RPZ-14/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 12.07.2004 r. RPZ – 400/34/04/JK DECYZJA Nr RPZ - 14/2004 Na podstawie art. 85 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie interesów konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. nr 86 z 2003 r. poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 z 2002 r., poz. 172 z pó ź n. zm.), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego , na wniosek OKSTAR Spó ł ki z o.o. z siedzib ą w Gorzowie Wlkp. pod zarzutem nadu ż ywania przez Grup ę Energetyczn ą ENEA S.A. pozycji dominuj ą cej na rynku dostaw energii elektrycznej i naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 4, 6 i 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Uzasadnienie W dniu 25.05.2004 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Spó ł ki z o.o. OKSTAR w Gorzowie Wielkopolskim (zwanej dalej Spó ł k ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Grupie Energetycznej ENEA S.A. (zwanemu dalej ENEA S.A.). Wnioskodawca, po sprecyzowaniu swojego żą dania w pi ś mie z 14.06.2004 r., domaga ł si ę stwierdzenia stosowania przez ENEA S.A. praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 4, 6 i 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej okre ś lan ą jako „uokik”). Na uzasadnienie podnoszonych zarzutów, które uzupe ł nione zosta ł o dokumentami do łą czonymi do pisma z 22.06.2004 r., Spó ł ka wskaza ł a na szereg dzia ł a ń podj ę tych wobec niej przez ENE Ę , maj ą cych ś wiadczy ć o nadu ż ywaniu posiadanej pozycji dominuj ą cej. Spó ł ka podnios ł a m.in.: - w dniu 4.04.2003 r. zwróci ł a si ę z wnioskiem okre ś lenie warunków przy łą czenia do sieci zak ł adu produkcyjnego w Gorzowie przy ul. Wa ł Okr ęż ny 22, przedk ł adaj ą c jednocze ś nie tytu ł prawny – umow ę dzier ż awy stacji transformatorowej nale żą cej do STOLBUD S.A., za po ś rednictwem której pobiera ł a do tej pory energi ę elektryczn ą 2 - mimo to ENEA przekaza ł a projekt umowy o przy łą czenie przewiduj ą cy przy łą czenie do zupe ł nie innej stacji za op ł at ą w wysoko ś ci [usuni ę to] z ł ; dopiero odmowa przyj ę cia tych warunków sk ł oni ł a ENE Ę do zmiany miejsca przy łą czenia - w dniu 26.06.2003 r. grupa techniczna ENEI stwierdzi ł a uszkodzenie dwóch przek ł adników napi ę ciowych w polu napi ę ciowym rozdzielni SN, które Spó ł ka na swój koszt zakupi ł a, a nast ę pnie wymieni ł a nie maj ą c przy tym mo ż liwo ś ci wykazania, czy wymiana by ł a uzasadniona, - w dniu 19.11.2003 r. pracownicy ENEI dokonuj ą c sprawdzenia uk ł adu pomiarowego stwierdzili jego uszkodzenie (o czym ENEA poinformowa ł a w pi ś mie z dnia 5.01.2004 r.) wskazuj ą c na konieczno ść zakupu i instalacji nowego licznika, co te ż Spó ł ka uczyni ł a w marcu 2004 r. - pismem z dnia 3.03.2004 r. Spó ł ka zwróci ł a si ę z pro ś b ą o wstrzymanie rozlicze ń z tytu ł u dostaw energii elektrycznej z uwagi na zawy ż enie zu ż ycia z powodu uszkodzenia licznika, a nast ę pnie z wnioskiem o korekt ę wystawionych faktur z tytu ł u zawy ż onego poboru energii, - pismem z dnia ENEA odmówi ł a uwzgl ę dnienia wniosku Spó ł ki twierdz ą c, i ż uk ł ad pomiarowy je ś li chodzi o pomiar pobranej energii pracowa ł prawid ł owo, natomiast uszkodzeniu uleg ł wska ź nik mocy maksymalnej, dlatego licznik nie mo ż e by ć dalej stosowany w rozliczeniach; swoje stanowisko ENEA podtrzyma ł a w pi ś mie z 19.04.2004 r., przesun ęł a jednocze ś nie dat ę wstrzymania dostaw energii, na wypadek nie uregulowania nale ż no ś ci z 19 na 23.04.2003 r. i zasugerowa ł a przekazanie licznika do badania laboratoryjnego lub ekspertyzy w Urz ę dzie Miar, na co Spó ł ka przysta ł a - w dniu 27.04.2004 r. nast ą pi ł o wstrzymanie dostaw pr ą du dla Spó ł ki - pismem z dnia ENEA poinformowa ł a Spó ł k ę , i ż ekspertyza dokonana przez Okr ę gowy Urz ą d Miar w Szczecinie nie wnosi ż adnych nowych elementów do sprawy, za ś bezpo ś redni ą przyczyn ą braku mo ż liwo ś ci badania uchybów licznika by ł o jego uszkodzenie powsta ł e w czasie transportu, za które odpowiada spedytor Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli w sposób oczywisty z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e nie naruszono zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub zakazu okre ś lonego w art. 8. Przed wydaniem postanowienia o wszcz ę ciu lub decyzji o odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du mo ż e przeprowadzi ć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, o którym mowa w art. 43, maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego (art. 85 ust. 2). Jest poza sporem, i ż ENEA nie spotykaj ą c si ę na lokalnym rynku dystrybucji zajmuje na tym rynku pozycj ę dominuj ą c ą w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Podlega zatem ograniczeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przeciwdzia ł aj ą cym wykorzystywaniu rynkowej dominacji (art. 8 ustawy). Okoliczno ś ci faktyczne niniejszej sprawy nie uzasadniaj ą jednak, zdaniem Urz ę du, postawienia ENEI zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę i co za tym idzie wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. 3 W ś wietle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jej celem jest zapewnienie rozwoju konkurencji, ochrona przedsi ę biorców nara ż onych na stosowanie praktyk monopolistycznych i ochrona interesów konsumentów. Ma ona zatem charakter publiczno – prawny i znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. W odniesieniu do przedsi ę biorców ustawa chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym, a nie indywidualnym czy nawet grupowym w rozumieniu sumy indywidualnych interesów konsumentów. Dzia ł aniami antykonkurencyjnymi, b ą d ź antykonsumenckimi s ą wi ę c jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku. Nie dotycz ą sytuacji pojedynczego przedsi ę biorcy czy konsumenta, lecz zaburze ń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzuj ą cych jego funkcjonowanie. Ingerencja Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniona by ł aby tylko wówczas, gdyby s ł u ż y ł a ochronie tak poj ę tej konkurencji lub interesów konsumentów. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest wi ę c ochrona prywatno – prawnego interesu przedsi ę biorcy b ą d ź konsumenta ( por. wyrok S ą du Najwy ż szego z 29 maja 2001 roku sygn. akt I CKN 1217/98 ). Zdaniem Prezesa Urz ę du, niniejsza sprawa ma indywidualny charakter, a skutki dzia ł a ń ENEI, jakkolwiek by je mo ż na kwalifikowa ć , dotykaj ą wy łą cznie prywatnego interesu Spó ł ki. Okoliczno ś ci bowiem, na których oparty by ł spór toczony przez Wnioskodawc ę i Skar ż onego nie pozwalaj ą na przyj ę cie, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przejawem jakiego ś szerszego zjawiska, daj ą cego si ę zakwalifikowa ć jako nadu ż ywanie przez ENE Ę pozycji dominuj ą cej na rynku. Interesy Spó ł ki mog ą by ć chronione zarówno w post ę powaniu przed s ą dem powszechnym – s ą dem gospodarczym (b ą d ź to na skutek powództwa o odszkodowanie, b ą d ź to jako zarzuty w obronie przed roszczeniami o zap ł at ę dochodzonymi przez ENE Ę ), jak i w post ę powaniu przed Prezesem Urz ę du Regulacji Energetyki w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn.: Dz. U. Nr 153 z 2003 r., poz. 1504 z pó ź n. zm.). Zgodnie z tym przepisem, w sprawach spornych dotycz ą cych ustalania warunków ś wiadczenia us ł ug, o których mowa w art. 4 ust. 2, odmowy przy łą czenia do sieci, odmowy zawarcia umowy sprzeda ż y energii elektrycznej, paliw gazowych lub ciep ł a albo nieuzasadnionego wstrzymania ich dostaw rozstrzyga Prezes Urz ę du Regulacji Energetyki, na wniosek strony. W ś wietle za ś art. 8 ust. 2 prawa energetycznego, w sprawach spornych, o których mowa w ust. 1, Prezes URE mo ż e wyda ć na wniosek jednej ze stron postanowienie, w którym okre ś la warunki podj ę cia b ą d ź kontynuowania dostaw do czasu ostatecznego rozstrzygni ę cia sporu. Natomiast, w przekonaniu Prezesa Urz ę du, o naruszeniu interesu publicznego uzasadniaj ą cego wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego mo ż na by ł oby z ca łą pewno ś ci ą mówi ć dopiero wówczas, gdyby zawy ż enie wysoko ś ci faktur wystawionych dla Spó ł ki by ł o skutkiem stosowania postanowie ń umownych, przyznaj ą cych Spó ł ce uprawnienie do ca ł kowicie arbitralnego okre ś lania wysoko ś ci takich faktur, b ą d ź te ż gdyby stwierdzono, i ż Spó ł ka faktycznie, wbrew odmiennemu brzmieniu przepisów, przyj ęł a tak ą zasad ę i stosowa ł aby j ą wobec wszystkich odbiorców. Takich okoliczno ś ci, ś wiadcz ą cych o naruszeniu interesów szerokiego kr ę gu odbiorców, w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego nie ujawniono. Niezale ż nie od tego, nawet gdyby wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego traktowa ć jako dzia ł anie prewencyjne, powstrzymuj ą ce ENE Ę przed podobnymi dzia ł aniami 4 w przysz ł o ś ci i poprzez te okoliczno ść doszukiwa ć si ę istnienia interesu publicznego, stan faktyczny sprawy, w oczywisty, zdaniem Prezesa Urz ę du, sposób nie pozwala na kwalifikacj ę dzia ł a ń ENEI jako praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wskazanych przez Spó ł k ę . W przypadku praktyk polegaj ą cych na narzucaniu uci ąż liwych warunków umów (art. 8 ust. 2 pkt 6 uokik) i uzale ż nianiu zawarcia umowy od przyj ę cia lub spe ł nienia innego ś wiadczenia, niemaj ą cego rzeczowego ani zwyczajowego zwi ą zku z przedmiotem umowy (art. 8 ust. 2 pkt 4 uokik), które Spó ł ka odnosi do dzia ł a ń ENEI polegaj ą cych na przedstawieniu projektu umowy o przy łą czenie przewiduj ą cego miejsce przy łą czenia inne ani ż eli dzier ż awiona stacja, brakuje podstawowej przes ł anki stwierdzenia tych praktyk jakim jest narzucenie warunków umowy czy ś wiadczenia wi ą zanego. Wprawdzie wyst ą pienie z ofert ą zawarcia umowy na uci ąż liwych dla kontrahenta podmiotu dominuj ą cego warunkach mo ż e by ć pod pewnymi wzgl ę dami uznana za przejaw praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , tym niemniej w niniejszej sprawie nie sposób przeoczy ć , i ż ENEA zmieni ł a swoj ą ofert ą niezw ł ocznie po zg ł oszeniu zastrze ż e ń Spó ł ki, skoro w ósmym dniu po przestawieniu pierwotnej oferty nast ą pi ł o przy łą czenie w miejscu oczekiwanym przez Spó ł k ę . W tych okoliczno ś ciach przyj ąć trzeba, i ż prowadzone by ł y negocjacje pomi ę dzy stronami, w wyniku których uwzgl ę dniono ostatecznie s ł uszne interesy odbiorcy, co z kolei uzasadnia wniosek, i ż narzucenie warunków umowy o przy łą czenie nie mia ł o miejsca. Je ś li za ś chodzi o praktyk ę okre ś lon ą w art. 8 ust. 2 pkt 7 uokik, to Spó ł ka formu ł uj ą c wniosek zapewne nie zwróci ł a uwagi, i ż praktyka ta nie dotyczy przedsi ę biorców, lecz konsumentów. Ustawodawca wyra ź nie bowiem wskaza ł , i ż zakazane dzia ł anie polega na stwarzaniu konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia swoich praw. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : OKSTAR Spó ł ka z o.o. ul. Wa ł Okr ęż ny 22 66-400 Gorzów Wlkp.