RPZ-10/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 30.06.2003 r. RPZ – 500-w/6/03/JK DECYZJA Nr RPZ - 10/2003 Na podstawie art. 85 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego , na wniosek Spó ł dzielni Piekarsko-Ciastkarskiej FAWOR w Poznaniu w sprawie porozumienia zawartego pomi ę dzy KAUFLAND Polska Spó ł ka z o.o. z siedzib ą we Wroc ł awiu a UNIPOL R. Bajon Spó ł k ę jawn ą z siedzib ą w Biskupicach, a polegaj ą cego na ustaleniu ra żą co niskich cen pieczywa w celu eliminacji konkurencji. Uzasadnienie W dniu 2.04.2003 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Spó ł dzielni Piekarsko-Ciastkarskiej FAWOR w Poznaniu (zwanej dalej Spó ł dzielni ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w sprawie zawarcia porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę . Wnioskodawca wskaza ł , i ż w dniu 31.03.2003 r. Spó ł ka z o.o. KAUFLAND Polska otworzy ł a nowy sklep w Poznaniu przy ul. Serbskiej, w którym niektóre towary oferowane s ą po cenach ra żą co niskich, nie pokrywaj ą cych nawet kosztów wytworzenia produktu. Odnosi si ę to w szczególno ś ci do chleba sprzedawanego pod mark ą PIEK–POL wytwarzanego przez Spó ł k ę UNIPOL w Biskupicach, którego cen ę ustalono na 0,59 z ł za jeden bochenek. Tymczasem cena samego surowca do produkcji 1 bochenka chleba, przy najbardziej korzystnych relacjach, nie mo ż e by ć ni ż sza ni ż 0,35 z ł . Pozosta ł e za ś 24 grosze nie mog ą wystarczy ć na pokrycie kosztów mediów czy pracy, nie mówi ą c ju ż o podatkach i innych daninach publicznych. Zdaniem Spó ł dzielni, producent i sprzedawca zani ż aj ą c drastycznie cen ę pieczywa dzia ł aj ą w porozumieniu zmierzaj ą cym do wyeliminowania konkurencji, przez co konieczne jest wszcz ę cie stosownego post ę powania przed Urz ę dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 2 Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Przed wydaniem postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, o którym mowa w art. 43, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego (art. 85 ust. 2). W zwi ą zku z tym, ż e wniosek Spó ł dzielni nie zawiera ł wszystkich istotnych informacji niezb ę dnych do oceny zasadno ś ci wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, Urz ą d postanowi ł wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Na podstawie zebranego w powy ż szym trybie materia ł u dowodowego Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: W ł a ś ciwy w sprawie rynek produktowy mo ż na okre ś li ć jako rynek pieczywa ś wie ż ego o trwa ł o ś ci do 10 dni o do ść szerokim, ale uzasadnionym blisk ą substytutywno ś ci ą (ze wzgl ę du na w ł a ś ciwo ś ci, przeznaczenie i cen ę ) dla nabywców tego towaru asortymencie, obejmuj ą cym przede wszystkim chleb (zwyk ł y, razowy, graham), a tak ż e ró ż nego rodzaju bu ł ki i rogale. Chodzi przy tym o rynek dystrybucji tak okre ś lonego produktu, tj. rynek, którego uczestnikami po stronie poda ż y s ą wytwórcy, za ś po stronie popytowej dystrybutorzy (placówki handlu detalicznego), dokonuj ą cy zakupów w celu odsprzeda ż y indywidualnym klientom. W ł a ś ciwo ś ci produktu oraz koszty transportu (wedle wnioskodawcy udzia ł kosztów transportu wynosi od 5 do 15 %) powoduj ą , i ż rynek w uj ę ciu geograficznym ma charakter lokalny. Terytorialnie, bior ą c pod uwag ę wskazan ą przez Spó ł k ę UNIPOL odleg ł o ść op ł acalnego transportu, rynek obejmuje w przybli ż eniu obszar dawnego województwa pozna ń skiego. Jest poza sporem, i ż rynek ma charakter konkurencyjny i ż aden z dostawców nie posiada na nim pozycji wi ę kszej ni ż 10%. Wystarczy wspomnie ć , i ż ilo ść dostawców pieczywa sam Wnioskodawca szacuje na ok. 100 podmiotów. Najwi ę kszym za ś , z ok. 20 % udzia ł em w rynku, jest Spó ł dzielnia (wed ł ug w ł asnych szacunków Spó ł dzielni – jednak w odniesieniu do rynku okre ś lonego terytorialnie do aglomeracji miasta Poznania). Natomiast do grupy du ż ych dostawców zaliczy ć mo ż na, zdaniem Spó ł dzielni, m.in. UNIPOL w Biskupicach, PIEK POL w Poznaniu, LIMARO w Mosinie, OLA Matz w Murowanej Go ś linie, B ł aszkowiak w Puszczykowie, TOVAGO w Ś miglu oraz SCHULSTAD i BENUS w Poznaniu. Przytoczone powy ż ej ustalenia s ą o tyle istotne, ż e w przypadku potwierdzenia faktu zawarcia porozumienia pomi ę dzy Sprzedawc ą i Producentem o tre ś ci, jak ą sugeruje Spó ł dzielnia, porozumienie to podlega ł oby wy łą czeniu spod zakazu okre ś lonego w art. 5 ustawy na mocy art. 6 ust. 1 pkt 2. Zgodnie z tym przepisem, zakazu, o którym mowa w art. 5, nie stosuje si ę do porozumie ń zawieranych mi ę dzy przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu, których łą czny udzia ł w rynku (...) nie przekracza 10 %. Jednak ani we wniosku o wszcz ę cie post ę powania, ani w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego nie ujawniono dowodów na zawarcie porozumienia, którego celem by ł oby ograniczenie b ą d ź wyeliminowanie konkurencji. 3 Spó ł dzielnia dostarczy ł a wprawdzie dowód zakupu w dniu 31.03.2003 r. bochenka chleba za cen ę 0,59 z ł , tym niemniej brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż cena ta zosta ł a ustalona wspólnie przez Producenta i Sprzedawc ę . Z faktury, jak ą UNIPOL wystawi ł Sprzedawcy z tytu ł u dostawy chleba baltonowskiego w dniu 31.03.2003 r. wynika bowiem, i ż dostawa zrealizowana zosta ł a po cenie netto znacznie przekraczaj ą cej cen ę , po której chleb ten sprzedawa ł Sprzedawca. Taka sama cena ustalona zosta ł a w umowie o wspó ł pracy zawartej pomi ę dzy Spó ł k ą KAUFLAND i UNIPOL. Zwraca w szczególno ś ci uwag ę za łą cznik do tej umowy – „Porozumienie o dodatkowych rabatach i cenach specjalnych zawarte na czas nieokre ś lony", w my ś l którego postanowiono, i ż cena ustalona w umowie jest cen ą ostateczn ą , nie podlegaj ą c ą obni ż eniu o specjalne upusty, czy rabaty w ci ą gu ustalonego okresu czasu 1 . W przekonaniu Urz ę du, na podstawie powy ż szych dokumentów nale ż y wysnu ć wniosek, i ż cena detaliczna chleba baltonowskiego ustalona zosta ł a samodzielnie przez KAUFLAND. Nie mo ż na zatem mówi ć o zawarciu porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę . Co najwy ż ej, przy braku przes ł anek umo ż liwiaj ą cych przypisanie Sprzedawcy pozycji dominuj ą cej na rynku, w rachub ę wchodzi postawienie Spó ł ce KAUFLAND zarzutu pope ł nienia czynów nieuczciwej konkurencji, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 1 oraz w art. 15 ust. 3 ustawy z 16.04.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 47 z 1993 r., poz. 211 z pó ź n. zm.). Zgodnie z pierwszym z powo ł anych przepisów, czynem nieuczciwej konkurencji jest utrudnianie innym przedsi ę biorcom dost ę pu do rynku przez (...) sprzeda ż towarów lub us ł ug poni ż ej kosztów zakupu w celu eliminacji innych przedsi ę biorców. Natomiast w ś wietle art. 15 ust. 3 tej ustawy, czynem nieuczciwej konkurencji jest tak ż e utrudnianie ma ł ym przedsi ę biorcom, w rozumieniu ustawy z dnia 19.11.1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101 z 1999 r., poz. 1178 z pó ź n. zm.), dost ę pu do rynku przez sprzeda ż towarów lub us ł ug w obiektach handlowych o powierzchni sprzeda ż y powy ż ej 400 m2 po cenie nieuwzgl ę dniaj ą cej mar ż y handlowej. Ś ciganie czynów nieuczciwej konkurencji, co do zasady, odbywa si ę w drodze powództwa wnoszonego do s ą du powszechnego (s ą du gospodarczego) przez przedsi ę biorc ę , którego interes zosta ł zagro ż ony lub naruszony. Takie uprawnienie, co do czynu okre ś lonego w art.. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy, przys ł uguje oczywi ś cie Spó ł dzielni. Wprawdzie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów równie ż posiada uprawnienie do wytoczenia powództwa o zaniechanie stosowania czynu nieuczciwej konkurencji, ale tylko wówczas, gdy czyn ten zagra ż a lub narusza interesy konsumentów (art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy). Naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów uwarunkowane jest te ż ś ciganie czynu nieuczciwej konkurencji w trybie administracyjnym, na podstawie art. 23 a zmienionej od 15.12.2002 r. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 122 z 2000 r., poz. 1319), jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W niniejszej sprawie jednak ż e trudno mówi ć o bezpo ś rednim naruszeniu interesów konsumentów, które uzasadnia ł oby podj ę cie ww. dzia ł a ń przez Prezesa Urz ę du. Na pierwszy plan bowiem wysuwa si ę naruszenie interesu przedsi ę biorców – uczestników szeroko poj ę tego rynku dystrybucji pieczywa i to oni powinni dochodzi ć przys ł uguj ą cych im roszcze ń . Reasumuj ą c, z przyczyn wskazanych powy ż ej uznano, i ż nie dosz ł o do naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d orzeczono jak w sentencji decyzji. 1 Mimo, i ż dokument ten w nazwie wskazuje, ż e porozumienia zawarto na czas nieokre ś lony, w istocie zawiera zobowi ą zania do utrzymywania cen przez czas oznaczony. 4 Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : Spó ł dzielnia Piekarsko – Ciastkarska FAWOR Ul. Unii Lubelskiej 1 61-249 Pozna ń