrafne lub nie zwi ą zane z przedmiotem post ę powania antymonopolowego. Warunki ś wiadczenia us ł ug kserograficznych przez innych przedsi ę biorców z natury rzeczy nie odbiegaj ą od warunków w jakich funkcjonowa ł p.T.U.. Obci ąż enia podatkowe s ą czynnikiem obiektywnym, a ich wielko ść i sposób regulowania wynikaj ą wy łą cznie z przepisów obowi ą zuj ą cego prawa i woli danego przedsi ę biorcy (np. decyzja o przekroczeniu okre ś lonej wielko ś ci obrotu, skutkuj ą ca konieczno ś ci ą zainstalowania kasy fiskalnej). Prezes UOKiK nie jest za ś organem upowa ż nionym do kontrolowania przedsi ę biorców pod wzgl ę dem podatkowym. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e nie zachodzi korelacja, na któr ą wskazywa ł Przedsi ę biorca, pomi ę dzy prowadzeniem innej dzia ł alno ś ci w punktach kserograficznych lub stosowaniem funkcji pomniejszania lub powi ę kszania przy wykonywaniu kserokopii, a cen ą za ś wiadczone us ł ugi. Przedsi ę biorca wskazywa ł ponadto, ż e osoby korzystaj ą ce z jego us ł ug kserograficznych maj ą wybór w postaci mo ż liwo ś ci wypo ż yczenia materia ł ów do kserowania w innych miejscach ni ż Biblioteka (np. biblioteki mi ę dzywydzia ł owe). Argumentu ten jest jednak chybiony z dwóch powodów. Pierwszy to fakt wykonania w badanym okresie przez p.T.U. ponad 156 tysi ę cy kserokopii. Gdyby wi ę c istnia ł a faktyczna, nieograniczona mo ż liwo ść wypo ż yczania odpowiednich materia ł ów poza Bibliotek ą , jak te ż kserowania ich poza budynkiem Biblioteki , nie znalaz ł yby si ę osoby zainteresowane us ł ugami kserograficznymi w cenie ponad dwa razy wy ż szej ni ż ś wiadczone obok budynku Biblioteki. Drugi powód to fakt, i ż Prezes UOKiK bada ł pozycj ę zajmowan ą na rynku w ł a ś ciwym przez p.T.U., a nie pozycj ę Biblioteki G ł ównej UMCS pod wzgl ę dem posiadanego ksi ę gozbioru, co by ł oby niecelowe w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym. Natomiast adresatem, do którego nale ż y kierowa ć ewentualny zarzut stosowania nieuczciwej konkurencji przez niektórych przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi kserograficzne na terenie Lublina ( ż aden nie posiada pozycji dominuj ą cej w skali miasta) jest w ł a ś ciwy s ą d powszechny. Ponadto taki zarzut ze strony p.T.U. móg ł by by ć uzasadniony, gdyby dzia ł a ł on na rynku konkurencyjnym, a nie zamkni ę tym, jak wykaza ł o przeprowadzone post ę powanie. Prezes UOKiK stwierdzaj ą c, na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy antymonopolowej zaniechanie zarzucanych p.T.U. praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wzi ął pod uwag ę fakt zaprzestania przez niego ś wiadczenia us ł ug kserograficznych na terenie Biblioteki G ł ównej UMCS. Z dniem 31.05.2006 r. rozwi ą zana zosta ł a umowa najmu lokalu u ż ytkowego na terenie w/w Biblioteki. 16 Ad. pkt 2 sentencji Decyzji Kara pieni ęż na na ł o ż ona na p.T.U. wynosi 2000 z ł i na ł o ż ona zosta ł a w oparciu o art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 101 ust. 1 pkt 1 mówi, ż e Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci do 10 % przychodu osi ą gni ę tego przez niego w roku rozliczeniowym, poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie nie wy łą czonym na podstawie art. 6 i art. 7, lub naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8. Stosownie do tre ś ci art. 104 ustawy, przy ustalaniu wysoko ś ci kary pieni ęż nej nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. W punkcie 1 sentencji niniejszej Decyzji stwierdzono, i ż Przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej. W rozpatrywanym przypadku maksymalny wymiar kary pieni ęż nej wynosi ł by ok. … z ł . Kara w wysoko ś ci 2000 z ł , na ł o ż ona niniejsz ą decyzj ą stanowi …% maksymalnego wymiaru kary w tym przypadku. Prezes UOKiK, decyduj ą c si ę na na ł o ż enie niniejsz ą decyzj ą kary pieni ęż nej, wzi ął przede wszystkim pod uwag ę nieuczciwy charakter (poprzez jej wygórowany charakter) stosowanej ceny za wykonywanie kserokopii i dzia ł anie skierowane przeciwko zdecydowanie s ł abszym uczestnikom zamkni ę tego rynku, w wi ę kszo ś ci b ę d ą cych studentami. Stosowanie wysokiej ceny za wykonywanie kserokopii, które nie mog ł y by ć wykonane nigdzie indziej, mia ł o charakter praktyki eksploatacyjnej i powodowa ł o znacznie wi ę ksze obci ąż enia finansowe dla konsumentów korzystaj ą cych z ksi ę gozbioru Biblioteki G ł ównej UMCS ni ż ponosiliby oni w warunkach wolnej konkurencji. Ustalaj ą c kar ę organ antymonopolowy mia ł jednocze ś nie na uwadze fakt, ż e rozpatrywana praktyka mia ł a wp ł yw wy łą cznie na ś ci ś le ograniczony pod wzgl ę dem terytorialnym rynek lokalny, obejmuj ą cy budynek Biblioteki G ł ównej UMCS. Jednocze ś nie ta zakazana praktyka jest zasadniczo nieodwracalna. Trudno bowiem by ł oby w racjonalny sposób zwróci ć szerokiej rzeszy osób nadp ł acone kwoty (identyfikacja osób, udokumentowanie korzystania z przedmiotowych us ł ug). Prezes UOKiK uzna ł wi ę c, ż e w przedmiotowej sprawie nast ą pi ł o relatywnie istotne naruszenie konkurencji poprzez klasyczn ą praktyk ę eksploatacyjn ą , skierowan ą wobec zdecydowanie s ł abszych uczestników rynku lokalnego. Organ antymonopolowy mia ł tak ż e na uwadze, ż e Przedsi ę biorca nie zmieni ł w trakcie post ę powania antymonopolowego swojego stanowiska odno ś nie stosowanej ceny za wykonywanie kserokopii. Z drugiej strony przedsi ę biorca ten naruszy ł przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Ustalona kara, stanowi …% jej mo ż liwej, maksymalnej wysoko ś ci. Jest to stosunkowo wysoki wymiar, 17 jednak nale ż y wzi ąć pod uwag ę , i ż w liczbach bezwzgl ę dnych kara wynosi tylko 2000 z ł , co w kontek ś cie wybitnie eksploatacyjnego charakteru praktyki, skierowanej przeciwko osobom (przede wszystkim studentom) korzystaj ą cym z powszechnie dost ę pnych dóbr kultury, nie jest kwot ą wysok ą . Kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji do Narodowego Banku Polskiego, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, na rachunek: 51101010100078782231000000 W zwi ą zku z powy ż szym Prezes UOKiK orzek ł jak w punkcie 1 i 2 sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – XVII Wydzia ł u Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie. Otrzymuje: … decyzja podpisana z up. Prezesa UOKiK przez P. Ew ę Wiszniowsk ą Dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie 18