RLU-41/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY Konkurencji i Konsumentów Delegatura w L.ie 20-079 L., ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: L.@uokik.gov.pl L. , dnia pa ź dziernika 2007r. RLU- 411-13/05/MW DECYZJA RLU – NR 41/07 ( wersja jawna dla stron post ę powania - nie zawiera informacji obj ę tych utajnieniem) Stosownie do tre ś ci art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 244 poz.2080, zm. Dz.U. 2006 nr 15, poz.1119, Dz.U. nr 170, poz. 1217) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. 2007 nr 134 poz.939 ze zm. w zwi ą zku z tre ś ci ą art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 331) po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Megatem EC – L. Sp. z o.o. – reprezentowanego w sprawie przez Kancelari ę Radcy Prawnego, Aneta J.. Narutowicza 16/4 w L. Ddzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : I. na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.), w zwi ą zku z zarzutem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku hurtowego zakupu energii cieplnej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U.2003 Nr Nr 86 poz. 804 ze zm.), stwierdza si ę , ż e dzia ł ania Lubelskiego Przedsi ę biorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w L., nie naruszaj ą zakazu okre ś lonego w art. 8 ust.1 w zwi ą zku z art. 8 ust.2 pkt.3 i 8 i 2 pkt. 3 i 8 ustawy o ochronie (…) ; 2 II. Na podstawie art. 11 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.), w zwi ą zku z zarzutem zawarcia porozumienia, polegaj ą cego na podziale rynku hurtowego zakupu/sprzeda ż y energii cieplnej, co stanowi ć mo ż e praktyk ę z art. 5 ust.1 pkt. 3 ustawy wskazanej wy ż ej, stwierdza si ę , ż e dzia ł ania Lubelskiego Przedsi ę biorstwa Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w L. oraz Elektrociep ł owni Wrotków Sp. z o.o. w L. – reprezentowane w sprawie przez pe ł nomocników – radców prawnych Ew ę M. i Teres ę Sz., nie naruszaj ą zakazu okre ś lonego w art. 5 ust.1 pkt.3 ustawy wymienionej wy ż ej . Uzasadnienie W dniu 02.06.2005r. wp ł yn ął wniosek Megatem EC - L. Sp. z o.o. ul. Me ł giewska 7-9 w L.i(zwany dalej: Elektrociep ł owni ą Megatem, EC Megatem ), uzupe ł niony pismem z dnia 24.10.2005r. o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Lubelskiemu Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w L. (zwanym dalej: LPEC) oraz Elektrociep ł owni Wrotków Sp. z o.o. w L. ( zwanej dalej: Elektrociep ł owni ą Wrotków, EC Wrotków ), którym wnioskodawca zarzuci ł naruszenie art.5 ust.1 pkt.3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w odniesieniu do Lubelskiego Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej w L. nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostawy energii cieplnej, poprzez ograniczanie dost ę pu do rynku lokalnego, polegaj ą cego na podziale tego rynku, co stanowi naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy w/w. Wnioskodawca poda ł , ż e na terenie miasta L. istniej ą dwa ź ród ł a ciep ł a o podobnych mocach zainstalowanych, posiadaj ą ce takie same warto ś ci mocy w skojarzeniu. Zainstalowane moce dla ciep ł a w obu ź ród ł ach kszta ł tuj ą si ę nast ę puj ą co: - w Elektrociep ł owni Wrotków – 592 MW - w Elektrociep ł owni Megatem 502 MW. Elektrociep ł ownia Megatem – pisze w uzasadnieniu wnioskodawca – jest przedsi ę biorstwem energetycznym produkuj ą cym ciep ł o na potrzeby miasta L., a przez ostatnie lata ciep ł o produkowane przez EC Megatem by ł o ta ń sze ni ż ciep ł o z EC Wrotków. Elektrociep ł ownia Wrotków natomiast przeznaczona jest do produkcji energii elektrycznej. EC Megatem posiada moc zainstalowan ą 502 MW, w tym 150 MW to moc pochodz ą ca z uk ł adu skojarzonego, w którym ciep ł o i energia elektryczna produkowane s ą ze sprawno ś ci ą powy ż ej 70 %. Cena brutto energii elektrycznej z EC Wrotków wynosz ą ca 223,87 z ł /MW, jest o ponad 49 % wy ż sza od ceny obowi ą zuj ą cej w EC Megatem i jest obj ę ta kontraktem d ł ugoterminowym zawartym z Pa ń stwowym Systemem Termoenergetycznym (PST), co wskazuje na stosowanie substydiowania skro ś nego. Odbiorca energii cieplnej – LPEC nie wykonuje postanowie ń obowi ą zuj ą cej strony umowy wieloletniej zawartej w 1997r. i zamawia moc w ilo ś ciach mniejszych ni ż umówione w w/w umowie 210 MW. LPEC ogranicza wi ę c kosztem EC Megatem zamówion ą moc. Takie dzia ł ania spowodowa ł y wycofanie si ę EC Megatem z podj ę tych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zmniejszenia obowi ą zuj ą cych cen i stawek op ł at. EC Megatem przy pe ł nym wykorzystaniu ź ród ł a mo ż e zapewni ć dostawy 3 mocy w ilo ś ci 477 MW. Problem nasila si ę w okresie letnim- minimum technologiczne ź ród ł a wynosi 24 MW, przy potrzebach w ł asnych na poziomie 4 MW. LPEC powinien wi ę c zapewni ć odbiór minimum 20 MW w okresie letnim. Tymczasem LPEC przyj ął zasad ę , ż e EC Megatem mo ż e bra ć udzia ł w sprzeda ż y ciep ł a tylko w 33 %, a drugie istniej ą ce na rynku ź ród ł o – EC Wrotków w 67 %, co oznacza, ż e rynek lokalny w dostawie ciep ł a przekazany zosta ł do Wrotkowa. Wnioskodawca wskaza ł , ż e aktualnie proporcje te zmieni ł y si ę jeszcze bardziej na niekorzy ść E ć Megatem i wynosz ą 30 % dla EC Megatem i 70 % dla EC Wrotków. Taka sytuacja stwarza podejrzenie wzajemnych powi ą za ń pomi ę dzy LPEC a EC Wrotków, które funkcjonuj ą w ramach monopolu dwustronnego. Dokonany w ten sposób podzia ł rynku narusza przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy Prawo Energetyczne i aktów wykonawczych. Przepisy te stanowi ą , ż e ź ród ł a ciep ł a zasilaj ą ce sieci ciep ł ownicze wykorzystywane maj ą by ć w sposób powoduj ą cy minimalizacj ę kosztów ciep ł a wytwarzanych do sieci i zapewniaj ą cy najni ż sze koszty dostarczania ciep ł a o najni ż szych kosztach wytwarzania. EC Megatem jako ź ród ł o wykorzystywane jest tylko w 33 %, a wiadomym jest, ż e dla EC Megatem jako ź ród ł a wytwarzaj ą cego ciep ł o w uk ł adzie skojarzonym przyj ę cie do kalkulacji cen i stawek op ł at wi ę kszej mocy zamówionej wygeneruje znacznie ni ż sze ceny i stawki op ł at za ciep ł o i moc. Tylko sprawiedliwy podzia ł mocy – pisze EC Megatem- tj. proporcjonalny do mocy pochodz ą cej z uk ł adu skojarzonego, czyli po 50 % - z uwagi na to, ż e w obu ź ród ł ach moc ta wynosi po 150 MW spowodowa ł aby obni ż enie ś rednich cen ciep ł a dla Odbiorców . Porozumienie zawarte pomi ę dzy EC Wrotków i LPEC – zdaniem wnioskodawcy, rozpocz ęł o swój byt w dniu 22 lutego 1996r., kiedy to oba przedsi ę biorstwa energetyczne zawar ł y umow ę wieloletni ą , której tre ść ogranicza ł a z góry dost ę pno ść do rynku drugiemu dzia ł aj ą cemu na terenie miasta L. przedsi ę biorstwu. Porozumienie dotyczy ł o: - zapewnienia EC Wrotków utrzymywania rezerwy mocy w wysoko ś ci 140 MW do momentu zako ń czenia prac nad blokiem gazowo-parowym; - ponoszenia po 50 % kosztów utrzymania rezerwy umowy na podstawie corocznie uzgadnianej kalkulacji tych kosztów; (Powy ż sze pozostaje – zdaniem wnioskodawcy- w sprzeczno ś ci z rozporz ą dzeniem taryfowym, które przewiduje uwzgl ę dnienie kosztów inwestycji w kalkulacji cen i stawek op ł at w taryfie, a nie w postaci dodatkowych dofinansowa ń do utrzymywania rezerwy mocy, jak to w ł a ś nie poczyni ł y strony porozumienia). - przekazania EC Wrotków w 67 % rynku lokalnego, co przejawia si ę w zakupie przez LPEC ciep ł a w ilo ś ciach wykorzystuj ą cych w wi ę kszym stopniu zamówion ą moc w EC Wrotków pomimo faktu, ż e ceny ciep ł a produkowanego w EC Megatem by ł y do 2003 r. ni ż sze; - sposób zawierania pomi ę dzy EC Wrotków i LPEC umów rocznych, co obrazuje przyk ł ad umowy na rok 2005. Zawarcie umowy nast ą pi ł o dopiero pod koniec I kwarta ł u 2005r. a do tego czasu przyj ę ta zosta ł a do rozlicze ń moc na poziomie 2004r. co spowodowa ł o, ż e EC Megatem po raz kolejny zosta ł ograniczony 4 w dost ę pie do rynku a przyj ę ta moc zamówiona na I kw. 2005 wynios ł a tylko 168 KW (w roku 2004 wynios ł a 198 KW); - udzielenie przez LPEC na rzecz EC Wrotków por ę czenia przelewu wierzytelno ś ci spó ł dzielni mieszkaniowych zwi ą zanych z t ą inwestycj ą ; - coroczne zmniejszanie (nieproporcjonalne w stosunku do EC Wrotków) mocy zamówionej ; - nieproporcjonalne wykorzystywanie mocy z obu ź róde ł – w EC Megatem wykorzystywane tylko 186 MW, przy mo ż liwo ś ci 502 MW, przy ogólnie zmniejszaj ą cym si ę zapotrzebowaniu na ciep ł o. Skutkiem zawartego porozumienia jest to, ż e konsumenci nie maj ą mo ż liwo ś ci wyboru konkurencyjnego przedsi ę biorcy i zobowi ą zani s ą do korzystania z us ł ug przedsi ę biorstwa energetycznego wybranego i wskazanego przez LPEC. Dodatkowo EC Megatem wskazuje, ż e w miesi ą cu maju 2005r. nast ą pi ł o dalsze ograniczenie w dost ę pie do rynku poprzez obni ż enie przez EC Wrotków, niezgodnie z prawem cen i stawek op ł at wynikaj ą cych z zatwierdzonej taryfy, co spowodowa ł o, ż e EC Megatem zosta ł ograniczony w ś wiadczeniu dostaw ciep ł a w tym miesi ą cu i nast ę pnych. Porozumienie zawarte pomi ę dzy Elektrociep ł owni ą Wrotków i LPEC jest zakazane, w ocenie wnioskodawcy, na gruncie art. 5 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie (…), gdy ż jego skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym poprzez podzia ł rynków zbytu. Nadto w ocenie wnioskodawcy, dzia ł ania LPEC w tym wzgl ę dzie stanowi ą o nadu ż ywaniu przez tego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku energii cieplnej miasta L.. Przejawia si ę to w : - dyskryminacji okre ś lonych kategorii kontrahentów – dotyczy to stosowania przez LPEC jako podmiot dominuj ą cy niejednolito ś ci w postanowieniach kontraktowych, ró ż nicowania tre ś ci warunków umów podobnych w zale ż no ś ci od kontrahenta. Dyskryminacja partnerów gospodarczych przejawia si ę tak ż e w braku mo ż liwo ś ci negocjowania przez EC Megatem postanowie ń umów sprzeda ż y ciep ł a. Prowadzi to do podzia ł u rynku podmiotowego. Dzia ł ania takie rozpocz ęł y si ę przy zawieraniu aneksu do umowy wieloletniej w roku 2001 i corocznie przy podpisywaniu umów rocznych na dostaw ę ciep ł a by ł y powtarzane; - podziale rynku przez LPEC dzia ł aj ą cego na podstawie kryterium podmiotowego zmierzaj ą cego do eliminacji, w porozumieniu z EC Wrotków, EC Megatem. W zwi ą zku z powy ż szym wnosi o wydanie decyzji stwierdzaj ą cej stosowanie przez LPEC i EC Wrotków praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę z art. 5 ust.1 pkt. 3 ustawy o ochronie (…) , a nadto stwierdzaj ą cej nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej przez LPEC, poprzez stosowanie praktyk okre ś lonych art. 8 ust.1. ustawy o ochronie (…). - karty akt post ę powania od 1-12 Z uwagi na powy ż sze Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezesem Urz ę du, Prezes UOKiK ) w dniu 22 czerwca 2005r. wszcz ął na wniosek Elektrociep ł owni Megatem Sp. z o.o. w L. post ę powanie antymonopolowe przeciwko : 5 1/ Lubelskiemu Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w L. w zwi ą zku z zarzutem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku hurtowego zakupu energii cieplnej, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U.2003 Nr Nr 86 poz. 804 ze zm.), 2/ Lubelskiemu Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej Sp. z o. o. w L. oraz Elektrociep ł owni Wrotków Sp. z o.o. w L., w zwi ą zku z zarzutem zawarcia porozumienia, polegaj ą cego na podziale rynku hurtowego zakupu/sprzeda ż y energii cieplnej, co stanowi ć mo ż e praktyk ę z art. 5 ust.1 pkt. 3 ustawy wskazanej wy ż ej, oraz wezwa ł strony tego post ę powania do ustosunkowania si ę do przedstawionych zarzutów. karty akt post ę powania od 13- 24 Stanowiska stron. LPEC pismem z dnia 08.07.2005r. zaprzeczy ł jakoby zawar ł , chocia ż by nieformalne, porozumienie ograniczaj ą ce konkurencj ę pomi ę dzy nim a EC Wrotków. Zaprzeczy ł równie ż , ż e dzia ł ania jego znamionuj ą zakazan ą praktyk ę , polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku . Wyja ś ni ł przy tym, ż e: 1. Zlokalizowane w dawnej Fabryce Samochodów Ci ęż arowych (dalej zwane: FSC) ź ród ł o ciep ł a – Elektrociep ł ownia Megatem by ł typowym ź ród ł em przemys ł owym, utworzonym na potrzeby Fabryki Samochodów Ci ęż arowych, a potem produkuj ą ce ciep ł o dla Odlewni Ż eliwa „Ursus”, które miastu sprzedawa ł o tylko niezagospodarowane nadwy ż ki ciep ł a w wielko ś ci oko ł o 130-220 MW. 2. Na pocz ą tku roku 1996 Elektrociep ł ownia L. – Wrotków i LPEC za aprobat ą w ł adz miasta podpisa ł y umow ę wieloletni ą na dostaw ę energii cieplnej w latach 1996-2010, któr ą przed ł u ż ono do 2015r. W umowie tej strony okre ś li ł y minimalne wielko ś ci dostaw zamówionej mocy ciep ł a na poziomie 424 MW (minus 5 %) . Umowa ta stanowi jedn ą z gwarancji sp ł acenia zobowi ą za ń - przez inwestora rozbudowy EC- Wrotków o blok gazowo-parowy. 3. W 1997r. dosz ł o do podpisana Listu Intencyjnego pomi ę dzy Zarz ą dem Miasta L., Daewoo Motor Polska Sp. z o. o. w L. (poprzednim w ł a ś cicielem EC Megatem) w sprawie dostawy energii cieplnej dla potrzeb miasta L. do roku 2010 z Elektrociep ł owni Daewoo Motor Polska (dalej zwane: EC- DMP). Inicjatywa podpisania Listu wynik ł a z wcze ś niejszego wypowiedzenia warunków dostawy ciep ł a dla miasta przez EC- DMP z 1996r. W tym okresie dosz ł o do ograniczenia potrzeb cieplnych odbiorców zlokalizowanych w rejonie zasilanym przez EC- DMP m.in. z powodu upad ł o ś ci ró ż nych zak ł adów lub te ż rezygnacji z dostaw ciep ł a. W Li ś cie strony uzgodni ł y, ż e moc zarezerwowana dla potrzeb miasta powinna wynosi ć 180 MW do 1999r. i 210 MW do 2000r. oraz wyrazi ł y wol ę zawarcia umowy wieloletniej. Umowa taka zosta ł a zawarta z ówczesnym w ł a ś cicielem Elektrociep ł owni tj. Daewooo Motor Polska Sp. z o.o. w L. w dniu 01.12.1997r. W umowie przyj ę to wielko ść mocy zamówionej, tak jak w Li ś cie Intencyjnym. 6 System ciep ł owniczy EC Megatem zosta ł w tym czasie ukszta ł towany na potrzeby w/w umowy, st ą d aktualne mo ż liwo ś ci zasilania miasta przez EC Megatem s ą ograniczone, szacunkowo do 210 MW wg zasilanych potrzeb odbiorców zlokalizowanych w rejonach technicznie mo ż liwych do zasilania z tego ź ród ł a. 4. Od ko ń ca lat 90-tych systematycznie spada wielko ść zamówionej mocy cieplnej potrzeb cieplnych odbiorców ko ń cowych. W roku 1996r. wielko ść ta wynosi ł a 700 MW rocznie a obecnie (2005r.) wynosi ok. 568 MW. W zwi ą zku z powy ż szym LPEC wyst ą pi ł do dostawców ciep ł a o renegocjowanie warunków umownych okre ś lonych w umowach wieloletnich. Oba ź ród ł a nie godz ą si ę na propozycje proporcjonalnego ograniczenia wielko ś ci dostaw mocy w stosunku do parytetu wynikaj ą cego z zawartych umów wieloletnich tzn. EC- Megatem – 5 % udzia ł (33%), EC- Wrotków 424MW- 5% udzia ł (67%). W zwi ą zku z tym, w grudniu 2003r. LPEC wypowiedzia ł umowy wieloletnie zarówno EC- Megatem jak i EC- Wrotków, z tym, ż e po zawarciu porozumienia z EC – Wrotków w dniu 13 lutego 2004r. na mocy spisanych ustale ń z EC Wrotków wypowiedzenie zosta ł o wycofane. W dniu 29.12.2004r. wobec niedotrzymania przez EC- Wrotków warunków porozumienia z dnia 13 lutego 2004r. umowa wieloletnia zosta ł a wypowiedziana. W roku 2006r. LPEC, po up ł ywie okresu wypowiedzenia, pragnie uregulowa ć warunki dostawy ciep ł a na nowych zasadach. W ocenie LPEC, EC- Megatem nie by ł a w przesz ł o ś ci pe ł nym i wiarygodnym dostawc ą z uwagi na trudno ś ci finansowe w/w oraz ograniczone mo ż liwo ś ci w zakresie zabezpieczenia bezpiecznej i racjonalnej wspó ł pracy urz ą dze ń EC Megatem z automatycznymi w ę z ł ami cieplnymi. 5. Ograniczenie mocy zamówionej przez Odbiorców LPEC – utrzymuj ą ce si ę od lat, jest proporcjonalnie przenoszone na obydwa ź ród ł a. Parytet podzia ł u rejonów zasilania miasta w ciep ł o wynika z zawartych z obydwoma ź ród ł ami ciep ł a (1996 i 1997 ) umów wieloletnich: 210: 634 = 33% dla EC Megatem 424:634= 67% dla EC Wrotków. Jedynym ograniczeniem w dost ę pie EC Megatem do rynku ze strony LPEC s ą uwarunkowania techniczne (ograniczone mo ż liwo ś ci wyprowadzenia ciep ł a z uwagi na ś rednic ę ruroci ą gów oraz brak pomp zmiennoobrotowych w elektrociep ł owni, utrudniaj ą cy wspó ł prac ę z sieci ą ciep ł ownicz ą i zmodernizowanymi w ę z ł ami cieplnymi (automatyka). W programie pracy Miejskiego Systemu Ciep ł owniczego (zwanego dalej: MSC) na sezon grzewczy 2005/2006 mo ż liwo ś ci wyprowadzenia mocy cieplnej z EC Megatem okre ś lono na poziomie: 1,05x173,25 MW/551MW x100% =33 % Na podstawie oblicze ń hydraulicznych jest to wielko ść maksymalna, zwa ż ywszy równie ż na fakt , ż e ź ród ł o to nie jest równie ż w pe ł ni przystosowane do w ł a ś ciwej pracy z zautomatyzowanymi w ę z ł ami cieplnymi. karty post ę powania – 26-30; 223-238, 293-295 II 7 EC- Wrotków pismem z dnia 07.07.2005r. zaprzeczy ł stawianym zarzutom twierdz ą c, ż e nie znajduj ą one w rzeczywisto ś ci ż adnego pokrycia, a stosunki umowne łą cz ą ce EC – Wrotków i LPEC nie stanowi ą praktyk okre ś lonych w art. 5 ust.1 pkt.3 ustawy o ochronie (…) i wniós ł o ich oddalenie w ca ł o ś ci . Wyja ś ni ł przy tym, ż e: 1. EC- Wrotków organizacyjnie funkcjonuje od dnia 1 listopada 1974r. powo ł ana przez Zak ł ad Energetyczny w L. jako jego jednostka organizacyjna w zwi ą zku z budow ą kot ł owni centralnej dla przygotowania i eksploatowania tej kot ł owni a w dalszym etapie elektrociep ł owni. Po zako ń czeniu III etapu rozbudowy w grudniu 1985r. sta ł a si ę podstawowym dostawc ą ciep łą dla potrzeb Miejskiego Systemu Ciep ł owniczego z moc ą wytwórcz ą w zainstalowanych kot ł ach wodnych 442 MW. Dzia ł alno ść wy łą cznie w zakresie produkcji ciep ł a przedsi ę biorca prowadzi ł do kwietnia 2002r. posiadaj ą c od 1998r. stosown ą koncesj ę . 2. W latach 2000-2002r. zrealizowa ł a zadanie inwestycyjne pn. „Rozbudowa elektrociep ł owni o blok gazowo – parowy pod potrzeby Krajowego Sytemu Elektroenergetycznego” i od dnia 12 kwietnia 2002r. sta ł a si ę jednocze ś nie producentem energii elektrycznej i ciep ł a wytwarzanych w skojarzeniu na bazie paliwa gazowego oraz wytwórc ą ciep ł a na bazie paliwa w ę glowego. Realizacja inwestycji wartej blisko 550 mln. z czego oko ł o 490 mln pochodzi ł o z kredytu poprzedzone by ł a 5 letnim okresem przygotowa ń , w którym EC Wrotków jako wymóg finansowania inwestycji zawar ł o niezb ę dne umowy wieloletnie: - na dostaw ę paliwa gazowego z PGNiG S.A., na odbiór energii elektrycznej z Polskimi Sieciami Elektroenergetycznymi S.A., na odbiór mocy cieplnej i ciep ł a z LPEC oraz uzyska ł a na podstawie Prawa Energetycznego niezb ę dne promesy koncesji, a wreszcie koncesje na wytwarzanie w skojarzeniu energii elektrycznej oraz ciep ł a. St ą d nieuprawnione jest twierdzenie wnioskodawcy, ż e EC Wrotków przeznaczona jest do produkcji energii elektrycznej. 3. W dniu 22 lutego 1996 EC Wrotków zawar ł a z LPEC umow ę wieloletni ą o dostawie energii cieplnej na okres do ko ń ca 2010r. przed ł u ż on ą do 31 grudnia 2015r. w której strony okre ś li ł y wzajemne zobowi ą zania w zakresie dostaw wielko ś ci mocy i ilo ś ci ciep ł a, parametrów technicznych, zasad rozlicze ń . W umowie EC Wrotków zobowi ą zywa ł a si ę do utrzymywania rezerwy mowy w wysoko ś ci 140 MW od momentu zako ń czenia inwestycji i uruchomienia dodatkowej mocy. Ze zobowi ą zania tego EC Wrotków wywi ą za ł a si ę 12 kwietnia 2002 r. przekazuj ą c do eksploatacji Blok Gazowo- Parowy (BGP). Strony ustali ł y w umowie, ż e EC Wrotków w celu zapewnienia LPEC dostaw mocy i energii cieplnej w ilo ś ciach okre ś lonych w umowie zrealizuje inwestycj ę , dla której umowa wieloletnia mo ż e stanowi ć o gwarancji sp ł acenia zobowi ą za ń . Na podstawie tego zapisu za zgod ą LPEC z dnia 6 kwietnia 2000r. wyra ż onej na pi ś mie, EC Wrotków dokona ł a cesji swoich wierzytelno ś ci z tytu ł u umowy na rzecz instytucji finansuj ą cych inwestycj ę , o czym powiadomi ł a LPEC. Nie jest zatem prawdziwy zarzut EC Megatem, ż e LPEC udzieli ł EC Wrotków jakichkolwiek por ę cze ń lub gwarancji bankowych oraz cesji wierzytelno ś ci z umów zawartych przez LPEC ze swoimi odbiorcami. 4. Nie jest równie ż prawdziwy zarzut, ż e EC Wrotków i LPEC zawar ł y porozumienie ograniczaj ą ce konkurencj ę i dokona ł y podzia ł u rynku hurtowego 8 zakupu/sprzeda ż y energii cieplnej, poniewa ż zawarta umowa wieloletnia nie zawiera ż adnych zapisów w tej sprawie. 5. Faktem jest, ż e aktualna cena taryfowa energii elektrycznej Elektrociep ł owni Megatem jest ni ż sza od ceny taryfowej EC- Wrotków, jednak ż e o wysoko ś ci ceny decyduje wielko ść kosztów uzasadnionych ponoszonych przez przedsi ę biorstwo energetyczne, które w zdecydowanej wi ę kszo ś ci s ą uzale ż nione od wielko ś ci produkcji energii elektrycznej, a ta w EC Wrotków jest ponad 10 krotnie wi ę ksza od produkcji w EC Megatem. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze oraz inne dodatkowe okoliczno ś ci nie jest równie ż uzasadniony zarzut stosowania przez EC – Wrotków subsydiowania skro ś nego przy kalkulowaniu cen na energi ę elektryczn ą . 6. Na rynku ciep ł a w L. w zakresie wytwarzania ciep ł a- nie ma w ocenie strony- monopolu naturalnego. O wielko ś ci zakupu ciep ł a od wytwórców decyduje dystrybutor tj. LPEC. Sposób zachowania dystrybutora w zakresie zakupu ciep ł a, w przypadku kilku ź róde ł wytwarzania, zdeterminowany jest tre ś ci ą Rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 czerwca 2004r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czania podmiotów do sieci ciep ł owniczych oraz eksploatacji tych sieci. Zgodnie z §14 ust.1 pkt. B) dystrybutor ciep ł a powinien zapewni ć wykorzystanie ź róde ł zasilaj ą cych MSC w sposób powoduj ą cy minimalizacj ę kosztów ciep ł a wprowadzanego do sieci i zapewniaj ą cy najni ż sze koszty dostarczania ciep ł a do odbiorców, w tym poprzez maksymalizacj ę obci ąż enia ź róde ł ciep ł a o najni ż szych kosztach wytwarzania. 7. Bior ą c pod uwag ę aktualne taryfy EC Megatem i EC Wrotków, nale ż y jednoznacznie stwierdzi ć , ż e ni ż sze koszty wytwarzania ciep ł a ma EC Wrotków. Nie jest zatem uzasadnione twierdzenie EC Megatem, ż e ustalony przez LPEC zakup ciep ł a od EC Wrotków jest wynikiem wzajemnych powi ą za ń funkcjonuj ą cych w ramach monopolu dwustronnego. 8. Nieuzasadnione jest równie ż twierdzenie EC Megatem, ż e oba ź ród ł a s ą w pe ł ni porównywalne. Nie jest prawd ą , ż e moc cieplna w skojarzeniu w obu ź ród ł ach wynosi po 150 MWt. Z Planu zaopatrzenia w ciep ł o, energi ę i paliwa gazowe na obszarze Gminy L., przyj ę tego Uchwa łą Rady Miasta L. z dnia 22 maja 2003r. wynika, ż e moc elektryczna w EC- Megatem wynosi 21 MWE, natomiast w EC- Wrotków 239 MWE. Ponadto, osi ą galna moc cieplna w skojarzeniu w EC Megatem wynosi 130 MWt, natomiast w EC Wrotków 197 MWt. Osi ą galne parametry mocy cieplnej BGP znacznie powy ż ej 150 MWt potwierdzaj ą ś rednio-miesi ę czne lub chwilowe raporty eksploatacyjne BGP. Dodatkowo przyjmuj ą c dane zawarte w Planie (bez postoju urz ą dze ń wytwórczych) mo ż liwo ś ci wytwórcze energii elektrycznej EC Megatem wynosz ą (21 MW x 24m hx 365 dni ) nieznacznie ponad 180 000 MWh w skali roku, natomiast analogiczne mo ż liwo ś ci produkcyjne EC Wrotków przekraczaj ą 2 000 000 MWt. W ś wietle powy ż szego wnioskowanie EC Megatem o sztywny podzia ł rynku po 50 % jakoby na zasadzie s ł uszno ś ci, wywodzone z b łę dnego poj ę cia porównywalno ś ci ź róde ł , jest jawnym zaprzeczeniem zasad gospodarki rynkowej i konkurencyjno ś ci. Zdaniem EC Wrotków g ł ównym kryterium decyduj ą cym o wielko ś ci zakupu ciep ł a przez LPEC powinna by ć ci ą g ł a analiza zapotrzebowania energii cieplej mo ż liwej do odebrania i łą cznej mocy zainstalowanej w ź ród ł ach dla zoptymalizowania kosztów jej wytwarzania, o czym mowa w w/w Planie. Bezprzecznym jest fakt- zdaniem EC Wrotków, ż e obecna taryfa dla ciep ł a EC 9 Wrotków jest we wszystkich sk ł adnikach konkurencyjna wobec taryfy na ciep ł o EC Megatem. 9. EC Wrotków podda ł w w ą tpliwo ść twierdzenie EC Megatem, ż e ciep ł o i energia elektryczna pochodz ą ca z uk ł adu skojarzonego produkowana jest ze sprawno ś ci ą powy ż ej 70 %, chocia ż by z tego powodu, ż e w taryfie EC Megatem brak jest zapisu o takiej tre ś ci, natomiast w taryfie EC Wrotków taki zapis jest zamieszczony. 10. W ocenie EC Wrotków – kanw ą z ł o ż enia wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, jest to, ż e LPEC nie wywi ą zuje si ę ze swoich zobowi ą za ń wynikaj ą cych z postanowie ń obowi ą zuj ą cej strony Umowy Wieloletniej z 1997r. poprzez ograniczenie przez LPEC mocy zamówionej w umowie rocznej na rok 2005. W jego ocenie w/w umowa wieloletnia nie obowi ą zuje od dnia 1 stycznia 2005r. karty akt post ę powania od 84-95 III. Pismem z dnia 25 lipca 2005r. EC Megatem ustosunkowuj ą c si ę do stanowiska przedstawionego wy ż ej przez EC Wrotków stwierdzi ł , ż e: 1. Inwestycja realizowana przez EC Wrotków, polegaj ą ca na rozbudowie elektrociep ł owni o blok gazowy zosta ł a wykonana na potrzeby Krajowego Systemu Energetycznego i nie ma nic wspólnego z ogrzewaniem miasta L. z uwagi na nadmiar mocy cieplnej zainstalowanej w obu elektrociep ł owniach przy obni ż aj ą cym si ę zapotrzebowaniu na ciep ł o. Ź ród ł o zwi ę kszy ł o swoj ą moc ciepln ą o 150 MW, produkuj ą c jednocze ś nie energi ę elektryczn ą na potrzeby Krajowego Systemu Energetycznego ( KSE). 2. O przeznaczeniu EC Wrotków g ł ównie jako producenta energii elektrycznej ś wiadcz ą proporcje produkcji energii elektrycznej w obu ź ród ł ach: w EC Megatem jest to 10 % ca ł ej produkcji, za ś w EC Wrotków 40 % ca ł ej produkcji. 3. EC Megatem ponowi ł a wobec EC Wrotków zarzut stosowania subsydiowania skro ś nego przy ustalaniu ceny energii cieplnej. Twierdzi, ż e dotowana jest w EC Wrotków produkcja ciep ł a w ilo ś ci 150 MW przy okazji produkcji energii elektrycznej, natomiast uzyskiwane ciep ł o wykorzystywane jest w ca ł o ś ci do ogrzewania L.. Dzi ę ki temu cena energii cieplnej z EC Wrotków mo ż e by ć faktycznie ni ż sza ni ż koszt jej wytworzenia. Dowodem subsydiowania jest cena energii elektrycznej produkowanej przez EC Wrotków – chocia ż produkuje jej 10 razy wi ę cej ni ż EC Megatem, to cena jej jest wy ż sza ni ż cena energii elektrycznej w EC Megatem. EC Wrotków im wi ę cej produkuje energii elektrycznej to jej cena jest wy ż sza – nie uzasadnia tego – zdaniem EC Megatem fakt, ż e energia ta produkowana jest na bazie paliwa gazowego. Wysoka cena energii elektrycznej, jest zdaniem EC Megatem, dowodem na stosowanie subsydiowania skro ś nego przy produkcji ciep ł a w EC Wrotków - st ą d cena tej energii jest ni ż sza ni ż w EC Megatem. 2. Powo ł ywanie si ę przez EC Wrotków – dla uzasadnienia prawid ł owo ś ci dzia ł a ń LPEC w zakresie wyboru EC Wrotków jako g ł ównego dostawcy na tre ść rozporz ą dzenia Ministra, jest niekonsekwentne, bowiem przepis odwo ł uje si ę wyra ź nie do najni ż szych kosztów wytwarzania energii cieplnej, a EC Megatem 10 uzasadnia wybór ź ród ł a ni ż szymi cenami energii cieplnej w EC Wrotków, nie wspominaj ą c o kosztach jednostkowych, czy o cenie energii elektrycznej. Dodatkowo EC Megatem wskaza ł , ż e ni ż sze ceny energii cieplnej by ł y od 2000 r. do I pó ł rocza 2004r. w ł a ś nie u nich. Wniosek EC Megatem do Urz ę du Regulacji Energetyki (URE) o obni ż enie na rok 2004r. ceny energii cieplnej o 10 % zosta ł za ł atwiony odmownie z uwagi na to, ż e LPEC zani ż y ł o 10 % swoje zamówienie w stosunku do umowy wieloletniej z EC Megatem i nie podpisa ł umowy rocznej na 2005r. w ilo ś ci jaka wynika ł a z obowi ą zuj ą cej umowy wieloletniej. W roku 2005r. EC Megatem ponownie wyst ą pi ł o obni ż enie ceny na ciep ł o w swojej taryfie, ale do dnia z ł o ż enia pisma taryfa ta nie zosta ł a zatwierdzona, pomimo up ł ywu terminu. 3. EC Megatem zaprzecza twierdzeniom EC Wrotków jakoby w „Planie…” nie by ł o zapisów dotycz ą cych podzia ł u mowy zamówionej dla miasta L.. Wykazuje, ż e w dokumencie podane s ą dwa warianty, z których drugi podaje, ż e mo ż liwa do wyprodukowania moc w EC Megatem to 385 MW, co stanowi 57 % potrzeb miasta. 4. Aktualna moc cieplna w EC Megatem po dokonanych modernizacjach gwarantuje min 150 MW ciep ł a produkowanego skojarzeniu z energi ą elektryczn ą . EC Megatem zaprzecza, jakoby moc cieplna EC Wrotków wynosi ł a 197 MW, bowiem z koncesji EC Wrotków z dnia 7 marca 2002r. wynika jasno, ż e moc uk ł adu skojarzonego wynosi 150 MW, a wi ę c tyle samo co w EC Megatem. St ą d wynika, ż e pod wzgl ę dem potencjalnych mo ż liwo ś ci EC Megatem jest porównywalnym ź ród ł em ciep ł a, co EC Wrotków. 5. EC Megatem mo ż e równie ż konkurowa ć cenowo z EC Wrotków – a jego cena b ę dzie nawet ni ż sza od EC Wrotków - pod warunkiem nie zani ż ania ceny energii cieplnej koszem energii elektrycznej przez EC Wrotków. Natomiast informacja o tym, ż e ciep ł o i energia elektryczna pochodz ą ca z uk ł adu skojarzonego produkowana jest w EC Megatem ze sprawno ś ci ą powy ż szej 70 % zamieszczona zosta ł a w aktualnej taryfie – obecnie zatwierdzanej przez URE. 6. W ocenie EC Megatem, umowa wieloletnia zawarta z LPEC nadal obowi ą zuje. 7. EC Megatem kwestionuje dane podane przez EC Wrotków dotycz ą ce ś redniorocznych cen ciep ł a sprzedawanego przez EC Wrotków do LPEC w latach 2000- 2002 wskazuj ą c na rozbie ż no ść podawanych danych przez EC Wrotków. Ustosunkowuj ą c si ę do wyja ś nie ń z ł o ż onych przez LPEC, EC Megatem wyja ś nia: 8. Z faktu, ż e LPEC zawar ł umow ę z EC Wrotków 22 lutego 1996r. na okres do 2010 r. nast ę pnie przed ł u ż on ą do 2015r, za ś umowa z EC Megatem zosta ł a zawarta dopiero 1 grudnia 1997r., wywodzi, ż e ju ż na tym etapie zosta ł ograniczony dost ę p EC Megatem do rynku ciep ł a, bowiem Daewoo Motor Polska nie mia ł a szans negocjacji zamówionej mocy, bowiem umowa zawarta z EC Wrotków pozostawa ł a do dyspozycji zaledwie 210 MW mocy dla tej firmy. 9. Nie s ą prawdziwe, zdaniem EC Megatem, twierdzenia strony, ż e moc 210 MW to moc maksymalna w EC Megatem, któr ą mo ż na przes ł a ć zasilaj ą c miasto L. od strony EC Megatem . 11 10. Przedstawiony przez LPEC stosunek obni ż enia zamówionej mocy cieplnej w stosunku do wielko ś ci okre ś lonej w umowach wieloletnich nie uwzgl ę dnia – zdaniem EC Megatem - sytuacji korekty mocy w 2005r., zatem wyliczenie powinno by ć nast ę puj ą ce: EC Megatem: 2005r. I Kw. : 162 MW; II, III i IV kw: 186 MW = ś rednia moc 180 MW 210 MW- 180 MW= 30 MW – zatem zmniejszenie mocy wynosi 14,28 % EC Wrotków : 424 MW – 382 MW= 42 MW- zatem zmniejszenie mocy 9,91 % Wyliczenie to jest dowodem na faworyzowanie EC Wrotków przez LPEC. Kolejnym dowodem na faworyzowanie EC Wrotków jest zapis w umowie wieloletniej: ,, ż e LPEC wspó ł finansuje z EC Wrotków utrzymanie rezerwy mocy w wysoko ś ci 140 MW po 50 %do chwili zako ń czenia budowy bloku gazowo –parowego”. Dane liczbowe dotycz ą ce ilo ś ci zamówionego ciep ł a przez LPEC w EC Wrotków wskazuj ą , ż e wspó ł czynnik wykorzystania mocy wynosi : 4 200 000 GJ : 424MW = 9 906 GJ/MW Natomiast w przypadku EC Megatem wspó ł czynnik ten jest o wiele ni ż szy i wynosi : W roku 2002 – 1 761 000 GJ: 200 MW = 8 806 GJ/MW W roku 2003 – 1 861 500 GJ: 200 MW = 9,308 GJ/MW 11. EC Megatem zaprzecza, ż e ocena LPEC dotycz ą ca niewiarygodno ś ci EC Megatem jako producenta energii by ł a uzasadniona, skoro wszystkie faktury regulowa ł a i reguluje w terminie. Do pisma z dnia 13 lutego 2006r. za łą czy ł a kserokopie dokumentów finansowych potwierdzaj ą cych brak jakichkolwiek trudno ś ci z p ł ynno ś ci ą finansow ą przedsi ę biorcy. 12. Nie s ą równie ż prawdziwe twierdzenia LPEC dotycz ą ce wyst ę powania problemów technicznych w EC Megatem skutkuj ą cych brakiem p ł ynnej regulacji przep ł ywów uniemo ż liwiaj ą cych bezpieczn ą i racjonaln ą wspó ł prac ę z automatycznymi w ę z ł ami cieplnymi. Wykonane w ostatnim czasie prace modernizacyjne MSC wskazuj ą na mo ż liwo ść dodatkowego zwi ę kszenia zamówionej mocy z EC Megatem. Rejon zasilania z EC Megatem mo ż na, w jego ocenie, bez ż adnych przeszkód rozszerzy ć o rejony przeznaczone do zasilania z EC Megatem w przypadku awarii w EC Wrotków ( wyznaczone w „Programie pracy MSC”). Karty post ę powania 225-229, 274- 276 Strony przedstawia ł y swoje kolejne stanowiska pismami : EC Megatem: z dnia 30 czerwca 2005r., 25.07.2005; 4.08.2005, 31.08.2005, 15.09.2005, 27.09.2005, 24.10.2005. LPEC: z dnia 15.07.2005r., 18.07.2005, 26.07.2005, 25.07.2005, 06.09.2005, 14.09.2005, 25.10.2005 , 08.11.2005 EC Wrotków : z dnia 25.07.2005, 26.07.2005, 12.08.2005, 25.10.2005; 02.11.2005, Stanowiska stron pozosta ł y nadal w zasadniczych kwestiach rozbie ż ne. W dniu 2 listopada 2005r. Prezes UOKIK zawiadomi ł strony o zako ń czeniu post ę powania dowodowego oraz o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy. 12 karty akta post ę powania 356-358 Pismem z dnia 17 listopada 2005r. EC Megatem wniós ł o wznowienie post ę powania dowodowego celem uzupe ł nienia zebranych materia ł ów, w szczególno ś ci wniós ł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wniosku taryfowego EC Wrotków z ł o ż onych w dniu 31 sierpnia 2005r. w Urz ę dzie Regulacji Energetyki w sprawie o zatwierdzenia taryfy dla ciep ł a na okoliczno ść , ż e cena ciep ł a jest ś ci ś le uzale ż niona od mocy zamówionej, a co za tym idzie przy mniejszej mocy zamówionej cena by ł aby o wiele wy ż sza ni ż w EC Megatem oraz z dokumentów wniosków taryfowych EC Megatem. Wnioskodawca wyja ś ni ł przy tym : Skutkiem odmowy przez LPEC zamówienia w EC Megatem mocy cieplnej na rok 2006 w ilo ś ci takiej jak wynika ł a z zawartej umowy wieloletniej tj. 210 MW, a na dodatek zmniejszenie tej ilo ś ci radykalnie w I kw.2005r. do 162 MW i do 186MW w pozosta ł ym okresie 2005r. nie uda ł o si ę EC Megatem obni ż y ć ceny energii cieplnej w grupie A ( której jedynym odbiorcom by ł LPEC) o planowane 4,67 %. Analiza aktualnych taryf dla ciep ł a obydwu ź róde ł wskazuje, ż e ró ż ni ą si ę one od siebie tylko minimalnie na niekorzy ść EC Megatem tj. o 0,4 %, a w przypadku ceny za zamówion ą moc ciepln ą ró ż nica ta wynosi 0,04 %. Aktualne potrzeby MSC LPEC skonkretyzowa ł w pi ś mie z dnia 12 sierpnia 2005r. twierdz ą c, ż e na rok 2006 planowany zakup ciep ł a w wodzie grzewczej wyniesie 5 000 100 GJ, co odpowiada przy łą czeniowej mocy cieplnej w wysoko ś ci 551 MW. Poinformowa ł , ż e udzia ł poszczególnych ź róde ł w realizacji dostawy ustalony zostanie w oparciu o przedstawione aktualne taryfy dla ciep ł a, powo ł uj ą c si ę przy tym na przepisy rozporz ą dzenia w sprawie taryf (…). Wskazuj ą c, ż e jakkolwiek cena energii cieplnej by ł a do wrze ś nia 2004r. ni ż sza w EC Megatem, w pewnym okresie nawet o 10 %, LPEC nie stosowa ł zasady zakupu wi ę kszej ilo ś ci ciep ł a od ź ród ł a posiadaj ą cego ni ż sz ą cen ę . Taryfa dla EC Megatem zosta ł a zatwierdzona w dniu 8 sierpnia 2005r. za ś dla EC Wrotków w dniu 19 pa ź dziernika 2005. Po raz kolejny zatwierdzenie taryf nast ą pi ł o w ró ż nym czasie, co spowodowa ł o mo ż liwo ść manipulacji – zdaniem wnioskodawcy- cen i stawek op ł at opieraj ą c si ę na taryfie innego przedsi ę biorstwa. Skoro to przedsi ę biorstwo energetyczne ustala ceny i stawki op ł at i przedstawia ich uzasadnienie, obni ż enie cen w taki sposób, aby by ł y one troch ę ni ż sze ni ż przedsi ę biorcy konkurencyjnego jest zabiegiem bardzo prostym - twierdzi wnioskodawca. W ten sposób, w ocenie wnioskodawcy, powi ą zane podmioty znowu zaj ęł y pozycj ę dominuj ą c ą na rynku a zarzucane im praktyki monopolistyczne nadal s ą stosowane. Dokumentem potwierdzaj ą cym fakt zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę jest umowa wieloletnia pomi ę dzy LPEC a EC Wrotków z dnia 22 lutego 1996, której tre ść ograniczy ł a z góry dost ę p do rynku ciep ł a podmiotom innym jak EC Wrotków na terenie miasta L.a. Jakkolwiek bowiem umowy o hurtow ą dostaw ę energii obu przedsi ę biorstw z LPEC s ą podobne, to zawieraj ą korzystniejsze warunki dla EC Wrotków. EC Megatem jest zatem dyskryminowany na rynku przez podmioty dominuj ą ce. Nadto dzia ł anie EC Wrotków jest sprzeczne z prawem, bowiem w pewnym okresie stosowa ł ceny energii ni ż sze jak okre ś lone w taryfie. 13 Karty akt post ę powania 460-463 EC Wrotków oraz LPEC po zapoznaniu si ę z aktami sprawy wnios ł y o wydanie decyzji nie stwierdzaj ą cej stosowania praktyki. karty akt post ę powania 480-481 Prezes UOKIK Postanowieniem z dnia 23 listopada 2005r. otworzy ł na nowo post ę powanie dowodowe w celu uzupe ł nienia akt sprawy. karty akt post ę powania: 484 Pismem z dnia 25.11.2005r. EC Wrotków wniós ł o niedopuszczenie dowodu z dokumentów wniosków taryfowych stron post ę powania. karty akt post ę powania 483-485 Pismem z dnia 09.12.2005r. Prezes UOKiK nie uwzgl ę dni ł wniosku EC Wrotków o niedopuszczenie dowodu z dokumentów taryfowych stron post ę powania. karty akt post ę powania 521. Pismem z dnia 6.12.2005r. EC Megatem wniós ł o przeprowadzenie dowodu z umowy, co do której wnioskodawca ma uzasadnione informacje, ż e zosta ł a w ostatnim czasie zawarta pomi ę dzy EC Wrotków i LPEC. Na podstawie tej umowy LPEC przydzieli ł EC Wrotków wielko ść mocy wnioskowan ą przez EC Wrotków, co skutkuje niemo ż no ś ci ą zrealizowania wcze ś niejszych deklaracji LPEC wobec EC Megatem dotycz ą cych zamówienia mocy w wielko ś ci 210 MW. Umowa ta – zdaniem EC Megatem, podobnie jak zatwierdzona taryfa dla ciep ł a LPEC, dokonuje podzia ł u rynku w taki sam sposób jak obowi ą zywa ł dotychczas : tj. 67 % dla EC Wrotków i 33 % dla EC Megatem. karty akt post ę powania 498-499 W dniu 19.12.2005r. EC Megatem z ł o ż y ł wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii bieg ł ego powo ł anego w sprawie oraz poda ł na jakie okoliczno ś ci opinia powinna by ć przeprowadzona. karty akt post ę powania: 542 -544 Pismem z dnia 3 stycznia 2006r. EC Wrotków za łą czy ł do akt post ę powania zawart ą pomi ę dzy EC Wrotków i LPEC umow ę na dostaw ę ciep ł a na rok 2006 oraz Aneks nr IV do Umowy Wieloletniej Nr 1 EC/96, przy czym wniós ł o utajnienie z ł o ż onych dokumentów. karty akt post ę powania: 581-582 Postanowieniem Nr 17/06 z dnia 17.01.2006r. Prezes UOKiK postanowi ł ograniczy ć dla stron post ę powania dost ę p do dokumentów wymienionych w tre ś ci post ę powania a obj ę tych wnioskiem EC Wrotków z dnia 3 stycznia 2006r. Postanowienie uprawomocni ł o si ę . karty akt post ę powania: 660- 662 Pismem z dnia 03.02.2006, 13.02.2006r. 23.03.2006, 12.05.2006 EC Megatem ca ł kowicie podtrzyma ł swoje stanowisko wyra ż one we wcze ś niejszych pismach za ś strony wymieni ł y swoje stanowiska: EC Wrotków pismami z dnia 03.02.2006, 12.04.2006, 28.04.2006. LPEC z dnia 02.02.2006, 28.02.2006, 14.04.2006. 14 Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2006r. , uzupe ł nionym Postanowieniem Nr 163 z dnia 28 wrze ś nia 2006r. Prezes UOKiK uwzgl ę dni ł wniosek EC Megatem o przeprowadzenie dowodu z opinii Uczelnianego Centrum Badawczego Energetyki i Ochrony Ś rodowiska Politechniki Warszawskiej w Warszawie. Opinia zosta ł a sporz ą dzona w zakresie dotycz ą cym: 1. Ustalenia aktualnych zdolno ś ci produkcyjnych energii cieplnej w EC Megatem oraz EC Wrotków, poprzez: -ustalenie aktualnych zdolno ś ci produkcyjnych energii cieplnej w EC Megatem oraz EC Wrotków; - oceny stanu technicznego podstawowych i pomocniczych urz ą dze ń wytwórczych pod k ą tem mo ż liwo ś ci zwi ę kszenia produkcji energii cieplnej; - oceny stanu technicznego urz ą dze ń s ł u żą cych do ochrony ś rodowiska pod k ą tem mo ż liwo ś ci zwi ę kszenia produkcji energii cieplnej; - mo ż liwo ś ci produkcyjnych poszczególnych urz ą dze ń wytwórczych w zgodno ś ci z przepisami Dozoru Technicznego, a zw ł aszcza dopuszczenia do eksploatacji lub ogranicze ń w eksploatacji; - zdolno ś ci produkcyjnych ciep ł a i energii elektrycznej w skojarzeniu; - ocena wp ł ywu ź ród ł a na ś rodowisko. 2. Ustalenia wielko ś ci produkcji ciep ł a w skojarzeniu przez oba ź ród ł a. 3. Ustalenia zdolno ś ci odbioru ciep ł a przez LPEC z obu w/w przedsi ę biorstw. 4. Ustalenia poniesionych w ostatnich 5 latach nak ł adów inwestycyjnych na sieci maj ą cych na celu zwi ę kszenie odbioru ciep ł a z uwzgl ę dnieniem podzia ł u tych nak ł adów na oba przedsi ę biorstwa. Powo ł ane w sprawie – celem sporz ą dzenia opinii - Uczelniane Centrum Badawcze Energetyki i Ochrony Ś rodowiska Politechniki Warszawskiej w Warszawie z ł o ż y ł swoj ą opini ę do akt sprawy w dniu 20 grudnia 2006r. Po uzupe ł nieniu opinii przez Instytut na wniosek strony, co nast ą pi ł o w dniu 13.02.2007r. Prezes UOKiK poinformowa ł strony o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w dniu 05.03.2007r. W zakresie zarzutów EC Megatem nie le żą cych w kompetencji Prezesa UOKIK, zosta ł y one przekazane do Urz ę du Regulacji Energetyki Wschodni Oddzia ł Terenowy pismem z dnia 16.12.2005r. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny : I. Wprowadzenie . W miejskich krajowych systemach ciep ł owniczych powszechnie wyst ę puje proces zmniejszania mocy zamówionej spowodowany: termorenowacj ą obiektów, ograniczeniem zu ż ycia ciep ł ej wody w wyniku indywidualnego rozliczenia jej poboru, wprowadzeniem automatycznej regulacji procesów oraz uwzgl ę dnieniem takich zjawisk jak niejednoczesno ś ci ą poboru ciep ł a u odbiorców czy wykorzystaniem akumulacyjno ś ci i bezw ł adno ś ci cieplnej elementów systemu poczynaj ą c od 15 ogrzewanego obiektu a ko ń cz ą c na sieci ciep ł owniczej. Skutkiem znacz ą cego spadku mocy zamówionej oraz sprzedawanego ciep ł a jest nadmiar mocy w ź ród ł ach w wyniku czego cz ęść urz ą dze ń energetycznych nie jest wykorzystywana. Zmniejszenie zamawianej mocy cieplnej przez odbiorców ko ń cowych u dystrybutora rzutuje jednocze ś nie na zmniejszenie mocy zamawianej w ź ród ł ach ciep ł a. W Polsce ź ród ł a ciep ł a pracowa ł y w oparciu o umowy wieloletnie zawierane g ł ównie w latach 80 i 90 ub. wieku. Pod potrzeby zapewnienia dostaw ciep ł a okre ś lone w umowach wieloletnich zosta ł y wykonane lub uleg ł y modernizacji urz ą dzenia produkcyjne w ź ród ł ach oraz inne urz ą dzenia ciep ł ownicze sk ł adaj ą ce si ę na system ciep ł owniczy. Z takim przypadkiem mamy do czynienia równie ż w L.. Jeszcze w roku 1989 zapotrzebowanie na moc ciepln ą u odbiorców ko ń cowych wynosi ł o 909 MW, a mo ż liwo ś ci produkcyjne ź róde ł tylko 780 MW. Rzeczywiste maksymalne zapotrzebowanie na ciep ł o w latach 1996/1997 wynosi ł o ju ż 641,4 MW, przy maksymalnych mo ż liwych mocach technicznych do wyprowadzenia z obu ź róde ł 635,6 MW (ewentualny deficyt mia ł by ć pokrywany z kot ł owni rezerwowych). Obecnie sytuacja jest zupe ł nie inna – istniej ą znaczne nadwy ż ki mocy w obu ź ród ł ach w L., producenci energii odmawiaj ą renegocjowania umów wieloletnich d ążą c do zakupu przez dystrybutora maksymalnej ilo ś ci energii cieplnej. W 1991 Miejski System Ciep ł owniczy (MSC) zasilany by ł z trzech ź róde ł : EC Wrotków, EC- 1 przy ul. Garbarskiej i EC Fabryka Samochodów Ci ęż arowych. Po likwidacji EC - 1 do dnia dzisiejszego funkcjonuj ą dwa ź ród ł a. Rada Miasta L. Uchwa łą nr 168/VII/2003 z dnia 22 maja 2003r. uchwali ł a „Plan zaopatrzenia ciep ł o, w energi ę elektryczn ą i paliwa gazowe na obszarze Gminy L.”, przy czym wykonanie uchwa ł y powierzy ł a Prezydentowi Miasta L.. Plan okre ś la ł jako równorz ę dne dwa ź ród ł a ciep ł a : 1. EC Wrotków z moc ą ciepln ą 592 MW i moc ą energii elektrycznej 239 MW. W Planie okre ś lono, ż e warunki techniczne dostawy energii z EC Wrotków pozwalaj ą na spe ł nienie wymaganych norm ekologicznych i gwarantuj ą dostaw ę energii cieplnej do systemu, przy czym w latach najbli ż szych przewiduje si ę utrzymanie zdolno ś ci produkcyjnej ź ród ł a na obecnym poziome. 2. EC Megatem przy mocy cieplnej 502 MW i 21 MW mocy elektrycznej, przy wytwarzaniu 130 MW na kot ł ach parowych. Zapotrzebowanie ciep ł a wg Planu – dla Systemu Ciep ł owniczego Miasta okre ś lono na 620 MW z mo ż liwo ś ci ą maksymalnego wzrostu: - do roku 2004 w granicach o 8- 24 MW - w latach 2005-2010 w granicach o 21-52 %. Szacunki te okaza ł y si ę , jak wskazano wy ż ej, ca ł kowicie b łę dne. Aktualne pozosta ł o natomiast wskazanie z Planu… (…) ż e „Podstawowym zadaniem producentów energii cieplnej powinno by ć dostosowanie łą cznej mocy dyspozycyjnej ź róde ł do potencjalnego szczytowego zaopatrzenia odbioru z uwzgl ę dnieniem rezerw dla elastycznej konkurencyjnej dostawy ciep ł a do systemu”. Karta 191- 195 16 II . Strony post ę powania 1. Elektrociep ł ownia Megatem Sp. z o.o. (wnioskodawca) Elektrociep ł ownia Megatem Sp. z o.o. z siedzib ą w L. zosta ł a wybudowana w po ł owie lat 50-tych jako przemys ł owe ź ród ł o ciep ł a dla potrzeb budowanej wówczas Fabryki Samochodów Ci ęż arowych w L. (FSC). W kolejnych latach by ł o rozbudowane na potrzeby FSC i okolicznych zak ł adów. W latach 60 i 70 ub. wieku nadwy ż ki energii cieplnej by ł y sprzedawane do okolicznych osiedli mieszkaniowych na potrzeby c.o. i c.w.u. Dla dostarczania tych nadwy ż ek zosta ł y wybudowane przez LPEC sieci ciep ł ownicze. Ich wielko ść wynika ł a z mo ż liwo ś ci produkcyjnych ź ród ł a. Do pocz ą tku lat 90-tych ub. wieku moc zamawiana przez LPEC w tym ź ródle wynosi ł a 148 MW. Dostawa energii cieplnej do odbiorców odbywa ł a si ę na podstawie corocznych umów. Aby zapewni ć energi ę ciepln ą niezb ę dn ą dla zasilania okolicznych osiedli mieszkaniowych z funduszy miejskich wybudowano kot ł y 2xWP- 70 oraz wodn ą siec ciep ł ownicz ą 2xDN500, a nast ę pnie przekazano j ą w u ż ytkowanie FSC. W mocy zamawianej wówczas przez LPEC do 1995r. by ł a równie ż moc cieplna zamawiana dla potrzeb odbiorców przemys ł owych. W roku 1996 z EC Daewoo – kolejnego w ł a ś ciciela FSC, realizowane by ł y dostawy ciep ł a w wielko ś ci nieco powy ż ej 1,5 mln GJ, co odpowiada mocy maksymalnej na poziomie 182,6 MW. Dnia 05.06.1997r. dosz ł o do podpisania Listu Intencyjnego pomi ę dzy Zarz ą dem Miasta L., Daewoo Motor Polska Sp. z o.o. i LPEC, w sprawie zapewnienia dostawy energii cieplnej dla potrzeb miasta L. do roku 2010 z Elektrociep ł owni Daewoo Motor Polska. Inicjatywa podpisania Listu wynika ł a z wcze ś niejszego wypowiedzenia warunków dostawy ciep ł a dla miasta przez Elektrociep ł owni ę w 1996r. W li ś cie strony ustali ł y, ż e moc zarezerwowana na potrzeby miasta powinna wynosi ć 180 MW do 1999r. i 210 MW do roku 2000 oraz wyrazi ł y wol ę zawarcia umowy wieloletniej. Umowa taka zosta ł a zawarta pomi ę dzy Daewoo Motor Polska Sp. z o.o. a LPEC w dniu 01.12.1997r. Wielko ść mocy zamówionej strony uzgodni ł y tak jak w Li ś cie intencyjnym. Strony uzgodni ł y (§2 pkt.2), ż e ilo ść ciep ł a b ę dzie wynikowa dla danej mocy, okre ś lonej w za ł . nr 1 lub b ę dzie to wielko ść , któr ą strony ustal ą w rocznym zapotrzebowaniu Odbiorcy w formie pisemnej. Udzia ł Elektrociep ł owni w dostawie energii cieplnej na potrzeby MSC wynosi ł 33%. W §10 strony zobowi ą za ł y si ę do renegocjacji Umowy w razie istotnych zmian stosunków gospodarczych b ą d ź kondycji finansowej stron. § 11 wskazywa ł , ż e umowa mo ż e by ć rozwi ą zana przez ka ż d ą ze stron na koniec roku kalendarzowego z zachowaniem jednorocznego okresu wypowiedzenia, który rozpoczyna si ę od 1 stycznia roku nast ę pnego, w którym nast ą pi ł o wypowiedzenie. Zapis §11.3 stanowi ł , ż e w przypadku wypowiedzenia umowy strony odpowiadaj ą za szkody powsta ł e w wyniku wcze ś niejszego jej rozwi ą zania. Za łą cznik nr 1 okre ś la ł wielko ść mocy zamówionej w latach 1998-1999 jako 180 MW, za ś w latach 2000-2010 jako 210MW. Aneks Nr 2 z dnia 15.06.2001r. stanowi ł , ż e wielko ś ci mocy zamówionej w umowach rocznych mog ą ró ż ni ć si ę od ustalonych w umowie nie wi ę cej ni ż 5% oraz, ż e wielko ś ci mocy zamówionej i energii cieplnej w umowach rocznych b ę d ą uzale ż nione od zapewnienia przez dostawc ę cen konkurencyjnych. Zapis § 10.1 zmieni ł brzmienie na: „S trony zobowi ą zuj ą si ę do renegocjacji Umowy w razie istotnych 17 zmian stosunków gospodarczych b ą d ź kondycji finansowej stron, a w szczególno ś ci istotnych zmian poboru energii cieplnej przez bezpo ś rednich u ż ytkowników, rzutuj ą cych na wykonanie umowy i zwi ą zanych z ni ą umów rocznych”. Aneksem Nr 1 z dnia 20.05.2001r. EC Megatem zaakceptowa ł jej postanowienia i wszed ł w miejsce dotychczasowego dostawcy. Od ko ń ca lat 90-tych ub. wieku systematycznie spada wielko ść zamówionej mocy cieplnej i potrzeb cieplnych odbiorców zlokalizowanych na terenie miasta L.. W roku 2005r. zapotrzebowanie odbiorców ko ń cowych wynios ł o 568 MW, wobec wielko ś ci 700 MW w roku 1996. W zwi ą zku z tym LPEC domaga ł si ę renegocjowania umów wieloletnich pod k ą tem zmniejszenia rocznej wielko ś ci mocy zamówionej z 210 MW o 5 % . Skutkiem powy ż szego by ł o wypowiedzenie warunków umowy wieloletniej w grudniu 2003r. w cz ęś ci dotycz ą cej wielko ś ci mocy zamówionej kolejnemu w ł a ś cicielowi elektrociep ł owni tj. Megatem EC- L. Sp. z o.o. z siedzib ą w L., ze skutkiem na 01.01.2005r. Dostawa energii cieplnej na rok 2005 odbywa ł a si ę na podstawie umowy rocznej, zawartej w dniu 18.01.2005r. Za łą cznik Nr 1 do umowy okre ś la ł , ż e LPEC zakupi w EC Megatem w roku 2005 1 824 600 GJ, 186 MW mocy cieplnej z podzia ł em na poszczególne miesi ą ce. Karty post ę powania :1223-1225; 25-30 W odpowiedzi na propozycj ę LPEC przyznania EC Megatem na rok 2006r, mocy zamówionej w wysoko ś ci 183 MW, EC Megatem podj ął na prze ł omie 2005 /2006r. negocjacje z LPEC maj ą ce na celu podpisanie nowej umowy rocznej na 2006r. Wobec odmowy przez LPEC podpisania umowy na rok 2006 na proponowanych prze siebie warunkach, EC Megatem skierowa ł do URE wniosek o rozstrzygniecie sporu i ustalenie tre ś ci umowy. Prezes URE decyzj ą administracyjn ą uzna ł si ę za niew ł a ś ciwy w sprawie, odmawiaj ą c tym samym rozstrzygni ę cia sporu. Ostatecznie Umowa na odstaw ę energii cieplnej na rok 2006r. zostaje zawarta pomi ę dzy LPEC i EC Megatem w dniu 20.02.2006r. Zamówiona moc cieplna na rok 2006 wynosi ł a 183 MW, za ś ca ł kowita wielko ść dostawy ciep ł a na rok 2006 wynosi ł a 1 761 399 GJ. W okresie obj ę tym niniejszym post ę powaniem ceny i stawki op ł at za energi ę ciepln ą sprzedawan ą przez EC Megatem wynika ł y z : 1. Decyzji Prezesa URE OLB-820/2819-A/3/2003/III/WG z dnia 8 grudnia 2003r. zatwierdzaj ą cej taryf ę dla energii cieplnej na rok 2004, og ł oszonej w Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 202 poz. 3789; 2. Decyzji Nr OLB-4210-23(7)/2005/2819/IV/WG z dnia 8 sierpnia 2005 zatwierdzaj ą cej taryf ę dla ciep ł a na rok 2006, og ł oszonej w Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 181 poz. 3152. Warunki techniczne dostawy energii cieplnej z EC Megatem: 18 W EC Megatem eksploatowane s ą obecnie dwa niezale ż ne od siebie uk ł ady produkcyjne: - uk ł ad produkcji energii cieplnej i energii elektrycznej w tzw. skojarzeniu, przy mocy maks.137 MW ; - uk ł ad produkcji energii cieplnej w kot ł ach wodnych, stanowi ą cych tzw. ź ród ł o szczytowe – o maks. mocy 160 MW, przy zakresie zmienno ś ci mocy od 20 do 160 MW. Opis i ocena urz ą dze ń s ł u żą cych do produkcji energii cieplnej w EC Megatem zawarte s ą w opinii technicznej Uczelnianego Centrum Badawczego Energetyki i Ochrony Ś rodowiska Politechniki Warszawskiej (kary post ę powania 1218 -, 1240 ) Wynika z niej, ż e urz ą dzenia podlegaj ą ce Dozorowi Technicznemu posiadaj ą ksi ąż ki dozorowe z aktualnymi badaniami. Nie maj ą obni ż onych parametrów ze wzgl ę du na z ł y stan techniczny. Urz ą dzenia s ą eksploatowane i konserwowane w sposób w ł a ś ciwy. Stan techniczny urz ą dze ń jest dobry. W roku 2002 nominalna moc cieplna wynosi ł a 130 MW, jednak po dokonaniu modernizacji ź ród ł a aktualne mo ż liwo ś ci produkcyjne EC Wrotków wynosz ą 4700 TJ przy mocy dyspozycyjnej ź ród ł a 340 MW. Moc wymienników ciep ł owniczych produkuj ą cych ciep ł o w skojarzeniu z produkcj ą energii elektrycznej wynosi 211, 8 MW. Uwzgl ę dniaj ą c, ż e kocio ł Nr 1 jest od 01.01.2007r. wyrejestrowany to maksymalna moc cieplna mo ż liwa do wyprodukowania wynosi 322 MW. Ze wzgl ę du na mo ż liwo ść przeci ąż enia uk ł adów mo ż liwa do wyprodukowania moc cieplna w EC Megatem to oko ł o 340 MW. Uk ł ad posiada dwa turbozespo ł y o mocy nominalnej 10,5 MW e , co łą cznie daje 21 MW. Istniej ą cy uk ł ad charakteryzuje si ę du żą elastyczno ś ci ą , dzi ę ki czemu w okresie zmniejszonej produkcji cieplnej mo ż e produkowa ć wi ę cej energii elektrycznej i cieplnej. Mo ż liwo ś ci zmian w wielko ś ci produkcji energii cieplnej i elektrycznej s ą ograniczone aktualnymi wielko ś ciami mocy zamawianych przez LPEC i Lubelskie Zak ł ady Energetyczne. Tabela Nr 1 przedstawia wielko ś ci produkcji ciep ł a w EC Megatem. Produkcja ciep ł a w EC MEgatem ROK Ca ł kowita w GJ/a Dla LPEC w GJ/a W parze W GJ/a na potrzeby w ł asne 2000 1 989 100 1 753420 88,15% 97,375 138 305 6,95% 2001 2 006 396 1 805 641 89,99% 69 270 131 458 6,55 % 2002 2 057 943 1 927 821 93,67% 38 403 91 719 4,45% 2003 2 045 807 1 883 365 92,05% 53 729 108 713 5,31% 2004 1 779 419 1 639 087 92,11% 59 931 80 401 4,51 % 2005 1 987 214 1 831 612 92,10% 59 146 96 456 4,85 % Analiza w/w tabeli wskazuje, ż e roczna produkcja ciep ł a utrzymuje si ę na wzgl ę dnie sta ł ym poziomie 1980 000 GJ, z czego ponad 91 % sprzedawane jest do LPEC. 19 Pozosta ł a ilo ść energii cieplnej sprzedawana jest do spó ł ek dzia ł aj ą cych na terenie Masy Upad ł o ś ci Daewoo Motor Polska, jak te ż do spó ł ek przyleg ł ych terytorialnie do terenu Masy Upad ł o ś ci. Zapotrzebowanie w ł asne EC Megatem stale spada, natomiast odbiór ciep ł a w parze u odbiorców przemys ł owych utrzymuje si ę na sta ł ym poziomie. Tabela Nr 2 wskazuje produkcj ę energii elektrycznej i ciep ł a w skojarzeniu Rok Produkcja Energii Elektr. Produkcja Ciep ł a w Skojarzeniu Ca ł kowita Produkcja Ciepla Udzia ł produkcji ciep ł a w skojarz. 2000 80,852 1 231 382 1 989 100 61,9% 2001 72.384 1 228 749 2 006 396 61,2 % 2002 70 106 1 160 308 2 057 943 56,4 % 2003 69 357 1 125 719 2 045 807 55,0% 2004 68 926 1 485 332 1779 419 83,5% 2005 86 771 1 106 978 1 987 214 55,7 % Analiza w/w danych wskazuje, ż e ś rednia roczna produkcja energii elektrycznej w EC wynosi oko ł o 75 GWh. W przypadku modernizacji turbin parowych i powi ę kszenia ich mocy produkcja energii elektrycznej mo ż e wzrosn ąć do 95-100 GWh. W zwi ą zku z tym ś rednioroczna warto ść produkcji ciep ł a w skojarzeniu wynosi ł a 1 220 TJ. Ciep ł o to stanowi oko ł o 62 % ca ł ej produkcji ciep ł a EC Megatem. Moc cieplna w skojarzeniu wynosi 137 MW. Mo ż liwo ś ci produkcyjne ciep ł a ograniczone s ą zapotrzebowaniem na ciep ł o przez odbiorców ko ń cowych. Przyjmuj ą c, ż e zainstalowana w EC Megatem moc cieplna wynosi obecnie 340 MW, to roczna produkcja ciep ł a mog ł aby wzrosn ąć do oko ł o 3 000 TJ, czyli o oko ł o 33 % w stosunku do obecnej produkcji. Produkcja ciep ł a w skojarzeniu wzros ł aby w niewielkim wymiarze. Karty post ę powania 1223-1240 Maksymalne mo ż liwo ś ci techniczne wyprowadzenia ciep ł a z EC Megatem wg Programów pracy sieci na sezony grzewcze przedstawia Tabela Nr 3 20 ROK Max moc 1992/1993 202,9 MW 1993/1994 189,8 1994/1995 198,2 1995/1996 190,1 1997/1998 182,6 Wydajno ść zamontowanych urz ą dze ń s ł u żą cych do ochrony ś rodowiska umo ż liwia odsiarczanie tylko 50 % wytwarzanych spalin. Po roku 2007 ma by ć zako ń czona budowa nowych instalacji, pozwalaj ą cych na ograniczenie emisji py ł u i dwutlenku siarki okre ś lone tzw. dyrektyw ą LPC do poziomu takiego, ż e nomy te nie b ę d ą przez EC Megatem przekraczane. Od lutego 2007r. EC Megatem posiada certyfikat wystawiony przez Polski Rejestr Statków stwierdzaj ą cy, ż e System Zarz ą dzania Jako ś ci ą w EC Megatem spe ł nia wymagania normy ISO 9001:2000, a System Zarz ą dzania Ś rodowiskiem jest zgodny z wymaganiami normy ISO 14001:2004. 2 Elektrociep ł ownia Wrotków EC Wrotków Sp. z o.o. jest producentem energii elektrycznej dla potrzeb PST od kwietnia 2002r. za ś producentem energii cieplnej dla potrzeb miasta L. od 1976r. Energi ę ciepln ą dostarcza w 100% do LPEC. Po zako ń czeniu III etapu rozbudowy w grudniu 1985r. sta ł a si ę podstawowym dostawc ą ciep ł a dla potrzeb Miejskiego Systemu Ciep ł owniczego (MSC) z moc ą wytwórcz ą w zainstalowanych kot ł ach wodnych 442 MW posiadaj ą c do tego stosowna koncesj ę . Od 30.12.1995r. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą jako samodzielny podmiot gospodarczy pod firm ą Elektrociep ł ownia L. – Wrotków Sp. z o.o. powo ł ana aktem notarialnym w dniu 16.11.1995r. przez Zak ł ad Energetyczny L. S.A. poprzez wniesienie aportem ca ł ego przedsi ę biorstwa dotychczasowej jednostki organizacyjnej. Jedynym udzia ł owcem spó ł ki s ą Lubelskie Zak ł ady Energetyczne S.A. W latach 2000-2002 EC Wrotków zrealizowa ł a zadanie inwestycyjne pn. ”Rozbudowa elektrociep ł owni o blok gazowo-parowy” pod potrzeby Krajowego Systemu Elektroenergetycznego i od dnia 12 kwietnia 2002 sta ł a si ę jednocze ś nie producentem energii elektrycznej i ciep ł a wytwarzanych w skojarzeniu na bazie paliwa gazowego oraz wytwórc ą ciep ł a na bazie paliwa w ę glowego. Inwestycja zosta ł a zrealizowana w wi ę kszo ś ci z kredytów, jednak nie zabezpieczonych - wbrew twierdzeniom EC Megatem, por ę czeniami lub gwarancjami bankowymi LPEC, czy te ż cesj ą wierzytelno ś ci z umów zawartych przez LPEC ze swoimi odbiorcami. Sp ł ata kredytów planowana jest do 31.12.2010 r. W dniu 22.02.1996 EC Wrotków i LPEC zawar ł y umow ę wieloletni ą o dostaw ę energii cieplnej Nr 1/EC/96 na okres do ko ń ca 2010 r. przed ł u ż on ą aneksem Nr II z dnia 12.08.1998r. do 31 grudnia 2015r. Strony okre ś li ł y w umowie wzajemne zobowi ą zania w zakresie wielko ś ci mocy i ilo ś ci ciep ł a, parametrów technicznych i zasad rozlicze ń . Za łą cznik Nr 1 do umowy okre ś la ł roczn ą wielko ść mocy zamówionej do roku 2015 na 424 MW oraz minimaln ą roczn ą ilo ść zamówionego 21 ciep ł a na 4 200 000 GJ. W umowie EC Wrotków zobowi ą za ł a si ę do utrzymania rezerw mocy w wielko ś ci 140 MW, z czego wywi ą za ł a si ę 12.04.2002r. w momencie oddania do eksploatacji BGP. Na mocy § 12 ust. 4 i 5 umowy strony mia ł y ponosi ć koszty utrzymania rezerwy mocy po 50 %. Zapis ten jako sprzeczny z aktem wykonawczym do Prawa energetycznego tj. rozporz ą dzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 czerwca 2004r. w sprawie szczegó ł owych zasad kalkulacji taryf (…) nie by ł w praktyce stosowany. Strony w umowie ustali ł y, ż e EC Wrotków w celu zapewnienia LPEC dostaw mocy i energii cieplnej w ilo ś ciach okre ś lonych w umowie wieloletniej zrealizuje inwestycj ę , dla której umowa wieloletnia ma stanowi ć jedn ą z gwarancji sp ł acenia zobowi ą za ń . Na podstawie tego zapisu, za zgod ą LPEC z dnia 6.04.2000r. wyra ż on ą na pi ś mie, EC Wrotków dokona ł a cesji swoich wierzytelno ś ci z tytu ł u Umowy na rzecz instytucji finansuj ą cej inwestycj ę , o czym powiadomi ł a LPEC w dniu 06.05.2000r. Zgodnie z § 13 umowy strony powinny do dnia 31.10. roku poprzedzaj ą cego zawrze ć umow ę roczn ą na rok kolejny. Karty post ę powania od 335-339 Próba LPEC ograniczenia wielko ś ci mocy zamówionej proporcjonalnie w obu ź ród ł ach sko ń czy ł a si ę , wobec odmowy EC Wrotków, wypowiedzeniem w grudniu 2003r. przez LPEC umowy wieloletniej. Wypowiedzenie zosta ł o wycofane na mocy porozumienia dnia 13.02.2004r., a EC Wrotków z ł o ż y ł a pisemne o ś wiadczenie, w którym zobowi ą za ł a si ę do uaktualnienia umowy wieloletniej o nowe wielko ś ci mocy zamówionej, lecz w dniu 29.12.2004r. wobec nie wywi ą zania si ę przez EC Wrotków z w/w zobowi ą zania wypowiedzenie zosta ł o z ł o ż one przez LPEC ponownie. Okres wypowiedzenia umowy up ł ywa ł z ko ń cem 2005r. Do zawarcia umowy rocznej na rok 2005 nie dosz ł o, wobec odmowy ze strony EC Wrotków na propozycj ę LPEC, zmniejszenia wielko ś ci mocy zamówionej do wielko ś ci 379 MW. Warunki dostawy energii cieplnej na rok 2005 pomi ę dzy EC Wrotków a LPEC mia ł o okre ś la ć Postanowienie Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki OLB-5112- 2(12)2005/TD z dnia 23.03.2005r. wydane w trybie art. 8 ust. 1 ustawy Prawo Energetyczne (…), wydane wskutek wniosku EC Wrotków o okre ś lenie warunków dostawy energii cieplnej na rok 2005r do czasu rozstrzygni ę cia sporu pomi ę dzy stronami. Na mocy w.w Postanowienia moc cieplna zamówiona w EC Wrotków wynosi ł a 382,22 MWt. Post ę powanie o rozstrzygni ę cie sporu zosta ł o umorzone w dniu 25 maja 2005r., co oznacza, ż e dzie ń 14 czerwca 2005r. by ł ostatnim dniem obowi ą zywania w/w Postanowienia . W tej sytuacji, strony obowi ą zywa ł y do ko ń ca 2005r. zapisy umowy wieloletniej z 1996r. W dniu 12 sierpnia 2005r. LPEC przes ł a ł o do EC Wrotków pismo dotycz ą ce planowanych wielko ś ci zakupu ciep ł a ogó ł em dla potrzeb MSC na rok 2006r. i okre ś li ł o go na poziomie 5 000 100 GJ, co odpowiada przy łą czeniowej mocy cieplnej równiej 551 MW. Udzia ł poszczególnych ź róde ł ciep ł a w realizacji dostawy mia ł by ć ustalony w oparciu o przedstawione aktualne taryfy dla ciep ł a obu producentów, stosownie do wymogów § 14 pkt.1 b) rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 czerwca 2004r. w sprawie szczegó ł owych zasad kalkulacji taryf (…), który obliguje dystrybutora do wykorzystywania ź róde ł ciep ł a zasilaj ą cych miejskie sieci ciep ł ownicze w sposób zapewniaj ą cy minimalizacj ę kosztów ciep ł a wprowadzanego 22 do sieci i zapewniaj ą cego najni ż sze koszty dostarczania ciep ł a do odbiorów, poprzez maksymalizacj ę obci ąż enia ź ród ł a o najni ż szych kosztach wytwarzania z uwzgl ę dnieniem aktualnych wymogów prawa miejscowego. Z uwagi na to, plan realizacji dostawy ciep ł a na rok 2006 LPEC zamierza ł przedstawi ć po przedstawieniu przez ź ród ł a nowej zatwierdzonej taryfy dla ciep ł a obu dostawców. W dniu 18 listopada 2005r., po wycofaniu przez LPEC wypowiedzenia umowy wieloletniej i przeprowadzeniu negocjacji, podpisany zosta ł aneks Nr IV do umowy wieloletniej o dostawie energii cieplnej Nr 1/EC/96. Aneks Nr IV zak ł ada ł zmniejszenie zamówionej mocy cieplnej z dotychczasowego poziomu 424 MW-5 %, na 424 MW – 15 % oraz zmniejszenie ilo ś ci zamawianego ciep ł a o 25 % w stosunku dotychczasowych tolerancji okre ś lonych w umowie wieloletniej. W tej sytuacji dosz ł o do podpisania umowy o dostaw ę ciep ł a na rok 2006r. W za łą czniku Nr 1 do umowy strony okre ś la ł y wielko ść mocy zamówionej na poszczególne miesi ą ce 2006 r. w wielko ś ci xxx MW miesi ę cznie, co oznacza zmniejszenie o xxx ( informacje utajnione) za ś w § 8 umowy zasady rozlicze ń finansowych. Wielko ść ta zosta ł a ustalona w w/w wymiarze pomimo przyj ę cia przez EC Wrotków do wniosku taryfowego i zaakceptowana przez Prezesa URE przy zatwierdzaniu taryfy EC dla ciep ł a na rok 2006r., warto ś ci 382 MW pomimo, ż e ostatecznie w roku 2006 wzros ł o zapotrzebowanie mocy przy łą czeniowej w MSC na 560 MW. Dostawa energii cieplnej EC Wrotków do LPEC rozliczana by ł a w toku niniejszego post ę powania w oparciu o : 1. Taryf ę na ciep ł o na rok 2005 zatwierdzon ą decyzj ą Prezesa URE nr OKA- 4210-48(16)2004/05/V/RZ z dnia 23 czerwca 2004r., og ł oszon ą w Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 124 z dnia 16 lipca 2004r. 2. Taryf ę na ciep ł o na rok 2006r. zatwierdzon ą decyzj ą Prezesa URE nr OLB- 4210-61(7)/2005/95/IV/WG z dnia 19.10 2005r z og ł oszon ą w Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 120 poz. 35 58 z dnia 16 listopada 2005r. Warunki techniczne dostawy energii cieplnej z EC Wrotków: EC Wrotków posiada dwa niezale ż ne od siebie uk ł ady : - uk ł ad produkcji energii cieplnej i energii elektrycznej w tzw. skojarzeniu zasilany gazem ziemnym o mocy cieplnej 150 MW i mocy osi ą galnej do 195 MW. - uk ł ad produkcji energii cieplnej w kot ł ach wodnych, stanowi ą cych tzw. ź ród ł o szczytowe uruchamiany jest w przypadku zwi ę kszenia zapotrzebowania na ciep ł o o łą cznej mocy 442 MW. Uk ł ad Elektrociep ł owni – wg oceny zawartej w w/w opinii Uczelnianego Centrum Badawczego Politechniki Warszawskiej jest jednym z najnowocze ś niejszych w kraju. Urz ą dzenia podlegaj ą ce Dozorowi Technicznemu posiadaj ą ksi ąż ki dozorowe z aktualnymi badaniami. Nie maj ą obni ż onych parametrów technicznych ze wzgl ę du na z ł y stan techniczny. Urz ą dzenia s ą w ł a ś ciwie eksploatowane i konserwowane we w ł a ś ciwy sposób. Stan Techniczny urz ą dze ń jest dobry. EC Wrotków posiada System Zarz ą dzania Ś rodowiskiem zgodny z wymaganiami normy ISO 14001:2004. 23 Specyfika produkcji energii elektrycznej i ciep ł a w EC Wrotków oraz zainstalowanych urz ą dzenia s ł u żą cych do ochrony ś rodowiska powoduj ą , ż e emisja dwutlenku siarki i py ł u jest ś ladowa. Wp ł yw pracy BGP na zanieczyszczenie ś rodowiska jest przy tej samej wysoko ś ci produkcji energii elektrycznej i cieplnej kilkakrotnie mniejszy ni ż konwencjonalnej elektrociep ł owni opalanej mia ł em w ę gla kamiennego. W kwietniu 2006 EC Wrotków otrzyma ł Certyfikat Systemu Zarz ą dzania Ś rodowiskowego potwierdzaj ą cy spe ł nienie wymaga ń normy PN – EN ISO 14001:2005. Łą czna nominalna moc cieplna w EC Wrotków wynosi 592 MW. Moc wymienników ciep ł owniczych produkuj ą cych ciep ł o w skojarzeniu z produkcj ą elektryczn ą wynosi 150 MW. Ze wzgl ę du na mo ż liwo ść przeci ąż enia moc maksymalna tych wymienników to 179 MW. Uk ł ad ten charakteryzuje si ę du żą elastyczno ś ci ą , dzi ę ki czemu w okresie zmniejszonej/zwi ę kszonej produkcji energii cieplnej mo ż e produkowa ć mniej/wi ę cej energii. Jednak ze wzgl ę du na wspó ł prac ę z systemem ciep ł owniczym L. z jednej strony i produkcji energii elektrycznej na potrzeby PSE z drugiej strony mo ż liwo ś ci zmiany ilo ś ci energii s ą ograniczone aktualnymi wielko ś ciami mocy zamówionej przez wspomniane zak ł ady. Roczne wielko ś ci produkcji energii elektrycznej, ciep ł a i ciep ł a w skojarzeniu przedstawia tabela nr 4 Produkcja ciep ł a Rok Ca ł kowita W GJ/a W skojarzeniu W GJ/a W kot ł ach wodnych w W GJ/a 2000 3 621821 - 3 621 821 Produkcja energii elektrycznej w MWh/a - Ciep ł o sprzedane do LPEC 3 592 789 2001 4 142 170 - 4 142 170 - 4108 191 2002 3 588 206 1 791 782 1 796 424 1 341 684 3 554 125 2003 3 657 452 2 890 450 767 002 1 567 468 3 611857 2004 3 484 828 2 957 032 527 796 1 662 534 3 416 794 2005 3 295 328 2 860 077 435 251 1 600 024 3 221 934 Analiza danych z w/w tabeli wskazuje, ż e ś rednia roczna produkcja ciep ł a z EC Wrotków wynosi oko ł o 3 600 000 GJ, z czego ponad 98 % sprzedawane jest na potrzeby systemu ciep ł owniczego eksploatowanego przez LPEC. Ś rednioroczna produkcja ciep ł a w skojarzeniu stanowi ponad 83 % ca ł ej produkcji ciep ł a. Mo ż liwo ś ci produkcyjne ciep ł a ograniczone s ą zapotrzebowaniem na ciep ł o przez odbiorców ko ń cowych. Przyjmuj ą c, ż e zainstalowana moc cieplna w EC Wrotków wynosi 592 MW, to roczna produkcja ciep ł a mog ł aby wzrosn ąć do oko ł o 4 7000 TJ tj. o oko ł o 25 % w stosunku do produkcji obecnej. Produkcja ciep ł a w skojarzeniu wzros ł aby w niewielkim rozmiarze. Karty post ę powania 1234-1235 24 3. Lubelskie Przedsi ę biorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w L. LPEC jest przedsi ę biorstwem komunalnym pe ł ni ą cym funkcj ę dystrybutora energii cieplnej na potrzeby miasta L. oraz w ł a ś cicielem sieci s ł u żą cej temu celowi. Zakupuje energi ę ciepln ą z dwóch ź róde ł , 33 % wielko ś ci mocy zamówionej z EC Megatem i 67% z EC Wrotków, co oznacza, ż e ź ród ł a te dostarczaj ą LPEC 100% jego zapotrzebowania. Warunki dostawy energii okre ś lane s ą w w/w umowach wieloletnich, precyzowane w umowach rocznych. Wielko ś ci zakupu energii cieplnej przez LPEC przedstawia Tabela Nr 5. Rok EC Megatem EC Wrotków Wielko ść zakupu w GJ Udzia ł y w ogólnym zakupie Wielko ść Zakupu w GJ Udzia ł u w ogólnym zakupie 1998 1 379 286 1999 1 660 442 28,4 % 4 176 956 71,6 % 2000 1 753 420 32,8 % 3 592 789 67,2 % 2001 1 805 641 30, 5 % 4 108 191 69,5 % 2002 1 927 821 34,9% 3 589 419 65,1 % 2003 2004 1 883 365 1 639 087 34,3 % 32,4 % 3 611 857 3 416 794 65,7% 67,6 % Dane : wyja ś nienia strony karta 83 Parytet podzia ł u rejonów zasilania miasta w ciep ł o wynika z zawartych z obydwoma ź ród ł ami ciep ł a umów wieloletnich i przedstawia ł si ę w dacie zawarcia umów wieloletnich nast ę puj ą co : 210:634= 33% 424: 634 =67 % Z kolei obni ż ka wielko ś ci mocy zamówionej w roku 2005 r. w EC Megatem o 24 MW tj. do poziomu 186 MW i w EC Wrotków o 42 MW tj. do poziomu 382 MW stanowi ł a spadek wielko ś ci mocy w EC Megatem o 11,42 % i w EC Wrotków o 9,91 %. Op ł aty za zamówion ą moc ciepln ą , ilo ść ciep ł a i ilo ść no ś nika ciep ł a zakupywane przez LPEC obliczane s ą przez EC Megatem i EC Wrotków na podstawie cen ustalonych w taryfach dla ciep ł a zatwierdzanych przez Prezesa 25 Urz ę du Regulacji Energetyki zgodnie z art.47 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 Prawo energetyczne ( Dz.U. 2006 Nr 89 poz.625 ze zm. ). Zasady kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em s ą okre ś lone w rozporz ą dzeniach wykonawczych do ustawy jw. Obowi ą zuj ą ce rozporz ą dzenia w tym zakresie od pocz ą tku post ę powania to : - Rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em ( Dz.U. 2004 Nr 184 poz.1902), które wesz ł o w ż ycie 03.09.2004r. i obowi ą zywa ł o do 9 listopada 2006r., zast ą pione zosta ł o przez : - Rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 9 pa ź dziernika 2006r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń z tytu ł u zaopatrzenia ciep ł o ( Dz.U. 2006 Nr 193 poz.1423) . Planowan ą do sprzeda ż y ilo ść ciep ł a w roku kalendarzowym strony ustalaj ą w umowach rocznych – w ramach wielko ś ci ustalonych w umowach wieloletnich. Okresy obowi ą zywania taryf dla ciep ł a i okresy obowi ą zywania umów s ą ró ż ne . Skutkiem tego w okresie zawierania umów rocznych (przewa ż nie IV kwarta ł roku poprzedniego) strony nie znaj ą cen i stawek op ł at jakie b ę d ą obowi ą zywa ć w kolejnym roku. Z kolei, wnioski o zatwierdzenie taryfy na kolejny rok sk ł adane s ą w URE jedynie na podstawie prognozowanych ilo ś ci energii cieplnej do zakupu w nast ę pnym roku . EC Wrotków, EC Megatem i LPEC jako przedsi ę biorstwa energetyczne podlegaj ą ce przepisom ustawy Prawo Energetyczne sk ł adaj ą do URE wnioski o zatwierdzenie taryfy dla ciep ł a sporz ą dzone w oparciu o w/w rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz rozlicze ń w obrocie ciep ł em. We wnioskach tych szczegó ł owo przedstawiaj ą planowane koszty sta ł e i zmienne, za ś wielko ść mocy zamówionej – zgodnie z § 12 ust.3 cyt. rozporz ą dzenia przyjmuje si ę do wniosku wielko ść mocy na koniec ostatniego roku kalendarzowego lub udokumentowan ą zmian ę tej warto ś ci ( w brzmieniu aktualnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia). W stosunku do przedsi ę biorców energetycznych zajmuj ą cych si ę wytwarzaniem ciep ł a ustalenie cen taryfowych jako kosztów jednostkowych okre ś la §18 ust.2 Rozporz ą dzenia, który podaje wzór do obliczania planowanych kosztów jednostkowych. Z wzoru tego jednoznacznie wynika, ż e ostateczne wielko ś ci cen taryfowych zale żą od wielko ś ci mocy zamówionej i ilo ś ci planowanej sprzeda ż y ciep ł a, przy czym zale ż no ść ta jest odwrotnie proporcjonalna. Jedynym przepisem, który determinuje sposób zachowania przedsi ę biorstwa dystrybucyjnego w zakresie zakupu ciep ł a w przypadku wielko ś ci ź róde ł pracuj ą cych na wspóln ą sie ć ciep ł ownicz ą by ł § 14 ust.1, Rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 czerwca 2004 w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czania podmiotów do sieci ciep ł owniczych oraz eksploatacji tych sieci ( Dz.U. Nr 167 poz. 1751 ) obowi ą zuj ą cy od 11.08.2004r. który w pkt. a) stanowi ł , ż e: - przedsi ę biorstwo energetyczne powinno w szczególno ś ci zapewni ć minimalizacj ę kosztów wytwarzania ciep ł a we w ł asnych ź ród ł ach i zakupu ciep ł a z innych ź róde ł , z uwzgl ę dnieniem obowi ą zku, o którym mowa w art. 9a ust.3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 Prawo energetyczne, - pkt. b ). zgodnie z którym przedsi ę biorstwo energetyczne w szczególno ś ci powinno zapewni ć wykorzystywanie ź róde ł ciep ł a zasilaj ą cych sieci ciep ł ownicze w 26 sposób powoduj ą cy minimalizacj ę kosztów ciep ł a wprowadzanego do sieci, zapewniaj ą c najni ż sze koszty dostarczania ciep ł a do odbiorców, w tym poprzez maksymalizacj ę obci ąż e ń ź róde ł ciep ł a o najni ż szych kosztach wytwarzania. Rozporz ą dzenie to straci ł o moc 16.02.2007r. zast ą pione przez Rozporz ą dzenie Ministra Gospodarki z dnia 15.01.2007r. w sprawie szczegó ł owych warunków funkcjonowania systemów ciep ł owniczych (Dz.U. 2007 Nr 16 poz. 92). W rozporz ą dzeniu tym rozdzia ł dotycz ą cy obrotu ciep ł em zosta ł znacznie skrócony i nie zawiera przepisu, stanowi ą cego o powinno ś ciach przedsi ę biorstwa energetycznego w zakresie obrotu ciep ł em. LPEC jako sprzedawca energii cieplnej na potrzeby miasta L.a - zgodnie z § 8 w/w rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2004r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf (...) oblicza ś rednio wa ż one ceny wg wzorów podanych w taryfie dla ciep ł a na podstawie cen obcych ź róde ł ciep ł a. Tabela Nr 6 Ś rednioroczne ceny zakupy energii cieplnej przez LPEC (wg danych podanych przez LPEC ). ROK Ś rednioroczne ceny zakupu netto w z ł /GJ Ś rednioroczne ceny zakupu netto w z ł /GJ EC Megatem EC Wrotków 1999 19,11 18,72 2000 19,20 20,65 2001 20,42 20,77 2002 20,68 23,27 2003 21,92 24,01 2004 23,80 23,60 2005 20,68 20,29 Ś rednioroczne ceny zakupu ciep ł a dla potrzeb w/w tabeli obliczono jako iloraz sumy op ł at za zamówion ą moc ciepln ą , op ł at za ciep ł o i op ł at za no ś nik ciep ł a oraz rzeczywistej wielko ś ci sprzeda ż y ciep ł a w danym roku kalendarzowym. Z kolei stanowisko URE zaj ę te pismem z dnia 20.19.2005r. jakkolwiek operuje innymi ś redniorocznymi cenami zakupu, to wskazuje, ż e: „ z porównania cen ciep ł a zawartych w taryfach wytwórców ciep ł a dostarczaj ą cych ciep ł o do MSC L., zatwierdzonych decyzjami Prezesa URE wynika, ż e wszystkie ceny (cena za zamówion ą moc ciepln ą , cena ciep ł a oraz ceny no ś nika ciep ł a ) zawarte w taryfie EC Wrotków s ą ni ż sze ni ż ceny EC Megatem. Wyliczone na podstawie powy ż szych warto ś ci ceny, zgodnie z § 25 ust.1 pkt.3 w zw. z §25 ust.5 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004r. w sprawie szczegó ł owych zasad 27 kszta ł towania i kalkulacji taryf (…) ś rednie wska ź nikowe ceny ciep ł a obu przedsi ę biorców równie ż wskazuj ą , ż e cena ta ni ż sza jest w EC Wrotków. Wynios ł a ona w roku 2005r. 22,5 z ł /GJ u EC Wrotków i 23,13 z ł /GJ u Ec Megatem. Maj ą c na uwadze postanowienia par.14 pkt.1 lit.b. rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czania do sieci ciep ł owniczych oraz eksploatacji tych sieci (Dz.U. 2004. Nr 167 poz. 1751 ) wg kryterium ceny ciep ł a dostarczanego do MSC L.a korzystniejsze zasady dostarczania ciep ł a na rok 2005 przewiduje taryfa EC Wrotków”. –karty post ę powania 307-309 Na rok 2006 moc cieplna zamówiona przez odbiorców ko ń cowych wynios ł a 551 MW.W tym samym okresie moc zamówiona przez LPEC wynios ł a 559 MW, zatem ró ż nica wynosi 8 MW. Zgodnie z zapisami ustawy Prawo energetyczne i przepisami wykonawczymi rozporz ą dzenia z dnia 30 lipca 2004r. w sprawie kszta ł towania zasad i kalkulacji taryf( …) moc zamawiana u producentów mo ż e by ć mniejsza ni ż zamawiana u odbiorców ko ń cowych, gdy ż nale ż y uwzgl ę dni ć akumulacyjno ść budynków i sieci ciep ł owniczej oraz nierównomierno ść zapotrzebowania na ciep ł o przez obiekty budowlane zwi ą zane z ich ró ż nymi charakterystykami cieplnymi. Uwzgl ę dni ć nale ż y równie ż straty ciep ł a z systemu ruroci ą gów ciep ł owniczych. Ró ż nica w zamówionej mocy mo ż e dochodzi ć do 10-15 % czyli tylko dla 10 % obni ż enia mocy LPEC móg ł by zamówi ć moc w ź ród ł ach ciep ł a w wysoko ś ci tylko 508 MW. Je ż eli uwzgl ę dni si ę aktualny podzia ł moc na poszczególne ź ród ł a to moc zamawiana w EC Wrotków powinna wynosi ć 340 MW, a w EC – Megatem 168 MW. Moc zainstalowana w obu ź ród ł ach ciep ł a stanowi oko ł o 960 MW, czyli rezerwa dla systemu ciep ł owniczego miasta L. wynosi oko ł o 400 MW, a przy uwzgl ę dnieniu ekstremalnie niskich temperatur zimowych ( - 25 o C) zapas mocy spada do 360 MW. Oceniaj ą c aktualn ą zdolno ść odbioru ciep ł a z obu ź róde ł przez sie ć ciep ł ownicz ą przyj ąć nale ż y, za opini ą wyra ż on ą przez Uczelniane Centrum Badawcze Politechniki Warszawskiej, ż e maksymalna moc cieplna dostarczana z EC Wrotków nie mo ż e by ć wi ę ksza od 431 MW a dostarczana z EC Megatem 220 MW. Obecny podzia ł zasilania systemu ciep ł owniczego zbli ż ony jest do podzia ł u optymalnego ze wzgl ę du na przep ł ywy hydrauliczne i ci ś nienie dyspozycyjne. Nak ł ady inwestycyjne LPEC na modernizacj ę sieci s ą planowane na podstawie aktualnego stanu technicznego a nie przynale ż no ś ci do jej poszczególnych rejonów zasilania. Wynika to z faktu, ż e LPEC, zgodnie z Prawem Energetycznym ma obowi ą zek zapewnienia dostaw energii cieplnej do wszystkich odbiorców bez wzgl ę du na to czy s ą zasilani z EC Wrotków czy EC Megtem. Ocena nak ł adów LPEC dokonana w latach 2000-2005 z podzia ł em na rejowy zasilania nie wykazuje znacz ą cych ró ż nic w tych nak ł adach. S ą one proporcjonalne do mocy cieplnej zasilanych obszarów, z wyj ą tkiem roku 2004r. kiedy wi ę ksze ś rodki finansowe przeznaczone by ł y na modernizacj ę sieci w obszarze zasilanym przez EC Megatem. W latach 1990-2004 wykonano fragmenty magistrali umo ż liwiaj ą ce zwi ę kszenie rejonu zasilania z EC Megatem powi ę kszaj ą c j ą o prawie 2500 m.b. sieci ciep ł owniczej. W tym samym okresie nie wykonano natomiast ż adnej magistrali, która powodowa ł aby by zwi ę kszenie rejonu zasilania EC Wrotków kosztem EC Megatem. Inwestycje planowane dotycz ą równie ż wymiany magistrali w obszarze EC Megatem . Karty post ę powania 1238-1239 28 Prezes UOKIK zwa ż y ł co nast ę puje : Lubelskiemu Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w L. w toku niniejszego post ę powania postawiono zarzut naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 8 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 244 poz.2080, zm. Dz.U. 2006 nr 15, poz.1119, Dz.U. nr 170, poz. 1217). poprzez nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku hurtowego zakupu energii cieplnej miasta L., któr ą to praktyk ę mia ł y wype ł ni ć dzia ł ania, polegaj ą ce na dyskryminacji okre ś lonych kategorii kontrahentów, poprzez ró ż nicowania tre ś ci warunków umów podobnych w zale ż no ś ci od kontrahenta oraz wprowadzenie podzia ł u rynku na podstawie kryterium podmiotowego zmierzaj ą cego do eliminacji EC Megatem tj. naruszenie art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust.2 pkt.3 i 8 w/w ustawy. Nadto w/w przedsi ę biorcy oraz Elektrociep ł owni Wrotków Sp. z o.o. w L.ie zarzucono naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5 ust.1 pkt.3 ustawy wymienionej wy ż ej tj. poprzez zawarcie porozumienia ustalaj ą cego podzia ł rynku hurtowego zakupu energii cieplnej na terenie miasta L.. W toku post ę powania dowodowego z dniem 21 kwietnia 2007r. uchylona zosta ł a ustawa z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji konsumentów, na podstawie której wszcz ę to w/w post ę powanie administracyjne. Miejsce jej zast ą pi ł a ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U Nr 50 poz. 331 ze zm.). Przepisy przej ś ciowe w art. 131 nowej ustawy stanowi ą , ż e do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe. St ą d, dla oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie bezpo ś rednie zastosowanie ma art. 8 ust. 1 i 2 , art. 5 ust.1 pkt. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, stanowi ą cy materialnoprawn ą i formalnoprawn ą podstaw ę prowadzonego post ę powania. Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (…) ogranicza zastosowanie przepisów cytowanej wy ż ej ustawy wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów (…) stoi na stra ż y konkurencji jako takiej, natomiast ochrona jaka z tego wynika dla poszczególnych uczestników rynku jest w zasadzie skutkiem ubocznym dzia ł a ń podejmowanych przez organ antymonopolowy. W niniejszym przypadku zachodzi wi ę c konieczno ść ustalenia, czy zosta ł a spe ł niona w/w przes ł anka. Interes publicznoprawny nie zosta ł zdefiniowany w ustawie o ochronie (...). Odwo ł a ć si ę zatem nale ż y do orzecznictwa S ą du Okr ę gowego – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W wyroku S ą du Okr ę gowego – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , i ż : „interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W 29 ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. W zwi ą zku z tym, w ka ż dym przypadku organ antymonopolowy powinien ustali ć , czy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego w danej sprawie. Nale ż y jednak zauwa ż y ć , ż e zachodz ą takie sytuacje, w których naruszenie interesu indywidualnego jest ś ci ś le powi ą zane z naruszeniem interesu publicznoprawnego. Powy ż sze stanowisko znalaz ł o równie ż potwierdzenie w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lutego 2004 r. (sygn. akt III SK 2/04) stwierdzi ł , i ż naruszenie indywidualnego interesu (w powo ł anym wyroku – konsumenta), nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Doda ć nale ż y, ż e wymienione w art. 1 ustawy o ochronie (…) cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne, co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców, oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych uczestników rynku – z regu ł y s ł abszych kontrahentów lub konsumentów. Bezsporne jest, ż e kwestionowane dzia ł ania LPEC i EC Wrotków dotycz ą rynku hurtowego zakupu/sprzeda ż y energii cieplnej na terenie miasta L.a. Praktyka zarzucona LPEC, polegaj ą ca na ograniczaniu dost ę pu EC Megatem do rynku lokalnego, w razie jej udowodnienia, godzi w istot ę konkurencji jako si ł y nap ę dowej gospodarki rynkowej, w szczególno ś ci w aspekcie swobody podejmowania dzia ł a ń gospodarczych, godzi wi ę c w istot ę gospodarki rynkowej. Z drugiej strony dzia ł ania LPEC, jako przejaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej wobec EC Megatem godz ą ce w ich interesy ekonomiczne stanowi ą praktyk ę o charakterze eksploatacyjnym. Praktyka skutkuj ą ca ograniczeniem konkurencji na rynku lokalnym godzi w interes zarówno wnioskodawcy jak i ca ł ej spo ł eczno ś ci lokalnej miasta L.. Skutki tych dzia ł a ń maj ą zatem charakter powszechny. Praktyka zarzucona LPEC oraz EC Wrotków - w zakresie zawarcia porozumienia okre ś lonego w art. 5 ust.1 pkt.3 ustawy o ochronie (…) stanowi, jako jeden z najpowa ż niejszych deliktów antymonopolowych, praktyk ę zniekszta ł caj ą c ą konkurencj ę , poniewa ż wywiera bezpo ś redni, negatywny wp ł yw na stan konkurencji na rynku lokalnym. Z uwagi na powy ż sze, w ocenie Prezesa Urz ę du, zagro ż ony by ł interes publicznoprawny, dla ochrony którego powo ł ana zosta ł a ustawa o ochronie. 30 W tym stanie rzeczy stwierdzi ć nale ż y, ż e dzia ł ania LPEC oraz EC Wrotków mog ł y narusza ć interes publiczno prawny, co uzasadnia ł o wszcz ę cie post ę powania administracyjnego i postawienie w/w przedsi ę biorcom - dla ochrony konkurencji na rynki i interesów spo ł eczno ś ci lokalnej - zarzutu naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. I. W ś wietle art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...) zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Zgodnie z brzmieniem w/w przepisu zarzut naruszenia przepisów ustawy o ochronie (…) mo ż e by ć postawiony wy łą cznie przedsi ę biorcy lub kilku przedsi ę biorcom. Art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e przez „przedsi ę biorc ę ” rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999r Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej ( Dz.U.1999 Nr 101 poz.1178 ze zm.) a tak ż e m. in: osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej ( Dz. U. z 2004r.Nr 173 , poz.1808) ustawa z dnia 19 listopada 1999r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej straci ł a moc z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej ( Dz. U. z 2004r. Nr 173 , poz. 1807 ze zm.). Z kolei przepis art. 86 tej ustawy stanowi, ż e ilekro ć w obowi ą zuj ą cych przepisach jest mowa o przepisach ustawy z dnia 19 listopada 1999r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, nale ż y przez to rozumie ć w ł a ś ciwe przepisy ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej jest osoba fizyczna, osoba prawa i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą . W okoliczno ś ciach sprawy poza sporem pozostaje ocena statusu LPEC Sp. z o.o. w L. ( tak jak i pozosta ł ych stron post ę powania) jako przedsi ę biorcy. LPEC jest spó ł k ą prawa handlowego, wpisan ą do Krajowego Rejestru Przedsi ę biorców, zatem przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maj ą wprost zastosowanie do oceny jego zachowa ń . Przes ą dzenie powy ż szej kwestii uzasadnia formalnie postawienie LPEC zarzutu nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie okre ś la kryteriów ani definicji „nadu ż ywania”. Zatem, art. 8 ust. 2 cyt. ustawy poprzez u ż ycie zwrotu „nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na :” wymienia typowy katalog zachowa ń przedsi ę biorcy, kwalifikowanych jako nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, nie jest to jednak katalog zamkni ę ty. Oznacza to, ż e równie ż inne ni ż wymienione w art. 8 ust. 2 ustawy zachowania przedsi ę biorcy mog ą by ć zakazane jako przejaw nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej. Jednoznaczne stanowisko w tym wzgl ę dzie przedstawi ł SOKIK w wyroku z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt. XVII Ama 29/03, w którym SOKIK nie podzieli ł zastrze ż e ń odwo ł uj ą cej si ę strony, w których zakwestionowa ł a stanowisko, co do samej zasady, mo ż liwo ś ci zdefiniowania praktyki monopolistycznej o tre ś ci nie wyczerpuj ą cej wszystkich przes ł anek jednej z praktyk 31 nazwanych. „W ł a ś nie w celu umo ż liwienia najszerzej poj ę tej ochrony przedsi ę biorców lub konsumentów przed praktykami monopolistycznymi ograniczaj ą cymi konkurencj ę ustawodawca wprowadzi ł bardzo ogóln ą dyrektyw ę art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (...) wed ł ug której zakazane jest nadu ż ywanie w jakikolwiek sposób pozycji dominuj ą cej”. Orzecznictwo antymonopolowe istot ę nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej ujmuje jako bezprawne zastosowanie (nadu ż ycie) si ł y rynkowej przez przedsi ę biorc ę lub grup ę przedsi ę biorców, jak ą daje odpowiednio wysoki udzia ł w rynku, prowadz ą ce do ograniczenia samodzielno ś ci pozosta ł ych uczestników rynku (konkurentów i kontrahentów), oraz wymuszenia uczestnictwa na rynku na zasadach narzuconych, z regu ł y mniej korzystnych, ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. Praktyki polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej ujawniaj ą si ę na rynku. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt. 8 ustawy o ochronie (... ). Rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Dla w ł a ś ciwego stosowania przepisów ustawy istotne znaczenie ma kwestia metodyki wyznaczania rynku. Zgodnie z dorobkiem teorii i praktyk ą orzecznicz ą , aby wyznaczy ć rynek, na którym przedsi ę biorstwo ma lub mo ż e mie ć pozycj ę dominuj ą c ą (rynek relewantny) trzeba podda ć go analizie z punktu widzenia podstawowych kryteriów wyznaczaj ą cych rynek – s ą to kryteria przedmiotowe (produktowe), podmiotowe, czasowe i przestrzenne. Z kolei podmiotowe wyodr ę bnienie rynku nawi ą zuje tak do rodzaju podmiotów jak i ich liczby po stronie po stronie poda ż y i popytu. Rynek w ł a ś ciwy w sprawie (rynek relewantny) okre ś la b ę d ą c ą istot ą konkurencji p ł aszczyzn ę wspó ł zawodnictwa konkurentów w prowadzonej przez nie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Rynek w ł a ś ciwy podmiotowo to rynek istotny w sprawie, a wi ę c uwzgl ę dniaj ą cy podmioty, w stosunku do których toczy si ę post ę powanie antymonopolowe Z kolei w ł a ś ciwe rynki produktowe zdefiniowane s ą nast ę puj ą co: „w ł a ś ciwy rynek produktowy obejmuje te wszystkie towary lub us ł ugi, które uznawane s ą przez konsumenta za wzajemnie wymienne lub substytucyjne ze wzgl ę du na ich w ł a ś ciwo ś ci, ceny, przeznaczenie”. Chodzi wi ę c tutaj o towary takie same lub z punktu widzenia nabywcy uznane za substytuty. Jak podkre ś la si ę w orzecznictwie i w doktrynie antymonopolowej nale ż y d ąż y ć do mo ż liwie w ą skiej segmentacji rynku. W przeciwnym bowiem razie trudno by ł oby znale źć podmiot o pozycji dominuj ą cej, co stawia ł oby pod znakiem zapytania sens stosowania ogranicze ń antymonopolowych (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 26 pa ź dziernika 1994r. sygn. akt. XVII Amr 240/94, publ. Wokanda 1995/8/55). Wyznaczenie rynku pod k ą tem w/w kryteriów determinuje oznaczenie podmiotów, które na tak wyznaczonym rynku funkcjonuj ą po stronie popytu i poda ż y. Zatem podmiotem, który jest sprzedawc ą energii cieplnej a jednocze ś nie jej producentem jest Elektrociep ł ownia Wrotków Sp. z o.o. w L. oraz Elektrociep ł ownia Megatem Sp. z o.o. w L. (strona poda ż owa). Natomiast po stronie popytowej rynku relewantnego wyst ę puje jeden przedsi ę biorca tj. LPEC Sp. z o.o. w L., jednocze ś nie w ł a ś ciciel sieci cieplnej za pomoc ą której rozprowadzana i dostarczana odbiorcom 32 ko ń cowym jest energia cieplna, podmiot któremu zarzucono w niniejszym post ę powaniu nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej kosztem jej producentów. Zatem relacje konkurencyjne pomi ę dzy w/w podmiotami zachodz ą na rynku hurtowego obrotu energi ą ciepln ą na cele c.o i c.c.w. przy czym no ś nikiem tej energii jest ciep ł a woda przesy ł ana sieci ą LPEC . Podstawowe znaczenie dla zdefiniowania rynku produktowego ma ocena substytucyjno ś ci towarów. Substytucyjno ść podzieli ć mo ż na na tzw. substytucyjno ść popytow ą , wskazuj ą c ą na stosunki po stronie nabywców oraz substytucyjno ść poda ż ow ą , odnosz ą ca si ę do relacji po stronie sprzedawców. Analizuj ą c rynek w ł a ś ciwy w niniejszej sprawie pod w/w k ą tem stwierdzi ć nale ż y, ż e zarówno z punktu widzenia substytucyjno ś ci poda ż owej jak i popytowej nie ma bliskich substytutów energii cieplnej wykorzystywanej na potrzeby zapewnienia dostaw c.o. i c.c.w. Bliska substytutywno ść produktów zachodzi wówczas, gdy w sposób dowolny mog ą one by ć zamieniane. Specyfika rynku hurtowego obrotu energi ą ciepln ą na potrzeby zapewnienia dostaw c.o. i c.c.w., fakt sieciowego charakteru dostaw powoduje, ż e dla LPEC jako dystrybutora energii cieplnej nie istnieje bliski substytut energii cieplnej tj. taki umo ż liwia ł by dowoln ą zamian ą a jednocze ś nie, który móg ł by zaspokoi ć jej potrzeby w zakresie zapewnienia dostaw c.c.w i c.o odbiorcom ko ń cowym. Równie ż dla EC Megatem i EC Wrotków pe ł ni ą cych rol ę producenta i sprzedawcy nie istnieje jakikolwiek substytut energii cieplnej, który móg ł by by ć traktowany jako jej zamiennik. Analiza rynku prowadzi zatem do wniosku, ż e w przedmiotowej sprawie nie wyst ą pi ł przypadek konkurencyjno ś ci popytowej ani poda ż owej. Pomimo zasadniczych sporów pomi ę dzy stronami w ich relacjach handlowych, ż adna ze stron nie podj ęł a dzia ł a ń ( ani tez nie wskaza ł a na mo ż liwo ść podj ę cia tego typu dzia ł a ń ) w kierunku zmiany partnera handlowego. Okoliczno ść ta decyduje o tym, ż e rynkiem produktowym w niniejszej sprawie jest rynek hurtowego zakupu energii cieplnej. Aby wyznaczy ć rynek geograficzny w sprawie nale ż y wyznaczy ć obszar na którym warunki konkurencji, maj ą ce zastosowanie do okre ś lonych towarów s ą jednakowe dla wszystkich konkurentów. Definicja w ł a ś ciwego rynku geograficznego jest nast ę puj ą ca : „W ł a ś ciwy rynek geograficzny obejmuje obszar, na którym zaanga ż owane przedsi ę biorstwa uczestnicz ą w poda ż y i popycie na towary lub us ł ugi, na którym warunki konkurencji s ą dostatecznie jednolite i które mo ż na odró ż ni ć od s ą siednich obszarów, poniewa ż warunki konkurencji s ą na nich wyra ź nie odmienne”. Zatem z uwagi na fakt, ż e dostawa energii cieplnej ma charakter sieciowy rynek relewantny jest rynkiem lokalnym i ogranicza si ę do rynku hurtowego zakupu energii cieplnej zlokalizowanego na terenie miasta L.. Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszym post ę powaniu jest zatem lokalny rynek hurtowego zakupu energii cieplnej na potrzeby produkcji c.c.w. i c.o. dla mieszka ń ców L. . Na tak wyznaczonym rynku LPEC nie spotyka si ę z konkurencj ą ż adnych innych przedsi ę biorców, nie ma bowiem innych przedsi ę biorców pe ł ni ą cych funkcj ę dostawcy i dystrybutora energii cieplnej na potrzeby miejskiego systemu ciep ł owniczego miasta L.. 33 W tej sytuacji, uzna ć nale ż y, ż e LPEC posiada pozycj ę dominuj ą c ą na rynku relewantnym. Przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, poprzez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 % . Sam fakt posiadania pozycji dominuj ą cej nie stanowi jeszcze naruszenia prawa. Bezprawne jest dopiero nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej. LPEC, zgodnie z tre ś ci ą wniosku EC Megatem, zarzucono w niniejszym post ę powaniu nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, poprzez dyskryminacj ę okre ś lonych kategorii kontrahentów, poprzez ró ż nicowanie tre ś ci warunków umów podobnych w zale ż no ś ci od kontrahenta oraz wprowadzenie podzia ł u rynku na podstawie kryterium podmiotowego zmierzaj ą cego do eliminacji EC Megatem tj. naruszenie art. 8 ust.1 w zwi ą zku z art. 8 ust.2 pkt.3 i 8 w/w ustawy. Ocena pod w/w k ą tem dotyczy ł a dzia ł a ń LPEC, polegaj ą cych na: - dyskryminacji okre ś lonych kategorii kontrahentów – dotyczy to stosowania przez LPEC jako podmiot dominuj ą cy niejednolito ś ci w postanowieniach kontraktowych, ró ż nicowania tre ś ci warunków umów podobnych w zale ż no ś ci od kontrahenta. Dyskryminacja partnerów gospodarczych przejawia si ę tak ż e w braku mo ż liwo ś ci negocjowania przez EC Megatem postanowie ń umów sprzeda ż y ciep ł a. - podziale rynku przez LPEC dzia ł aj ą cego na podstawie kryterium podmiotowego zmierzaj ą cego do eliminacji, w porozumieniu z EC Wrotków, EC Megatem. Obydwa w/w dzia ł ania, zosta ł y spenalizowane jako praktyki nazwane w art.8 ust.2 ustawy o ochronie (…), tj. art. 8 ust. 2 pkt. 3 oraz art.8 ust.2 pkt.8. Przepisy te stanowi ą , ż e nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej mo ż e w szczególno ś ci polega ć na: stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji (art. 8 ust.2 pkt.3) oraz podziale rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych (art. 8 ust.2pkt.8). Dla wykazania praktyki, polegaj ą cej na dyskryminacji okre ś lonych kategorii kontrahentów konieczne jest udowodnienie kumulatywnego spe ł nienia trzech przes ł anek: umowy b ę d ą ce przedmiotem porówna ń powinny by ć „podobne”, musi mie ć miejsce dyskryminacja oraz przedsi ę biorcy dyskryminowani w drodze dzia ł a ń dominanta musz ą mie ć utrudnione warunki konkurowania. Istot ą praktyki, polegaj ą cej na dyskryminacji okre ś lonych kategorii kontrahentów jest ograniczenie mo ż liwo ś ci konkurowania na rynku konkretnym przedsi ę biorcom w oparciu o kryterium pozaekonomiczne. Innymi s ł owy istot ą praktyki jest nieuzasadnione czynnikami obiektywnymi nierównoprawne traktowanie swoich partnerów handlowych w wyniku czego maj ą oni ograniczon ą mo ż liwo ść prowadzenia skutecznej konkurencji na rynku. Przepis art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, jak wspomniano wy ż ej, ogóln ą dyrektyw ę zawieraj ą ca zakaz nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej w jakiejkolwiek postaci, w tym równie ż poprzez stosowanie praktyk z art. 8 ust.2 tj, poprzez dyskryminacj ę okre ś lonych kategorii kontrahentów i wprowadzenie podmiotowego 34 podzia ł u rynku, o ile dzia ł ania dominanta wynikaj ą z nadu ż ycia jego si ł y rynkowej i prowadz ą do ograniczenia samodzielno ś ci pozosta ł ych uczestników rynku oraz wymuszenia uczestnictwa na rynku na zasadach narzuconych, z regu ł y mniej korzystnych, ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia konkurencji. Jest oczywistym, ż e wymuszenie niekorzystnych warunków uczestniczenia w rynku wynika ć musi z nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej czyli nie mog ł oby doj ść do ich narzucenia w warunkach wolnej konkurencji. Po pierwsze, stwierdzi ć nale ż y, ż e Prezes Urz ę du nie podziela stanowiska LPEC, ż e post ę powanie przed Prezesem Urz ę du zosta ł o wszcz ę te z naruszeniem art. 93 ustawy o ochronie (…) co winno skutkowa ć umorzeniem post ę powania w odniesieniu do tego zarzutu na podstawie art. 105 KPA. W ocenie Prezesa Urz ę du praktyka zarzucona LPEC mog ł a si ę urzeczywistni ć nie tylko w fazie negocjacji, co przy takim za ł o ż eniu, skutkowa ł oby zako ń czeniem bytu praktyki w momencie podpisania umowy. Istot ą czynu zarzucanego przedsi ę biorcy nie jest narzucanie warunków umowy – jak twierdzi LPEC, lecz dzia ł anie o charakterze ci ą g ł ym, polegaj ą ce na prowadzeniu dzia ł alno ś ci gospodarczej na warunkach mniej korzystnych, ni ż by to wynika ł o z zasad wolnej konkurencji. Tak wiec to nie moment zawarcia umowy przes ą dza w okoliczno ś ciach sprawy o tym, ż e okre ś lona praktyka mog ł aby przesta ć by ć stosowana. Z tego wzgl ę du nie mo ż na uzna ć , ż e zastosowanie w sprawie ma art. 93 ustawy o ochronie (… ). Ocena zachowania LPEC, dokonana przez Prezesa Urz ę du w kontek ś cie art. 8 ust. 1 i 2 pkt. 3 i 8 ustawy o ochronie (…) pozwala stwierdzi ć , ż e podziela on argumentacj ę LPEC w zakresie nie naruszenia przez niego w/w przepisu ustawy i stwierdza, ż e postawione zarzuty nie znalaz ł y potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Stwierdzi ć nale ż y, ż e poza sporem pozostaje ocena si ł y rynkowej LPEC jako dominanta na rynku w ł a ś ciwym w sprawie. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e LPEC posiada si łę rynkow ą pozwalaj ą ca mu na dyktowanie warunków uczestnictwa w rynku swoim kontrahentom. Decyduje o tym fakt, ż e LPEC jest odbiorc ą 91% energii cieplnej produkowanej przez EC Megatem i 98% energii cieplnej produkowanej przez EC Wrotków. Silna pozycja przetargowa LPEC wynika jednak nie tylko z racji sieciowego charakteru dostaw lecz wzmocniona jest dodatkowo regulacjami ustawowymi, które nak ł adaj ą na LPEC jako na dystrybutora ciep ł a eksploatuj ą cego sie ć ciep ł ownicz ą obowi ą zek utrzymania zdolno ś ci tej sieci do realizacji dostawy ciep ł a w sposób ci ą g ł y i niezawodny, przy zachowaniu obowi ą zuj ą cych wymaga ń jako ś ciowych (§ 24 ust.1 rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 czerwca 2004r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czania …). Zatem, silna pozycja kontraktowa LPEC jako strony odpowiedzialnej za bezpiecze ń stwo i niezawodno ść jest uzasadniona równie ż z obiektywnego punktu widzenia i nie mo ż e w tym aspekcie by ć naruszona. Zarzut nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez LPEC, poprzez dyskryminowanie EC Megatem jako ź ród ł a ciep ł a, objawiaj ą ce si ę narzucaniem (brak negocjowania) wobec tego podmiotu niejednolitych, zró ż nicowanych (w stosunku do innego kontrahenta ) warunków umów nie jest w ocenie Prezesa Urz ę du uzasadniony. 35 Jak wspomniano wy ż ej, wszelkie dzia ł ania podmiotu dominuj ą cego, mog ą by ć zakwalifikowane jako nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej wy łą cznie wtedy, gdy s ą wynikiem wykorzystania pozycji rynkowej przedsi ę biorcy dominuj ą cego. Nie mo ż na natomiast czyni ć zarzutu dominantowi, ż e narzuci ł jednemu ze swoich kontrahentów inne warunki umowy ni ż kolejnemu z nich, je ż eli ta odmienno ść jest wynikiem uwarunkowa ń rynkowych, technicznych lub jest wynikiem negocjacji. Taka sytuacja ma miejsce w okoliczno ś ciach sprawy. Przede wszystkim za ś , w ocenie Prezesa warunki umowy nie zosta ł y EC Megatem narzucone. Do podpisania warunków umowy wieloletniej pomi ę dzy LPEC i Daewoo Motor Polska Sp. z o.o. – prawnego poprzednika EC Megatem dosz ł o w dniu 01.12.1997r. W momencie podpisywania umowy wieloletniej Daewoo Motor Polska Sp. z o.o. nie kwestionowa ł a wielko ś ci zamawianej mocy cieplnej, ani ż adnego innego warunku umowy, pomimo, i ż doskonale wiedzia ł a, ż e obowi ą zuje równie ż umowa wieloletnia zawarta z EC Wrotków. W pierwszych latach obowi ą zywania umowy Daewoo Motor Polska Sp. z o.o. sama zadeklarowa ł a dostaw ę mocy na poziomie 180 MW, a dopiero pó ź niej od 2000r. zwi ę kszono moc do poziomu 210 MW. Nie jest wiec prawd ą , ż e wielko ść mocy zasta ł a wnioskodawcy narzucona. W ocenie Prezesa, w 1997 r. wynika ł a ona z uwarunkowa ń sieci i mo ż liwo ś ci technicznych Elektrociep ł owni oraz wielko ś ci zapotrzebowania odbiorcy. W tej sytuacji stwierdzi ć nale ż y, ż e poprzedniczka EC Megatem, w okoliczno ś ciach braku przymusu, wyrazi ł a zgod ę na dostaw ę energii cieplnej w proporcjach: 67% dla EC Wrotków i 33 % dla Daewoo Motor Polska, za ś Megatem EC przyst ę puj ą c do przedmiotowej umowy aneksem Nr 1 z dnia 20.05.2001 zaakceptowa ł a jej postanowienia i wesz ł a w miejsce dotychczasowego dostawcy. Fakt, ż e umowa LPEC z EC Wrotków nie jest identyczna jak umowa z EC Megatem nie jest dowodem na to, ż e LPEC wprowadzi ł podzia ł rynku ograniczaj ą cy konkurencj ę . Odmienno ść ka ż dej umowy by ł a uzasadniona okoliczno ś ciami obiektywnymi wynikaj ą cymi z odr ę bno ś ci uwarunkowa ń partnerów gospodarczych. Natomiast zapis dotycz ą cy podzia ł u kosztów pomi ę dzy LPEC i EC Wrotków za utrzymanie rezerw mocy by ł powo ł any w umowie zgodnie z obowi ą zuj ą cym prawem. Zmiana przepisów prawa spowodowa ł a za ś , ż e taki sam zapis nie zosta ł zamieszczony w umowie z EC Megatem . Nie jest równie ż prawd ą , ż e umowy nie mog ł y by ć negocjowane. Podstaw ą do prowadzenia takich negocjacji stanowi ł y zapisy umowy wieloletniej, zobowi ą zuj ą ce strony do renegocjacji umowy wieloletniej, w przypadku wyst ą pienia istotnej zmiany poboru mocy cieplnej i ciep ł a przez bezpo ś rednich u ż ytkowników. W przypadku EC Wrotków zapis taki znajduje si ę w § 15. ust.1 umowy , za ś w przypadku EC Megatem zapis taki umieszczony jest w § 10 ust.1 umowy nast ę pnie rozszerzony aneksem Nr 2 z dnia 15.06.2001. Strony w w/w umowach zobowi ą za ł y si ę nie tylko do renegocjacji umów wieloletnich w przypadku istotnej zmiany poboru mocy cieplnej przez bezpo ś rednich u ż ytkowników, lecz równie ż w sposób szczegó ł owy okre ś li ł y, ż e „za istotn ą zmian ę poboru energii cieplnej w miejskim systemie ciep ł owniczym uznaje si ę obni ż enie mocy zamówionej przez bezpo ś rednich u ż ytkowników poni ż ej tolerancji okre ś lonych w pkt.4 par.1 niniejszej umowy”, za ś tolerancje te wynosi ł y: 210 MW-5 %. Odpowiedni zapis znajduje si ę w umowie z EC Wrotków. Jest wi ę c poza sporem, ż e hurtowi dostawcy ciep ł a mieli obowi ą zek negocjowa ć z LPEC warunki umowy w przypadku obni ż enia mocy zamówionej przez bezpo ś rednich odbiorców zasilanych z obydwu ź róde ł ciep ł a. Zatem w sytuacji, 36 odmowy, zarówno przez EC Wrotków jak i EC Megatem przyst ą pienia do renegocjowania warunków umów w punktach dotycz ą cych wielko ś ci mocy zamówionej, pomimo wyst ą pienia faktycznych przes ł anek do podj ę cia takich renegocjacji, wypowiedzenie przez LPEC warunków umowy wieloletniej nie mo ż e by ć oceniane jako nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej, jest bowiem normalnym zachowaniem rynkowym podmiotu gospodarczego. Trudno bowiem oczekiwa ć od LPEC jako racjonalnie funkcjonuj ą cego przedsi ę biorcy, ż e we ź mie na siebie obowi ą zek finansowy wykonania umów wieloletnich w warunkach istotnie zmniejszonego zapotrzebowania na ciep ł o, co wi ąż e si ę z konieczno ś ci ą ponoszenia corocznych strat finansowych. Wobec wypowiedzenia warunków umowy wieloletniej EC Wrotków przez LPEC dosz ł o do podpisania w dniu 18.11.2005r. aneksu nr 4 do umowy wieloletniej zak ł adaj ą cej zmniejszenie zamawianej mocy cieplnej z dotychczasowego poziomu 424 MW- 5 % na 424 MW-15 % oraz zmniejszenie ilo ś ci zamawianego ciep ł a o 25 % w stosunku do dotychczasowych tolerancji okre ś lonych w umowie wieloletniej. W tej sytuacji wycofanie wypowiedzenia umowy wieloletniej przez LPEC i podpisanie umowy rocznej na rok 2006r. jest przejawem dzia ł ania racjonalnego i nie jest nakierowane na ograniczenie konkurencji. Przyj ąć zatem nale ż y argumentacj ę LPEC, ż e skoro umowa wieloletnia z EC Wrotków stanowi gwarancj ę sp ł aty zobowi ą za ń z tytu ł u zaci ą gni ę tych przez EC Wrotków kredytów, to nie mo ż na wykluczy ć , ż e gdyby LPEC skutecznie wypowiedzia ł EC Wrotków umow ę wieloletni ą , banki trac ą c gwarancj ę zaci ą gni ę tego przez EC Wrotków kredytu, postawi ł yby go w stan natychmiastowej wymagalno ś ci, co narazi ł oby EC Wrotków na powa ż ne szkody, których nast ę pnie w drodze roszcze ń odszkodowawczych mog ł aby dochodzi ć od LPEC. Okoliczno ś ci zawarcia tej umowy ś wiadcz ą zatem o tym, ż e umowa wieloletnia nie zosta ł a EC Megatem narzucona a warunki umowy nie by ł y przejawem jej dyskryminowania. W ocenie Prezesa Urz ę du, wnioskodawca nie tyle kwestionuje, jako nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, warunki umowy zawartej z LPEC w 1997r., co fakt, ż e umowa ta mia ł a charakter wieloletni, a zatem stanowi ł a na wiele lat okre ś lone status quo. Stwierdzi ć wi ę c nale ż y, ż e obydwie umowy wieloletnie zawarte przez LPEC tj. z Daewoo Motor Polska w dniu 01.12.1997 jak z EC Wrotków w dniu 22.02.1996r. zawarte zosta ł y w zgodzie z ówczesnymi przepisami prawa równie ż w kontek ś cie czasu ich obowi ą zywania. W okresie zawierania tych umów obowi ą zywa ł o Zarz ą dzenie Ministra Gospodarki Materia ł owej z dnia 04.07.1997r. w sprawie warunków dostarczania energii cieplnej ( M.P. z 1977r. nr 18 poz. 104 ). Z tre ś ci § 3 ust.1 tego zarz ą dzenia wynika ł o, ż e dostarczanie energii cieplnej odbywa ć si ę powinno w zgodzie z przepisami tego zarz ą dzenia, po zawarciu przez obie strony umów wed ł ug wzorców ustalonych przez Urz ą d Gospodarki Materia ł owej. Na podstawie § 3 ust.13 tego zarz ą dzenia zosta ł a wydana Instrukcja Pa ń stwowego Inspektoratu Gospodarki Paliwowo – Energetycznej z dnia 30.07.1997r. w sprawie trybu zawierania umów o dostarczanie energii cieplnej i sposobu obliczania dostarczanej energii cieplnej. Rozdzia ł II instrukcji zosta ł po ś wi ę cony umowom wieloletnim. Par.5 instrukcji stanowi, ż e umowa wieloletnia powinna w szczególno ś ci okre ś la ć wielko ść mocy zamawianej i energii cieplnej w ka ż dym roku jej trwania. Zatem obydwie umowy zosta ł y podpisane w zgodnie z przepisami prawa w tym czasie obowi ą zuj ą cymi. 37 Jakkolwiek przepisy w/w zarz ą dzenia obowi ą zywa ł y do 06.06.1998 i uchylone zosta ł y przez odpowiednie przepisy ustawy Prawo Energetycznie z dnia 10 kwietnia 1997r, (1977 Nr 54 poz.348 ), a w/w ustawa Prawo energetyczne nie reguluje kwestii umów d ł ugoterminowych w aspekcie umów o dostaw ę energii cieplnej, to jednak racj ę przyzna ć nale ż y LPEC, ż e umowy wieloletnie nie s ą wprost zabronione. Zawieranie w latach 90 ub. wieku przez elektrownie kontraktów d ł ugoterminowych na dostaw ę energii elektrycznej w ramach KDT z Polskimi Sieciami Elektroenergetycznymi zabezpiecza ł o kredyty zaci ą gni ę te na modernizacj ę przedsi ę biorstw energetycznych. Podobnie, zawarcie umów wieloletnich na dostaw ę energii cieplnej le ż a ł o g ł ównie – nie w interesie odbiorcy energii- lecz w interesie producenta, który umow ą tak ą zabezpiecza ł swoje zobowi ą zania finansowe. Trudno zatem w tym zakresie dopatrywa ć si ę przejawów nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez LPEC lub te ż uprzywilejowania EC Wrotkow przez LPEC, skoro umowa wieloletnia na dostaw ę energii cieplnej zawarta by ł a równie ż z Daewoo Motor Polska, dawa ł a ona gwarancj ę odbioru okre ś lonych wielko ś ci ciep ł a na wiele lat do przodu, a najwi ę ksze korzy ś ci z zawarcia takiej umowy, w warunkach prognoz ko ń ca lat 90 tych ub. wieku zak ł adaj ą cych sta ł y wzrost zapotrzebowania na ciep ł o, czerpali producenci ciep ł a, a nie, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, jego dystrybutorzy. Wnioskodawca podnosi, ż e przejawem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez LPEC jest stosowanie przez w/w przedsi ę biorc ę dzia ł a ń , które polegaj ą na dyskryminacji okre ś lonej kategorii kontrahentów, poprzez stosownie niejednolito ś ci w postanowieniach kontraktowych, ró ż nicowania tre ś ci warunków umów podobnych w zale ż no ś ci od kontrahenta jak równie ż w braku mo ż liwo ś ci negocjowania przez EC Megatem postanowie ń umów sprzeda ż y ciep ł a. W ocenie wnioskodawcy dzia ł ania takie rozpocz ęł y si ę przy zawieraniu aneksu Nr 1 do umowy wieloletniej w roku 2001 i corocznie przy podpisywaniu umów rocznych na dostaw ę ciep ł a by ł y powtarzane. Aneks Nr 1 statuuje zmian ę stron umowy: EC Megatem Sp. z o.o. zast ą pi ł Daewoo Motor Polska Sp. z o.o. Jak wspomniano wy ż ej, przyst ą pienie EC Megatem do umowy nie wp ł yn ęł o w sposób zasadniczy na zmian ę zakresu praw i obowi ą zków stron, ale nie jest to przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez LPEC lecz ogólnej zasady nast ę pstwa prawnego, która oznacza, ż e zmiana podmiotowa strony umowy oznacza wej ś cie w prawa i obowi ą zki podmiotu ust ę puj ą cego. Zgodnie z zapisami umowy wieloletniej LPEC zwi ę kszy ł wielko ść mocy zamówionej od EC Megatem do 210 MW, co by ł o wyrazem d ąż e ń elektrociep ł owni do zrekompensowania przez LPEC ubytków dostaw ciep ł a w rejonie zasilanym przez elektrociep ł owni ę , pomimo tendencji spadkowych w zapotrzebowaniu na ciep ł o dla miasta L.. W tym samym czasie LPEC zmniejsza wielko ść poboru ciep ł a od EC Wrotków. Z analizy przedstawionych tabel wynika, ż e w okresie od 2000-2005r. nast ą pi ł wzrost udzia ł u LPEC w ca ł kowitym odbiorze ciep ł a w EC Megatem (wzrost sprzeda ż y ciep ł a 86,43 do 92,85 % ), udzia ł ów max zdolno ś ci produkcyjnej z 11,5 % do 16,7 % w ś redniorocznej mocy zamówionej z 79,85 % do 90,4 %) pomimo, ż e ś rednioroczna cena sprzeda ż y ciep ł a do sieci ciep ł owniczej wzros ł a w tym czasie z 19,2 z ł /GJ do 23,8 z ł /GJ tj. o 8,33 %. Zatem nie jest prawd ą , ż e warunki umowy wieloletniej, w szczególno ś ci od 2001r by ł y dla EC Megatem wyrazem dyskryminacji i nieuzasadnionego ró ż nicowania. 38 Zwróci ć nale ż y uwag ę równie ż na fakt, ż e wielko ś ci mocy zamówionej ustalone w umowie zosta ł y wcze ś niej uzgodnione pomi ę dzy stronami m. In. w Li ś cie Intencyjnym, którego stronami by ł y m.in. Zarz ą d Miasta L., Daewoo Motor Polska i LPEC. Z wielko ś ci mocy zamówionej przez LPEC na rok 2006 okre ś lone w rocznych umowach sprzeda ż y wynika udzia ł dostawców : EC Megatem 33 % i EC Wrotków – 67 %. Przeprowadzone post ę powanie wykaza ł o, ż e powy ż sze relacje oparto na programie pracy sieci w sezonie grzewczym 2005/2006. Relacje te znalaz ł y si ę równie ż we wniosku LPEC do URE w sprawie zatwierdzenia taryf dla ciep ł a (06.06.2005r, która to taryfa zosta ł a zatwierdzona Decyzj ą Prezesa URE z dnia 15.09.2005r. ). W cz ęś ci 4 taryfy – Rodzaje oraz wysoko ść cen i stawek op ł at w punkcie 4.1 „Rodzaje oraz wysoko ść cen obcych ź róde ł ciep ł a” okre ś lono m.in. wska ź niki udzia ł u zamówionej mocy cieplnej dla poszczególnych ź róde ł ciep ł a w wysoko ś ci 0,673 dla EC Wrotków i 0,327 dla EC Megatem. Dowodzi to, ż e równie ż Prezes Urz ę du Regulacji Energetyki nie zakwestionowa ł zasadno ś ci takiego podzia ł u, co wi ę cej uzna ł go za optymalny i bezpieczny. Wprowadzone proporcje znalaz ł y potwierdzenie w rzeczywistych warunkach pracy sytemu ciep ł owniczego w warunkach obliczeniowych(-20 o C) i poni ż ej obliczeniowych (- 26,7 o C). Oba ź ród ł a ciep ł a tj. EC Megatem i EC Wrotków pracuj ą ce w zaprogramowanych rejonach zasilania, zapewnia ł y prawid ł owe parametry pracy miejskiej sieci ciep ł owniczej, co gwarantowa ł o ogólnie dotrzymanie obowi ą zuj ą cych standardów jako ś ciowych dostawy ciep ł a dla odbiorców. Próby zwi ę kszenia rejonu zasilania z EC Megatem w sezonie 2004/2005 ju ż przy 38 % udziale ciep ł a tego ź ród ł a wykaza ł y wyst ę powanie trudno ś ci w dotrzymaniu w ł a ś ciwych parametrów pracy w ę z ł ów, nawet przy korzystniejszych temperaturach zewn ę trznych ( -13,2 o C). W tej sytuacji żą danie EC Megatem zastosowania korzystniejszych dla tego ź ród ł a wielko ś ci dostaw wymaga zniesienia ogranicze ń technicznych wyst ę puj ą cych zarówno w sieciach ciep ł owniczych jak i w samym ź ródle. Ocena powy ż sza jest ca ł kowicie zbie ż na w tym wzgl ę dzie z opini ą bieg ł ego Uczelnianego Centrum Badawczego Energetyki i Ochrony Ś rodowiska Politechniki Warszawskiej , który na stronie 23 opinii za łą czonej do akt sprawy (karta akt. 1340 ) pisze: „Przeprowadzona analiza warunków hydraulicznych w sieci wykaza ł a, ż e najwi ę kszy obszar zasilania z EC – Megatem mo ż e by ć wtedy ,,kiedy moc obliczeniowa dla systemu wyniesie co najwy ż ej 220 MW. Dla przypadku EC Wrotków maksymalna moc wyniesie 431 MW. Obecny podzia ł systemu ciep ł owniczego zbli ż ony jest do optymalnego.” Nie jest równie ż uzasadniony zarzut EC Megatem, ż e LPEC dyskryminuje to ź ród ł o ciep ł a celowo modernizuj ą c i remontuj ą c tylko sie ć ciepln ą miasta L., która s ł u ż y do przesy ł u energii produkowanej przez EC Wrotków. Analiza nak ł adów finansowych LPEC w tym wzgl ę dzie wykaza ł a bowiem, ż e w ostatnich pi ę ciu latach LPEC ponosi ł wi ę ksze nak ł ady na zwi ę kszenie mo ż liwo ś ci odbioru ciep ł a z EC Megatem. Z uwagi na powy ż sze Prezes Urz ę du, nie stwierdzi ł stosowania przez LPEC praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , zakazanej na gruncie art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt. 3 i 8 ustawy o ochronie (…) . 39 2. W niniejszym post ę powaniu postawiono równie ż zarzut Lubelskiemu Przedsi ę biorstwu Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w L. oraz Elektrociep ł owni Wrotków Sp. z o.o. w L. naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5 ust.1 pkt.3 ustawy wymienionej wy ż ej tj. poprzez zawarcie porozumienia ustalaj ą cego podzia ł rynku hurtowego zakupu energii cieplnej na terenie miasta L.. „Porozumienia polegaj ą ce na podziale rynku mog ą by ć uznane za ograniczaj ą ce konkurencj ę zarówno wtedy, gdy zawierane s ą przez przedsi ę biorców reprezentuj ą cych stron ę poda ż ow ą jak i popytow ą transakcji. Istot ą tego porozumienia jest wy łą czenie konkurencji pomi ę dzy stronami porozumienia na skutek rezygnacji z konkurowania na okre ś lonym rynku w tym samym czasie.” 1 Jakkolwiek przepis art.5 ust.1 pkt.3 ustawy o ochronie (…) nie wskazuje kryteriów, wed ł ug których podzia ł ten winien by ć dokonywany, aby zakaz obowi ą zywa ł , to z uwagi na, ż e regulacja powy ż sza jest powtórzeniem regulacji z art. 4.1.2 ustawy z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym, obowi ą zuj ą cej do dnia 31.03.2001r. oraz wzorowany jest na zakazie porozumie ń z art. 81(1)(c) TUWE, przyj ąć mo ż na zaakceptowane przez w/w regulacje kryterium terytorialnego, asortymentowego lub podmiotowego podzia ł u rynku, tak jak wskazuje wnioskodawca. „Podzia ł rynku (rynków) wed ł ug kryterium podmiotowego wyst ę puje wówczas, gdy przedsi ę biorcy w drodze porozumienia uzgadniaj ą kontrahentów lub ich grupy, o których nie konkuruj ą . Porozumienia na których podstawie wy łą czona zostaje konkurencja na podstawie kryterium podmiotowego, mog ą by ć sformu ł owane zarówno w sposób pozytywny (okre ś lenie komu b ę d ą sprzedawa ć towary poszczególni uczestnicy porozumienia lub od kogo b ę d ą je kupowa ć ), jak równie ż w sposób negatywny (z kim umów nie b ę d ą zawiera ć poszczególni przedsi ę biorcy). 2 Cytuj ą c za komentarzem do w/w ustawy o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym: ”Podzia ł rynku wed ł ug kryteriów wskazanych w art. 4.2. ustawy mo ż e by ć dokonany zarówno pomi ę dzy konkurentami (porozumienie poziome) jak i partnerami wyst ę puj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu towarowego (porozumienie pionowe). Przedmiotem podzia ł u mo ż e by ć przy tym zarówno rynek typu poda ż owego jak i popytowego”, oraz dalej: ”Ograniczaj ą cy konkurencj ę podzia ł wed ł ug kryterium, podmiotowego mo ż e przyk ł adowo polega ć na uzgodnieniu przez konkurentów, ż e b ę d ą zbywa ć swoje towary z góry okre ś lonym podmiotom, b ą d ź tylko u nich si ę zaopatrywa ć ” 3 . Stwierdzi ć nale ż y, ż e kryterium podzia ł u rynku nie ma znaczenia dla istoty podzia ł u, co oznacza, ż e nie spe ł nienie w okoliczno ś ciach sprawy przes ł anek podmiotowego podzia ł u rynku nie wyklucza, ż e porozumienie zakazane na gruncie art.5 ust.1 ustawy o ochronie (…) w ogóle zosta ł o zawarte. Przes ą dzenie powy ż szej kwestii wymaga najpierw odniesienia si ę do nast ę puj ą cych zagadnie ń : 1 El ż bieta Modzelewska –W ą chal: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz. Twigger.Warszawa.2002r. str. 76 2 Ibidem , str.79 3 Stanis ł aw Gronowski .Ustawa Antymonopolowa .Komentarz .Wydawnictwo C.H.Beck. Warszawa 1996. str. 110-111. 40 W okoliczno ś ciach sprawy poza sporem pozostaje ocena statusu EC Wrotków Sp. z o.o. w L. jako przedsi ę biorcy. EC Wrotków jest spó ł k ą prawa handlowego, wpisan ą do Krajowego Rejestru Przedsi ę biorców, zatem przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maj ą wprost zastosowanie do oceny jego zachowa ń , w tym pod k ą tem naruszenia art. 5 ust.1 pkt. 3 ustawy o ochronie (…). Analiza statusu LPEC jako przedsi ę biorcy zosta ł a dokonana w Ad 1. Poza sporem jest równie ż fakt, ż e strony zawar ł y formaln ą umow ę (umowa wieloletnia z dnia 22 02.1996) i ż e umowa ta jest nadal wykonywana. W ś wietle art. 4 pkt. 4 ustawy o ochronie (…) przez „porozumienie” rozumie si ę : a/ umowy zawierane mi ę dzy przedsi ę biorcami i ich zwi ą zkami albo niektóre postanowienia tych umów; b/ uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców lub ich zwi ą zki ; c/ uchwa ł y lub inne akty zwi ą zków przedsi ę biorców lub ich organów statutowych. W ś wietle powy ż szego, umowa wieloletnia zawarta pomi ę dzy LPEC a EC Wrotków mo ż e by ć oceniane jako porozumienie ograniczaj ą ce konkurencj ę . Ewentualne przedmiotowe porozumienie, nie mog ł oby by ć w łą czone spod zakazu okre ś lonego w art. 5 ust.1 ustawy o ochronie (…) na mocy art. 6 tej ustawy , bowiem wy łą cze ń przewidzianych w tym przepisie nie stosuje si ę do porozumie ń opisanych w art. 5 ust. 1 pkt. 3. ustawy o ochronie (…) . W ocenie Prezesa Urz ę du, przytoczone w pkt. decyzji porozumienie w zakresie d ł ugotrwa ł ego zobowi ą zania zakupu, niezale ż nie od stopnia porycia zapotrzebowania Miejskiego Systemu Ciep ł owniczego miasta L. ze strony EC Wrotków ( 67% ), zawarte w umowie wieloletniej nie narusza art. 5 ust.1 pkt.3 ustawy o ochronie (…). Stosownie do tre ś ci w/w przepisu zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce w szczególno ś ci na podziale rynków zbytu lub zakupu. Wniosek taki wynika z dokonanej analizy stanu faktycznego, pod k ą tem spe ł nienia przes ł anek z art. 5 ust. 1 pkt. 3 ustawy o ochronie (…). Analiza rynku przedmiotowego i podmiotowego. W niniejszej sprawie rynek przedmiotowy okre ś lony zosta ł jako lokalny rynek hurtowego zakupu energii cieplnej zlokalizowany na terenie miasta L.. Lokalne uwarunkowania tego rynku to : - wyst ę puj ą cy po stronie poda ż owej EC Wrotków (67 % rynku) oraz EC Megatem (33% rynku). - wyst ę puj ą cy po stronie popytowej LPEC (100 % rynku), który jest jednocze ś nie w ł a ś cicielem miejskiej sieci ciep ł owniczej. - przedmiotem rynku jest energia cieplna. W obr ę bie dystrybucji energii cieplnej miasta L. w strukturze pionowej wyst ę puje równie ż kolejny szczebel obrotu - u ż ytkowników ko ń cowych. W sprawie niniejszej, 41 okoliczno ś ci dotycz ą ce wyodr ę bnienia rynku dostaw dla u ż ytkowników ko ń cowych nie odgrywaj ą ż adnej roli, st ą d post ę powanie nie obj ęł o tego szczebla obrotu. W odniesieniu do umowy zawartej pomi ę dzy LPEC a EC Wrotków, to dokonana analiza wykaza ł a, ż e dotyczy ona pokrycia 67 % ca ł kowitego zapotrzebowania MSC w L.. Umowa niniejsza zosta ł a zawarta na okres od 1996- 2015r., ale w okoliczno ś ciach w niej okre ś lonych mo ż e by ć negocjowana lub te ż w ka ż dym czasie wypowiedziana przez ka ż d ą ze stron. Umowa nie zawiera zapisów dotycz ą cych wy łą czno ś ci zakupu od EC Wrotków na rzecz LPEC. Poza ewentualnym porozumieniem pozostaje zatem 33 % zapotrzebowania. Zatem, rynek niniejszy, po zawarciu przedmiotowej umowy pozosta ł , tak teoretycznie jak i praktycznie rynkiem konkurencyjnym, poniewa ż nie zosta ł wyeliminowany potencja ł w zakresie produkcji energii cieplnej. Fakt zawarcia umowy w ż adnym sensie nie stworzy ł barier dost ę pu do rynku, poza tym, ż e ograniczy ł wielko ść dostawy energii przedsi ę biorcy konkurencyjnego. Wyrazem tego by ł o wej ś cie na lokalny rynek produkcji energii cieplnej w 1997 r. EC Megatem. Fakt, ż e konkurentem EC Wrotków jest tylko jeden przedsi ę biorca nie jest dowodem na to, ż e konkurencja na rynku zosta ł a ograniczona wskutek zawartego porozumienia. Wynika to raczej ze specyfiki rynku energii cieplnej, który postrzegany jest jako rynek geograficznie zamkni ę ty. Determinuje to fakt zdominowania go przez niewielu uczestników. Nawet perspektywicznie trudno przypuszcza ć , ż e rynek ten otworzy si ę na konkurencj ę . Ocena taka jest niezale ż na od faktu, ż e wej ś cie na rynek nowego przedsi ę biorcy wymaga wysokich nak ł adów organizacyjnych i jest powi ą zane z wysokimi kosztami. Trudno zakwestionowa ć , ż e istnieje zale ż no ść pomi ę dzy zawarciem umowy d ł ugoterminowej na dostaw ę 67 % energii cieplnej a ograniczeniem wielko ś ci produkcji energii cieplnej przez konkurencj ę . Tego typu ograniczenie nie wynika jednak z tre ś ci zakazanego na gruncie ustawy o ochronie (…) zawartego porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę , lecz jest wynikiem normalnych relacji rynkowych. Mo ż liwo ść produkcji i dostarczania do MSC energii cieplnej przez EC Megatem wprawdzie jest ograniczona, ale nie uniemo ż liwia mu wyst ę powania w charakterze dostawcy du ż ych ilo ś ci energii cieplnej. St ą d w ocenie Prezesa Urz ę du, wykazano w niniejszym post ę powaniu, ż e umowa wieloletnia zawarta pomi ę dzy LPEC a EC Wrotków nie ograniczy ł a konkurencji na rynku produkcji energii cieplnej wobec aktualnych i potencjalnych konkurentów. W toku post ę powania ustalono, ż e EC Wrotków dostarcza na podstawie umowy d ł ugoterminowej 67 % energii cieplnej na potrzeby miasta L., co jednocze ś nie odpowiada 89 % produkcji tego ź ród ł a. Drugie ź ród ł o energii, dostarczaj ą ce „brakuj ą ce” 33 % energii równie ż na podstawie umowy wieloletniej, przeznacza na zaspokojenie potrzeb miasta 81 % produkowanej energii. Wynegocjowanie przez LPEC w 2005 roku zmiany pozwalaj ą ce na obni ż enie zamawianych wielko ś ci mocy energii cieplnej o 15 % w poszczególnych latach w ż aden sposób nie maj ą wp ł ywu na rozwój stosunków konkurencyjnych na rynku energii cieplnej miasta L.. Zmiany te maj ą na celu wy łą cznie dostosowanie wielko ś ci zakupu do potrzeb miejskiego systemu ciep ł owniczego a nie otwarcie tego rynku na konkurencj ę . Poprzez uzgodnienie i przestrzeganie tego rodzaju gospodarczych porozumie ń , pokrywaj ą cych w istocie rzeczy 100% zapotrzebowania miasta L., 42 strony tych umów (w tym i EC Megatem) stworzy ł y stabilny system zaopatrzenia miasta w energi ę ciepln ą , okre ś lony w opinii Uczelnianego Centrum Badawczego Politechniki Warszawskiej jako optymalny. Okre ś lenie to wprawdzie nie dotyczy stosunków konkurencyjnych na rynku, ale aspektu bezpiecze ń stwa dostawy ciep ł a na potrzeby MSC miasta L., ale nie jest to okoliczno ść bez znaczenia dla oceny ca ł okszta ł tu sytuacji. Istniej ą ce nadwy ż ki mocy zainstalowanej w oby ź ród ł ach pozwalaj ą w razie potrzeby na zwi ę kszenie produkcji ciep ł a, jakkolwiek w latach najbli ż szych nie nale ż y liczy ć si ę z takim zjawiskiem. Z cyt. wy ż ej opinii Uczelnianego Centrum Badawczego Politechniki Warszawskiej wynika równie ż , ż e uwzgl ę dniaj ą c uwarunkowania techniczne sieci ciep ł owniczych energia cieplna powinna by ć produkowana w dwóch ź ród ł ach ciep ł a. W takiej sytuacji, ilo ś ci ciep ł a produkowane w obu ź ród ł ach powinny by ć takie, aby zapewni ć op ł acalno ść ekonomiczn ą produkcji ciep ł a. Jakkolwiek przekonuj ą ca jest argumentacja EC Megatem, poparta stanowiskiem URE, ż e wielko ść produkcji ciep ł a ma zasadniczy wp ł yw na cen ę tego ciep ł a a zatem zak ł adaj ą c, ż e je ż eli EC Megatem produkowa ł by wi ę ksz ą ilo ść ciep ł a, to niezale ż nie od tego, ż e powi ę kszy ł yby si ę koszty produkcji, to mo ż na z du ż ym prawdopodobie ń stwem za ł o ż y ć , ż e cena energii ciep ł ej od tego dostawcy zmniejszy ł aby si ę , to jednocze ś nie przecie ż zmniejszy ł aby si ę ilo ść energii cieplnej produkowana przez EC Wrotków, cena zatem od tego dostawcy musia ł aby wzrosn ąć . St ą d, w ogólnym rozrachunku, trudno przesadzi ć , czy odbiorca ko ń cowy odniós ł by korzy ść z postulowanej przez wnioskodawc ę zmiany. St ą d, w ocenie organu antymonopolowego, umowa wieloletnia zawarta pomi ę dzy EC Wrotków i LPEC nie stanowi ł a zakazanego prawem porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę opisanego art. 5 ust.1 pkt. 3 ustawy o ochronie (…). Stosownie do tre ś ci art. 78 ust.1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie /.../ w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w LubIinie. Otrzymuj ą : 1/