RPZ-15/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 5 czerwca 2006 roku RPZ– 411/13/05/AC/ DECYZJA nr RPZ 15/2006 Stosownie do art. 28 ust.6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego na wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce przeciwko Gminnemu Przedsi ę biorstwu Komunalnemu sp. z o.o. z siedzib ą w Kramsku - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów 1. na podstawie art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę praktyk ę Gminnego Przedsi ę biorstwa Komunalnego sp. z o.o. z siedzib ą w Kramsku, polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnych rynkach us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych oraz us ł ug przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych poprzez dyskryminacyjn ą odmow ę zawarcia z wnioskodawc ą umowy na odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych i odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, w warunkach braku alternatywnych sk ł adowisk odpadów komunalnych oraz stacji zlewnych, co narusza art. 8 ust. 1 przywo ł anej na wst ę pie ustawy. oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 2. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zwi ą zku z art. 8 ust. 1 tej ustawy nak ł ada si ę na Gminne Przedsi ę biorstwo Komunalne sp. z o.o. w Kramsku kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1.449 z ł otych (s ł ownie: tysi ą c czterysta czterdzie ś ci dziewi ęć z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. 3. Na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , kosztami post ę powania antymonopolowego obci ąż a si ę Gminne Przedsi ę biorstwo Komunalne sp. z o.o. w Kramsku i z tego tytu ł u zobowi ą zuje Gminne Przedsi ę biorstwa Komunalne sp. z o.o. w Kramsku do zwrotu na rzecz Andrzeja Bakuna prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce kwoty 500 z ł (s ł ownie: pi ęć set z ł otych). 1 Uzasadnienie W dniu 15 listopada 2005 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce (zwanego dalej: Wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Gminnemu Przedsi ę biorstwu Komunalnemu sp. z o.o. w Kramsku (zwanego dalej: Uczestnikiem lub Spó ł k ą ). W uzasadnieniu wniosku Wnioskodawca wskaza ł , i ż odpady komunalne i nieczysto ś ci ciek ł e z terenu gminy Kramsk powinny by ć przyjmowane na gminne sk ł adowisko oraz na gminn ą stacj ę zlewn ą . Wnioskodawca podniós ł , ż e wbrew stanowisku Uczestnika (wyra ż onego w pismach kierowanych do Wnioskodawcy) gminne sk ł adowisko odpadów komunalnych w Podgorze oraz stacja zlewna przy gminnej oczyszczalni ś cieków w D ę biczu nadal funkcjonuj ą i przyjmuj ą odpady oraz nieczysto ś ci p ł ynne dowo ż one przez Uczestnika. Do swoich pism Wnioskodawca za łą czy ł szereg dokumentów uzasadniaj ą cych wniosek, w tym pismo Uczestnika z dnia 17.06.2005 r., z którego wynika, ż e niemo ż liwe jest zawarcie z Wnioskodawc ą umów o odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych oraz odpadów komunalnych. Z uwagi na powy ż sze Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezesem Urz ę du) postanowieniem z dnia 15 listopada 2005 r. wszcz ął post ę powanie antymonopolowe przeciwko Gminnemu Przedsi ę biorstwu Komunalnemu sp. z o.o. w sprawie uznania praktyki - polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych oraz us ł ug przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych poprzez dyskryminacyjn ą odmow ę zawarcia z Wnioskodawc ą umowy na odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych i odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, w warunkach braku alternatywnych sk ł adowisk odpadów komunalnych oraz stacji zlewnych - za ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Ustosunkowuj ą c si ę do przedstawionego zarzutu, Uczestnik, w pi ś mie z dnia 9 grudnia 2005 r., wskaza ł , i ż sk ł adowisko odpadów komunalnych w miejscowo ś ci Podgór „praktycznie jest ju ż zape ł nione”, odpady s ą tam dowo ż one tylko przez Uczestnika, a w najbli ż szym czasie gmina wyst ą pi o jego zamkni ę cie. Odno ś nie stacji zlewnej w D ę biczu Uczestnik podniós ł , ż e ma ona „okre ś lony re ż im technologiczny oczyszczania ś cieków”, st ą d te ż Uczestnik móg ł zawrze ć tylko trzy umowy o odbiór nieczysto ś ci p ł ynnych i stanowi ą one kontynuacj ę umów zawartych w 2002 roku. Prezesa Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Wnioskodawca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej nr 506 prowadzonej przez Wójta Gminy Krzymów pod firm ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu „Bakun” Andrzej Bakun. Przedmiotem dzia ł ania przedsi ę biorcy jest mi ę dzy innymi gospodarowanie odpadami. Dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej (k. 5 akt) Gminne Przedsi ę biorstwo Komunalne sp. z o.o. z siedzib ą w Kramsku powsta ł o w oparciu o uchwa łę Nr XVIII/90/99 Rady Gminy Kramsk z 29 grudnia 1999 r. w sprawie utworzenia spó ł ki komunalnej ( k. 42 akt ). Jedynym udzia ł owcem Spó ł ki jest gmina Kramsk. Spó ł ka jest wpisana do rejestru przedsi ę biorców KRS pod numerem 00001462239. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in. odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków oraz gospodarowanie odpadami. Dowód: odpis z rejestru przedsi ę biorców KRS (k. 74 – 80 akt). 2 Na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r. Nr 236 poz. 2008 ze zm.) Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu gminy Kramsk. Uczestnik nie prowadzi natomiast dzia ł alno ś ci w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych na terenie gminy. Dowód: o ś wiadczenie uczestnika (k. 32, k. 159) Uczestnik jest administratorem sk ł adowiska odpadów komunalnych w miejscowo ś ci Podgór oraz oczyszczalni ś cieków w D ę biczu. Spó ł ka ma zawarte umowy o odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych z trzema podmiotami, tj. z: ƒ Grzegorzem Adamczykiem, prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Us ł ug Asenizacyjnych w Kramsku, ƒ Józefem Ż abierkiem, prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Us ł ugi Asenizacyjne w Kramsku, ƒ Waldemarem Koz ł owskim, prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Us ł ugi Transportowe Wywóz Nieczysto ś ci P ł ynnych w Woli Pod łęż nej. Odpady komunalne na sk ł adowisko w Podgorze dowo ż one s ą tylko przez Spó ł k ę . Dowód: pismo Uczestnika z dnia 9.12.2005 r. (k. 29 – 34 akt). Uchwa łą Rady Gminy Kramsk Nr XXV/130/2005 z dnia 17 marca 2005 roku ustalono wysoko ś ci op ł at za sk ł adowanie odpadów komunalnych na sk ł adowisku oraz za ś cieki przyjmowane do oczyszczalni ś cieków. W § 1 w/w uchwa ł y ustalono nast ę puj ą ce op ł aty za sk ł adowanie odpadów komunalnych w miejscowo ś ci Podgór: ƒ za 1 m 3 odpadów sta ł ych niesegregowanych od osób fizycznych z terenu gminy – 10z ł , ƒ za 1 m 3 odpadów sta ł ych niesegregowanych od osób prawnych z terenu gminy – 12z ł , ƒ za 1 m 3 odpadów sta ł ych niesegregowanych od osób fizycznych spoza gminy – 15z ł , ƒ za 1 m 3 odpadów sta ł ych niesegregowanych od osób prawnych spoza gminy – 18 z ł , ƒ za 1 m 3 odpadów sta ł ych segregowanych od osób fizycznych z terenu gminy – 5 z ł , ƒ za 1 m 3 odpadów sta ł ych segregowanych od osób prawnych z terenu gminy – 8 z ł , ƒ za 1 m 3 odpadów sta ł ych segregowanych od osób fizycznych spoza gminy – 7,50 z ł , ƒ za 1 m 3 odpadów sta ł ych segregowanych od osób prawnych spoza gminy – 12z ł , ƒ za odpady odbierane od osób fizycznych oraz prawnych z terenu gminy w pojemnikach 110 l – 5 z ł od jednego pojemnika, ƒ za odpady odbierane od osób fizycznych oraz prawnych spoza gminy w pojemnikach 110 l – 7,50 z ł od jednego pojemnika, ƒ za odpady segregowane odbierane w workach 120 l od osób fizycznych oraz prawnych z terenu gminy 1,50 z ł , ƒ za odpady segregowane odbierane w workach 120 l od osób fizycznych oraz prawnych spoza gminy 3 z ł . W § 2 wymienionej uchwa ł y ustalono nast ę puj ą ce op ł aty za przyj ę cie do zlewni przy oczyszczalni ś cieków nieczysto ś ci ciek ł ych: ƒ za 1 m 3 nieczysto ś ci p ł ynnych dowo ż onych z szamb od osób fizycznych oraz prawnych z terenu gminy – 3 z ł , ƒ za 1 m 3 nieczysto ś ci p ł ynnych dowo ż onych z szamb od osób fizycznych spoza gminy – 4,50 z ł , ƒ za 1 m 3 nieczysto ś ci p ł ynnych dowo ż onych od osób prawnych spoza gminy – 6 z ł , ƒ za 1 m 3 ś cieków z kanalizacji – 3 z ł . Podane ceny s ą warto ś ciami brutto. Dowód: odpis uchwa ł y z dnia 17.03.2005 r. (k. 40 – 41), pismo z 15.03.2006 r. (k. 141) 3 Uczestnik wskaza ł , ż e alternatywnymi wobec sk ł adowiska w Podgorze w promieniu 30 km od Kramska s ą sk ł adowiska w: Koninie, Maciejewie, Sompolnie i Zielonce. Spo ś ród wymienionych przez Uczestnika sk ł adowisk, odpady spoza terenu w ł asnej gminy przyjmowane s ą jedynie na sk ł adowisko w Koninie (przy czym ograniczone jest to jedynie do gmin zrzeszonych Zwi ą zku Mi ę dzygminnym „Koni ń ski Region Komunalny”, do którego nale ż y równie ż gmina Kramsk) oraz w Zielonce, a pobierane op ł aty wynosz ą odpowiednio: w Koninie 62,06 z ł /Mg brutto, a w Zielonce 70,03 z ł brutto za ton ę . Prezes Urz ę du zbada ł równie ż kwesti ę przyjmowania odpadów na sk ł adowiska w czterech innych okolicznych gminach i ustalono, ż e odpady spoza terenu gminy przyjmowane s ą jedynie na sk ł adowisko w Kazimierzu Biskupim i to za op ł at ą w kwocie 57 z ł za m 3 . Dowód: k. 31, 99, 100, 105, 128, 139, 140, 147 – 150, 152. Uczestnik wskaza ł , ż e alternatywnymi wobec stacji zlewnej w D ę biczu w promieniu 30 km od Kramska s ą stacje zlewne w Koninie, Licheniu, Sompolnie, M ą kolnie, Osieku Ma ł ym i Lubomy ś lu. Wszystkie wymienione stacje zlewne, za wyj ą tkiem tej znajduj ą cej si ę w Koninie przyjmuj ą nieczysto ś ci ciek ł e spoza terenu w ł asnych gmin. Op ł aty za przyj ę cie 1m 3 nieczysto ś ci ciek ł ych pochodz ą cych spoza terenu gminy na wskazane stacje zlewne wynosz ą odpowiednio: w Licheniu i Lubomy ś lu – 3,74 z ł brutto, w Sompolnie i M ą kolnie – 4,53 z ł brutto, w Osieku Ma ł ym – 2,76 z ł brutto. Prezes Urz ę du zbada ł jeszcze kwesti ę przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych w dwóch innych okolicznych gminach, tj. w Kazimierzu Biskupim oraz w Kleczewie i ustalono, ż e na gminne stacje zlewne nie s ą tam przyjmowane nieczysto ś ci ciek ł e spoza terenu w ł asnej gminy. Dowód: k. 31, 124, 125 – 127, 128, 130 – 131, 147 – 150, 151, 162. Na terenie gminy Kramsk dwa podmioty posiadaj ą zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, tj. Wnioskodawca oraz PGKiM sp. z o.o. w Koninie. Zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transport nieczysto ś ci ciek ł ych posiada na terenie gminy Kramsk pi ę ciu przedsi ę biorców, tj. Waldemar Koz ł owski, Józef Ż abierek, Grzegorz Adamczyk, PGKiM sp. z o.o. w Koninie oraz Wnioskodawca. Dowód: pismo Wójta Gminy Kramsk z dnia 8.02.2006 r. (k. 89 akt). Wnioskodawca kilkakrotnie wyst ę powa ł do Uczestnika z wnioskiem o podpisanie z nim umów o odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych i odpadów komunalnych ( k. 9. k. 11, k. 12, k. 14, k. 15 akt ). Pismem z dnia 17.06.2005 r. Uczestnik poinformowa ł Wnioskodawc ę , ż e nie mo ż e z nim zawrze ć stosownych umów w zwi ą zku z „ograniczeniami i mo ż liwo ś ciami technicznymi”. W pi ś mie tym Uczestnik wskaza ł ponadto, ż e „gminne sk ł adowisko komunalne uleg ł o zape ł nieniu” i „istnieje powa ż ne zagro ż enie wcze ś niejszego jego zamkni ę cia ze wzgl ę du na brak miejsca na sk ł adowanie nieczysto ś ci”. Uczestnik podniós ł równie ż , i ż „oczyszczalnia ś cieków w D ę biczu ma ograniczon ą mo ż liwo ść odbioru ś cieków dowo ż onych w ci ą gu doby” i aktualnie „ilo ść dobowa osi ą gn ęł a maksymalny poziom mo ż liwy do przyj ę cia nieczysto ś ci”, w zwi ą zku z czym niemo ż liwe jest „podpisanie nowych umów na zrzut nieczysto ś ci p ł ynnych”. Dowód: pismo z dnia 17.06.2005 r. (k. 8) 4 Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Na wst ę pie nale ż y wskaza ć , i ż dla stwierdzenia praktyk okre ś lonych w art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej: Ustaw ą ) musz ą zosta ć spe ł nione łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. naruszenie interesu publicznoprawnego, 2. posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku krajowym lub lokalnym, 3. nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku. Podstaw ą do zastosowania przepisów Ustawy, w ś wietle jej art. 1 ust. 1, jest zagro ż enie lub naruszenie przez przedsi ę biorc ę interesu publicznoprawnego. W wyroku z dnia 24 stycznia 1991 r. w sprawie Amr 8/90 (Wokanda 1992/2/39) S ą d Antymonopolowy stwierdzi ł , ż e do post ę powania w sprawach o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym kwalifikuj ą si ę tylko takie sprawy, w których podmiot gospodarczy, w nast ę pstwie stosowania zakazanych praktyk monopolistycznych, narusza interes publicznoprawny w zakresie rozwoju konkurencji, ochrony podmiotów nara ż onych na stosowanie takich praktyk oraz ochrony interesu konsumentów. W orzeczeniu tym podkre ś lono, ż e naruszenie interesu publicznoprawnego mo ż e mie ć przyk ł adowo miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest „szerszy kr ą g uczestników rynku”, a nie jeden podmiot. Podobne stanowisko w tej kwestii zajmuje S ą d Najwy ż szy (por. przyk ł adowo uzasadnienia wyroków z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie I CKN 1217/98, OSNC 2002 r., z. 1, poz. 13, czy wyrok z dnia 28 stycznia 2002 r., I CKN 112/99, OSNC 2002 r., z. 11, poz. 144). Zgodnie natomiast z wyrokiem S ą du Najwy ż szego z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie I CKN 496/01 (Dz. Urz. UOKiK 2004/1/283) „ U ż ytego w tych orzeczeniach sformu ł owania: "dotkni ę cie skutkami dzia ł a ń " sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą , nie mo ż na jednak rozumie ć w sposób w ą ski i mechaniczny, jako tylko bezpo ś redniego pokrzywdzenia kontrahenta monopolisty. Trzeba tu ocenia ć ca ł o ść negatywnych skutków dzia ł a ń monopolisty na okre ś lonym rynku (rynek relewantny), kieruj ą c si ę ogólnymi celami obu ustaw antymonopolowych. (…) Ochrona konkurencji polega na przeciwdzia ł aniu monopolizacji rynku, rozumianej jako narzucanie przez podmiot dominuj ą cy warunków umownych niekorzystnych dla jego kontrahentów. Ochrona ta nie ogranicza si ę przy tym do sytuacji, kiedy dosz ł o ju ż do pokrzywdzenia kontrahenta przez monopolist ę , lecz obejmuje tak ż e istnienie samego stanu realnego zagro ż enia dla zasad swobodnej konkurencji. Stan takiego potencjalnego zagro ż enia jest bowiem oceniany z punktu widzenia interesu publicznego w obu ustawach jako stan niew ł a ś ciwy, a tym samym niedopuszczalny .” Podzielaj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego w tym zakresie, nale ż y stwierdzi ć , ż e post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie niew ą tpliwie toczy ł o si ę w interesie publicznym. Uczestnik post ę powania jest administratorem sk ł adowiska w Podgorze oraz oczyszczalni ś cieków w D ę biczu, a jednocze ś nie prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na odbieraniu odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci z terenu gminy Kramsk. Nie wydaj ą c zgody na przyjmowanie odpadów komunalnych sta ł ych od Wnioskodawcy, skutecznie utrudnia prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej swojemu konkurentowi. Takie dzia ł anie mo ż e powodowa ć , ż e sam Uczestnik b ę dzie pozbawiony nacisku na podwy ż szanie standardu w ł asnych us ł ug i obni ż anie cen, a nawet doprowadzi ć do zmniejszenia liczby przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na rynku. Uczestnik nie dopuszczaj ą c Wnioskodawcy do korzystania ze zlewni przy oczyszczalni ś cieków niew ą tpliwie wp ł ywa na stan konkurencji na rynku lokalnym poprzez jej ograniczenie. W niniejszej sprawie skutki zachowania Uczestnika dotykaj ą Wnioskodawc ę , ale mog ą one równie ż dotyczy ć innych potencjalnych przedsi ę biorców 5 zamierzaj ą cych uczestniczy ć w obrocie gospodarczym. Ka ż de za ś ograniczenie konkurencji jest objawem naruszenia interesu publicznoprawnego. Dzia ł alno ść Uczestnika wp ł ywa bezpo ś rednio równie ż na interesy podmiotów korzystaj ą cych z us ł ug wskazanych przedsi ę biorców, którzy mog ą by ć pozbawieni mo ż liwo ś ci wyboru optymalnej dla siebie oferty. Istot ą praktyk okre ś lonych w art. 8 Ustawy jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Zgodnie z art. 4 pkt 8 Ustawy, przez poj ę cie rynku w ł a ś ciwego rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Na rynek w ł a ś ciwy sk ł ada si ę rynek produktowy oraz rynek geograficzny. Z kolei art. 4 pkt 9 Ustawy okre ś la pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. W rozpatrywanej sprawie istniej ą dwa rynki produktowe, a mianowicie rynek us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych oraz rynek us ł ug przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych. Rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest natomiast obszar gminy Kramsk, a to z uwagi na fakt, ż e brak jest alternatywnych miejsc sk ł adowania odpadów komunalnych sta ł ych i nieczysto ś ci ciek ł ych pochodz ą cych z terenu gminy Kramsk. Ż adne ze wskazanych w ustaleniach stanu faktycznego sk ł adowisk odpadów nie przyjmuje bowiem odpadów komunalnych spoza terenu w ł asnej gminy za cen ę ni ż sz ą od obowi ą zuj ą cej w Podgorze. Z kolei jedyn ą stacj ą zlewn ą przyjmuj ą c ą nieczysto ś ci spoza terenu w ł asnej gminy za cen ę ni ż sz ą ni ż stacja w D ę biczu jest stacja zlewna w miejscowo ś ci Osiek Ma ł y. Uwzgl ę dniaj ą c jednak fakt, ż e jest ona oddalona o ponad 40 km od Kramska nie mo ż e by ć ona uznana za alternatywn ą . Na tak zdefiniowanych rynkach w ł a ś ciwych Spó ł ka zajmuje pozycj ę monopolistyczn ą , albowiem jest administratorem jedynego gminnego sk ł adowiska odpadów w miejscowo ś ci Podgór oraz jedynej gminnej oczyszczalni ś cieków w D ę biczu. Poniewa ż pozycja monopolistyczna jest kwalifikowan ą pozycj ą dominuj ą c ą , tym samym druga z przes ł anek zosta ł a spe ł niona. Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Istot ą praktyki monopolistycznej jest nadu ż ywanie w ł adzy rynkowej, prowadz ą ce do ograniczenia samodzielno ś ci ekonomicznej i prawnej pozosta ł ych uczestników rynku (kontrahentów i konkurentów) oraz wymuszanie uczestnictwa w rynku na zasadach im narzuconych i mniej korzystnych, ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia wolnej konkurencji, której jednym z najistotniejszych elementów jest brak barier wej ś cia na rynek. Z analizy pozycji rynkowej Uczestnika post ę powania wynika, ż e posiadaj ą c pozycj ę monopolistyczn ą na rynku us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych oraz us ł ug przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych, mo ż e on j ą wykorzysta ć i wp ł ywa ć na ograniczenie wolnej konkurencji na rynkach wspó ł zale ż nych, jakimi s ą : rynek us ł ug odbierania odpadów 6 komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci oraz rynek us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych z terenu gminy Kramsk. Z uwagi na fakt, ż e Spó ł ka jest nie tylko administratorem gminnego sk ł adowiska i gminnej stacji zlewnej, ale równie ż prowadzi dzia ł alno ść w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na podstawie art. art. 7 ust. 5 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach celowa wydaje si ę odr ę bna analiza wp ł ywu dzia ł a ń Uczestnika post ę powania na w/w rynkach wspó ł zale ż nych. W ocenie Prezesa Urz ę du, Uczestnik w sposób bezpodstawny, naruszaj ą cy przepis art. 8 ust. 1 Ustawy odmawia Wnioskodawcy korzystania ze sk ł adowiska urz ą dzonego dla potrzeb ca ł ej gminy. Oczywiste jest, ż e Uczestnik nie ma obowi ą zku zawierania umów cywilnoprawnych z ka ż dym podmiotem ubiegaj ą cym si ę o udzielenie zezwolenia na usuwanie odpadów komunalnych. Nie dotyczy to jednak przypadku przedsi ę biorcy posiadaj ą cego zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie wywozu odpadów z terenu gminy Kramsk, który ś wiadcz ą c us ł ugi na rzecz mieszka ń ców gminy powinien mie ć mo ż liwo ść korzystania ze sk ł adowiska zorganizowanego w celu sk ł adowania odpadów komunalnych pochodz ą cych z tego terenu. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 5 marca 2003 r. stwierdza wyra ź nie, ż e podmiot prowadz ą cy jedyne sk ł adowisko na obszarze gminy " jako monopolista nie mia ł prawa odmówi ć przyjmowania odpadów na administrowane przez siebie sk ł adowisko” (sygn. Akt XVII Ama 40/02). Bez znaczenia jest przy tym podnoszona przez Spó ł k ę okoliczno ść , ż e „sk ł adowisko odpadów komunalnych w miejscowo ś ci Podgór praktycznie jest ju ż zape ł nione”, skoro nie zosta ł o zamkni ę te i nadal przyjmuje odpady dowo ż one przez Uczestnika. Gminne sk ł adowisko ma s ł u ż y ć zaspokajaniu potrzeb mieszka ń ców gminy Kramsk, a ca ł kowita ilo ść wytwarzanych przez nich odpadów nie zwi ę kszy si ę przez dopuszczenie do sk ł adowiska innych podmiotów. Ponadto, za ś wiadczon ą us ł ug ę sk ł adowania odpadów Uczestnik pobiera przecie ż op ł aty. Kwestia natomiast ewentualnej kontroli pochodzenia odpadów – która zreszt ą nie by ł a podnoszona przez Spó ł k ę w niniejszym post ę powaniu - le ż y w gestii administratora sk ł adowiska. Swoimi dzia ł aniami Uczestnik post ę powania „pozbywa” si ę potencjalnego podmiotu konkurencyjnego, jakim jest Wnioskodawca. Umacnia w ten sposób swoj ą pozycj ę na rynku odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci w gminie Kramsk poprzez stworzenie bezprawnej bariery wej ś cia na ten rynek, której Wnioskodawca - konkurent nie jest zdolny pokona ć . Wyniki przeprowadzonego post ę powania wykaza ł y jednoznaczne, ż e w promieniu oko ł o 30 km od Kramska nie istniej ą alternatywne sk ł adowiska odpadów, które przyjmowa ł yby odpady spoza terenu w ł asnych gmin za cen ę nie wy ż sz ą od tej obowi ą zuj ą cej w Podgorze. Ceny za przyjmowanie odpadów na sk ł adowiska w Podgorze i Kazimierzu Biskupim wyra ż one zosta ł y w m 3 , natomiast w Koninie i Zielonce w tonach. Nie istniej ą ż adne oficjalne przeliczniki tych dwóch warto ś ci w odniesieniu do masy odpadów komunalnych. Niemniej jednak organowi antymonopolowemu jest wiadome z urz ę du, m.in. z informacji zgromadzonych w post ę powaniu antymonopolowym o sygnaturze RPZ- 411/11/05/KO, ż e na 1 ton ę odpadów komunalnych przypadaj ą oko ł o 4 m 3 tych odpadów. Pozwala to na stwierdzenie, i ż ceny za przyjmowanie odpadów na sk ł adowiskach w Koninie i w Zielonce s ą wy ż sze od tych pobieranych na sk ł adowisku w Podgorze. W konsekwencji, Wnioskodawca chc ą c ś wiadczy ć us ł ugi na rzecz mieszka ń ców gminy Kramsk jest zmuszony do korzystania z dro ż szych i dalej po ł o ż onych sk ł adowisk, co czyni jego dzia ł alno ść znacznie mniej op ł acaln ą w porównaniu z dzia ł alno ś ci ą Spó ł ki. Konkluduj ą c, brak jest alternatywnego miejsca sk ł adowania odpadów komunalnych sta ł ych pochodz ą cych z terenu gminy Kramsk. 7 Nie ma zatem w ą tpliwo ś ci, ż e Spó ł ka ma mo ż liwo ść wp ł ywania na poziom konkurencji na rynku us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci na obszarze gminy Kramsk. Korzystaj ą c z tego wykorzystuje zajmowan ą pozycj ę monopolistyczn ą na rynku sk ł adowania odpadów komunalnych i przenosi swoj ą si łę rynkow ą na w/w wspó ł zale ż ny rynek w celu eliminowania potencjalnych rywali. Jest to klasyczny przyk ł ad nadu ż ywania przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej poprzez dyskryminacyjn ą odmow ę nawi ą zania stosunku prawnego. Takie dzia ł anie uczestnika jest niezgodne z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów , poniewa ż ogranicza woln ą konkurencj ę na rynku. Analizuj ą c z kolei charakter dzia ł a ń Uczestnika na rynku przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych i ich wp ł ywu na ograniczenie konkurencji na rynku us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych z terenu gminy Kramsk nale ż y wskaza ć , ż e Spó ł ka nie prowadzi dzia ł alno ś ci w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych. Niew ą tpliwie jednak wszyscy uczestnicy tego rynku s ą uzale ż nieni od dzia ł a ń Spó ł ki i to ona decyduje o jego kszta ł cie. Spó ł ka zawieraj ą c bowiem z przedsi ę biorcami umowy na odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych, b ą d ź odmawiaj ą c zawarcia takich umów ma bezpo ś redni wp ł yw na op ł acalno ść ś wiadczenia tego rodzaju us ł ug, a po ś rednio tak ż e na liczb ę uczestników rynku. Spó ł ka posiadaj ą c pozycj ę monopolistyczn ą na rynku przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych, a jednocze ś nie b ę d ą c powo ł an ą przez gmin ę dla zaspokajania zbiorowych potrzeb jej mieszka ń ców, powinna w szczególny sposób dba ć o rozwój nieskr ę powanej konkurencji, która mo ż e zapewni ć mieszka ń com gminy ni ż sze ceny i wy ż szy poziom ś wiadczonych us ł ug. Spó ł ka powinna te ż zapewnia ć wszystkim przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi na terenie gminy równo ść szans. Mniejsza liczba przedsi ę biorców, z którymi Spó ł ka zawar ł a umowy powoduje, ż e przedsi ę biorcy ci w znacznym stopniu pozbawieni s ą nacisków na to, aby oferowa ć ni ż sze ceny lub korzystniejsze warunki ś wiadczonych przez siebie us ł ug. Bez znaczenia jest wskazany przez Uczestnika argument, ż e „stacja zlewna w D ę biczu ma okre ś lony re ż im technologiczny oczyszczania ś cieków, st ą d mo ż na by ł o podpisa ć tylko trzy umowy”. Zwi ę kszenie liczby przedsi ę biorców dowo żą cych nieczysto ś ci p ł ynne z terenu gminy Kramsk nie spowoduje bowiem zwi ę kszenia ilo ś ci wytwarzanych przez mieszka ń ców gminy ś cieków. Spó ł ka powinna tak zatem kszta ł towa ć stosunki prawne z przedsi ę biorcami ś wiadcz ą cymi us ł ugi, aby nie dyskryminowa ć jednych, uprzywilejowuj ą c w ten sposób innych. Z materia ł ów zgromadzonych w toku post ę powania wynika, ż e jedyn ą stacj ą zlewn ą przyjmuj ą c ą nieczysto ś ci spoza terenu w ł asnej gminy za cen ę ni ż sz ą ni ż stacja w D ę biczu jest stacja zlewna w miejscowo ś ci Osiek Ma ł y. Uwzgl ę dniaj ą c jednak fakt, ż e jest ona oddalona o ponad 40 km od Kramska nie mo ż e by ć ona uznana za alternatywn ą dla Wnioskodawcy, gdy ż koszty transportu niew ą tpliwie wp ł yn ą na poziom cen ś wiadczonych us ł ug, a co za tym idzie zmniejsz ą ich op ł acalno ść . Konkluduj ą c, swoim dzia ł aniem Spó ł ka w sposób bezprawny wp ł ywa na poziom konkurencji na rynku us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych na obszarze gminy Kramsk. Takie dzia ł anie Uczestnika jest niezgodne z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów , poniewa ż ogranicza woln ą konkurencj ę na rynku i nie zapewnia równych szans przedsi ę biorcom w prowadzeniu przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono jak w punkcie 1 niniejszej decyzji. 8 Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 8 Ustawy, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W 2005 roku Spó ł ka osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci 483.120,27 z ł (dowód: k. 156v) co oznacza, i ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w 2005 r. wynosi 48.312 z ł . Kwota ta stanowi zatem maksymaln ą wysoko ść kary, jak ą - na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 Ustawy - mo ż na na Spó ł k ę na ł o ż y ć . Prezes Urz ę du postanowi ł obci ąż y ć Uczestnika kwot ą kary pieni ęż nej w wysoko ś ci 1.449 z ł , czyli w wysoko ś ci 3% kary maksymalnej. W ocenie Prezesa Urz ę du kara pieni ęż na w tej wysoko ś ci prawid ł owo spe ł ni zarówno rol ę represyjn ą za naruszenie przepisów o ochronie konkurencji, jak i prewencyjn ą , zapobiegaj ą c podejmowaniu podobnych dzia ł a ń w przysz ł o ś ci. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci takich praktyk, które zak ł ócaj ą swobod ę konkurencji uczestników rynku. Prezes Urz ę du decyduj ą c si ę na na ł o ż enie niniejsz ą decyzj ą kary pieni ęż nej wzi ął przede wszystkim pod uwag ę szczególnie antykonkurencyjny charakter zachowania Uczestnika zw ł aszcza na lokalnym rynku us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych sta ł ych, które nale ż y potraktowa ć jako dzia ł anie subiektywne, ś wiadome i nakierowane na ograniczanie konkurencji na rynku us ł ug odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. Zdaj ą c sobie spraw ę z przewagi konkurencyjnej na w/w rynku i z faktu posiadania monopolu na rynku sk ł adowania odpadów komunalnych sta ł ych, Spó ł ka wykorzysta ł a ten fakt w sposób nieuczciwy i bezprawny. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest ponadto fakt, i ż Spó ł ka nie zaniecha ł a zakwestionowanych dzia ł a ń pomimo wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Niemniej jednak przy ustalaniu wysoko ś ci kary wzi ę to pod uwag ę przede wszystkim okoliczno ść , ż e jedynym udzia ł owcem Spó ł ki jest gmina Kramsk i dlatego dolegliwo ść kary odczuj ą przede wszystkim mieszka ń cy gminy. Jako okoliczno ść ł agodz ą c ą Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę równie ż fakt, i ż jest to pierwsze naruszenie przepisów Ustawy przez Spó ł k ę , w zwi ą zku z czym uzna ł , i ż nale ż y przede wszystkim po ł o ż y ć nacisk na funkcj ę prewencyjn ą wymiaru kary. Ustalaj ą c wymiar kary Prezes Urz ę du bierze pod uwag ę przychody przedsi ę biorcy, ale w rozpatrywanej sprawie Prezes zwa ż y ł tak ż e na fakt, ż e Spó ł ka w 2005 roku osi ą gn ęł a niski dochód w kwocie jedynie 9.212,38 z ł . Wymierzona kara stanowi zatem ponad 15% dochodu Spó ł ki, co pozwala uzna ć , ż e wymierzona kara spe ł ni równie ż nale ż ycie funkcj ę represyjn ą . Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono, jak w pkt 2 sentencji decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . O kosztach post ę powania orzeczono jak w punkcie 3 sentencji decyzji, na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł w ca ł o ś ci żą danie wnioskodawcy w tym zakresie, uznaj ą c ż e przys ł uguje mu, od strony przegrywaj ą cej – Spó ł ki, zwrot kwoty 500 z ł , jak ą ui ś ci ł od wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Na postanowienie zawarte w punkcie 3 niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c., 9 przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Poznaniu w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : 1. Andrzej Bakun Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN Roztoka 6, 62 – 513 Krzymów 2. Gminne Przedsi ę biorstwo Komunalne sp. z o.o. ul. Ko ś cielna 24, 62 – 511 Kramsk 10