RPZ-18/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 5 lipca 2006 roku RPZ– 411/2/06/AC/ DECYZJA nr RPZ 18/2006 1. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego na wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce przeciwko Gminie Rychwa ł - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę praktyk ę Gminy Rychwa ł , polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug odbierania nieczysto ś ci ciek ł ych poprzez odmow ę zawarcia z wnioskodawc ą przez zak ł ad bud ż etowy Gminy – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Rychwale umowy na odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych pochodz ą cych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, co narusza art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 przywo ł anej na wst ę pie ustawy poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do rozwoju konkurencji na lokalnym rynku opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych oraz nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 2. Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego na wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce przeciwko Gminie Rychwa ł - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza si ę post ę powanie antymonopolowe wszcz ę te w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Gmin ę Rychwa ł praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę opisanej w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych poprzez odmow ę zawarcia z wnioskodawc ą przez zak ł ad bud ż etowy Gminy – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Rychwale umowy na odbiór odpadów komunalnych pochodz ą cych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. 1 3. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), w zwi ą zku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 w/w ustawy po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego na wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce przeciwko Gminie Rychwa ł - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na Gmin ę Rychwa ł kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 2.650 z ł otych (s ł ownie: dwa tysi ą ce sze ść set pi ęć dziesi ą t z ł otych) p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. 4. Na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 i art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego na wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce przeciwko Gminie Rychwa ł - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztami post ę powania antymonopolowego obci ąż a si ę obie strony po po ł owie i z tego tytu ł u zobowi ą zuje si ę Gmin ę Rychwa ł do zwrotu na rzecz Andrzeja Bakuna prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce kwoty 250 z ł (s ł ownie: dwie ś cie pi ęć dziesi ą t z ł otych). Uzasadnienie W dniu 13 grudnia 2005 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Andrzeja Bakuna – prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN w Roztoce (zwanego dalej: Wnioskodawc ą ) o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko Gminie Rychwa ł (zwanego dalej: Uczestnikiem lub Gmin ą ). W uzasadnieniu wniosku Wnioskodawca wskaza ł , ż e uniemo ż liwianie mu korzystania z gminnego sk ł adowiska i z punktu zlewnego przy oczyszczalni ś cieków stanowi bezprawn ą barier ę ograniczaj ą c ą mu dost ę p do „lokalnego rynku us ł ugowego”. Wnioskodawca wskaza ł tak ż e, ż e stanowisko Zak ł adu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Rychwale (zwanego dalej: ZGKiM) co do limitowania ilo ś ci ś cieków dop ł ywowych do oczyszczalni ś cieków jest niezasadne, gdy ż wi ę ksza liczba podmiotów dowo żą cych nieczysto ś ci z terenu gminy jest bez wp ł ywu na ilo ść wytwarzanych nieczysto ś ci. Do wniosku Wnioskodawca za łą czy ł szereg dokumentów, które - w jego ocenie – potwierdza ł y bezprawno ść dzia ł a ń Gminy. Z uwagi na powy ż sze Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezesem Urz ę du) postanowieniem z dnia 16 stycznia 2006 r. wszcz ął post ę powanie antymonopolowe przeciwko Gminie Rychwa ł w sprawie uznania praktyki - polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug sk ł adowania odpadów 2 komunalnych oraz us ł ug odbioru nieczysto ś ci ciek ł ych, poprzez odmow ę zawarcia przez zak ł ad bud ż etowy Gminy – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Rychwale z Wnioskodawc ą umowy na odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych i odpadów komunalnych pochodz ą cych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci - za ograniczaj ą c ą konkurencj ę . Ustosunkowuj ą c si ę do przedstawionego zarzutu, Uczestnik, w pi ś mie z dnia 1 lutego 2006 r., wskaza ł m.in., i ż „odmowa zawarcia umowy w sprawie odbioru nieczysto ś ci ciek ł ych oparta by ł a na racjonalnych przes ł ankach uwzgl ę dniaj ą cych wydajno ść biologicznej oczyszczalni ś cieków i obowi ą zki ZGKiM w Rychwale wynikaj ą ce z zwartych wcze ś niej umów.” Gmina wskaza ł a równie ż , ż e wiarygodne jest skierowane do Wnioskodawcy o ś wiadczenie Dyrektora ZGKiM , ż e sk ł adowisko na terenie gminy Rychwa ł jest w stanie likwidacji, a Wnioskodawca nie przedstawi ł dowodów ś wiadcz ą cych o nieprawdziwo ś ci w/w o ś wiadczenia. Prezesa Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Wnioskodawca prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej nr 506 prowadzonej przez Wójta Gminy Krzymów pod firm ą Zak ł ad Oczyszczania Terenu „Bakun” Andrzej Bakun. Przedmiotem dzia ł ania przedsi ę biorcy jest mi ę dzy innymi gospodarowanie odpadami. Dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej (k. 4 akt) Na terenie gminy Rychwa ł zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci posiadaj ą trzy podmioty, tj. Wnioskodawca, Z.H.U. „Eko – Skórtex” oraz Przedsi ę biorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej sp. z o.o. w Koninie. Zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transport nieczysto ś ci ciek ł ych posiada na terenie gminy Rychwa ł trzech przedsi ę biorców, tj. Tadeusz Wo ź niak, Wies ł aw Stanis ł awski oraz Wnioskodawca. Dowód: pismo Gminy z dnia 1.02.2006 r. wraz z za łą cznikami (k. 54 - 65). Na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (tekst jednolity: Dz. U. 2005 r. Nr 236 poz. 2008 ze zm.) zak ł ad bud ż etowy Gminy - ZGKiM prowadzi dzia ł alno ść w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych na terenie gminy Rychwa ł bez zewolenia. Odebrane nieczysto ś ci ciek ł e ZGKiM wywozi do punktu zlewnego przy oczyszczalni ś cieków w Rychwale. Dowód: o ś wiadczenie Gminy (k. 5, k. 1065) Na terenie gminy Rychwa ł znajduje si ę jeden punkt zlewny przy oczyszczalni ś cieków, której administratorem jest ZGKiM. Aktualnie ZGKiM ma zawarte umowy o odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych do oczyszczalni ś cieków w Rychwale z nast ę puj ą cymi podmiotami: [usuni ę to] Dowód: odpisy umów (k. 66 – 76) Do punktu zlewnego przy oczyszczalni ś cieków w Rychwale przyjmuje si ę równie ż nieczysto ś ci ciek ł e pochodz ą ce spoza terenu gminy Rychwa ł . I tak, w okresie od 1.08.2005 r. do 31.01.2006 r. na w/w punkt zlewny przyj ę to nieczysto ś ci ciek ł e spoza terenu gminy Rychwa ł dowo ż one przez nast ę puj ą ce podmioty: a) z terenu gminy Grodziec przez: [usuni ę to] 3 b) z terenu gminy Stare Miasto przez: [usuni ę to] Dowód: pismo Gminy z dnia 28.02.2006 r. (k. 80 – 81) Na ternie gminy Rychwa ł nie ma obecnie gminnego sk ł adowiska odpadów komunalnych; eksploatacja sk ł adowiska w Woli Rychwalskiej zosta ł a zako ń czona z pocz ą tkiem 2002 roku, natomiast sk ł adowiska w Rychwale z dniem 1 stycznia 2006 r. Wymienione sk ł adowiska przeznaczone s ą do rekultywacji, nie przewiduje si ę ich dalszej eksploatacji z powodu nie spe ł nienia wymogów ochrony ś rodowiska. Dowód: pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Ś rodowiska w Poznaniu Delegatura w Koninie z dnia 19.05.2006 r. (k. 123 akt) Odpady s ą natomiast przez przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci wywo ż one na inne sk ł adowiska, z którymi maj ą oni zawarte stosowne umowy. Dowód: pismo Gminy z dnia 28.02.2006 r. (k. 80 – 81 ) Gmina Rychwa ł nale ż y do Zwi ą zku Mi ę dzygminnego „Koni ń ski Region Komunalny”. Obecnie trwaj ą prace nad przygotowaniem wspólnego wniosku „Uporz ą dkowanie Gospodarki Odpadami w Subregionie Koni ń skim”, którego jednym z celów jest rekultywacja sk ł adowiska w Woli Rychwa ł skiej i dostosowanie sk ł adowiska w Rychwale do potrzeb tzw. zbiorczego punktu selektywnego gromadzenia odpadów. Dowód: pismo Gminy z dnia 28.02.2006 r. (k. 80 – 81 ) oraz odpis pisma Zwi ą zku Mi ę dzygminnego „Koni ń ski Region Komunalny” z 15.02.2006 r. (k. 101 – 102) Pismem z dnia 7.12.2005 r. Wnioskodawca wyst ą pi ł do ZGKiM z wnioskiem o podpisanie z nim umów o odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych i odpadów komunalnych ( k. 7 akt ). Pismem z dnia 8.12.2005 r. Dyrektor ZGKiM poinformowa ł Wnioskodawc ę , ż e zawarcie z nim umowy jest niemo ż liwe, gdy ż sk ł adowisko odpadów na terenie gminy Rychwa ł jest w stanie likwidacji. We wskazanym pi ś mie wyja ś niono tak ż e, ż e „ze wzgl ę du na uwarunkowania technologiczne, ilo ść nieczysto ś ci p ł ynnych dowo ż onych do oczyszczalni ś cieków w Rychwale limitowana jest ilo ś ci ą ś cieków dop ł ywaj ą cych do oczyszczalni systemem kanalizacji sanitarnej”, a „dopuszczony przez instrukcj ę eksploatacji oczyszczalni udzia ł ś cieków dowo ż onych jest ju ż wykorzystany przez podmioty ś wiadcz ą ce us ł ugi wywozu nieczysto ś ci p ł ynnych na terenie gminy.” (k. 6 akt) Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Dla stwierdzenia praktyk okre ś lonych w art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej: Ustaw ą ) musz ą zosta ć spe ł nione łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. naruszenie interesu publicznoprawnego, 2. posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku krajowym lub lokalnym, 3. nadu ż ywanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na rynku. 4 Z uwagi na fakt, ż e Prezes Urz ę du nie znalaz ł podstaw do stwierdzenia stosowania przez Gmin ę praktyki polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych poprzez odmow ę zawarcia przez zak ł ad bud ż etowy Gminy – Zak ł ad Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Rychwale z wnioskodawc ą umowy na odbiór odpadów komunalnych pochodz ą cych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, kwestia spe ł nienia przes ł anek okre ś lonych w Ustawie zostanie omówiona odr ę bnie dla obu zarzuconych Gminie praktyk. Dzia ł ania Gminy na lokalnym rynku us ł ug odbioru nieczysto ś ci ciek ł ych Podstaw ą do zastosowania przepisów Ustawy, w ś wietle jej art. 1 ust. 1, jest zagro ż enie lub naruszenie przez przedsi ę biorc ę interesu publicznoprawnego. W wyroku z dnia 24 stycznia 1991 r. w sprawie Amr 8/90 (Wokanda 1992/2/39) S ą d Antymonopolowy stwierdzi ł , ż e do post ę powania w sprawach o przeciwdzia ł aniu praktykom monopolistycznym kwalifikuj ą si ę tylko takie sprawy, w których podmiot gospodarczy, w nast ę pstwie stosowania zakazanych praktyk monopolistycznych, narusza interes publicznoprawny w zakresie rozwoju konkurencji, ochrony podmiotów nara ż onych na stosowanie takich praktyk oraz ochrony interesu konsumentów. W orzeczeniu tym podkre ś lono, ż e naruszenie interesu publicznoprawnego mo ż e mie ć przyk ł adowo miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą dotkni ę ty jest "szerszy kr ą g uczestników rynku", a nie jeden podmiot. Podobne stanowisko w tej kwestii zajmuje S ą d Najwy ż szy (por. przyk ł adowo uzasadnienia wyroków z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie I CKN 1217/98, OSNC 2002 r., z. 1, poz. 13, czy wyrok z dnia 28 stycznia 2002 r., I CKN 112/99, OSNC 2002 r., z. 11, poz. 144). Zgodnie natomiast z wyrokiem S ą du Najwy ż szego z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie I CKN 496/01 (Dz.Urz.UOKiK 2004/1/283) „ U ż ytego w tych orzeczeniach sformu ł owania: "dotkni ę cie skutkami dzia ł a ń " sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą , nie mo ż na jednak rozumie ć w sposób w ą ski i mechaniczny, jako tylko bezpo ś redniego pokrzywdzenia kontrahenta monopolisty. Trzeba tu ocenia ć ca ł o ść negatywnych skutków dzia ł a ń monopolisty na okre ś lonym rynku (rynek relewantny), kieruj ą c si ę ogólnymi celami obu ustaw antymonopolowych. (…) Ochrona konkurencji polega na przeciwdzia ł aniu monopolizacji rynku, rozumianej jako narzucanie przez podmiot dominuj ą cy warunków umownych niekorzystnych dla jego kontrahentów. Ochrona ta nie ogranicza si ę przy tym do sytuacji, kiedy dosz ł o ju ż do pokrzywdzenia kontrahenta przez monopolist ę , lecz obejmuje tak ż e istnienie samego stanu realnego zagro ż enia dla zasad swobodnej konkurencji. Stan takiego potencjalnego zagro ż enia jest bowiem oceniany z punktu widzenia interesu publicznego w obu ustawach jako stan niew ł a ś ciwy, a tym samym niedopuszczalny .” Podzielaj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego w tym zakresie, nale ż y stwierdzi ć , ż e post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie niew ą tpliwie toczy ł o si ę w interesie publicznym. Zak ł ad bud ż etowy Gminy jest administratorem oczyszczalni ś cieków w Rychwale, a jednocze ś nie prowadzi dzia ł alno ść w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych na terenie gminy Rychwa ł . Nie wydaj ą c zgody na przyjmowanie nieczysto ś ci ciek ł ych od Wnioskodawcy, skutecznie utrudnia prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej swojemu konkurentowi. Takie dzia ł anie powoduje ograniczanie konkurencji ukierunkowanej na podwy ż szanie standardu w ł asnych us ł ug i obni ż anie cen. W niniejszej sprawie skutki zachowania Uczestnika dotykaj ą Wnioskodawc ę , ale mog ą one równie ż dotyczy ć innych potencjalnych konkurentów - przedsi ę biorców zamierzaj ą cych uczestniczy ć w tym rynku. Ka ż de za ś ograniczenie konkurencji jest objawem naruszenia interesu publicznoprawnego. Dzia ł alno ść Uczestnika wp ł ywa bezpo ś rednio 5 równie ż na interesy podmiotów korzystaj ą cych z us ł ug wskazanych przedsi ę biorców, którzy mog ą by ć pozbawieni mo ż liwo ś ci wyboru optymalnej dla siebie oferty. Istot ą praktyk okre ś lonych w art. 8 Ustawy jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Zgodnie z art. 4 pkt 8 Ustawy, przez poj ę cie rynku w ł a ś ciwego rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Na rynek w ł a ś ciwy sk ł ada si ę rynek produktowy oraz rynek geograficzny. Z kolei art. 4 pkt 9 Ustawy okre ś la pozycj ę dominuj ą c ą jako pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40 %. Rynkiem produktowym w niniejszej sprawie w rozpatrywanym zakresie jest rynek us ł ug odbierania nieczysto ś ci ciek ł ych. Rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest natomiast obszar gminy Rychwa ł . Na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym Gmina zajmuje pozycj ę monopolistyczn ą , albowiem jej zak ł ad bud ż etowy jest administratorem jedynej gminnej oczyszczalni ś cieków w Rychwale. Ograniczenie rynku w ł a ś ciwego do terenu gminy Rychwa ł jest konsekwencj ą obowi ą zków Gminy wynikaj ą cych z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach . Zgodnie z tym przepisem, na Gminie spoczywa obowi ą zek zapewnienia budowy, utrzymania i eksploatacji stacji zlewnych, w przypadku gdy pod łą czenie wszystkich nieruchomo ś ci do sieci kanalizacyjnej jest niemo ż liwe lub powoduje nadmierne koszty. Dla odbioru nieczysto ś ci ciek ł ych z terenu gminy Rychwa ł przeznaczona jest gminna oczyszczalnia ś cieków w Rychwale i znajduj ą cy si ę przy niej punkt zlewny. Innego miejsca przeznaczonego do wywozu nieczysto ś ci ciek ł ych Gmina nie zapewnia; jest to jedyny punkt zlewny na jej terenie. Tak wi ę c z analizy pozycji rynkowej Uczestnika post ę powania wynika, ż e posiadaj ą c pozycj ę monopolistyczn ą na rynku us ł ug odbierania nieczysto ś ci ciek ł ych, mo ż e on j ą wykorzysta ć i wp ł ywa ć na ograniczenie konkurencji na rynku wspó ł zale ż nym, jakim jest lokalny rynek us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych na terenie gminy Rychwa ł . Poniewa ż pozycja monopolistyczna jest kwalifikowan ą pozycj ą dominuj ą c ą , tym samym druga z przes ł anek zosta ł a spe ł niona. Samo posiadanie pozycji dominuj ą cej nie jest zakazane. Zakazane jest dopiero jej nadu ż ywanie, przejawiaj ą ce si ę w stosowaniu zakazanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę . Nadu ż yciem pozycji dominuj ą cej z art. 8 ust. 2 pkt 5 Ustawy jest przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Zakaz okre ś lony w tym przepisie oznacza, i ż dzia ł ania dominanta nie mog ą powodowa ć skutków antykonkurencyjnych. Istot ą praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę jest nadu ż ywanie w ł adzy rynkowej, prowadz ą ce do ograniczenia samodzielno ś ci ekonomicznej i prawnej pozosta ł ych uczestników rynku (kontrahentów i konkurentów) oraz wymuszanie uczestnictwa w rynku na zasadach im narzuconych i mniej korzystnych, ni ż by to wynika ł o z dzia ł ania 6 nieskr ę powanych mechanizmów rynkowych w warunkach istnienia wolnej konkurencji, której jednym z najistotniejszych elementów jest brak barier wej ś cia na rynek. Z analizy pozycji rynkowej Uczestnika post ę powania wynika, ż e posiadaj ą c pozycj ę monopolistyczn ą na rynku us ł ug przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych, mo ż e on j ą wykorzysta ć i wp ł ywa ć na ograniczenie wolnej konkurencji na rynku wspó ł zale ż nym, jakim jest rynek us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych z terenu gminy Rychwa ł . Na marginesie mo ż na te ż zaznaczy ć , ż e Gmina ma równie ż monopol prawny na rynku organizowania us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych, zgodnie bowiem z art. 7 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach wy łą cznie burmistrz ma prawo wydawa ć zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych na terenie Rychwa ł a. Z uwagi na powy ż sze Gmina ma szerokie mo ż liwo ś ci wp ł ywania na stan konkurencji na w/w rynku wspó ł zale ż nym. Gmina posiadaj ą c pozycj ę monopolistyczn ą na rynku przyjmowania nieczysto ś ci ciek ł ych, a jednocze ś nie maj ą c ustawowy obowi ą zek zaspokajania zbiorowych potrzeb jej mieszka ń ców, powinna w szczególny sposób dba ć o rozwój nieskr ę powanej konkurencji, która mo ż e zapewni ć mieszka ń com gminy ni ż sze ceny i wy ż szy poziom ś wiadczonych us ł ug. Uczestnik powinien te ż zapewnia ć wszystkim przedsi ę biorcom ś wiadcz ą cym us ł ugi na terenie gminy równo ść szans. Mniejsza liczba przedsi ę biorców, z którymi Gmina zawar ł a umowy powoduje, ż e przedsi ę biorcy ci w znacznym stopniu pozbawieni s ą nacisków na to, aby oferowa ć ni ż sze ceny lub korzystniejsze warunki ś wiadczonych przez siebie us ł ug. W ocenie Prezesa Urz ę du, Uczestnik w sposób bezpodstawny, naruszaj ą cy przepis art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 5 Ustawy odmawia Wnioskodawcy korzystania z punktu zlewnego przy oczyszczalni ś cieków urz ą dzonej dla potrzeb ca ł ej gminy. Zak ł ad bud ż etowy Gminy prowadzi dzia ł alno ść w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych, a zatem jest bezpo ś rednim konkurentem innych podmiotów ś wiadcz ą cych tego typu us ł ugi na terenie gminy Rychwa ł . Ponadto, wszyscy uczestnicy rynku us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych s ą uzale ż nieni od dzia ł a ń Gminy i to ona decyduje o jego kszta ł cie. Zak ł ad bud ż etowy Gminy bowiem zawieraj ą c z przedsi ę biorcami umowy na odbiór nieczysto ś ci ciek ł ych, b ą d ź odmawiaj ą c zawarcia takich umów ma bezpo ś redni wp ł yw na op ł acalno ść ś wiadczenia tego rodzaju us ł ug, a po ś rednio tak ż e na liczb ę uczestników rynku. Bez znaczenia jest wskazany przez Uczestnika argument dotycz ą cy uwarunkowa ń technologicznych oczyszczalni ś cieków, zgodnie z którymi dopuszczalne jest „przyj ę cie ok. 10% ś cieków dowo ż onych w stosunku do ogólnej ilo ś ci ś cieków dop ł ywaj ą cych kanalizacj ą sanitarn ą ”. Po pierwsze bowiem, zwi ę kszenie liczby przedsi ę biorców dowo żą cych nieczysto ś ci p ł ynne z terenu gminy Rychwa ł nie spowoduje zwi ę kszenia ilo ś ci wytwarzanych przez mieszka ń ców gminy ś cieków. Ponadto zauwa ż y ć nale ż y, ż e ZGKiM przyjmuje nieczysto ś ci ciek ł e od podmiotów, które nie posiadaj ą zezwolenia na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych na terenie gminy Rychwa ł , a tak ż e od takich, którzy co prawda wymienione zezwolenie posiadaj ą , ale dowo żą równie ż nieczysto ś ci z terenu gmin Grodziec i Stare Miasto. Gmina zatem nie dopuszcza Wnioskodawcy do korzystania z gminnego punktu zlewnego, przyjmuj ą c jednocze ś nie nieczysto ś ci z innych gmin. Tym samym Uczestnik odmawia przyjmowania nieczysto ś ci pochodz ą cych od mieszka ń ców gminy Rychwa ł , na których rzecz us ł ugi chcia ł by ś wiadczy ć Wnioskodawca i jednocze ś nie nie wywi ą zuje si ę z obowi ą zków zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorz ą dowej wynikaj ą cych z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz ą dzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 Nr 142, poz. 1591 ze zm.) 7 Z powy ż szych wzgl ę dów nie mo ż na zaakceptowa ć argumentacji, ż e ZGKiM ma okre ś lone zobowi ą zania wobec podmiotów, z którymi zawarto wcze ś niej umowy, poniewa ż Gmina powinna tak kszta ł towa ć stosunki prawne z przedsi ę biorcami ś wiadcz ą cymi us ł ugi, aby nie dyskryminowa ć jednych, uprzywilejowuj ą c w ten sposób innych. Swoimi dzia ł aniami Uczestnik post ę powania „pozbywa” si ę potencjalnego podmiotu konkurencyjnego, jakim jest Wnioskodawca. Umacnia w ten sposób swoj ą pozycj ę na rynku us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych w gminie Rychwa ł poprzez stworzenie bezprawnej bariery wej ś cia na ten rynek, której Wnioskodawca - konkurent nie jest zdolny pokona ć . W konsekwencji, Wnioskodawca chc ą c ś wiadczy ć us ł ugi na rzecz mieszka ń ców gminy Rychwa ł jest zmuszony do korzystania z dalej po ł o ż onych stacji zlewnych (stacja zlewne, z których korzysta Wnioskodawca, tj. w Ś lesinie i Osieku Ma ł ym s ą oddalone o ponad 30 km od Rychwa ł a), co czyni jego dzia ł alno ść znacznie mniej op ł acaln ą w porównaniu z dzia ł alno ś ci ą Uczestnika oraz innych przedsi ę biorców. Konkluduj ą c, swoim dzia ł aniem Gmina w sposób bezprawny wp ł ywa na poziom konkurencji na rynku us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych na obszarze gminy Rychwa ł . Korzystaj ą c z tego wykorzystuje zajmowan ą pozycj ę monopolistyczn ą na rynku us ł ug odbierania nieczysto ś ci ciek ł ych i przenosi swoj ą si łę rynkow ą na w/w wspó ł zale ż ny rynek w celu eliminowania potencjalnych rywali. Takie dzia ł anie Uczestnika jest niezgodne z Ustaw ą , poniewa ż ogranicza rozwój konkurencji na rynku i nie zapewnia równych szans przedsi ę biorcom w prowadzeniu przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono jak w punkcie 1 niniejszej decyzji. Dzia ł ania Gminy na lokalnym rynku us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych Rynkiem w ł a ś ciwym w niniejszej sprawie w rozpatrywanym zakresie jest rynek us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych na terenie gminy Rychwa ł . W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego okaza ł o si ę , ż e z dniem 1 stycznia 2006 r. zako ń czono eksploatacj ę jedynego gminnego sk ł adowiska odpadów komunalnych w Rychwale. Gmina nie ma zatem aktualnie sk ł adowiska odpadów, nie ś wiadczy zatem us ł ug w zakresie sk ł adowania odpadów komunalnych. W konsekwencji nie mo ż na przypisa ć Gminie posiadania pozycji dominuj ą cej na rynku us ł ug sk ł adowania odpadów komunalnych na terenie gminy Rychwa ł . W tych okoliczno ś ciach bezprzedmiotowa sta ł a si ę analiza pozosta ł ych przes ł anek koniecznych dla stwierdzenia praktyk okre ś lonych w art. 8 Ustawy. W zwi ą zku z powy ż szym, podstaw ą rozstrzygni ę cia Prezesa Urz ę du w niniejszej sprawie w analizowanym zakresie sta ł si ę przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji pa ń stwowej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Okoliczno ś ci stanowi ą ce podstaw ę do umorzenia post ę powania mog ą pojawi ć si ę zarówno przed wszcz ę ciem post ę powania, jak i w jego trakcie. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zatem zastosowanie tak ż e wówczas, gdy przes ł anka czyni ą ca post ę powanie bezprzedmiotowym istnia ł a ju ż w chwili jego wszcz ę cia, ale sta ł a si ę organowi znana dopiero w toku post ę powania administracyjnego. Umorzenie post ę powania nie jest zale ż ne ani od woli organu administracji, ani, tym bardziej, pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowi ą zany do umorzenia post ę powania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowo ś ci. 8 Poniewa ż w niniejszej sprawie stwierdzono przes ł ank ę uniemo ż liwiaj ą c ą wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, tym bardziej nie jest mo ż liwe jego prowadzenie i wydanie decyzji merytorycznej. Na marginesie nale ż y równie ż zauwa ż y ć , ż e podstaw ą rozstrzygni ę cia w niniejszej sprawie nie móg ł stanowi ć art. 10 ust. 1 Ustawy, gdy ż w toku post ę powania antymonopolowego ujawniono, ż e odmowa zawarcia z Wnioskodawc ą umowy o sk ł adowanie odpadów komunalnych by ł a uzasadniona, poniewa ż sk ł adowisko odpadów komunalnych w Rychwale by ł o w stanie likwidacji, a jego eksploatacj ę zako ń czono ostatecznie w dniu 1.01.2006 r. O ś wiadczenie Dyrektora ZGKiM z dnia 8.12.2006 r., stanowi ą ce odpowied ź na pismo Wnioskodawcy z dnia 7.12.2006 r. by ł o zatem prawdziwe w zakresie w jakim dotyczy ł o sk ł adowiska odpadów, a co za tym idzie Gmina nie naruszy ł a zakazów okre ś lonych w art. 8 Ustawy i w konsekwencji nie mog ł a te ż przesta ć ich narusza ć w pó ź niejszym okresie. Z uwagi na powy ż sze orzeczono jak w punkcie 2 niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , je ż eli przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu, okre ś lonego w art. 8 Ustawy, organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W 2005 roku Gmina osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci 2.649.825 z ł (dowód: k. 152) co oznacza, i ż 10 % przychodu osi ą gni ę tego w 2005 r. wynosi 264.982,50 z ł . Kwota ta stanowi zatem maksymaln ą wysoko ść kary, jak ą - na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 Ustawy - mo ż na na Gmin ę na ł o ż y ć . Prezes Urz ę du postanowi ł obci ąż y ć Uczestnika kwot ą kary pieni ęż nej w wysoko ś ci 2.650 z ł , czyli w wysoko ś ci 1% kary maksymalnej. W ocenie Prezesa Urz ę du kara pieni ęż na w tej wysoko ś ci prawid ł owo spe ł ni zarówno rol ę represyjn ą za naruszenie przepisów o ochronie konkurencji, jak i prewencyjn ą , zapobiegaj ą c podejmowaniu podobnych dzia ł a ń w przysz ł o ś ci. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci takich praktyk, które zak ł ócaj ą swobod ę konkurencji uczestników rynku. Prezes Urz ę du decyduj ą c si ę na na ł o ż enie niniejsz ą decyzj ą kary pieni ęż nej wzi ął przede wszystkim pod uwag ę szczególnie antykonkurencyjny charakter zachowania na lokalnym rynku us ł ug odbierania nieczysto ś ci ciek ł ych, które nale ż y potraktowa ć jako dzia ł anie ś wiadome i nakierowane na ograniczanie konkurencji na rynku us ł ug opró ż niania zbiorników bezodp ł ywowych i transportu nieczysto ś ci ciek ł ych. Zdaj ą c sobie spraw ę z przewagi konkurencyjnej na w/w rynku i z faktu posiadania monopolu na rynku odbierania nieczysto ś ci ciek ł ych, Gmina wykorzysta ł a ten fakt w sposób nieuczciwy i bezprawny. W przedmiotowej sprawie dosz ł o do zablokowania rozwoju konkurencji, a przez to ograniczono mieszka ń ców gminy Rychwa ł w wyborze kontrahenta, który oferowa ł by odpowiadaj ą ce im warunki ś wiadczenia us ł ug. Nale ż y równie ż zaznaczy ć , i ż Gmina jako podmiot o wieloletnim do ś wiadczeniu w podejmowaniu dzia ł alno ś ci organizacyjnej dla utrzymania porz ą dku i czysto ś ci na swoim terenie, powinna zdawa ć sobie spraw ę , ż e podejmowanymi decyzjami nie mo ż na ogranicza ć rozwoju konkurencji na rynku. Okoliczno ś ci ą obci ąż aj ą c ą jest ponadto fakt, ż e Gmina nie zaniecha ł a zakwestionowanych dzia ł a ń pomimo wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego. Niemniej jednak przy ustalaniu wysoko ś ci kary wzi ę to pod uwag ę fakt, ż e jej dolegliwo ść odczuj ą mieszka ń cy Gminy, b ę d ą cej wspólnot ą samorz ą dow ą . Nale ż y te ż podkre ś li ć , ż e chocia ż Gmina jest w ś wietle Ustawy przedsi ę biorc ą , to jednak jej przychody 9 s ł u żą przede wszystkim zaspokajaniu potrzeb ludno ś ci i kara w wi ę kszym rozmiarze by ł aby nie tylko niecelowa, ale mog ł aby zak ł óca ć prawid ł owe wykonywanie zada ń Gminy. Jako okoliczno ść ł agodz ą c ą Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę równie ż fakt, i ż jest to pierwsze naruszenie przepisów Ustawy przez Gmin ę , w zwi ą zku z czym uzna ł , i ż nale ż y przede wszystkim po ł o ż y ć nacisk na funkcj ę prewencyjn ą wymiaru kary. Maj ą c powy ż sze na uwadze orzeczono, jak w pkt 3 sentencji decyzji. Zgodnie z art. 105 ust. 4 Ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . O kosztach post ę powania orzeczono jak w punkcie 4 sentencji decyzji, na podstawie art. 75 w zwi ą zku z art. 69 ust. 1 i art. 70 ust. 1 Ustawy. W zwi ą zku z tym, ż e żą dania Wnioskodawcy zosta ł y uwzgl ę dnione w ½ cz ęś ci Prezes Urz ę du, na mocy art. 70 ust. 1 Ustawy, rozdzieli ł koszty stosunkowo, nak ł adaj ą c na Gmin ę obowi ą zek zwrotu po ł owy kosztów poniesionych przez Wnioskodawc ę z tytu ł u op ł aty od wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, tj. 250 z ł . Na postanowienie zawarte w punkcie 4 niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c., przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Poznaniu w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuj ą : 1. Andrzej Bakun Zak ł ad Oczyszczania Terenu BAKUN Roztoka 6, 62 – 513 Krzymów 2. Urz ą d Gminy i Miasta Plac Wolno ś ci 16, 62 – 570 Rychwa ł 3. a/a 10